ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितो वधम्।
आचचक्षुरभिज्ञाय दशग्रीवाय सत्वराः ॥ ६.९२.१ ॥
ਤਦ ਪੌਲਸਤਯ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
6.92.2
युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः।
विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युतिः ॥ ६.९२.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
6.92.3
शूरः शूरेण संगम्य संयुगेष्वपराजितः।
लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्ते विबुधेन्द्रजित् ॥ ६.९२.३ ॥
ਸੂਰਮੇ ਨਾਲ ਸੂਰਮਾ ਭਿੜ ਕੇ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਉਹ ਸੂਰਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਜੀਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
6.92.4
गतः स परमाँल्लोकान् शरैः संतर्प्य लक्ष्मणम्।
स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् ॥ ६.९२.४ ॥
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਖ਼ਬਰ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦਾਰੁਣ ਵਧ ਸੁਣ ਕੇ (ਰਾਵਣ)...
6.92.5
घोरमिन्द्रजितः संख्ये कश्मलं प्राविशन्महत्।
उपलभ्य चिरात् संज्ञां राजा राक्षसपुंगवः ॥ ६.९२.५ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵਧ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਾਕਸ਼ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
6.92.6
पुत्रशोकाकुलो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः।
हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महाबल ॥ ६.९२.६ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ, ਦੀਨ, ਘਬਰਾਈਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ — "ਹਾਇ! ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਏ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ!"
6.92.7
जित्वेन्द्रं कथमद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः।
ननु त्वमिषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि ॥ ६.९२.७ ॥
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਅੱਜ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲ ਅਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ ਸੀ।
6.92.8
मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर्लक्ष्मणं युधि।
अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम ॥ ६.९२.८ ॥
ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
6.92.9
येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा।
एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि।
यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गमृच्छति ॥ ६.९२.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਾਲਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇਹੀ ਚੰਗੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.92.10
अद्य देवगणाः सर्वे लोकपाला महर्षयः।
हतमिन्द्रजितं श्रुत्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ॥ ६.९२.१० ॥
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਣਗੇ।
6.92.11
अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्ना पृथिवी च सकानना।
एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ॥ ६.९२.११ ॥
ਅੱਜ ਇੰਦਰਜਿਤ ਇੱਕਲੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
6.92.12
अद्य नैर्ऋतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम्।
करेणुसङ्घस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ॥ ६.९२.१२ ॥
ਅੱਜ ਅੰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਮੈਂ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਹਥਣੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
6.92.13
यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परंतप।
मातरं मां च भार्याश्च क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१३ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਯੁਵਰਾਜ ਪਦਵੀ, ਲੰਕਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
6.92.14
मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम्।
प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ॥ ६.९२.१४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ! ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪ੍ਰੇਤ-ਕਾਰਜ ਜੋ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਲਟੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
6.92.15
स त्वं जीवति सुग्रीवे लक्ष्मणे च सराघवे।
मम शल्यमनुद्धृत्य क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१५ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੇਰਾ ਕੰਡਾ ਕੱਢੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
6.92.16
एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम्।
आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसम्भवः ॥ ६.९२.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
6.92.17
प्रकृत्या कोपनं ह्येनं पुत्रस्य पुनराधयः।
दीप्तं संदीपयामासुर्घर्मेऽर्कमिव रश्मयः ॥ ६.९२.१७ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
6.92.18
ललाटे भ्रुकुटीभिश्च संगताभिर्व्यरोचत।
युगान्ते सह नक्रैस्तु महोर्मिभिरिवोदधिः ॥ ६.९२.१८ ॥
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਲਵਟਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ; ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
6.92.19
कोपाद् विजृम्भमाणस्य वक्त्राद् व्यक्तमिव ज्वलन्।
उत्पपात सधूमाग्निर्वृत्रस्य वदनादिव ॥ ६.९२.१९ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧੂੰਏਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਸਾਫ਼ ਬਲਦੀ ਉੱਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ।
6.92.20
स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या वैदेह्या रोचयद् वधम् ॥ ६.९२.२० ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸੂਰਬੀਰ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
6.92.21
तस्य प्रकृत्या रक्ते च रक्ते क्रोधाग्निनापि च।
रावणस्य महाघोरे दीप्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ ६.९२.२१ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬਲਦੇ ਨੇਤਰ ਬਣ ਗਈਆਂ।
6.92.22
घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्च्छितम्।
बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव दुरासदम् ॥ ६.९२.२२ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਅਸਹਿ ਬਣ ਗਿਆ।
6.92.23
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः।
दीपाभ्यामिव दीप्ताभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥ ६.९२.२३ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਬਲਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਲੌ ਸਮੇਤ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗਣ।
6.92.24
दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः।
यन्त्रस्याकृष्यमाणस्य मथ्नतो दानवैरिव ॥ ६.९२.२४ ॥
ਦੰਦ ਪੀਹਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿੜਕੇ ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ।
6.92.25
कालाग्निरिव संक्रुद्धो यां यां दिशमवैक्षत।
तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संविलिल्यिरे ॥ ६.९२.२५ ॥
ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜਿਸ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ, ਉਸ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
6.92.26
तमन्तकमिव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम्।
वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥ ६.९२.२६ ॥
ਯਮ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਚਰ-ਅਚਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
6.92.27
ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुराहवे ॥ ६.९२.२७ ॥
ਫਿਰ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
6.92.28
मया वर्षसहस्राणि चरित्वा परमं तपः।
तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयंभूः परितोषितः ॥ ६.९२.२८ ॥
ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਵੈਂਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
6.92.29
तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयंभुवः।
नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ॥ ६.९२.२९ ॥
ਉਸੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਵੈਂਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ।
6.92.30
कवचं ब्रह्मदत्तं मे यदादित्यसमप्रभम्।
देवासुरविमर्देषु न च्छिन्नं वज्रमुष्टिभिः ॥ ६.९२.३० ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਮੇਰਾ ਕਵਚ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ।
6.92.31
तेन मामद्य संयुक्तं रथस्थमिह संयुगे।
प्रतीयात् कोऽद्य मामाजौ साक्षादपि पुरंदरः ॥ ६.९२.३१ ॥
ਉਸ ਕਵਚ ਨਾਲ ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਟਿਕੇਗਾ? ਅੱਜ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਖਿਆਤ ਪੁਰੰਦਰ ਇੰਦਰ ਵੀ ਕੌਣ ਆਵੇਗਾ?
6.92.32
यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत्।
देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयंभुवा ॥ ६.९२.३२ ॥
ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਸਵਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਸਹਿਤ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
6.92.33
अद्य तूर्यशतैर्भीमं धनुरुत्थाप्यतां मम।
रामलक्ष्मणयोरेव वधाय परमाहवे ॥ ६.९२.३३ ॥
ਅੱਜ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ; ਪਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹੀ।
6.92.34
स पुत्रवधसंतप्तः क्रूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥ ६.९२.३४ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਰੂਰ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.92.35
प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनः।
दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ॥ ६.९२.३५ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੀਨ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
6.92.36
मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम्।
किंचिदेव हतं तत्र सीतेयमिति दर्शितम् ॥ ६.९२.३६ ॥
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮਾਰਿਆ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਇਹ ਸੀਤਾ ਹੈ'।
6.92.37
तदिदं तथ्यमेवाहं करिष्ये प्रियमात्मनः।
वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ॥ ६.९२.३७ ॥
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੀਚ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦੀ ਅਨੁਵ੍ਰਤਾ ਉਸ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।
6.92.38
इत्येवमुक्त्वा सचिवान् खड्गमाशु परामृशत्।
उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसम् ॥ ६.९२.३८ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਝੱਟ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ।
6.92.39
निष्पपात स वेगेन सभार्यः सचिवैर्वृतः।
रावणः पुत्रशोकेन भृशमाकुलचेतनः ॥ ६.९२.३९ ॥
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਪਤਨੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ।
6.92.40
संक्रुद्धः खड्गमादाय सहसा यत्र मैथिली।
व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ६.९२.४० ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ।
6.92.41
ऊचुश्चान्योन्यमालिङ्ग्य संक्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः ॥ ६.९२.४१ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਅੱਜ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਣਗੇ।"
6.92.42
लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः।
बहवः शत्रवश्चान्ये संयुगेष्वभिपातिताः ॥ ६.९२.४२ ॥
ਚਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਇਸ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਗੇ ਗਏ ਹਨ।
6.92.43
त्रिषु लोकेषु रत्नानि भुङ्क्ते आहृत्य रावणः।
विक्रमे च बले चैव नास्त्यस्य सदृशो भुवि ॥ ६.९२.४३ ॥
ਰਾਵਣ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਖੋਹ ਕੇ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
6.92.44
तेषां संजल्पमानानामशोकवनिकां गताम्।
अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.९२.४४ ॥
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਦ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਰਾਵਣ ਅਸ਼ੋਕ-ਵਾਟਿਕਾ ਗਈ ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.92.45
वार्यमाणः सुसंक्रुद्धः सुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः।
अभ्यधावत संक्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीमिव ॥ ६.९२.४५ ॥
ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਵਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹ ਦੇ ਰੋਹਿਣੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.92.46
मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिरनिन्दिता।
ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ॥ ६.९२.४६ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ ਫੜੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.92.47
तं निशम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा।
निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिरनिवर्तिनम् ॥ ६.९२.४७ ॥
ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ।
6.92.48
सीता दुःखसमाविष्टा विलपन्तीदमब्रवीत्।
यथायं मामभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् ॥ ६.९२.४८ ॥
ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਸੀਤਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲੀ— "ਇਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
6.92.49
वधिष्यति सनाथां मामनाथामिव दुर्मतिः।
बहुशश्चोदयामास भर्तारं मामनुव्रताम् ॥ ६.९२.४९ ॥
ਦੁਰਮਤੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਮੈਨੂੰ ਇਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ (ਉਸ ਰਾਹ ਵੱਲ) ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
6.92.50
भार्या मम भवस्वेति प्रत्याख्यातो ध्रुवं मया।
सोऽयं मामनुपस्थाने व्यक्तं नैराश्यमागतः ॥ ६.९२.५० ॥
'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ' ਇਹ (ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ); ਇਹ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
6.92.51
क्रोधमोहसमाविष्टो व्यक्तं मां हन्तुमुद्यतः।
अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९२.५१ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਜਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਾ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ...
6.92.52
मन्निमित्तमनार्येण समरेऽद्य निपातितौ।
भैरवो हि महान् नादो राक्षसानां श्रुतो मया ॥ ६.९२.५२ ॥
ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਅਨਾਰਿਆ ਨੇ ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਨ ਗਰਜਣਾ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
6.92.53
बहूनामिह हृष्टानां तथा विक्रोशतां प्रियम्।
अहो धिङ्मन्निमित्तोऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ॥ ६.९२.५३ ॥
ਇੱਥੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਬਹੁਤਿਆਂ ਅਤੇ ਚੀਕਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਹ ਰੌਲਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਹਾਇ, ਧਿੱਕਾਰ! ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
6.92.54
अथवा पुत्रशोकेन अहत्वा रामलक्ष्मणौ।
विधमिष्यति मां रौद्रो राक्षसः पापनिश्चयः ॥ ६.९२.५४ ॥
ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ, ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ, ਪਾਪ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
6.92.55
हनूमतस्तु तद् वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया।
यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासमनिर्जिता ॥ ६.९२.५५ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਜਿੱਤ ਰਹਿੰਦਾ।
6.92.56
नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती।
मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति ॥ ६.९२.५६ ॥
ਅੱਜ ਜੇ ਮੈਂ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਫਟ ਜਾਵੇਗਾ।
6.92.57
एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि।
सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः ॥ ६.९२.५७ ॥
ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੇਗੀ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ, ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗੀ।
6.92.58
धर्मकार्याणि रूपं च रुदती संस्मरिष्यति।
निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धमचेतना ॥ ६.९२.५८ ॥
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ-ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰੋਵੇਗੀ; ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
6.92.59
अग्निमावेक्ष्यते नूनमपो वापि प्रवेक्ष्यति।
धिगस्तु कुब्जामसतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् ॥ ६.९२.५९ ॥
ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਵੇਖੇਗੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇਗੀ। ਕੁਬੜੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੀ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!
6.92.60
यन्निमित्तमिमं शोकं कौसल्या प्रतिपत्स्यते।
इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् ॥ ६.९२.६० ॥
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਇਹ ਸੋਗ ਪਾਵੇਗੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (...)।
6.92.61
रोहिणीमिव चन्द्रेण बिना ग्रहवशं गताम्।
एतस्मिन्नन्तरे तस्य अमात्यः शीलवान् शुचिः ॥ ६.९२.६१ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਬਿਨਾਂ ਗ੍ਰਹਿਵੱਸ ਪਈ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਦਾ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਤਰੀ
6.92.62
सुपार्श्वो नाम मेधावी रावणं रक्षसां वरम्।
निवार्यमाणः सचिवैरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.९२.६२ ॥
ਸੁਪਾਰਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ
6.92.63
कथं नाम दशग्रीव साक्षाद्वैश्रवणानुज।
हन्तुमिच्छसि वैदेहीं क्रोधाद् धर्ममपास्य च ॥ ६.९२.६३ ॥
ਹੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ, ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
6.92.64
वेदविद्याव्रतस्नातः स्वकर्मनिरतस्तथा।
स्त्रियः कस्माद् वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ॥ ६.९२.६४ ॥
ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਔਰਤ ਦਾ ਵਧ ਕਿਉਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ?
6.92.65
मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव।
तस्मिन्नेव सहास्माभिराहवे क्रोधमुत्सृज ॥ ६.९२.६५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰੂਪਵਾਨ ਮੈਥਿਲੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ।
6.92.66
अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशी।
कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ॥ ६.९२.६६ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਕੂਚ ਕਰ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ, ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਨਿਕਲ।
6.92.67
शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरमास्थितः।
हत्वा दाशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ॥ ६.९२.६७ ॥
ਸੂਰਬੀਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਖੜਗਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।
6.92.68
स तद् दुरात्मा सुहृदा निवेदितं
वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः।
गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान्
पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ॥ ६.९२.६८ ॥
ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਹੇ ਉਸ ਧਰਮਯੁਕਤ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।