വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितो वधम्।
आचचक्षुरभिज्ञाय दशग्रीवाय सत्वराः ॥ ६.९२.१ ॥
അപ്പോൾ പൗലസ്ത്യന്റെ മന്ത്രിമാർ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ വധം കേട്ട് അത് ഉറപ്പാക്കി, വേഗത്തിൽ ദശഗ്രീവനെ അറിയിച്ചു.
6.92.2
युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः।
विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युतिः ॥ ६.९२.२ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ, മഹാതേജസ്വിയായ അവൻ, വിഭീഷണന്റെ സഹായത്തോടെ ലക്ഷ്മണനാൽ ഞങ്ങൾ കാൺകെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
6.92.3
शूरः शूरेण संगम्य संयुगेष्वपराजितः।
लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्ते विबुधेन्द्रजित् ॥ ६.९२.३ ॥
വീരനോട് വീരൻ എതിരിട്ട്, യുദ്ധങ്ങളിൽ തോൽക്കാത്ത ആ വീരൻ, ദേവന്മാരെ ജയിച്ച ഇന്ദ്രജിത്ത് ലക്ഷ്മണനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
6.92.4
गतः स परमाँल्लोकान् शरैः संतर्प्य लक्ष्मणम्।
स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् ॥ ६.९२.४ ॥
അവൻ ലക്ഷ്മണനെ അമ്പുകളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി പരമലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി. ആ ഭയങ്കര വാർത്ത, മകന്റെ ദാരുണ വധം കേട്ട് (രാവണൻ)...
6.92.5
घोरमिन्द्रजितः संख्ये कश्मलं प्राविशन्महत्।
उपलभ्य चिरात् संज्ञां राजा राक्षसपुंगवः ॥ ६.९२.५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ഭയങ്കര വധത്താൽ വലിയ മൂർച്ഛയിൽ വീണ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ്, ഏറെ നേരത്തിനുശേഷം ബോധം വീണ്ടെടുത്തു.
6.92.6
पुत्रशोकाकुलो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः।
हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महाबल ॥ ६.९२.६ ॥
പുത്രശോകത്താൽ വ്യാകുലനായി, ദീനനായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കലങ്ങിയ അവൻ വിലപിച്ചു — "അയ്യോ! രാക്ഷസസേനയുടെ നായകനേ, എന്റെ വത്സാ, മഹാബലാ!"
6.92.7
जित्वेन्द्रं कथमद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः।
ननु त्वमिषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि ॥ ६.९२.७ ॥
ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ച നീ ഇന്ന് ലക്ഷ്മണന്റെ വശത്തിലായതെങ്ങനെ? കോപത്തോടെ നിന്റെ ശരങ്ങളാൽ കാലനെയും യമനെയും പോലും നീ തകർക്കുമായിരുന്നല്ലോ.
6.92.8
मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर्लक्ष्मणं युधि।
अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम ॥ ६.९२.८ ॥
മന്ദരപർവ്വതത്തിന്റെ ശൃംഗങ്ങളെപ്പോലും നീ തകർക്കുമല്ലോ; യുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്മണനെന്ത്? ഇന്ന് വൈവസ്വത രാജാവായ യമൻ എനിക്ക് മുമ്പിലും കൂടുതൽ ആദരണീയനായിരിക്കുന്നു.
6.92.9
येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा।
एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि।
यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गमृच्छति ॥ ६.९२.९ ॥
മഹാബാഹോ, ഇന്ന് നീ കാലധർമ്മത്തോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് നല്ല വീരന്മാരുടെ പാത, ദേവഗണങ്ങളിലും പോലും. തന്റെ യജമാനനുവേണ്ടി കൊല്ലപ്പെടുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.
6.92.10
अद्य देवगणाः सर्वे लोकपाला महर्षयः।
हतमिन्द्रजितं श्रुत्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ॥ ६.९२.१० ॥
ഇന്ന് ദേവഗണങ്ങളെല്ലാം, ലോകപാലന്മാരും മഹർഷിമാരും ഇന്ദ്രജിത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് കേട്ട് ഭയമില്ലാതെ സുഖമായി ഉറങ്ങും.
6.92.11
अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्ना पृथिवी च सकानना।
एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ॥ ६.९२.११ ॥
ഇന്ന് ഇന്ദ്രജിത്ത് ഒരുവനില്ലാതെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും കാടുകളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും എനിക്ക് ശൂന്യമായി തോന്നുന്നു.
6.92.12
अद्य नैर्ऋतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम्।
करेणुसङ्घस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ॥ ६.९२.१२ ॥
ഇന്ന് അന്തഃപുരത്തിൽ രാക്ഷസകന്യകളുടെ വിലാപം ഞാൻ കേൾക്കും; മലഗുഹയിൽ പിടിയാനക്കൂട്ടത്തിന്റെ ഘോഷം പോലെ.
6.92.13
यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परंतप।
मातरं मां च भार्याश्च क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१३ ॥
ശത്രുതാപകാ! യുവരാജപദവിയും ലങ്കയും രാക്ഷസന്മാരും മാതാവും എന്നെയും ഭാര്യമാരെയും ഞങ്ങളെയും വിട്ട് നീ എവിടെ പോയി?
6.92.14
मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम्।
प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ॥ ६.९२.१४ ॥
വീരാ! എന്റെ പേരിൽ നീ യമലോകത്തേക്ക് പോയി; പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടവർ ഇപ്പോൾ വിപരീതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
6.92.15
स त्वं जीवति सुग्रीवे लक्ष्मणे च सराघवे।
मम शल्यमनुद्धृत्य क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१५ ॥
സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനും രാഘവനും (രാമനും) ജീവിച്ചിരിക്കെ, എന്റെ മുള്ള് നീക്കാതെ നീ ഞങ്ങളെ വിട്ട് എവിടെ പോയി?
6.92.16
एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम्।
आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसम्भवः ॥ ६.९२.१६ ॥
ഇങ്ങനെയെല്ലാം വിലപിച്ച് ദുഃഖിതനായ രാക്ഷസാധിപതി രാവണനിൽ, പുത്രന്റെ ദുരന്തത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ മഹാക്രോധം പ്രവേശിച്ചു.
6.92.17
प्रकृत्या कोपनं ह्येनं पुत्रस्य पुनराधयः।
दीप्तं संदीपयामासुर्घर्मेऽर्कमिव रश्मयः ॥ ६.९२.१७ ॥
സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ കോപിയായ അവനെ, പുത്രന്റെ ദുഃഖവേദനകൾ വീണ്ടും കൂടുതൽ ജ്വലിപ്പിച്ചു; വേനലിൽ സൂര്യനെ അവന്റെ രശ്മികൾ കൂടുതൽ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കുന്നതുപോലെ.
6.92.18
ललाटे भ्रुकुटीभिश्च संगताभिर्व्यरोचत।
युगान्ते सह नक्रैस्तु महोर्मिभिरिवोदधिः ॥ ६.९२.१८ ॥
നെറ്റിയിൽ ഒന്നുചേർന്ന പുരികച്ചുളിവുകളാൽ അവൻ ശോഭിച്ചു; യുഗാന്തത്തിൽ മുതലകളോടും മഹോർമ്മികളോടും കൂടി സമുദ്രം ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ.
6.92.19
कोपाद् विजृम्भमाणस्य वक्त्राद् व्यक्तमिव ज्वलन्।
उत्पपात सधूमाग्निर्वृत्रस्य वदनादिव ॥ ६.९२.१९ ॥
കോപത്താൽ വായ് പിളർന്നപ്പോൾ അവന്റെ വായിൽനിന്ന് പുകയോടുകൂടിയ തീ ജ്വലിച്ചുയർന്നു; വൃത്രന്റെ വായിൽനിന്നെന്നപോലെ.
6.92.20
स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या वैदेह्या रोचयद् वधम् ॥ ६.९२.२० ॥
പുത്രവധത്താൽ ദുഃഖിതനായ ആ വീരൻ കോപത്തിന്റെ വശത്തായി. ബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ച് രാവണൻ വൈദേഹിയെ വധിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
6.92.21
तस्य प्रकृत्या रक्ते च रक्ते क्रोधाग्निनापि च।
रावणस्य महाघोरे दीप्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ ६.९२.२१ ॥
സ്വഭാവത്താൽ ചുവന്നിരുന്ന അവന്റെ കണ്ണുകൾ, കോപാഗ്നിയാലും ചുവന്ന്, രാവണന്റെ അതിഭയങ്കരമായ ജ്വലിക്കുന്ന നേത്രങ്ങളായി.
6.92.22
घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्च्छितम्।
बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव दुरासदम् ॥ ६.९२.२२ ॥
സ്വഭാവത്താൽ ഭയങ്കരമായ അവന്റെ രൂപം, കോപാഗ്നിയാൽ മൂടപ്പെട്ട്, കുപിതനായ രുദ്രനെപ്പോലെ സമീപിക്കാനാവാത്തതായി.
6.92.23
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः।
दीपाभ्यामिव दीप्ताभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥ ६.९२.२३ ॥
കോപിച്ച അവന്റെ കണ്ണുകളിൽനിന്ന് കണ്ണീർത്തുള്ളികൾ വീണു; ജ്വലിക്കുന്ന രണ്ടു വിളക്കുകളിൽനിന്ന് ജ്വാലയോടുകൂടിയ എണ്ണത്തുള്ളികൾ വീഴുന്നതുപോലെ.
6.92.24
दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः।
यन्त्रस्याकृष्यमाणस्य मथ्नतो दानवैरिव ॥ ६.९२.२४ ॥
പല്ലുകൾ കടിക്കുന്ന അവന്റെ പല്ലുകളുടെ ശബ്ദം കേട്ടു; ദാനവർ കടയുകയും വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന യന്ത്രത്തിന്റെ ശബ്ദംപോലെ.
6.92.25
कालाग्निरिव संक्रुद्धो यां यां दिशमवैक्षत।
तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संविलिल्यिरे ॥ ६.९२.२५ ॥
കാലാഗ്നിപോലെ അത്യന്തം കോപിച്ച് അവൻ ഏതേത് ദിക്കിലേക്ക് നോക്കിയോ, ആ ആ ദിക്കിൽ ഭയത്താൽ വിറച്ച രാക്ഷസന്മാർ ഒളിച്ചുനിന്നു.
6.92.26
तमन्तकमिव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम्।
वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥ ६.९२.२६ ॥
യമനെപ്പോലെ കോപിച്ച്, ചരാചരങ്ങളെ വിഴുങ്ങാനാഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാ ദിക്കുകളും നോക്കിനിന്ന അവനെ രാക്ഷസന്മാർ സമീപിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
6.92.27
ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुराहवे ॥ ६.९२.२७ ॥
അപ്പോൾ അത്യന്തം കോപിച്ച രാക്ഷസാധിപതി രാവണൻ, യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവരുടെ മധ്യത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
6.92.28
मया वर्षसहस्राणि चरित्वा परमं तपः।
तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयंभूः परितोषितः ॥ ६.९२.२८ ॥
ഞാൻ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പരമമായ തപസ്സു ചെയ്തു; ആ ആ സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) എന്നിൽ പ്രസാദിച്ചു.
6.92.29
तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयंभुवः।
नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ॥ ६.९२.२९ ॥
ആ തപസ്സിന്റെ ഫലത്താലും സ്വയംഭൂവിന്റെ പ്രസാദത്താലും അസുരന്മാരിൽനിന്നോ ദേവന്മാരിൽനിന്നോ എനിക്ക് ഒരിക്കലും ഭയമില്ല.
6.92.30
कवचं ब्रह्मदत्तं मे यदादित्यसमप्रभम्।
देवासुरविमर्देषु न च्छिन्नं वज्रमुष्टिभिः ॥ ६.९२.३० ॥
ബ്രഹ്മാവ് എനിക്ക് നൽകിയ കവചം സൂര്യനു തുല്യമായ തേജസ്സുള്ളതാണ്; ദേവാസുര സംഘട്ടനങ്ങളിൽ വജ്രമുഷ്ടികൾകൊണ്ടുപോലും അത് ഒരിക്കലും മുറിഞ്ഞിട്ടില്ല.
6.92.31
तेन मामद्य संयुक्तं रथस्थमिह संयुगे।
प्रतीयात् कोऽद्य मामाजौ साक्षादपि पुरंदरः ॥ ६.९२.३१ ॥
ആ കവചത്താൽ ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന എന്നെ ഇവിടെ ആര് എതിരിടും? ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ എന്നെ നേരിട്ട് ഇന്ദ്രൻ പോലും എതിരിടുമോ?
6.92.32
यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत्।
देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयंभुवा ॥ ६.९२.३२ ॥
ദേവാസുരയുദ്ധങ്ങളിൽ അതീവ പ്രസന്നനായ സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് എനിക്കു അമ്പുകളോടു കൂടിയ ആ മഹാധനുസ്സ് നൽകി.
6.92.33
अद्य तूर्यशतैर्भीमं धनुरुत्थाप्यतां मम।
रामलक्ष्मणयोरेव वधाय परमाहवे ॥ ६.९२.३३ ॥
ഇന്ന് നൂറുകണക്കിന് വാദ്യങ്ങളുടെ നാദത്തോടെ എന്റെ ഭയങ്കര ധനുസ്സ് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരൂ; പരമയുദ്ധത്തിൽ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ വധിക്കാൻ തന്നെ.
6.92.34
स पुत्रवधसंतप्तः क्रूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥ ६.९२.३४ ॥
പുത്രവധത്താൽ സന്തപ്തനായ ആ ക്രൂരൻ രാവണൻ കോപവശനായി, ബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ച് സീതയെ കൊല്ലാൻ നിശ്ചയിച്ചു.
6.92.35
प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनः।
दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ॥ ६.९२.३५ ॥
ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, അതി ഭയങ്കരനും ഭീകരരൂപിയുമായ അവൻ ദീനസ്വരത്തിൽ ആ രാക്ഷസന്മാരോടെല്ലാം പറഞ്ഞു.
6.92.36
मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम्।
किंचिदेव हतं तत्र सीतेयमिति दर्शितम् ॥ ६.९२.३६ ॥
എന്റെ മകൻ മായയാൽ വനവാസികളെ വഞ്ചിക്കാൻ അവിടെ എന്തോ ഒന്നിനെ കൊന്നതായി കാണിച്ചു, 'ഇവളാണ് സീത' എന്നു കാണിച്ചു.
6.92.37
तदिदं तथ्यमेवाहं करिष्ये प्रियमात्मनः।
वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ॥ ६.९२.३७ ॥
ഇത് സത്യമാണ്; എനിക്ക് പ്രിയമായതുതന്നെ ഞാൻ ചെയ്യും. നീചനായ ഒരു ക്ഷത്രിയനോട് അനുവ്രതയായ ആ വൈദേഹിയെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
6.92.38
इत्येवमुक्त्वा सचिवान् खड्गमाशु परामृशत्।
उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसम् ॥ ६.९२.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ മന്ത്രിമാരുടെ മുന്നിൽ വേഗത്തിൽ വാൾ എടുത്തു. ഗുണസമ്പന്നവും നിർമ്മലമായ ആകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നതുമായ അത് ഊരിയെടുത്തു.
6.92.39
निष्पपात स वेगेन सभार्यः सचिवैर्वृतः।
रावणः पुत्रशोकेन भृशमाकुलचेतनः ॥ ६.९२.३९ ॥
അവൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു; ഭാര്യയും മന്ത്രിമാരും ചുറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നു. പുത്രശോകത്താൽ രാവണന്റെ മനസ്സ് അത്യന്തം ആകുലമായിരുന്നു.
6.92.40
संक्रुद्धः खड्गमादाय सहसा यत्र मैथिली।
व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ६.९२.४० ॥
കോപത്തോടെ വാൾ എടുത്ത് അവൻ പെട്ടെന്ന് മൈഥിലി ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി. രാക്ഷസൻ പോകുന്നത് കണ്ട് അവർ സിംഹഗർജ്ജനം ചെയ്ത് നിലവിളിച്ചു.
6.92.41
ऊचुश्चान्योन्यमालिङ्ग्य संक्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः ॥ ६.९२.४१ ॥
അവർ പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്ത് കോപിച്ച രാക്ഷസനെ കണ്ട് പറഞ്ഞു: "ഇന്ന് ഈ രണ്ട് സഹോദരന്മാരും ഇവനെ കണ്ട് അത്യന്തം ദുഃഖിക്കും."
6.92.42
लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः।
बहवः शत्रवश्चान्ये संयुगेष्वभिपातिताः ॥ ६.९२.४२ ॥
നാല് ലോകപാലകന്മാരും ഈ കോപിയാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മറ്റനേകം ശത്രുക്കളും യുദ്ധങ്ങളിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
6.92.43
त्रिषु लोकेषु रत्नानि भुङ्क्ते आहृत्य रावणः।
विक्रमे च बले चैव नास्त्यस्य सदृशो भुवि ॥ ६.९२.४३ ॥
രാവണൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും രത്നങ്ങൾ കവർന്നെടുത്ത് അനുഭവിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ വിക്രമത്തിലും ബലത്തിലും അവനു തുല്യനായി ആരുമില്ല.
6.92.44
तेषां संजल्पमानानामशोकवनिकां गताम्।
अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.९२.४४ ॥
അവർ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കോപംകൊണ്ടു മൂർച്ഛിതനായ രാവണൻ അശോകവനികയിലേക്കു പോയ വൈദേഹിയുടെ നേർക്ക് കുതിച്ചു.
6.92.45
वार्यमाणः सुसंक्रुद्धः सुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः।
अभ्यधावत संक्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीमिव ॥ ६.९२.४५ ॥
ഹിതമറിയുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ തടഞ്ഞിട്ടും, അതിക്രോധിതനായ രാവണൻ ആകാശത്തിൽ ഗ്രഹം രോഹിണിയുടെ നേർക്കു പോകുന്നതുപോലെ മുന്നോട്ടു കുതിച്ചു.
6.92.46
मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिरनिन्दिता।
ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ॥ ६.९२.४६ ॥
രാക്ഷസിമാരാൽ കാക്കപ്പെട്ട കുറ്റമറ്റ മൈഥിലി, ശ്രേഷ്ഠമായ വാൾ ധരിച്ച കോപിതനായ രാക്ഷസനെ കണ്ടു.
6.92.47
तं निशम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा।
निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिरनिवर्तिनम् ॥ ६.९२.४७ ॥
വാളുമായി വരുന്ന അവനെ കണ്ട് ജനകപുത്രി വ്യസനിതയായി; സുഹൃത്തുക്കൾ പലതവണ തടഞ്ഞിട്ടും അവൻ പിന്തിരിഞ്ഞില്ല.
6.92.48
सीता दुःखसमाविष्टा विलपन्तीदमब्रवीत्।
यथायं मामभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् ॥ ६.९२.४८ ॥
ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ സീത വിലപിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു: "ഇതാ, അതികോപത്തോടെ ഇവൻ തന്നെ എന്റെ നേർക്ക് ഓടിവരുന്നു."
6.92.49
वधिष्यति सनाथां मामनाथामिव दुर्मतिः।
बहुशश्चोदयामास भर्तारं मामनुव्रताम् ॥ ६.९२.४९ ॥
ദുർബുദ്ധിയായ ഇവൻ ഭർത്താവുള്ള എന്നെ അനാഥയെപ്പോലെ കൊല്ലും. ഭർത്താവിനോട് അനുവ്രതയായ എന്നെ അവൻ പലതവണ നിർബന്ധിച്ചു.
6.92.50
भार्या मम भवस्वेति प्रत्याख्यातो ध्रुवं मया।
सोऽयं मामनुपस्थाने व्यक्तं नैराश्यमागतः ॥ ६.९२.५० ॥
'എന്റെ ഭാര്യയാകൂ' എന്ന് (അവൻ പറഞ്ഞു); അത് ഞാൻ തീർച്ചയായും നിരസിച്ചു. അതിനാൽ എന്റെ അടുത്തെത്താനാകാതെ ഇവൻ വ്യക്തമായും നിരാശയിലായി.
6.92.51
क्रोधमोहसमाविष्टो व्यक्तं मां हन्तुमुद्यतः।
अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९२.५१ ॥
ക്രോധവും മോഹവും ബാധിച്ച ഇവൻ വ്യക്തമായും എന്നെ കൊല്ലാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, ആ രണ്ടു നരശ്രേഷ്ഠന്മാരായ സഹോദരന്മാർ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ...
6.92.52
मन्निमित्तमनार्येण समरेऽद्य निपातितौ।
भैरवो हि महान् नादो राक्षसानां श्रुतो मया ॥ ६.९२.५२ ॥
എന്റെ കാരണത്താൽ ആ അനാര്യൻ ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ അവർ രണ്ടുപേരെയും വീഴ്ത്തി. രാക്ഷസന്മാരുടെ ആ ഭയങ്കരവും മഹത്തായതുമായ ഗർജ്ജനം ഞാൻ കേട്ടു.
6.92.53
बहूनामिह हृष्टानां तथा विक्रोशतां प्रियम्।
अहो धिङ्मन्निमित्तोऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ॥ ६.९२.५३ ॥
ഇവിടെ സന്തോഷിച്ച പലരുടെയും, വിലപിക്കുന്നവരുടെയും ആ ആരവം അവർക്ക് പ്രിയമായത്. അയ്യോ, ഛെ! എന്റെ കാരണത്താലാണ് ഈ രാജകുമാരന്മാരുടെ നാശം ഉണ്ടായത്.
6.92.54
अथवा पुत्रशोकेन अहत्वा रामलक्ष्मणौ।
विधमिष्यति मां रौद्रो राक्षसः पापनिश्चयः ॥ ६.९२.५४ ॥
അല്ലെങ്കിൽ പുത്രശോകത്താൽ, രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ കൊല്ലാതെ, പാപനിശ്ചയനായ ആ ക്രൂരനായ രാക്ഷസൻ എന്നെ നശിപ്പിക്കും.
6.92.55
हनूमतस्तु तद् वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया।
यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासमनिर्जिता ॥ ६.९२.५५ ॥
ഹനുമാന്റെ ആ വാക്ക് ഞാൻ അൽപബുദ്ധികൊണ്ട് സ്വീകരിച്ചില്ല; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുറത്തു കയറിയിരുന്നെങ്കിൽ ആ ക്ലേശം ഞാൻ ജയിക്കാതെ നിന്നേനെ.
6.92.56
नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती।
मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति ॥ ६.९२.५६ ॥
ഇന്ന് ഭർത്താവിന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്ന സതിയായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിക്കില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ കൗസല്യയുടെ ഹൃദയം പിളർന്നുപോകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.92.57
एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि।
सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः ॥ ६.९२.५७ ॥
ഏകപുത്രയായ അവൾ, യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ പുത്രൻ നശിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ജനനവും ബാല്യവും യൗവനവും ഓർക്കും.
6.92.58
धर्मकार्याणि रूपं च रुदती संस्मरिष्यति।
निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धमचेतना ॥ ६.९२.५८ ॥
അവൾ അവന്റെ ധർമകർമങ്ങളും രൂപവും ഓർത്ത് കരയും; പുത്രൻ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നിരാശയായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്ത് ബോധരഹിതയാകും.
6.92.59
अग्निमावेक्ष्यते नूनमपो वापि प्रवेक्ष्यति।
धिगस्तु कुब्जामसतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् ॥ ६.९२.५९ ॥
അവൾ തീർച്ചയായും അഗ്നി നോക്കും, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ ഇറങ്ങും. കൂനിയും ദുഷ്ടയും പാപനിശ്ചയമുള്ളവളുമായ മന്ഥരയ്ക്ക് ധിക്കാരം!
6.92.60
यन्निमित्तमिमं शोकं कौसल्या प्रतिपत्स्यते।
इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् ॥ ६.९२.६० ॥
ഇതിന്റെ കാരണത്താൽ കൗസല്യ ഈ ശോകം അനുഭവിക്കും — ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന തപസ്വിനിയായ മൈഥിലിയെ കണ്ട് (...).
6.92.61
रोहिणीमिव चन्द्रेण बिना ग्रहवशं गताम्।
एतस्मिन्नन्तरे तस्य अमात्यः शीलवान् शुचिः ॥ ६.९२.६१ ॥
ചന്ദ്രനില്ലാതെ ഗ്രഹവശത്തിലായ രോഹിണിയെപ്പോലെ നിന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, അതിനിടയിൽ അവന്റെ ശീലവാനും ശുചിയുമായ മന്ത്രി
6.92.62
सुपार्श्वो नाम मेधावी रावणं रक्षसां वरम्।
निवार्यमाणः सचिवैरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.९२.६२ ॥
സുപാർശ്വൻ എന്ന മേധാവി, മന്ത്രിമാർ തടഞ്ഞിട്ടും, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനായ രാവണനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു
6.92.63
कथं नाम दशग्रीव साक्षाद्वैश्रवणानुज।
हन्तुमिच्छसि वैदेहीं क्रोधाद् धर्ममपास्य च ॥ ६.९२.६३ ॥
ദശഗ്രീവാ, സാക്ഷാൽ വൈശ്രവണന്റെ അനുജനായ നീ, കോപത്താൽ ധർമ്മത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച് വൈദേഹിയെ കൊല്ലാൻ എങ്ങനെ ഇച്ഛിക്കുന്നു?
6.92.64
वेदविद्याव्रतस्नातः स्वकर्मनिरतस्तथा।
स्त्रियः कस्माद् वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ॥ ६.९२.६४ ॥
വേദവിദ്യയിലും വ്രതങ്ങളിലും സ്നാതനും സ്വകർമ്മത്തിൽ നിരതനുമായ നീ, വീരാ, രാക്ഷസേശ്വരാ, സ്ത്രീയെ വധിക്കുന്നത് എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
6.92.65
मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव।
तस्मिन्नेव सहास्माभिराहवे क्रोधमुत्सृज ॥ ६.९२.६५ ॥
രാജാവേ, രൂപസമ്പന്നയായ മൈഥിലിയെ നോക്കുക. ഞങ്ങളോടൊപ്പം ആ യുദ്ധത്തിൽത്തന്നെ നിന്റെ കോപം ഉപേക്ഷിക്കുക.
6.92.66
अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशी।
कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ॥ ६.९२.६६ ॥
ഇന്നുതന്നെ പുറപ്പെടുക. കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുർദശിയിൽ ഒരുക്കം ചെയ്ത്, അമാവാസ്യയിൽ വിജയത്തിനായി സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുറപ്പെടുക.
6.92.67
शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरमास्थितः।
हत्वा दाशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ॥ ६.९२.६७ ॥
ശൂരനും ബുദ്ധിമാനും രഥിയും ഖഡ്ഗധാരിയുമായി ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ വധിച്ച് അങ്ങ് മൈഥിലിയെ നേടും.
6.92.68
स तद् दुरात्मा सुहृदा निवेदितं
वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः।
गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान्
पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ॥ ६.९२.६८ ॥
ആ ദുരാത്മാവായ രാവണൻ സുഹൃത്ത് പറഞ്ഞ ആ ധർമ്മയുക്തമായ വാക്ക് സ്വീകരിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് പോയി; പിന്നീട് ആ വീര്യവാൻ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വീണ്ടും സഭയിലേക്ക് പോയി.