Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.93.1
स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः।
निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन् ॥ ६.९३.१ ॥
Entrando en la asamblea, el rey, abatido y profundamente afligido, se sentó en el asiento principal, resoplando como un león enfurecido.
6.93.2
अब्रवीच्च स तान् सर्वान् बलमुख्यान् महाबलः।
रावणः प्राञ्जलिर्वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः ॥ ६.९३.२ ॥
Y el poderoso Rāvaṇa, consumido por la muerte de su hijo, con las manos juntas, dijo estas palabras a todos los jefes de las tropas.
6.93.3
सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः।
निर्यान्तु रथसङ्घैश्च पादातैश्चोपशोभिताः ॥ ६.९३.३ ॥
Que todos ustedes, rodeados por toda la hueste de elefantes y caballos y adornados con columnas de carros y soldados de infantería, salgan.
6.93.4
एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुमर्हथ।
वर्षन्तः शरवर्षाणि प्रावृट्काल इवाम्बुदाः ॥ ६.९३.४ ॥
Rodeen en batalla al solo Rāma y denle muerte, derramando lluvias de flechas como nubes en la estación de las lluvias.
6.93.5
अथवाहं शरैस्तीक्ष्णैर्भिन्नगात्रं महाहवे।
भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः ॥ ६.९३.५ ॥
O bien, yo mismo, uniéndome a ustedes, mataré mañana a Rāma en la gran batalla, con su cuerpo atravesado por flechas afiladas, mientras el mundo mira.
6.93.6
इत्येतद् वाक्यमादाय राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः।
निर्ययुस्ते रथैः शीघ्रैर्नानानीकैश्च संयुताः ॥ ६.९३.६ ॥
Habiendo recibido estas palabras del señor de los rākṣasas, aquellos rākṣasas partieron con carros veloces y con diversas divisiones del ejército.
6.93.7
परिघान् पट्टिशांश्चैव शरखड्गपरश्वधान्।
शरीरान्तकरान् सर्वे चिक्षिपुर्वानरान् प्रति ॥ ६.९३.७ ॥
Mazas de hierro, espadas de doble filo, flechas, espadas y hachas de guerra, todas las armas que quitan la vida, los rākṣasas las arrojaron contra los vānaras.
6.93.8
वानराश्च द्रुमान् शैलान् राक्षसान् प्रति चिक्षिपुः।
स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति ॥ ६.९३.८ ॥
Los vānaras también arrojaron árboles y picos de montaña contra los rākṣasas. Aquella batalla fue espantosa, y se prolongó hasta el amanecer.
6.93.9
रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत।
ते गदाभिश्च चित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः ॥ ६.९३.९ ॥
Surgió un tumulto entre los rākṣasas y los vānaras. Combatieron con mazas variadas, lanzas, espadas y hachas de guerra.
6.93.10
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तदा वानरराक्षसाः।
एवं प्रवृत्ते संग्रामे ह्यद्भुतं सुमहद्रजः ॥ ६.९३.१० ॥
Entonces los vānaras y los rākṣasas se golpearon unos a otros en la batalla. Así, comenzado el combate, se levantó un polvo prodigioso y muy grande.
6.93.11
रक्षसां वानराणां च शान्तं शोणितविस्रवैः।
मातंगरथकूलाश्च शरमत्स्या ध्वजद्रुमाः ॥ ६.९३.११ ॥
El polvo levantado por los rākṣasas y los vānaras se calmó con torrentes de sangre. Los elefantes y los carros fueron sus orillas, las flechas sus peces y los estandartes sus árboles.
6.93.12
शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः।
ततस्ते वानराः सर्वे शोणितौघपरिप्लुताः ॥ ६.९३.१२ ॥
Ríos de sangre corrieron arrastrando montones de cuerpos. Entonces todos los vānaras estaban empapados en la corriente de sangre.
6.93.13
ध्वजवर्मरथानश्वान् नानाप्रहरणानि च।
आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे ॥ ६.९३.१३ ॥
Saltando una y otra vez en la batalla, los señores de los vānaras destrozaron estandartes, armaduras, carros, caballos y toda clase de armas.
6.93.14
केशान् कर्णललाटं च नासिकाश्च प्लवंगमाः।
रक्षसां दशनैस्तीक्ष्णैर्नखैश्चापि व्यकर्तयन् ॥ ६.९३.१४ ॥
Con sus dientes afilados y sus uñas, los simios desgarraron el cabello, las orejas, las frentes y las narices de los rākṣasas.
6.93.15
एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः।
अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा ॥ ६.९३.१५ ॥
En la batalla, los mejores vānaras arremetían contra cada rākṣasa de cien en cien, como las aves se lanzan sobre un árbol cargado de frutos.
6.93.16
तदा गदाभिर्गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः।
निर्जघ्नुर्वानरान् घोरान् राक्षसाः पर्वतोपमाः ॥ ६.९३.१६ ॥
Entonces los rākṣasas, semejantes a montañas, derribaron a los feroces vānaras con pesadas mazas, lanzas, espadas y hachas.
6.93.17
राक्षसैर्वध्यमानानां वानराणां महाचमूः।
शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम् ॥ ६.९३.१७ ॥
La gran hueste de los vānaras, que era masacrada por los rākṣasas, buscó refugio en Rāma, hijo de Daśaratha, digno de ser refugio.
6.93.18
ततो रामो महातेजा धनुरादाय वीर्यवान्।
प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष च ॥ ६.९३.१८ ॥
Entonces Rāma, de gran esplendor y valor, tomó su arco, penetró en la hueste de los rākṣasas y desató una lluvia de flechas.
6.93.19
प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यमिवाम्बरे।
नाधिजग्मुर्महाघोरा निर्दहन्तं शराग्निना ॥ ६.९३.१९ ॥
Cuando Rāma hubo entrado, como las nubes no se acercan al sol en el cielo, los más terribles enemigos no pudieron acercarse a él mientras los quemaba con el fuego de sus flechas.
6.93.20
कृतान्येव सुघोराणि रामेण रजनीचराः।
रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्यसुकराणि ते ॥ ६.९३.२० ॥
Los rākṣasas, errantes de la noche, vieron en la batalla las acciones más terribles de Rāma, hazañas difíciles de realizar.
6.93.21
चालयन्तं महासैन्यं विधमन्तं महारथान्।
ददृशुस्ते न वै रामं वातं वनगतं यथा ॥ ६.९३.२१ ॥
No vieron a Rāma, que sacudía el gran ejército y dispersaba a los grandes guerreros en carro; era como el viento que recorre el bosque.
6.93.22
छिन्नं भिन्नं शरैर्दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम्।
बलं रामेण ददृशुर्न रामं शीघ्रकारिणम् ॥ ६.९३.२२ ॥
Vieron el ejército destrozado, roto, quemado por las flechas, derrotado y atormentado por las armas, pero no vieron a Rāma, veloz en la acción.
6.93.23
प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राघवम्।
इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानमिव प्रजाः ॥ ६.९३.२३ ॥
No vieron a Rāghava golpeando los cuerpos, como las criaturas no ven el alma de los seres que reside en los objetos de los sentidos.
6.93.24
एष हन्ति गजानीकमेष हन्ति महारथान्।
एष हन्ति शरैस्तीक्ष्णैः पदातीन् वाजिभिः सह ॥ ६.९३.२४ ॥
Este abate a la hueste de elefantes; este abate a los grandes guerreros en carro; este abate con flechas afiladas a los soldados de a pie junto con los jinetes.
6.93.25
अन्योन्यं कुपिता जघ्नुः सादृश्याद् राघवस्य तु ॥ ६.९३.२५ ॥
Enfurecidos, se golpeaban unos a otros, por su semejanza con Rāghava.
6.93.26
न ते ददृशिरे रामं दहन्तमपि वाहिनीम्।
मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना ॥ ६.९३.२६ ॥
No vieron a Rāma, aunque abrasaba al ejército; confundidos por el arma suprema gandharva del magnánimo.
6.93.27
ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः।
पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थमेकमेव महाहवे ॥ ६.९३.२७ ॥
Los rākṣasas veían miles de Rāmas en la batalla; y de nuevo, en aquella gran guerra, veían solo a un Kākutstha.
6.93.28
भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः।
अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस्ते न राघवम् ॥ ६.९३.२८ ॥
La punta dorada del arco del magnánimo, girando como un aro de fuego, la veían; pero no veían a Rāghava.
6.93.29
शरीरनाभि सत्त्वार्चिः शरारं नेमिकार्मुकम्।
ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम् ॥ ६.९३.२९ ॥
Su cuerpo era el cubo, su esencia la llama, sus radios y el arco-llanta; el zumbido de la cuerda y el golpe de la palma era su estruendo, y brillaba con esplendor, intelecto y virtud.
6.93.30
दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान्।
ददृशू रामचक्रं तत् कालचक्रमिव प्रजाः ॥ ६.९३.३० ॥
Abatiendo a los rākṣasas en la batalla, en el extremo de la cuerda de las armas divinas, vieron aquel rueda de Rāma, como las criaturas ven la rueda del tiempo.
6.93.31
अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम्।
अष्टादश सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ ६.९३.३१ ॥
Un ejército de diez mil carros, veloces como el viento, y dieciocho mil elefantes veloces.
6.93.32
चतुर्दश सहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्।
पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम् ॥ ६.९३.३२ ॥
Catorce mil jinetes y doscientos mil soldados de infantería de los rākṣasas.
6.93.33
दिवसस्याष्टभागेन शरैरग्निशिखोपमैः।
हतान्येकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम् ॥ ६.९३.३३ ॥
En la octava parte del día, con flechas como lenguas de fuego, Rāma solo mató a los rākṣasas que podían tomar cualquier forma a voluntad.
6.93.34
ते हताश्वा हतरथाः शान्ता विमथितध्वजाः।
अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः ॥ ६.९३.३४ ॥
Con sus caballos muertos, sus carros destruidos, abatidos y sus estandartes derribados, los niśācaras supervivientes huyeron hacia la ciudad de Laṅkā.
6.93.35
हतैर्गजपदात्यश्वैस्तद् बभूव रणाजिरम्।
आक्रीडभूमिः क्रुद्धस्य रुद्रस्येव महात्मनः ॥ ६.९३.३५ ॥
Con elefantes, infantes y caballos abatidos, aquel campo de batalla se volvió como el patio de juegos del airado y magnánimo Rudra.
6.93.36
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
साधु साध्विति रामस्य तत् कर्म समपूजयन् ॥ ६.९३.३६ ॥
Entonces los dioses junto con los gandharvas, los siddhas y los grandes sabios exclamaron: «¡Bien hecho, bien hecho!» y honraron plenamente la hazaña de Rāma.
6.93.37
अब्रवीच्च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम्।
विभीषणं च धर्मात्मा हनूमन्तं च वानरम् ॥ ६.९३.३७ ॥
Entonces Rāma, de alma justa, habló a Sugrīva, que estaba junto a él, y a Vibhīṣaṇa y al mono Hanumān.
6.93.38
जाम्बवन्तं हरिश्रेष्ठं मैन्दं द्विविदमेव च।
एतदस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा ॥ ६.९३.३८ ॥
Jāmbavān, el mejor de los monos Maina y también Dvivida; este poder divino de las armas es mío o de Tryambaka.
6.93.39
निहत्य तां राक्षसराजवाहिनीं
रामस्तदा शक्रसमो महात्मा।
अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश्च
संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः ॥ ६.९३.३९ ॥
Tras aniquilar aquel ejército del rey rākṣasa, Rāma, el magnánimo, igual a Indra, invicto en el cansancio de las armas, es alabado por las jubilosas huestes de los dioses.