ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.93.1
स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः।
निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन् ॥ ६.९३.१ ॥
ସେ ଦୀନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ରାଜା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଲେ; କ୍ରୁଦ୍ଧ ସିଂହ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି।
6.93.2
अब्रवीच्च स तान् सर्वान् बलमुख्यान् महाबलः।
रावणः प्राञ्जलिर्वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः ॥ ६.९३.२ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ସେଇ ମହାବଳୀ ରାବଣ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
6.93.3
सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः।
निर्यान्तु रथसङ्घैश्च पादातैश्चोपशोभिताः ॥ ६.९३.३ ॥
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଘେରି, ରଥସମୂହ ଓ ପଦାତିକ ସୈନ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବାହାରନ୍ତୁ।
6.93.4
एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुमर्हथ।
वर्षन्तः शरवर्षाणि प्रावृट्काल इवाम्बुदाः ॥ ६.९३.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାକୀ ରାମଙ୍କୁ ଘେରି ବଧ କରିବା ଉଚିତ; ବର୍ଷାଋତୁର ମେଘ ପରି ଶରବର୍ଷଣ କରି।
6.93.5
अथवाहं शरैस्तीक्ष्णैर्भिन्नगात्रं महाहवे।
भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः ॥ ६.९३.५ ॥
ଅଥବା ମୁଁ ନିଜେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ଶରୀର ବିଦ୍ଧ ରାମଙ୍କୁ ଆସନ୍ତାକାଲି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ, ଜଗତ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ବଧ କରିବି।
6.93.6
इत्येतद् वाक्यमादाय राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः।
निर्ययुस्ते रथैः शीघ्रैर्नानानीकैश्च संयुताः ॥ ६.९३.६ ॥
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ରଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସେନା-ଦଳ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ।
6.93.7
परिघान् पट्टिशांश्चैव शरखड्गपरश्वधान्।
शरीरान्तकरान् सर्वे चिक्षिपुर्वानरान् प्रति ॥ ६.९३.७ ॥
ଲୌହ ଗଦା, ଦୁଇଧାରିଆ ଖଡ୍ଗ, ବାଣ, ଖଡ୍ଗ ଓ କୁରା—ଶରୀର ବିନାଶକାରୀ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର—ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ।
6.93.8
वानराश्च द्रुमान् शैलान् राक्षसान् प्रति चिक्षिपुः।
स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति ॥ ६.९३.८ ॥
ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଓ ପର୍ବତଶିଖର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗରେ ଚାଲିଥିଲା।
6.93.9
रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत।
ते गदाभिश्च चित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः ॥ ६.९३.९ ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ କୋଳାହଳ ଉଠିଲା। ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ଗଦା, ବର୍ଚ୍ଛା, ଖଡ୍ଗ ଓ କୁରାରେ ଲଢ଼ିଲେ।
6.93.10
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तदा वानरराक्षसाः।
एवं प्रवृत्ते संग्रामे ह्यद्भुतं सुमहद्रजः ॥ ६.९३.१० ॥
ସେତେବେଳେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତି ବିପୁଳ ଧୂଳି ଉଠିଲା।
6.93.11
रक्षसां वानराणां च शान्तं शोणितविस्रवैः।
मातंगरथकूलाश्च शरमत्स्या ध्वजद्रुमाः ॥ ६.९३.११ ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କର ସେହି ଧୂଳି ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ହାତୀ ଓ ରଥ ତାହାର କୂଳ ହେଲେ; ବାଣ ତାହାର ମାଛ ହେଲେ; ଧ୍ୱଜା ତାହାର ବୃକ୍ଷ ହେଲେ।
6.93.12
शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः।
ततस्ते वानराः सर्वे शोणितौघपरिप्लुताः ॥ ६.९३.१२ ॥
ଶରୀର ରାଶି ବହନ କରି ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଲା। ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବାନର ରକ୍ତ ସ୍ରୋତରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିଲେ।
6.93.13
ध्वजवर्मरथानश्वान् नानाप्रहरणानि च।
आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे ॥ ६.९३.१३ ॥
ଧ୍ୱଜ, କବଚ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର — ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାରମ୍ବାର ଡେଇଁ ସବୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
6.93.14
केशान् कर्णललाटं च नासिकाश्च प्लवंगमाः।
रक्षसां दशनैस्तीक्ष्णैर्नखैश्चापि व्यकर्तयन् ॥ ६.९३.१४ ॥
ବାନରମାନେ ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ନଖରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର କେଶ, କାନ, ଲଲାଟ ଓ ନାକ ଚିରିଦେଲେ।
6.93.15
एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः।
अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा ॥ ६.९३.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଶହ ଶହ ଜଣ ମିଶି ଝାସି ପଡ଼ିଲେ, ଫଳଭାରରେ ନଇଥିବା ଗଛ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପଡ଼ିଲା ପରି।
6.93.16
तदा गदाभिर्गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः।
निर्जघ्नुर्वानरान् घोरान् राक्षसाः पर्वतोपमाः ॥ ६.९३.१६ ॥
ସେତେବେଳେ ପର୍ବତ ସମାନ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭାରି ଗଦା, ବର୍ଶା, ଖଡ୍ଗ ଓ କୁରାଢ଼ିରେ ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.93.17
राक्षसैर्वध्यमानानां वानराणां महाचमूः।
शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम् ॥ ६.९३.१७ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମହାସେନା ଆଶ୍ରୟ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ ଦଶରଥ-ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଶରଣରେ ଗଲା।
6.93.18
ततो रामो महातेजा धनुरादाय वीर्यवान्।
प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष च ॥ ६.९३.१८ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ରାମ ଧନୁ ଧରି ରାକ୍ଷସ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶରବର୍ଷା କଲେ।
6.93.19
प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यमिवाम्बरे।
नाधिजग्मुर्महाघोरा निर्दहन्तं शराग्निना ॥ ६.९३.१९ ॥
ସେତେବେଳେ ରାମ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆକାଶରେ ମେଘ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନ ପାରେ, ସେହିପରି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଶରାଗ୍ନିରେ ଦହନ କରୁଥିବା ସେହି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.93.20
कृतान्येव सुघोराणि रामेण रजनीचराः।
रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्यसुकराणि ते ॥ ६.९३.२० ॥
ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କର କରାଯାଇଥିବା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସାଧ୍ୟ କର୍ମସବୁ ଦେଖିଲେ।
6.93.21
चालयन्तं महासैन्यं विधमन्तं महारथान्।
ददृशुस्ते न वै रामं वातं वनगतं यथा ॥ ६.९३.२१ ॥
ମହାସେନାକୁ ଚାଳିତ କରି ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ବିଦଳିତ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ସେମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ବନରେ ବହୁଥିବା ପବନ ଭଳି ଥିଲେ।
6.93.22
छिन्नं भिन्नं शरैर्दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम्।
बलं रामेण ददृशुर्न रामं शीघ्रकारिणम् ॥ ६.९३.२२ ॥
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ବାଣରେ ଦଗ୍ଧ, ପରାଜିତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ସେନାକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ କ୍ଷିପ୍ରକର୍ମା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
6.93.23
प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राघवम्।
इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानमिव प्रजाः ॥ ६.९३.२३ ॥
ଶରୀରରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ ସେମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୂତାତ୍ମାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
6.93.24
एष हन्ति गजानीकमेष हन्ति महारथान्।
एष हन्ति शरैस्तीक्ष्णैः पदातीन् वाजिभिः सह ॥ ६.९३.२४ ॥
ଏ ଗଜସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଏ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପଦାତି ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କ ସହ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
6.93.25
अन्योन्यं कुपिता जघ्नुः सादृश्याद् राघवस्य तु ॥ ६.९३.२५ ॥
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ, କାରଣ ରାଘବ (ରାମ) ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସାଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।
6.93.26
न ते ददृशिरे रामं दहन्तमपि वाहिनीम्।
मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना ॥ ६.९३.२६ ॥
ସେନାକୁ ଦହନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଗାନ୍ଧର୍ବ ପରମାସ୍ତ୍ରରେ ସେମାନେ ମୋହିତ ହେଲେ।
6.93.27
ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः।
पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थमेकमेव महाहवे ॥ ६.९३.२७ ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ରଣରେ ହଜାର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ପୁଣି ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଏକ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
6.93.28
भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः।
अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस्ते न राघवम् ॥ ६.९३.२८ ॥
ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧନୁର ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ରଭାଗ ଅଲାତଚକ୍ର ପରି ଥିଲା; ତଥାପି ସେମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.93.29
शरीरनाभि सत्त्वार्चिः शरारं नेमिकार्मुकम्।
ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम् ॥ ६.९३.२९ ॥
ତା'ର ଶରୀର ନାଭି, ସତ୍ତ୍ୱ ତା'ର ଶିଖା; ଶରାର (ଶଳାକା), ନେମିକାର୍ମୁକ (ଚକ୍ର-ଧନୁ); ଜ୍ୟାର ଶବ୍ଦ ଓ କର-ତଳର ଶବ୍ଦ ତା'ର ଘୋଷ; ତେଜ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଗୁଣରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
6.93.30
दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान्।
ददृशू रामचक्रं तत् कालचक्रमिव प्रजाः ॥ ६.९३.३० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ୟାଅନ୍ତରେ ଥିବା ସେହି ରାମଚକ୍ର ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରଜାମାନେ ଯେପରି କାଳଚକ୍ର ଦେଖନ୍ତି।
6.93.31
अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम्।
अष्टादश सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ ६.९३.३१ ॥
ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଦଶ ହଜାର ରଥର ସେନା, ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଠର ହଜାର ହାତୀ।
6.93.32
चतुर्दश सहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्।
पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम् ॥ ६.९३.३२ ॥
ଚଉଦ ହଜାର ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ପଦାତିକ।
6.93.33
दिवसस्याष्टभागेन शरैरग्निशिखोपमैः।
हतान्येकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम् ॥ ६.९३.३३ ॥
ଦିନର ଆଠ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗରେ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ଏକାକୀ ରାମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ବଦଳାଉଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.93.34
ते हताश्वा हतरथाः शान्ता विमथितध्वजाः।
अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः ॥ ६.९३.३४ ॥
ଘୋଡା ମରିଲେ, ରଥ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ମନୋବଳ ଭାଙ୍ଗିଲା, ପତାକା ଛିଣ୍ଡିଲା — ବଞ୍ଚିଥିବା ନିଶାଚରମାନେ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.93.35
हतैर्गजपदात्यश्वैस्तद् बभूव रणाजिरम्।
आक्रीडभूमिः क्रुद्धस्य रुद्रस्येव महात्मनः ॥ ६.९३.३५ ॥
ମୃତ ହାତୀ, ପଦାତିକ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ସେହି ରଣାଙ୍ଗନ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଖେଳଭୂମି ପରି ହୋଇଗଲା।
6.93.36
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
साधु साध्विति रामस्य तत् कर्म समपूजयन् ॥ ६.९३.३६ ॥
ତେବେ ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମ ଋଷିମାନେ "ସାଧୁ, ସାଧୁ" କହି ରାମଙ୍କ ସେହି କର୍ମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
6.93.37
अब्रवीच्च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम्।
विभीषणं च धर्मात्मा हनूमन्तं च वानरम् ॥ ६.९३.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ନିକଟରେ ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ବିଭୀଷଣ ଏବଂ ବାନର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.93.38
जाम्बवन्तं हरिश्रेष्ठं मैन्दं द्विविदमेव च।
एतदस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा ॥ ६.९३.३८ ॥
ଜାମ୍ବବାନ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନ୍ଦ ଏବଂ ଦ୍ୱିବିଦ ମଧ୍ୟ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବଳ ମୋର କି ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଙ୍କର।
6.93.39
निहत्य तां राक्षसराजवाहिनीं
रामस्तदा शक्रसमो महात्मा।
अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश्च
संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः ॥ ६.९३.३९ ॥
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେହି ସେନାକୁ ସଂହାର କରି ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ମହାତ୍ମା ରାମ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ କ୍ଳାନ୍ତିକୁ ଜୟ କରି, ହର୍ଷିତ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛନ୍ତି।