వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.94.1
तानि नागसहस्राणि सारोहाणि च वाजिनाम्।
रथानां त्वग्निवर्णानां सध्वजानां सहस्रशः ॥ ६.९४.१ ॥
వాటి వేలాది ఏనుగులు, వాటి సారథులతో సహా, వేలాది గుర్రాలు, అగ్నివర్ణపు ధ్వజాలతో కూడిన వేలాది రథాలు.
6.94.2
राक्षसानां सहस्राणि गदापरिघयोधिनाम्।
काञ्चनध्वजचित्राणां शूराणां कामरूपिणाम् ॥ ६.९४.२ ॥
గదలు, పరిఘలతో పోరాడే, బంగారు ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, శూరులైన, కోరిన రూపం ధరించగల వేలాది రాక్షసులు.
6.94.3
निहतानि शरैर्दीप्तैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः।
रावणेन प्रयुक्तानि रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.९४.३ ॥
రావణుడు ప్రయోగించిన, తప్త బంగార ఆభరణాలతో ప్రకాశించే బాణాలచే, అనాయాసంగా కర్మలు చేసే రాముడిచే వారు సంహరించబడ్డారు.
6.94.4
दृष्ट्वा श्रुत्वा च सम्भ्रान्ता हतशेषा निशाचराः।
राक्षस्यश्च समागम्य दीनाश्चिन्तापरिप्लुताः ॥ ६.९४.४ ॥
చూసి, విని భయభ్రాంతులైన, మిగిలిన రాక్షసులు, రాక్షసస్త్రీలు కలిసి, దీనులై చింతలో మునిగిపోయారు.
6.94.5
विधवा हतपुत्राश्च क्रोशन्त्यो हतबान्धवाः।
राक्षस्यः सह संगम्य दुःखार्ताः पर्यदेवयन् ॥ ६.९४.५ ॥
విధవలై, కొడుకులను, బంధువులను కోల్పోయి, ఏడుస్తున్న రాక్షసస్త్రీలు కలిసి, దుఃఖంతో పీడితులై విలపించారు.
6.94.6
कथं शूर्पणखा वृद्धा कराला निर्णतोदरी।
आससाद वने रामं कंदर्पसमरूपिणम् ॥ ६.९४.६ ॥
ముసలిదైన, భయంకరమైన, లోపలికి కుంగిన పొట్టగల శూర్పణఖ, మన్మథ సమ రూపుడైన రాముని అడవిలో ఎలా చేరింది?
6.94.7
सुकुमारं महासत्त्वं सर्वभूतहिते रतम्।
तं दृष्ट्वा लोकवध्या सा हीनरूपा प्रकामिता ॥ ६.९४.७ ॥
సుకుమారుడు, మహాబలశాలి, సర్వ ప్రాణుల హితంలో నిమగ్నమైనవాడు అయిన అతడిని చూసి, లోకులచే వధింపదగిన ఆ వికృతరూపిణి అతనిని అత్యంత కోరింది.
6.94.8
कथं सर्वगुणैर्हीना गुणवन्तं महौजसम्।
सुमुखं दुर्मुखी रामं कामयामास राक्षसी ॥ ६.९४.८ ॥
సర్వ గుణహీనురాలైన ఆ రాక్షసి, గుణవంతుడు, మహాతేజస్వి, సుందరముఖుడైన రాముని ఎలా కోరింది — ఆ వికృతముఖి!
6.94.9
जनस्यास्याल्पभाग्यत्वाद् वलिनी श्वेतमूर्धजा।
अकार्यमपहास्यं च सर्वलोकविगर्हितम् ॥ ६.९४.९ ॥
ఈ జనుల అల్ప భాగ్యం వల్ల, ముడతలు పడిన, తెల్లని జుట్టు గల ఆమె, చేయరాని, అపహాస్యమైన, సర్వలోక నిందితమైన పనిని చేసింది.
6.94.10
राक्षसानां विनाशाय दूषणस्य खरस्य च।
चकाराप्रतिरूपा सा राघवस्य प्रधर्षणम् ॥ ६.९४.१० ॥
రాక్షసుల వినాశానికి, దూషణుడు, ఖరుల వినాశానికి — ఆ అసాధారణ రూపిణి రాఘవుని అవమానించింది.
6.94.11
तन्निमित्तमिदं वैरं रावणेन कृतं महत्।
वधाय सीता साऽऽनीता दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.९४.११ ॥
అందువల్లనే రావణుడు ఈ మహా వైరాన్ని కలిగించాడు — వధ కోసం ఆ సీతను దశగ్రీవుడైన రాక్షసుడు తీసుకువచ్చాడు.
6.94.12
न च सीतां दशग्रीवः प्राप्नोति जनकात्मजाम्।
बद्धं बलवता वैरमक्षयं राघवेण च ॥ ६.९४.१२ ॥
దశగ్రీవుడు జనకుని కుమార్తె సీతను పొందలేడు; బలవంతుడైన రాఘవునితో బంధించబడిన వైరం అక్షయమైనది.
6.94.13
वैदेहीं प्रार्थयानं तं विराधं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
हतमेकेन रामेण पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९४.१३ ॥
వైదేహిని కోరిన ఆ రాక్షసుడు విరాధుడిని చూడండి; ఒక్క రాముడే అతనిని చంపాడు. అదే తగిన నిదర్శనం.
6.94.14
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.९४.१४ ॥
జనస్థానంలో అగ్నిజ్వాలల వంటి బాణాలతో, భయంకర కర్మలు చేసే పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు చంపబడ్డారు.
6.94.15
खरश्च निहतः संख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा।
शरैरादित्यसंकाशैः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९४.१५ ॥
యుద్ధంలో ఖరుడు, దూషణుడు, త్రిశిరుడు కూడా సూర్యునిలా ప్రకాశించే బాణాలతో చంపబడ్డారు — అదే తగిన నిదర్శనం.
6.94.16
हतो योजनबाहुश्च कबन्धो रुधिराशनः।
क्रोधान्नादं नदन् सोऽथ पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९४.१६ ॥
యోజనం పొడవైన చేతులున్న, రక్తం తినే కబంధుడు కూడా చంపబడ్డాడు; కోపంతో గర్జించిన అతడు — అదే తగిన నిదర్శనం.
6.94.17
जघान बलिनं रामः सहस्रनयनात्मजम्।
वालिनं मेरुसंकाशं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९४.१७ ॥
రాముడు సహస్రనయనుడి (ఇంద్రుని) కుమారుడు, మేరువులా ఉన్న బలవంతుడు వాలిని చంపాడు — అదే తగిన నిదర్శనం.
6.94.18
ऋष्यमूके वसंश्चैव दीनो भग्नमनोरथः।
सुग्रीवः प्रापितो राज्यं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९४.१८ ॥
ఋష్యమూకంపై నివసించిన దీనుడు, ఆశలు భగ్నమైన సుగ్రీవుడికి రాముడు రాజ్యం ఇప్పించాడు — అదే తగిన నిదర్శనం.
6.94.19
धर्मार्थसहितं वाक्यं सर्वेषां रक्षसां हितम्।
युक्तं विभीषणेनोक्तं मोहात् तस्य न रोचते ॥ ६.९४.१९ ॥
ధర్మార్థయుక్తమైన, రాక్షసులందరికీ హితమైన విభీషణుని మాట సరియైనదే; కానీ మోహవశంతో అది అతనికి రుచించలేదు.
6.94.20
विभीषणवचः कुर्याद् यदि स्म धनदानुजः।
श्मशानभूता दुःखार्ता नेयं लङ्का भविष्यति ॥ ६.९४.२० ॥
ధనదుని (కుబేరుని) తమ్ముడు విభీషణుని మాట విని ఉంటే, దుఃఖార్తమై శ్మశానంగా మారిన ఈ లంక ఇలా అయ్యేది కాదు.
6.94.21
कुम्भकर्णं हतं श्रुत्वा राघवेण महाबलम्।
अतिकायं च दुर्मर्षं लक्ष्मणेन हतं तदा।
प्रियं चेन्द्रजितं पुत्रं रावणो नावबुध्यते ॥ ६.९४.२१ ॥
రాఘవునిచే మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడు, అప్పుడు లక్ష్మణునిచే దుర్మర్షుడైన అతికాయుడు హతమైనారని విని, తన ప్రియ కుమారుడు ఇంద్రజిత్తు (పరిస్థితిని) రావణుడు గ్రహించడం లేదు.
6.94.22
मम पुत्रो मम भ्राता मम भर्ता रणे हतः।
इत्येष श्रूयते शब्दो राक्षसीनां कुले कुले ॥ ६.९४.२२ ॥
"నా కుమారుడు, నా సోదరుడు, నా భర్త రణంలో హతమయ్యారు" అన్న ఈ రోదన శబ్దమే ప్రతి రాక్షసి కుటుంబంలోనూ వినిపిస్తోంది.
6.94.23
रथाश्वनागाश्च हतास्तत्र तत्र सहस्रशः।
रणे रामेण शूरेण हताश्चापि पदातयः ॥ ६.९४.२३ ॥
అక్కడక్కడ రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు వేలకొలదిగా హతమయ్యాయి; యుద్ధంలో శూరుడైన రాముని చేత కాల్బలం కూడా హతమయ్యారు.
6.94.24
रुद्रो वा यदि वा विष्णुर्महेन्द्रो वा शतक्रतुः।
हन्ति नो रामरूपेण यदि वा स्वयमन्तकः ॥ ६.९४.२४ ॥
రుద్రుడు కానీ, విష్ణువు కానీ, మహేంద్రుడు కానీ, శతక్రతువైన ఇంద్రుడు కానీ, లేదా స్వయంగా అంతకుడైన యముడు కానీ — రాముని రూపంలో వీరే మనల్ని సంహరిస్తున్నారు.
6.94.25
हतप्रवीरा रामेण निराशा जीविते वयम्।
अपश्यन्त्यो भयस्यान्तमनाथा विलपामहे ॥ ६.९४.२५ ॥
రాముని చేతిలో మన వీరులు హతులయ్యారు; జీవితంపై మనం ఆశ కోల్పోయాము. భయానికి అంతం కనబడక, అనాథలమై మనం విలపిస్తున్నాము.
6.94.26
रामहस्ताद् दशग्रीवः शूरो दत्तमहावरः।
इदं भयं महाघोरं समुत्पन्नं न बुद्ध्यते ॥ ६.९४.२६ ॥
రాముని చేతి నుండి, మహా వరం పొందిన శూరుడైన దశగ్రీవునికి ఈ అతి భయంకరమైన భయం కలిగింది; అతడు దాన్ని గ్రహించడం లేదు.
6.94.27
तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।
उपसृष्टं परित्रातुं शक्ता रामेण संयुगे ॥ ६.९४.२७ ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు కూడా యుద్ధంలో రాముని చేత బాధింపబడిన అతనిని రక్షించలేరు.
6.94.28
उत्पाताश्चापि दृश्यन्ते रावणस्य रणे रणे।
कथयन्ति हि रामेण रावणस्य निबर्हणम् ॥ ६.९४.२८ ॥
యుద్ధంలో యుద్ధంలో రావణునికి అపశకునాలు కనిపిస్తున్నాయి; అవి రాముని చేత రావణుని వినాశాన్ని చెబుతున్నాయి.
6.94.29
पितामहेन प्रीतेन देवदानवराक्षसैः।
रावणस्याभयं दत्तं मनुष्येभ्यो न याचितम् ॥ ६.९४.२९ ॥
ప్రసన్నుడైన పితామహుడు (బ్రహ్మ) దేవ, దానవ, రాక్షసుల నుండి రావణునకు అభయం ప్రసాదించాడు; కానీ మనుష్యుల నుండి అతడు దానిని కోరలేదు.
6.94.30
तदिदं मानुषं मन्ये प्राप्तं निःसंशयं भयम्।
जीवितान्तकरं घोरं रक्षसां रावणस्य च ॥ ६.९४.३० ॥
ఈ మానుష భయం నిస్సందేహంగా వచ్చిందని నేను భావిస్తున్నాను; అది ప్రాణాంతకమైన, భయంకరమైన భయం, రాక్షసులకు, రావణునికి కూడా.
6.94.31
पीड्यमानास्तु बलिना वरदानेन रक्षसा।
दीप्तैस्तपोभिर्विबुधाः पितामहमपूजयन् ॥ ६.९४.३१ ॥
బలవంతుడైన రాక్షసుడు పొందిన వరంతో పీడించబడిన దేవతలు, ప్రకాశించే తపస్సులతో పితామహుని పూజించారు.
6.94.32
देवतानां हितार्थाय महात्मा वै पितामहः।
उवाच देवतास्तुष्ट इदं सर्वा महद्वचः ॥ ६.९४.३२ ॥
దేవతల హితం కోసం సంతోషించిన మహాత్ముడైన పితామహుడు దేవతలందరితో ఈ గొప్ప మాటను చెప్పాడు.
6.94.33
अद्यप्रभृति लोकांस्त्रीन् सर्वे दानवराक्षसाः।
भयेन प्रभृता नित्यं विचरिष्यन्ति शाश्वतम् ॥ ६.९४.३३ ॥
ఈ రోజు నుండి మూడు లోకాలలో దానవులు, రాక్షసులు అందరూ భయంతో పీడితులై శాశ్వతంగా సంచరిస్తారు.
6.94.34
दैवतैस्तु समागम्य सर्वैश्चेन्द्रपुरोगमैः।
वृषध्वजस्त्रिपुरहा महादेवः प्रतोषितः ॥ ६.९४.३४ ॥
ఇంద్రుని ముందుంచుకుని దేవతలందరూ కలిసి, వృషభధ్వజుడు త్రిపురహరుడైన మహాదేవుని ప్రసన్నం చేసుకున్నారు.
6.94.35
प्रसन्नस्तु महादेवो देवानेतद् वचोऽब्रवीत्।
उत्पत्स्यति हितार्थं वो नारी रक्षःक्षयावहा ॥ ६.९४.३५ ॥
ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: మీ హితం కోసం ఒక స్త్రీ పుడుతుంది, ఆమె రాక్షసులను నాశనం చేస్తుంది.
6.94.36
एषा देवैः प्रयुक्ता तु क्षुद् यथा दानवान् पुरा।
भक्षयिष्यति नः सर्वान् राक्षसघ्नी सरावणान् ॥ ६.९४.३६ ॥
దేవతలచే ప్రయోగించబడిన ఈమె, పూర్వం ఆకలి దానవులను మ్రింగినట్లు, రావణుడితో సహా రాక్షసులందరినీ మ్రింగుతుంది.
6.94.37
रावणस्यापनीतेन दुर्विनीतस्य दुर्मतेः।
अयं निष्टानको घोरः शोकेन समभिप्लुतः ॥ ६.९४.३७ ॥
దుర్వినీతుడు, దుర్మతి అయిన రావణుడి కారణంగా కలిగిన ఈ భయంకర రోదన శోకంతో నిండిపోయింది.
6.94.38
तं न पश्यामहे लोके यो नः शरणदो भवेत्।
राघवेणोपसृष्टानां कालेनेव युगक्षये ॥ ६.९४.३८ ॥
ఈ లోకంలో మాకు శరణమిచ్చేవారెవరూ కనిపించరు; రాఘవుడు మమ్మల్ని కూల్చివేశాడు, యుగాంతంలో కాలం కూల్చినట్లుగా.
6.94.39
नास्ति नः शरणं किंचिद् भये महति तिष्ठताम्।
दावाग्निवेष्टितानां हि करेणूनां यथा वने ॥ ६.९४.३९ ॥
ఈ మహాభయంలో నిలబడి ఉన్న మాకు ఏ శరణమూ లేదు; అడవిలో దావాగ్నితో చుట్టుముట్టబడిన ఆడ ఏనుగుల్లా.
6.94.40
प्राप्तकालं कृतं तेन पौलस्त्येन महात्मना।
यत एव भयं दृष्टं तमेव शरणं गतः ॥ ६.९४.४० ॥
మహాత్ముడైన పౌలస్త్యుడు (విభీషణుడు) సమయానికి తగిన పని చేశాడు; భయాన్ని చూడగానే అతనిని శరణు పొందాడు.
6.94.41
इतीव सर्वा रजनीचरस्त्रियः
परस्परं सम्परिरभ्य बाहुभिः।
विषेदुरार्तातिभयाभिपीडिता
विनेदुरुच्चैश्च तदा सुदारुणम् ॥ ६.९४.४१ ॥
ఈ విధంగా రాక్షసస్త్రీలందరూ ఒకరినొకరు చేతులతో గట్టిగా కౌగిలించుకొని, బాధ, మహాభయంతో కుంగి, అప్పుడు అతి భయంకరంగా ఎలుగెత్తి రోదించారు.