ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.97.1
हन्यमाने बले तूर्णमन्योन्यं ते महामृधे।
सरसीव महाघर्मे सूपक्षीणे बभूवतुः ॥ ६.९७.१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେନା ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ମହାଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ସରୋବର ପରି ହୋଇଗଲେ।
6.97.2
स्वबलस्य तु घातेन विरूपाक्षवधेन च।
बभूव द्विगुणं क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.९७.२ ॥
ନିଜ ସେନାର ସଂହାର ଓ ବିରୂପାକ୍ଷର ବଧରେ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।
6.97.3
प्रक्षीणं स्वबलं दृष्ट्वा वध्यमानं वलीमुखैः।
बभूवास्य व्यथा युद्धे दृष्ट्वा दैवविपर्ययम् ॥ ६.९७.३ ॥
ନିଜ ସେନା କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ବ୍ୟଥା ହେଲା; ଦୈବର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲା।
6.97.4
उवाच च समीपस्थं महोदरमनन्तरम्।
अस्मिन् काले महाबाहो जयाशा त्वयि मे स्थिता ॥ ६.९७.४ ॥
ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମହୋଦରଙ୍କୁ ସେ କହିଲା: ହେ ମହାବାହୁ, ଏଭଳି ସମୟରେ ମୋର ଜୟର ଆଶା ତୁମ୍ଭ ଉପରେ ରହିଛି।
6.97.5
जहि शत्रुचमूं वीर दर्शयाद्य पराक्रमम्।
भर्तृपिण्डस्य कालोऽयं निर्वेष्टुं साधु युध्यताम् ॥ ६.९७.५ ॥
ହେ ବୀର, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ସଂହାର କର; ଆଜି ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନ୍ନର ଋଣ ଶୁଝିବାର ଏହା ସମୟ; ଭଲ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
6.97.6
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा राक्षसेन्द्रो महोदरः।
प्रविवेशारिसेनां स पतङ्ग इव पावकम् ॥ ६.९७.६ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ମହୋଦର 'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ପତଙ୍ଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ପଶେ, ସେପରି ଶତ୍ରୁସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.97.7
ततः स कदनं चक्रे वानराणां महाबलः।
भर्तृवाक्येन तेजस्वी स्वेन वीर्येण चोदितः ॥ ६.९७.७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାବଳୀ ବାନରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କଲା। ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଓ ନିଜ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ସେପରି କରୁଥିଲା।
6.97.8
वानराश्च महासत्त्वाः प्रगृह्य विपुलाः शिलाः।
प्रविश्यारिबलं भीमं जघ्नुस्ते सर्वराक्षसान् ॥ ६.९७.८ ॥
ମହାସାହସୀ ବାନରମାନେ ବିଶାଳ ଶିଳା ଧରି ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁସେନା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.97.9
महोदरः सुसंक्रुद्धः शरैः काञ्चनभूषणैः।
चिच्छेद पाणिपादोरु वानराणां महाहवे ॥ ६.९७.९ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମହୋଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ଶରରେ ସେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନଙ୍କର ହାତ, ପାଦ ଓ ଊରୁ ଛେଦନ କଲା।
6.97.10
ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसैरर्दिता भृशम्।
दिशो दश द्रुताः केचित् केचित् सुग्रीवमाश्रिताः ॥ ६.९७.१० ॥
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ସମସ୍ତ ବାନର ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; କେହି କେହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
6.97.11
प्रभग्नं समरे दृष्ट्वा वानराणां महाबलम्।
अभिदुद्राव सुग्रीवो महोदरमनन्तरम् ॥ ६.९७.११ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନଙ୍କ ମହାବଳ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମହୋଦର ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ।
6.97.12
प्रगृह्य विपुलां घोरां महीधरसमां शिलाम्।
चिक्षेप च महातेजास्तद्वधाय हरीश्वरः ॥ ६.९७.१२ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାନରରାଜ ପର୍ବତ ସମାନ ବିଶାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ଏକ ଶିଳା ଧରି ତାହାକୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.97.13
तामापतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः।
असम्भ्रान्तस्ततो बाणैर्निर्बिभेद दुरासदाम् ॥ ६.९७.१३ ॥
ହଠାତ୍ ନିଜ ଉପରେ ପଡୁଥିବା ସେହି ଶିଳାକୁ ଦେଖି ମହୋଦର ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ବାଣରେ ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶିଳାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.97.14
रक्षसा तेन बाणौघैर्निकृत्ता सा सहस्रधा।
निपपात तदा भूमौ गृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥ ६.९७.१४ ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସର ବାଣବର୍ଷଣରେ କଟା ଯାଇ ସେହି ଶିଳା ସହସ୍ର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ, ଶାଗୁଣା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଦଳ ପରି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.97.15
तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्च्छितः।
सालमुत्पाट्य चिक्षेप तं स चिच्छेद नैकधा ॥ ६.९७.१५ ॥
ସେହି ଶିଳା ଭଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧରେ ଯେପରି ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ, ଏକ ସାଲ ଗଛ ଉପାଡ଼ି ନିକ୍ଷେପ କଲା; ସେ ତାହା ବହୁଧା କାଟି ପକାଇଲା।
6.97.16
शरैश्च विददारैनं शूरः परबलार्दनः।
स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि ॥ ६.९७.१६ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ଦଳନକାରୀ ସେହି ଶୂର ବାଣରେ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ଧ କଲା; ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏକ ପରିଘ (ଲୌହ ଗଦା) ଦେଖିଲା।
6.97.17
आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन्।
परिघेणोग्रवेगेन जघानास्य हयोत्तमान् ॥ ६.९७.१७ ॥
ସେହି ଜଳୁଥିବା ପରିଘକୁ ଘୂରାଇ ତାକୁ ଦେଖାଇ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗରେ ସେହି ପରିଘରେ ତାହାର ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମାରି ପକାଇଲା।
6.97.18
तस्माद्धतहयाद् वीरः सोऽवप्लुत्य महारथात्।
गदां जग्राह संक्रुद्धो राक्षसोऽथ महोदरः ॥ ६.९७.१८ ॥
ମାରିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ମହାରଥରୁ ସେ ବୀର ଡେଇଁ ଓହ୍ଲାଇଲା; ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ମହୋଦର ଗଦା ଧରିଲା।
6.97.19
गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः।
नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाविव सविद्युतौ ॥ ६.९७.१९ ॥
ଗଦା ଓ ପରିଘ ହାତରେ ଧରି ସେହି ଦୁଇ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁହାମୁହିଁ ହେଲେ; ଷଣ୍ଢ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ପରି।
6.97.20
ततः क्रुद्धो गदां तस्मै चिक्षेप रजनीचरः।
ज्वलन्तीं भास्कराभासां सुग्रीवाय महोदरः ॥ ६.९७.२० ॥
ତବେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ମହୋଦର ଜଳୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ଗଦା ସୁଗ୍ରୀବ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗିଲା।
6.97.21
गदां तां सुमहाघोरामापतन्तीं महाबलः।
सुग्रीवो रोषताम्राक्षः समुद्यम्य महाहवे ॥ ६.९७.२१ ॥
ନିଜ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ମହାବଳ ସୁଗ୍ରୀବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାକୁ ଉଠାଇଲେ।
6.97.22
आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः।
पपात तरसा भिन्नः परिघस्तस्य भूतले ॥ ६.९७.२२ ॥
ବାନରରାଜ ପରିଘ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଗଦା ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ; ବେଗରେ ଭାଙ୍ଗି ତାହାର ପରିଘ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
6.97.23
ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात्।
आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम् ॥ ६.९७.२३ ॥
ତବେ ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରୁ ଏକ ଲୌହ ମୁସଳ ଉଠାଇଲେ—ଭୟଙ୍କର, ସର୍ବତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ।
6.97.24
स तमुद्यम्य चिक्षेप सोऽप्यस्य प्राक्षिपद् गदाम्।
भिन्नावन्योन्यमासाद्य पेततुस्तौ महीतले ॥ ६.९७.२४ ॥
ସେ ତାହାକୁ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କ ଉପରେ ଗଦା ଫିଙ୍ଗିଲା। ଉଭୟେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଧକ୍କା ଖାଇ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.97.25
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यां तौ समीयतुः।
तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ ६.९७.२५ ॥
ତା'ପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ସେ ଦୁଇ ମୁଷ୍ଟିରେ ସଂଘର୍ଷ କଲେ; ତେଜ ଓ ବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜଳୁଥିବା ଦୁଇ ଅଗ୍ନିପରି।
6.97.26
जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं नदन्तौ च पुनः पुनः।
तलैश्चान्योन्यमासाद्य पेततुश्च महीतले ॥ ६.९७.२६ ॥
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରହାର କରି ଗର୍ଜନ କଲେ; ତଳହାତରେ ପରସ୍ପର ସହ ଭିଡ଼ି ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.97.27
उत्पेततुस्तदा तूर्णं जघ्नतुश्च परस्परम्।
भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.९७.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇ ବୀର ଶୀଘ୍ର ଉଠି ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ବାହୁରେ ପରସ୍ପରକୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଦୁହେଁ ଅପରାଜିତ।
6.97.28
जग्मतुस्तौ श्रमं वीरौ बाहुयुद्धे परंतपौ।
आजहार तदा खड्गमदूरपरिवर्तिनम् ॥ ६.९७.२८ ॥
ବାହୁଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତାପ ଦେଉଥିବା ସେ ଦୁଇ ବୀର କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ନିକଟରେ ଘୂରୁଥିବା ଖଡ୍ଗ ଜଣେ ଉଠାଇ ନେଲେ।
6.97.29
राक्षसश्चर्मणा सार्धं महावेगो महोदरः।
तथैव च महाखड्गं चर्मणा पतितं सह।
जग्राह वानरश्रेष्ठः सुग्रीवो वेगवत्तरः ॥ ६.९७.२९ ॥
ମହାବେଗଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ମହୋଦର ଢାଲ ସହ; ସେହିପରି ଢାଲ ସହ ପଡ଼ିଥିବା ସେ ମହାଖଡ୍ଗକୁ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଧିକ ବେଗରେ, ଧରିଲେ।
6.97.30
ततो रोषपरीताङ्गौ नदन्तावभ्यधावताम्।
उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि शस्त्रविशारदौ ॥ ६.९७.३० ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ଦେହ ଆବୃତ, ଗର୍ଜନ କରି, ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ, ରଣରେ ହର୍ଷିତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ସେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.97.31
दक्षिणं मण्डलं चोभौ सुतूर्णं सम्परीयतुः।
अन्योन्यमभिसंक्रुद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ॥ ६.९७.३१ ॥
କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ଡାହାଣ ପଟେ ବେଢ଼ିଲେ; ଦୁହେଁ ବିଜୟରେ ମନ ଦେଇଥିଲେ।
6.97.32
स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः।
महावर्मणि तं खड्गं पातयामास दुर्मतिः ॥ ६.९७.३२ ॥
ସେ ଶୂର, ଅତି ବେଗଶାଳୀ, ନିଜ ବୀରତ୍ୱର ଗର୍ବକାରୀ ମହୋଦର ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରେ ସେହି ଖଡ଼୍ଗକୁ ବଡ଼ କବଚ ଉପରେ ଆଘାତ କଲା।
6.97.33
लग्नमुत्कर्षतः खड्गं खड्गेन कपिकुञ्जरः।
जहार सशिरस्त्राणं कुण्डलोपगतं शिरः ॥ ६.९७.३३ ॥
କପିକୁଞ୍ଜର ନିଜ ଖଡ଼୍ଗରେ ତାର ଖଡ଼୍ଗ ଲାଗିଯିବାରୁ ଟାଣି, ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ସହିତ କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ସେହି ମସ୍ତକ କାଟିଦେଲା।
6.97.34
निकृत्तशिरसस्तस्य पतितस्य महीतले।
तद् बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न दृश्यते ॥ ६.९७.३४ ॥
ମସ୍ତକ କଟା ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାକୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେହି ସେନା ସେଠାରେ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।
6.97.35
हत्वा तं वानरैः सार्धं ननाद मुदितो हरिः।
चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश्च राघवः ॥ ६.९७.३५ ॥
ତାକୁ ବଧ କରି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ହରି (ହନୁମାନ) ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲେ; ଦଶଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଘବ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ।
6.97.36
विषण्णवदनाः सर्वे राक्षसा दीनचेतसः।
विद्रवन्ति ततः सर्वे भयवित्रस्तचेतसः ॥ ६.९७.३६ ॥
ବିଷଣ୍ଣ ମୁଖ ଓ ଦୀନ ମନ ଧରି, ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ଚିତ୍ତ ନେଇ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ସେତେବେଳେ ପଳାଇଲେ।
6.97.37
महोदरं तं विनिपात्य भूमौ
महागिरेः कीर्णमिवैकदेशम्।
सूर्यात्मजस्तत्र रराज लक्ष्म्या
सूर्यः स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥ ६.९७.३७ ॥
ସେ ମହୋଦରକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲା। ସେ ଏକ ମହାପର୍ବତର ଭଗ୍ନ ଅଂଶ ପରି ପଡ଼ିରହିଲା। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ନିଜ ତେଜରେ ଅଜେୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଶୋଭାରେ ଝଲସିଲେ।
6.97.38
अथ विजयमवाप्य वानरेन्द्रः
समरमुखे सुरसिद्धयक्षसङ्घैः।
अवनितलगतैश्च भूतसङ्घै-
र्हरुषसमाकुलितैर्निरीक्ष्यमाणः ॥ ६.९७.३८ ॥
ତା'ପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ବାନରରାଜ, ଯୁଦ୍ଧମୁଖରେ, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା, ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।