ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.97.1
हन्यमाने बले तूर्णमन्योन्यं ते महामृधे।
सरसीव महाघर्मे सूपक्षीणे बभूवतुः ॥ ६.९७.१ ॥
ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਰੋਵਰ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
6.97.2
स्वबलस्य तु घातेन विरूपाक्षवधेन च।
बभूव द्विगुणं क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.९७.२ ॥
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਘਾਣ ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੁੱਗਣਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
6.97.3
प्रक्षीणं स्वबलं दृष्ट्वा वध्यमानं वलीमुखैः।
बभूवास्य व्यथा युद्धे दृष्ट्वा दैवविपर्ययम् ॥ ६.९७.३ ॥
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਘਟਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ; ਦੈਵ ਦਾ ਉਲਟ ਜਾਣਾ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
6.97.4
उवाच च समीपस्थं महोदरमनन्तरम्।
अस्मिन् काले महाबाहो जयाशा त्वयि मे स्थिता ॥ ६.९७.४ ॥
ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
6.97.5
जहि शत्रुचमूं वीर दर्शयाद्य पराक्रमम्।
भर्तृपिण्डस्य कालोऽयं निर्वेष्टुं साधु युध्यताम् ॥ ६.९७.५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿਖਾ। ਮਾਲਕ ਦੇ ਅੰਨ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜ।
6.97.6
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा राक्षसेन्द्रो महोदरः।
प्रविवेशारिसेनां स पतङ्ग इव पावकम् ॥ ६.९७.६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਮਹੋਦਰ ਨੇ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵੈਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
6.97.7
ततः स कदनं चक्रे वानराणां महाबलः।
भर्तृवाक्येन तेजस्वी स्वेन वीर्येण चोदितः ॥ ६.९७.७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.97.8
वानराश्च महासत्त्वाः प्रगृह्य विपुलाः शिलाः।
प्रविश्यारिबलं भीमं जघ्नुस्ते सर्वराक्षसान् ॥ ६.९७.८ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.97.9
महोदरः सुसंक्रुद्धः शरैः काञ्चनभूषणैः।
चिच्छेद पाणिपादोरु वानराणां महाहवे ॥ ६.९७.९ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਪੱਟ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
6.97.10
ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसैरर्दिता भृशम्।
दिशो दश द्रुताः केचित् केचित् सुग्रीवमाश्रिताः ॥ ६.९७.१० ॥
ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਕੁਝ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
6.97.11
प्रभग्नं समरे दृष्ट्वा वानराणां महाबलम्।
अभिदुद्राव सुग्रीवो महोदरमनन्तरम् ॥ ६.९७.११ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਿੰਡਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੁਰੰਤ ਮਹੋਦਰ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
6.97.12
प्रगृह्य विपुलां घोरां महीधरसमां शिलाम्।
चिक्षेप च महातेजास्तद्वधाय हरीश्वरः ॥ ६.९७.१२ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟੀ।
6.97.13
तामापतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः।
असम्भ्रान्तस्ततो बाणैर्निर्बिभेद दुरासदाम् ॥ ६.९७.१३ ॥
ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਉਸ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹੋਦਰ ਘਬਰਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਰਾਸਦ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.97.14
रक्षसा तेन बाणौघैर्निकृत्ता सा सहस्रधा।
निपपात तदा भूमौ गृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥ ६.९७.१४ ॥
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਗਈ ਉਹ ਸ਼ਿਲਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਅਸਤ-ਵਿਅਸਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
6.97.15
तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्च्छितः।
सालमुत्पाट्य चिक्षेप तं स चिच्छेद नैकधा ॥ ६.९७.१५ ॥
ਉਸ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.97.16
शरैश्च विददारैनं शूरः परबलार्दनः।
स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि ॥ ६.९७.१६ ॥
ਵੈਰੀ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਇੱਕ ਪਰਿਘ (ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ) ਵੇਖਿਆ।
6.97.17
आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन्।
परिघेणोग्रवेगेन जघानास्य हयोत्तमान् ॥ ६.९७.१७ ॥
ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਪਰਿਘ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਗਰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।
6.97.18
तस्माद्धतहयाद् वीरः सोऽवप्लुत्य महारथात्।
गदां जग्राह संक्रुद्धो राक्षसोऽथ महोदरः ॥ ६.९७.१८ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਵੀਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰਿਆ; ਤਦ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਈ।
6.97.19
गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः।
नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाविव सविद्युतौ ॥ ६.९७.१९ ॥
ਗਦਾ ਅਤੇ ਪਰਿਘ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ; ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਜਲੀ ਸਹਿਤ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ।
6.97.20
ततः क्रुद्धो गदां तस्मै चिक्षेप रजनीचरः।
ज्वलन्तीं भास्कराभासां सुग्रीवाय महोदरः ॥ ६.९७.२० ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਬਲਦੀ ਹੋਈ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਗਦਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ।
6.97.21
गदां तां सुमहाघोरामापतन्तीं महाबलः।
सुग्रीवो रोषताम्राक्षः समुद्यम्य महाहवे ॥ ६.९७.२१ ॥
ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਉਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ।
6.97.22
आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः।
पपात तरसा भिन्नः परिघस्तस्य भूतले ॥ ६.९७.२२ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਗਦਾ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਘ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.97.23
ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात्।
आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम् ॥ ६.९७.२३ ॥
ਤਦ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੂਸਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ—ਭਿਆਨਕ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
6.97.24
स तमुद्यम्य चिक्षेप सोऽप्यस्य प्राक्षिपद् गदाम्।
भिन्नावन्योन्यमासाद्य पेततुस्तौ महीतले ॥ ६.९७.२४ ॥
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਸਨੇ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.97.25
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यां तौ समीयतुः।
तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ ६.९७.२५ ॥
ਫਿਰ ਹਥਿਆਰ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ; ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ।
6.97.26
जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं नदन्तौ च पुनः पुनः।
तलैश्चान्योन्यमासाद्य पेततुश्च महीतले ॥ ६.९७.२६ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਰਹੇ; ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.97.27
उत्पेततुस्तदा तूर्णं जघ्नतुश्च परस्परम्।
भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.९७.२७ ॥
ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਝੱਟ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ ਰਹੇ, ਦੋਵੇਂ ਅਜੇਤੂ।
6.97.28
जग्मतुस्तौ श्रमं वीरौ बाहुयुद्धे परंतपौ।
आजहार तदा खड्गमदूरपरिवर्तिनम् ॥ ६.९७.२८ ॥
ਬਾਹੂ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਥੱਕ ਗਏ; ਤਦ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮਦੀ ਤਲਵਾਰ ਇੱਕ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਈ।
6.97.29
राक्षसश्चर्मणा सार्धं महावेगो महोदरः।
तथैव च महाखड्गं चर्मणा पतितं सह।
जग्राह वानरश्रेष्ठः सुग्रीवो वेगवत्तरः ॥ ६.९७.२९ ॥
ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ ਮਹੋਦਰ ਢਾਲ ਨਾਲ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਾਲ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਲਵਾਰ ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਫੜ ਲਈ।
6.97.30
ततो रोषपरीताङ्गौ नदन्तावभ्यधावताम्।
उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि शस्त्रविशारदौ ॥ ६.९७.३० ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਰਜਦੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਝਪਟੇ।
6.97.31
दक्षिणं मण्डलं चोभौ सुतूर्णं सम्परीयतुः।
अन्योन्यमभिसंक्रुद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ॥ ६.९७.३१ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੋਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੁਆਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮੇ; ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
6.97.32
स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः।
महावर्मणि तं खड्गं पातयामास दुर्मतिः ॥ ६.९७.३२ ॥
ਉਹ ਸੂਰਮਾ, ਬੜਾ ਤੇਜ਼, ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹੋਦਰ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਕਵਚ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
6.97.33
लग्नमुत्कर्षतः खड्गं खड्गेन कपिकुञ्जरः।
जहार सशिरस्त्राणं कुण्डलोपगतं शिरः ॥ ६.९७.३३ ॥
ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਫਸਣ ਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਟੋਪ ਸਮੇਤ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
6.97.34
निकृत्तशिरसस्तस्य पतितस्य महीतले।
तद् बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न दृश्यते ॥ ६.९७.३४ ॥
ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਉੱਥੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ।
6.97.35
हत्वा तं वानरैः सार्धं ननाद मुदितो हरिः।
चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश्च राघवः ॥ ६.९७.३५ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰਿ (ਹਨੂਮਾਨ) ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ; ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
6.97.36
विषण्णवदनाः सर्वे राक्षसा दीनचेतसः।
विद्रवन्ति ततः सर्वे भयवित्रस्तचेतसः ॥ ६.९७.३६ ॥
ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਦੀਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਉਦੋਂ ਭੱਜ ਗਏ।
6.97.37
महोदरं तं विनिपात्य भूमौ
महागिरेः कीर्णमिवैकदेशम्।
सूर्यात्मजस्तत्र रराज लक्ष्म्या
सूर्यः स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥ ६.९७.३७ ॥
ਉਸਨੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਜਿੱਤ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ।
6.97.38
अथ विजयमवाप्य वानरेन्द्रः
समरमुखे सुरसिद्धयक्षसङ्घैः।
अवनितलगतैश्च भूतसङ्घै-
र्हरुषसमाकुलितैर्निरीक्ष्यमाणः ॥ ६.९७.३८ ॥
ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਾਨਰਰਾਜ, ਰਣ-ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਮੂਹਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।