वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.98.1
महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः।
सुग्रीवेण समीक्ष्याथ क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ६.९८.१ ॥
महोदर मारला गेल्यावर महाबली महापार्श्वाने सुग्रीवाकडे पाहिले; क्रोधाने त्याचे डोळे लाल झाले.
6.98.2
अङ्गदस्य चमूं भीमां क्षोभयामास मार्गणैः।
स वानराणां मुख्यानामुत्तमाङ्गानि राक्षसः ॥ ६.९८.२ ॥
त्याने बाणांनी अंगदाच्या भयंकर सैन्याला क्षुब्ध केले; त्या राक्षसाने श्रेष्ठ वानरांची मस्तके लक्ष्य केली.
6.98.3
पातयामास कायेभ्यः फलं वृन्तादिवानिलः।
केषांचिदिषुभिर्बाहूंश्चिच्छेदाथ स राक्षसः ॥ ६.९८.३ ॥
वारा जसा देठातून फळ पाडतो, तसे त्याने देहांवरून (मस्तके) पाडली; त्या राक्षसाने काहींचे बाहू बाणांनी तोडले.
6.98.4
वानराणां सुसंरब्धः पार्श्वं केषांचिदाक्षिपत्।
तेऽर्दिता बाणवर्षेण महापार्श्वेन वानराः ॥ ६.९८.४ ॥
अत्यंत संतापून त्याने काही वानरांच्या कुशीवर प्रहार केला; महापार्श्वाच्या बाणवर्षावाने पीडित झालेले ते वानर...
6.98.5
विषादविमुखाः सर्वे बभूवुर्गतचेतसः।
निशम्य बलमुद्विग्नमङ्गदो राक्षसार्दितम् ॥ ६.९८.५ ॥
सर्व वानर विषादाने तोंड फिरवून गतचेतन झाले; राक्षसाने पीडित व क्षुब्ध झालेले सैन्य ऐकून अंगद...
6.98.6
वेगं चक्रे महावेगः समुद्र इव पर्वसु।
आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् ॥ ६.९८.६ ॥
पौर्णिमेला समुद्र उसळतो तसा महावेगवान अंगद वेगाने झेपावला; सूर्यकिरणांसारखा तेजस्वी लोखंडी परिघ धरून.
6.98.7
समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत्।
स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो विचेतनः ॥ ६.९८.७ ॥
युद्धात वानरश्रेष्ठाने महापार्श्वाला पाडले. त्या प्रहाराने महापार्श्व बेशुद्ध झाला.
6.98.8
ससूतः स्यन्दनात् तस्माद् विसंज्ञश्चापतद् भुवि।
तस्यर्क्षराजस्तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः ॥ ६.९८.८ ॥
सारथ्यासह तो रथावरून बेशुद्ध होऊन जमिनीवर कोसळला. तेजस्वी ऋक्षराज नीलांजनाच्या राशीसारखा दिसत होता.
6.98.9
निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वयूथान्मेघसंनिभात्।
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम् ॥ ६.९८.९ ॥
मेघासारखा तो महापराक्रमी आपल्या टोळीतून उडी घेऊन पुढे आला. क्रोधाने त्याने पर्वतशिखरासारखी विशाल शिला उचलली.
6.98.10
अश्वाञ्जघान तरसा बभञ्ज स्यन्दनं च तम्।
मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः ॥ ६.९८.१० ॥
त्याने वेगाने घोड्यांना ठार केले आणि तो रथही मोडला. क्षणात शुद्धीवर आलेला महाबली महापार्श्व...
6.98.11
अङ्गदं बहुभिर्बाणैर्भूयस्तं प्रत्यविध्यत।
जाम्बवन्तं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.९८.११ ॥
त्याने पुन्हा अंगदाला अनेक बाणांनी विद्ध केले. जांबवानाला तीन बाणांनी छातीच्या मध्यभागी मारले.
6.98.12
ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः।
गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ ॥ ६.९८.१२ ॥
त्याने ऋक्षराज आणि गवाक्षाला अनेक बाणांनी मारले. गवाक्ष आणि जांबवान बाणांनी पीडित झालेले पाहून...
6.98.13
जग्राह परिघं घोरमङ्गदः क्रोधमूर्च्छितः।
तस्याङ्गदः सरोषाक्षो राक्षसस्य तमायसम् ॥ ६.९८.१३ ॥
क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या अंगदाने एक भयंकर लोखंडी परिघ हाती घेतला. रोषाने लाल झालेल्या डोळ्यांच्या त्या राक्षसाचा लोखंडी परिघ अंगदाने पकडला.
6.98.14
दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम्।
द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवत् ॥ ६.९८.१४ ॥
दूर उभ्या असलेल्या त्या राक्षसाचा सूर्यकिरणांसारखा तेजस्वी परिघ दोन्ही हातांनी घट्ट धरून वेगाने फिरवत.
6.98.15
महापार्श्वस्य चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः।
स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः ॥ ६.९८.१५ ॥
वालीच्या पुत्राने महापार्श्वाला मारण्यासाठी त्याच्यावर परिघ फेकला. त्या बलवान वीराने फेकलेला तो परिघ त्या राक्षसावर जाऊन पडला.
6.98.16
धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्राणं च पातयत्।
तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.९८.१६ ॥
त्याच्या हातातील धनुष्य आणि बाण तसेच शिरस्त्राणही पाडले. वेगाने त्याच्याजवळ जाऊन प्रतापी वालीपुत्राने हे केले.
6.98.17
तलेनाभ्यहनत् क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले।
स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः ॥ ६.९८.१७ ॥
क्रोधाने वालीपुत्राने कुंडलांसह त्याच्या कानाच्या मुळाशी तळहाताने प्रहार केला. पण महावेगवान आणि महातेजस्वी महापार्श्वही क्रुद्ध झाला.
6.98.18
करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं परश्वधम्।
तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम् ॥ ६.९८.१८ ॥
एका हाताने त्याने अत्यंत मोठा परशू पकडला. तेलाने धुतलेला, निर्मळ, दगडाच्या सारापासून बनलेला तो दृढ परशू.
6.98.19
राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत्।
तेन वामांसफलके भृशं प्रत्यवपातितम् ॥ ६.९८.१९ ॥
अत्यंत संतप्त झालेल्या राक्षसाने वालिपुत्रावर झेप घेतली; त्यामुळे त्याच्या डाव्या खांद्याच्या फलकावर जोरदार प्रहार झाला.
6.98.20
अङ्गदो मोक्षयामास सरोषः स परश्वधम्।
स वीरो वज्रसंकाशमङ्गदो मुष्टिमात्मनः ॥ ६.९८.२० ॥
संतापाने अंगदाने तो परशु हिसकावून घेतला; त्या वीर अंगदाने आपली मूठ वज्रासारखी केली.
6.98.21
संवर्तयत् सुसंक्रुद्धः पितुस्तुल्यपराक्रमः।
राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयं प्रति ॥ ६.९८.२१ ॥
अत्यंत संतप्त, पित्यासारखा पराक्रमी अंगद मर्मस्थाने जाणून राक्षसाच्या छातीजवळ हृदयाच्या दिशेने आपली मूठ मागे घेता झाला.
6.98.22
इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत्।
तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य महामृधे ॥ ६.९८.२२ ॥
इंद्राच्या वज्रासारख्या स्पर्शाची मूठ त्याने मारली; त्या आघाताने त्या महायुद्धात राक्षसाचा—
6.98.23
पफाल हृदयं चास्य स पपात हतो भुवि।
तस्मिन् विनिहते भूमौ तत् सैन्यं सम्प्रचुक्षुभे ॥ ६.९८.२३ ॥
त्याचे हृदय फुटले, आणि तो मारला जाऊन जमिनीवर कोसळला. तो जमिनीवर मारला जाऊन पडताच ते सैन्य अत्यंत क्षुब्ध झाले.
6.98.24
अभवच्च महान् क्रोधः समरे रावणस्य तु।
वानराणां प्रहृष्टानां सिंहनादः सुपुष्कलः ॥ ६.९८.२४ ॥
युद्धात रावणाला मोठा क्रोध आला; आनंदित वानरांचा सिंहनाद अत्यंत जोराने घुमला.
6.98.25
स्फोटयन्निव शब्देन लङ्कां साट्टालगोपुराम्।
सहेन्द्रेणेव देवानां नादः समभवन्महान् ॥ ६.९८.२५ ॥
आवाजाने अट्टालिका आणि गोपुरांसह लंकेलाच फोडत आहे की काय, असा इंद्रासह देवांचा महान नाद उठला.
6.98.26
अथेन्द्रशत्रुस्त्रिदशालयानां
वनौकसां चैव महाप्रणादम्।
श्रुत्वा सरोषं युधि राक्षसेन्द्रः
पुनश्च युद्धाभिमुखोऽवतस्थे ॥ ६.९८.२६ ॥
मग इंद्राचा शत्रू असलेल्या राक्षसराजाने देवलोकवासी आणि वनवासी वानरांचा महान नाद ऐकून रागाने पुन्हा युद्धाकडे तोंड करून उभा राहिला.