వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.98.1
महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः।
सुग्रीवेण समीक्ष्याथ क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ६.९८.१ ॥
మహోదరుడు హతమైనప్పుడు మహాబలుడైన మహాపార్శ్వుడు సుగ్రీవుని చూశాడు; కోపంతో అతని కళ్ళు ఎర్రబడ్డాయి.
6.98.2
अङ्गदस्य चमूं भीमां क्षोभयामास मार्गणैः।
स वानराणां मुख्यानामुत्तमाङ्गानि राक्षसः ॥ ६.९८.२ ॥
అతడు అంగదుని భయంకరమైన సైన్యాన్ని బాణాలతో కలవరపెట్టాడు; ఆ రాక్షసుడు శ్రేష్ఠ వానరుల తలలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు.
6.98.3
पातयामास कायेभ्यः फलं वृन्तादिवानिलः।
केषांचिदिषुभिर्बाहूंश्चिच्छेदाथ स राक्षसः ॥ ६.९८.३ ॥
గాలి తొడిమ నుండి పండును రాల్చినట్లు అతడు శరీరాల నుండి (తలలను) పడగొట్టాడు; ఆ రాక్షసుడు కొందరి బాహువులను బాణాలతో ఖండించాడు.
6.98.4
वानराणां सुसंरब्धः पार्श्वं केषांचिदाक्षिपत्।
तेऽर्दिता बाणवर्षेण महापार्श्वेन वानराः ॥ ६.९८.४ ॥
అత్యంత కోపోద్రిక్తుడై అతడు కొందరు వానరుల పార్శ్వంపై దాడి చేశాడు; మహాపార్శ్వుని బాణవర్షంతో పీడితులైన ఆ వానరులు...
6.98.5
विषादविमुखाः सर्वे बभूवुर्गतचेतसः।
निशम्य बलमुद्विग्नमङ्गदो राक्षसार्दितम् ॥ ६.९८.५ ॥
వానరులంతా విషాదంతో ముఖం తిప్పి, స్పృహ కోల్పోయినవారిలా అయ్యారు; రాక్షసునిచే పీడితమై కలవరపడిన సైన్యం గురించి విని అంగదుడు...
6.98.6
वेगं चक्रे महावेगः समुद्र इव पर्वसु।
आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् ॥ ६.९८.६ ॥
పౌర్ణమినాడు సముద్రం ఉప్పొంగినట్లు మహావేగంగల అంగదుడు వేగంగా కదిలాడు; సూర్యకిరణాల వంటి కాంతిగల ఇనుప పరిఘను పట్టుకున్నాడు.
6.98.7
समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत्।
स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो विचेतनः ॥ ६.९८.७ ॥
యుద్ధంలో వానరశ్రేష్ఠుడు మహాపార్శ్వుడిని కూల్చాడు. ఆ దెబ్బకు మహాపార్శ్వుడు స్పృహ కోల్పోయాడు.
6.98.8
ससूतः स्यन्दनात् तस्माद् विसंज्ञश्चापतद् भुवि।
तस्यर्क्षराजस्तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः ॥ ६.९८.८ ॥
సారథితో సహా అతడు రథం నుండి స్పృహ తప్పి నేలపై పడిపోయాడు. తేజస్వి అయిన ఋక్షరాజు నీలాంజన రాశిలా కనిపించాడు.
6.98.9
निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वयूथान्मेघसंनिभात्।
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम् ॥ ६.९८.९ ॥
మేఘసదృశుడైన ఆ మహావీరుడు తన గుంపు నుండి దూకి ముందుకు వచ్చాడు. కోపంతో పర్వతశిఖరంలా ఉన్న పెద్ద శిలను ఎత్తుకున్నాడు.
6.98.10
अश्वाञ्जघान तरसा बभञ्ज स्यन्दनं च तम्।
मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः ॥ ६.९८.१० ॥
అతడు వేగంగా గుర్రాలను కొట్టి ఆ రథాన్ని కూడా విరగ్గొట్టాడు. క్షణంలోనే స్పృహ తిరిగి పొందిన మహాబలుడు మహాపార్శ్వుడు...
6.98.11
अङ्गदं बहुभिर्बाणैर्भूयस्तं प्रत्यविध्यत।
जाम्बवन्तं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.९८.११ ॥
అతడు మళ్లీ అంగదుడిని అనేక బాణాలతో గుచ్చాడు. జాంబవంతుడిని మూడు బాణాలతో ఛాతీ మధ్యలో కొట్టాడు.
6.98.12
ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः।
गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ ॥ ६.९८.१२ ॥
అతడు ఋక్షరాజు, గవాక్షుడు ఇద్దరినీ అనేక బాణాలతో కొట్టాడు. గవాక్షుడు, జాంబవంతుడు బాణ పీడితులవడం చూసి...
6.98.13
जग्राह परिघं घोरमङ्गदः क्रोधमूर्च्छितः।
तस्याङ्गदः सरोषाक्षो राक्षसस्य तमायसम् ॥ ६.९८.१३ ॥
క్రోధంతో మూర్ఛిల్లిన అంగదుడు ఒక భయంకరమైన ఇనుప పరిఘను పట్టుకున్నాడు. రోషంతో ఎర్రబారిన కన్నులు గల ఆ రాక్షసుని ఇనుప పరిఘను అంగదుడు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
6.98.14
दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम्।
द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवत् ॥ ६.९८.१४ ॥
దూరంగా నిలిచి ఉన్న ఆ రాక్షసుని సూర్యకిరణాల వంటి ప్రకాశమైన పరిఘను రెండు చేతులతో గట్టిగా పట్టుకొని, వేగంగా త్రిప్పి.
6.98.15
महापार्श्वस्य चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः।
स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः ॥ ६.९८.१५ ॥
వాలి కుమారుడు మహాపార్శ్వుని వధించడానికి అతనిపై పరిఘను విసిరాడు. ఆ బలవంతుడు విసిరిన ఆ పరిఘ ఆ రాక్షసునిపై పడింది.
6.98.16
धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्राणं च पातयत्।
तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.९८.१६ ॥
అతని చేతి నుండి ధనుస్సును, బాణాన్ని, శిరస్త్రాణాన్ని కూడా కింద పడగొట్టాడు. వేగంగా అతని సమీపానికి చేరిన ప్రతాపవంతుడైన వాలి కుమారుడు ఆ పని చేశాడు.
6.98.17
तलेनाभ्यहनत् क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले।
स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः ॥ ६.९८.१७ ॥
క్రోధంతో వాలి కుమారుడు కుండలాలతో ఉన్న అతని చెవి మూలంపై అరచేతితో కొట్టాడు. కానీ మహావేగవంతుడు, మహాతేజస్వి అయిన మహాపార్శ్వుడు కూడా కోపించాడు.
6.98.18
करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं परश्वधम्।
तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम् ॥ ६.९८.१८ ॥
ఒక చేత్తో అతడు అతి పెద్ద గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు. నూనెతో కడిగి శుభ్రపరచబడిన, రాతి సారంతో చేసిన ఆ దృఢమైన గొడ్డలిని.
6.98.19
राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत्।
तेन वामांसफलके भृशं प्रत्यवपातितम् ॥ ६.९८.१९ ॥
అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన రాక్షసుడు వాలిపుత్రునిపై పడ్డాడు; ఆ (గొడ్డలి)తో అతని ఎడమ భుజ ఫలకంపై తీవ్రంగా కొట్టబడింది.
6.98.20
अङ्गदो मोक्षयामास सरोषः स परश्वधम्।
स वीरो वज्रसंकाशमङ्गदो मुष्टिमात्मनः ॥ ६.९८.२० ॥
కోపంతో అంగదుడు ఆ గొడ్డలిని విడిపించుకున్నాడు; ఆ వీరుడు అంగదుడు తన పిడికిలిని వజ్రంలా సిద్ధం చేశాడు.
6.98.21
संवर्तयत् सुसंक्रुद्धः पितुस्तुल्यपराक्रमः।
राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयं प्रति ॥ ६.९८.२१ ॥
అత్యంత కోపంతో, తండ్రితో సమానమైన పరాక్రమం గల అంగదుడు, మర్మస్థానాలు తెలిసినవాడై, రాక్షసుని ఛాతీ దగ్గర హృదయం వైపు తన పిడికిలిని వెనక్కి లాగాడు.
6.98.22
इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत्।
तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य महामृधे ॥ ६.९८.२२ ॥
ఇంద్రుని వజ్రంతో సమానమైన స్పర్శ గల పిడికిలితో అతడు కొట్టాడు; ఆ దెబ్బతో, ఆ మహాసంగ్రామంలో రాక్షసునికి—
6.98.23
पफाल हृदयं चास्य स पपात हतो भुवि।
तस्मिन् विनिहते भूमौ तत् सैन्यं सम्प्रचुक्षुभे ॥ ६.९८.२३ ॥
అతని హృదయం పగిలింది; అతడు చంపబడి నేలపై పడ్డాడు. అతడు నేలపై చంపబడి పడగానే ఆ సేన అత్యంత కలవరపడింది.
6.98.24
अभवच्च महान् क्रोधः समरे रावणस्य तु।
वानराणां प्रहृष्टानां सिंहनादः सुपुष्कलः ॥ ६.९८.२४ ॥
యుద్ధంలో రావణునికి మహాక్రోధం కలిగింది; సంతోషించిన వానరుల సింహనాదం అత్యంత బలంగా మోగింది.
6.98.25
स्फोटयन्निव शब्देन लङ्कां साट्टालगोपुराम्।
सहेन्द्रेणेव देवानां नादः समभवन्महान् ॥ ६.९८.२५ ॥
ధ్వనితో అట్టాలికలు, గోపురాలతో ఉన్న లంకను పగులగొడుతున్నట్లు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతల మహా నాదం పుట్టింది.
6.98.26
अथेन्द्रशत्रुस्त्रिदशालयानां
वनौकसां चैव महाप्रणादम्।
श्रुत्वा सरोषं युधि राक्षसेन्द्रः
पुनश्च युद्धाभिमुखोऽवतस्थे ॥ ६.९८.२६ ॥
అప్పుడు ఇంద్రశత్రువైన రాక్షసేంద్రుడు, దేవలోకవాసుల, వనచరుల మహా నాదాన్ని విని కోపంతో మళ్లీ యుద్ధానికి ముఖం తిప్పి నిలిచాడు.