వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.10.1
अथाब्रवीन्मुनिं रामः कथं ते भ्रातरो वने ।
कीदृशं तु तदा ब्रह्मंस्तपस्तेपुर्महाबलाः ॥ ७.१०.१ ॥
అప్పుడు రాముడు ముని నుండి అడిగాడు: ఓ బ్రాహ్మణుడా, వనంలో మీ ఆ మహాబలశాలి సోదరులు ఎలాంటి తపస్సు చేశారు?
7.10.2
अगस्त्यस्त्वब्रवीत्तत्र रामं सुप्रीतमानसम् ।
तांस्तान्धर्मविधींस्तत्र भ्रातरस्ते समाविशन् ॥ ७.१०.२ ॥
అప్పుడు అగస్త్యుడు ఎంతో సంతోషించిన మనసుగల రాముడితో అన్నాడు: అక్కడ మీ సోదరులు ఒక్కొక్కరు ధర్మ విధులలో నిమగ్నమయ్యారు.
7.10.3
कुम्भकर्णस्ततो यत्तो नित्यं धर्मपथे स्थितः ।
तताप ग्रीष्मकाले तु पञ्चाग्नीन्परितः स्थितः ॥ ७.१०.३ ॥
తరువాత కుంభకర్ణుడు ఎల్లప్పుడూ జాగరూకతతో ధర్మమార్గంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు; వేసవికాలంలో అతడు చుట్టూ ఐదు అగ్నుల మధ్య నిలబడి తపస్సు చేశాడు.
7.10.4
मेघाम्बुसिक्तो वर्षासु वीरासनमसेवत ।
नित्यं च शिशिरे काले जलमध्यप्रतिश्रयः ॥ ७.१०.४ ॥
వర్షాకాలాలలో మేఘజలంతో తడిసి అతడు వీరాసనంలో కూర్చున్నాడు; శిశిర కాలంలో ఎల్లప్పుడూ నీటి మధ్యలోనే ఆశ్రయం పొందాడు.
7.10.5
एवं वर्षसहस्राणि दश तस्यातिचक्रमुः ।
धर्मे प्रयतमानस्य सत्पथे निष्ठितस्य च ॥ ७.१०.५ ॥
ఈ విధంగా ధర్మంలో ప్రయత్నిస్తూ, సన్మార్గంలో స్థిరంగా ఉన్న అతడికి పదివేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
7.10.6
विभीषणस्तु धर्मात्मा नित्यं धर्मपरः शुचिः ।
पञ्चवर्षसहस्राणि पादेनैकेन तस्थिवान् ॥ ७.१०.६ ॥
ధర్మాత్ముడు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మపరాయణుడు, పవిత్రుడైన విభీషణుడు ఒకే పాదంపై నిలబడి ఐదువేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
7.10.7
समाप्ते नियमे तस्य ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
पपात पुष्पवर्षं च क्षुभिताश्चापि देवताः ॥ ७.१०.७ ॥
అతని నియమం పూర్తికాగానే అప్సరసల గుంపులు నాట్యం చేశాయి; పుష్ప వర్షం కురిసింది; దేవతలు కూడా కలవరపడ్డారు.
7.10.8
पञ्चवर्षसहस्राणि सूर्यं चैवान्ववर्तत ।
तस्थौ चोर्ध्वशिरोबाहुः स्वाध्यायधृतमानसः ॥ ७.१०.८ ॥
ఐదు వేల సంవత్సరాలు అతడు సూర్యుని వైపు చూస్తూ ఉన్నాడు; తల, చేతులు పైకెత్తి నిలబడ్డాడు, మనసు స్వాధ్యాయంలో నిలిపి.
7.10.9
एवं विभीषणस्यापि स्वर्गस्थस्येव नन्दने ।
दशवर्षसहस्राणि गतानि नियतात्मनः ॥ ७.१०.९ ॥
ఈ విధంగా విభీషణునికి కూడా — స్వర్గంలో నందన వనంలో ఉన్నవాడిలా — నియతాత్ముడైన అతనికి పది వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి.
7.10.10
दशवर्षसहस्रं तु निराहारो दशाननः ।
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शिरश्चाग्नौ जुहाव सः ॥ ७.१०.१० ॥
పది వేల సంవత్సరాలు దశాననుడు నిరాహారంగా ఉన్నాడు; వేయి సంవత్సరాలు పూర్తికాగానే అతడు తన తలను అగ్నిలో హోమం చేశాడు.
7.10.11
एवं वर्षसहस्राणि नव तस्यातिचक्रमुः ।
शिरांसि नव चाप्यस्य प्रविष्टानि हुताशनम् ॥ ७.१०.११ ॥
ఈ విధంగా అతనికి తొమ్మిది వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి; అతని తొమ్మిది తలలూ హుతాశనంలో ప్రవేశించాయి.
7.10.12
अथ वर्षसहस्रे तु दशमे दशमं शिरः ।
छेत्तुकामे दशग्रीवे प्राप्तस्तत्र पितामहः ॥ ७.१०.१२ ॥
అప్పుడు పదవ వేయి సంవత్సరంలో, దశగ్రీవుడు పదవ తలను నరకాలనుకున్నప్పుడు, అక్కడికి పితామహుడు (బ్రహ్మ) వచ్చాడు.
7.10.13
पितामहस्तु सुप्रीतः सार्धं देवैरुपस्थितः ।
तव तावद्दशग्रीव प्रीतो ऽस्मीत्यभ्यभाषत ॥ ७.१०.१३ ॥
పితామహుడు బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చి అత్యంత సంతోషంతో, "దశగ్రీవా, నీపై నేను ప్రసన్నుడనయ్యాను" అని పలికాడు.
7.10.14
शीघ्रं वरय धर्मज्ञ वरो यस्ते ऽभिकाङ्क्षितः ।
कं ते कामं करोम्यद्य न वृथा ते परिश्रमः ॥ ७.१०.१४ ॥
"ధర్మజ్ఞుడా, త్వరగా వరం కోరుకో. నీకు ఇష్టమైన వరం ఏదో, నీ ఏ కోరికను ఈ రోజు తీర్చనో? నీ శ్రమ వృథా కాదు."
7.10.15
अथाब्रवीदृशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्रणम्य शिरसा देवं हर्षगद्गदया गिरा ॥ ७.१०.१५ ॥
అప్పుడు దశగ్రీవుడు ఆనందభరిత హృదయంతో దేవునికి శిరసా నమస్కరించి, ఆనందంతో గద్గదమైన స్వరంతో పలికాడు.
7.10.16
भगवन्प्राणिनां नित्यं नान्यत्र मरणाद्भयम् ।
नास्ति मृत्युसमः शत्रुरमरत्वमहं वृणे ॥ ७.१०.१६ ॥
"భగవంతుడా, ప్రాణులకు ఎల్లప్పుడూ మరణం తప్ప మరే భయమూ లేదు. మరణంతో సమానమైన శత్రువు లేడు; అందుచేత నేను అమరత్వాన్ని కోరుతున్నాను."
7.10.17
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दशग्रीवमुवाच ह ।
नास्ति सर्वामरत्वं ते वरमन्यं वृणीष्व मे ॥ ७.१०.१७ ॥
ఇలా చెప్పబడిన బ్రహ్మ దశగ్రీవునితో, "నీకు పూర్తి అమరత్వం ఇవ్వడం సాధ్యం కాదు; నా నుండి మరొక వరం కోరుకో" అన్నాడు.
7.10.18
एवमुक्ते तदा राम ब्रह्मणा लोककर्तृणा ।
दशग्रीव उवाचेदं कृताञ्जलिरथाग्रतः ॥ ७.१०.१८ ॥
రామా, లోకకర్త బ్రహ్మ ఇలా చెప్పగా, దశగ్రీవుడు చేతులు జోడించి ఆయన ముందు ఇలా పలికాడు.
7.10.19
सुपर्णनागयक्षाणां दैत्यदानवरक्षसाम् ।
अवध्यो ऽहं प्रजाध्यक्ष देवतानां च शाश्वत ॥ ७.१०.१९ ॥
ప్రజాధ్యక్షా, సుపర్ణులు, నాగులు, యక్షులు, దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు మరియు దేవతల చేత నేను వధించబడనివాడను, ఓ శాశ్వతుడా.
7.10.20
नहि चिन्ता ममान्येषु प्राणिष्वमरपूजित ।
तृणभूता हि ते मन्ये प्राणिनो मानुषादयः ॥ ७.१०.२० ॥
అమరపూజితా, ఇతర ప్రాణుల గురించి నాకు ఏ చింతా లేదు; మానవులు మొదలైన ప్రాణులను నేను గడ్డిపోచలతో సమానంగా భావిస్తాను.
7.10.21
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दशग्रीवेण रक्षसा ।
उवाच वचनं देवः सह देवैः पितामहः ॥ ७.१०.२१ ॥
రాక్షసుడు దశగ్రీవుడు ఇలా పలికిన తర్వాత, ధర్మాత్ముడైన దేవ పితామహుడు బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి ఈ మాటలు పలికాడు.
7.10.22
भविष्यत्येवमेतत्ते वचो राक्षसपुङ्गव ।
एवमुक्त्वा तु तं राम दशग्रीवं पितामहः ॥ ७.१०.२२ ॥
రాక్షస శ్రేష్ఠా, నీ మాట ఇలాగే జరుగుతుంది. ఓ రామా, దశగ్రీవునితో ఇలా చెప్పి పితామహుడు...
7.10.23
शृणु चापि वरो भूयः प्रीतस्येह शुभो मम ।
हुतानि यानि शीर्षाणि पूर्वमग्नौ त्वयानघ ॥ ७.१०.२३ ॥
విను, నీపై ప్రీతి చెంది నేను మరొక శుభ వరాన్ని ఇస్తాను. ఓ నిష్కల్మషుడా, నీవు పూర్వం అగ్నిలో హోమం చేసిన తలలు,
7.10.24
पुनस्तानि भविष्यन्ति तथैव तव राक्षस ।
वितरामीह ते सौम्य वरं चान्यं दुरासदम् ॥ ७.१०.२४ ॥
అవి మళ్లీ నీవే అవుతాయి, రాక్షసా. సౌమ్యా, ఇక్కడ నీకు మరొక దుర్లభమైన వరాన్ని ఇస్తున్నాను.
7.10.25
छन्दतस्तव रूपं च मनसा यद्यथेप्सितम् ।
भविष्यति न सन्देहो मद्वरात्तवराक्षस ॥ ७.१०.२५ ॥
నీ రూపం నీ ఇష్టానుసారం, మనసుకు నచ్చినట్లు ఉంటుంది; సందేహం లేదు. ఓ రాక్షసా, నా వరం వల్ల ఇది జరుగుతుంది.
7.10.26
एवं पितामहोक्तस्य दशग्रीवस्य रक्षसः ।
अग्नौ हुतानि शीर्षाणि पुनस्तान्युत्थितानि वै ॥ ७.१०.२६ ॥
పితామహుడు ఇలా చెప్పగా, దశగ్రీవ రాక్షసుని అగ్నిలో ఆహుతి చేసిన తలలు తిరిగి లేచాయి.
7.10.27
एवमुक्त्वा तु तं राम दशग्रीवं पितामहः ।
विभीषणमथोवाच वाक्यं लोकपितामहः ॥ ७.१०.२७ ॥
రామా, దశగ్రీవునితో ఇలా చెప్పిన తరువాత, లోకపితామహుడు విభీషణునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.10.28
विभीषण त्वया वत्स धर्मसंहितबुद्धिना ।
परितुष्टो ऽस्मि धर्मात्मन्वरं वरय सुव्रत ॥ ७.१०.२८ ॥
విభీషణా, వత్సా, ధర్మయుక్తమైన నీ బుద్ధికి నేను ఎంతో సంతోషించాను. ధర్మాత్మా, సుసంకల్పుడా, వరం కోరుకో.
7.10.29
विभीषणस्तु धर्मात्मा वचनं प्राह साञ्जलिः ।
वृतः सर्वगुणैर्नित्यं चन्द्रमा रश्मिभिर्यथा ॥ ७.१०.२९ ॥
ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు చేతులు జోడించి ఈ మాట పలికాడు—ఎల్లప్పుడూ సర్వగుణాలతో కూడినవాడు, చంద్రుడు తన కిరణాలతో కూడినట్లు.
7.10.30
भगवन्कृतकृत्यो ऽहं यन्मे लोकगुरुः स्वयम् ।
प्रीतेन यदि दातव्यो वरो मे शृणु सुव्रत ॥ ७.१०.३० ॥
భగవాన్, లోకగురువైన మీరే నా పట్ల ప్రసన్నులైనందున నేను కృతకృత్యుడనయ్యాను. సంతోషంతో నాకు వరం ఇవ్వదలిస్తే, ఓ సుసంకల్పుడా, వినండి.
7.10.31
परमापद्गतस्यापि धर्मे मम मतिर्भवेत् ।
अशिक्षितं च ब्रह्मास्त्रं भगवन्प्रतिभातु मे ॥ ७.१०.३१ ॥
ఓ భగవంతుడా, మహా ఆపదలో ఉన్నప్పటికీ నా బుద్ధి ధర్మంలోనే నిలిచి ఉండుగాక; నేర్పించకుండానే బ్రహ్మాస్త్రం నాకు స్ఫురించుగాక.
7.10.32
या या मे जायते बुद्धिर्येषु येष्वाश्रमेषु च ।
सा सा भवतु धर्मिष्ठा तं तु धर्मं च पालये ॥ ७.१०.३२ ॥
ఏ ఏ ఆశ్రమాలలో నాకు ఏ ఏ బుద్ధి కలుగుతుందో అది ధర్మనిష్ఠమైనదే కావాలి; ఆ ధర్మాన్నే నేను పాటించాలి.
7.10.33
एष मे परमोदार वरः परमको मतः ।
नहि धर्माभिरक्तानां लोके किञ्चन दुर्लभम् ॥ ७.१०.३३ ॥
ఓ పరమ ఉదారుడా, ఇదే నాకు అత్యుత్తమమైన వరం అని భావిస్తున్నాను; ధర్మంపై అనురాగం కలవారికి లోకంలో దుర్లభమైనది ఏదీ లేదు.
7.10.34
पुनः प्रजापतिः प्रीतो विभीषणमुवाच ह ।
धर्मिष्ठस्त्वं यथा वत्स तथा चैतद्भविष्यति ॥ ७.१०.३४ ॥
అప్పుడు ప్రజాపతి ప్రసన్నుడై విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు: వత్సా, నీవు ధర్మనిష్ఠుడవు; కనుక ఇది కూడా అలాగే జరుగుతుంది.
7.10.35
यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रनाशन ।
नाधर्मे जायते बुद्धिरमरत्वं ददामि ते ॥ ७.१०.३५ ॥
శత్రునాశనా, రాక్షస యోనిలో జన్మించినా నీ బుద్ధి అధర్మంలోకి పోదు కనుక నీకు అమరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను.
7.10.36
इत्युक्त्वा कुम्भकर्णाय वरं दातुमुपस्थितम् ।
प्रजापतिं सुराः सर्वे वाक्यं प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ॥ ७.१०.३६ ॥
ఇలా చెప్పి కుంభకర్ణునికి వరం ఇవ్వడానికి ప్రజాపతి సిద్ధమవుతుండగా, దేవతలందరూ అంజలి ఘటించి ప్రజాపతితో ఇలా పలికారు.
7.10.37
न तावत्कुम्भकर्णाय प्रदातव्यो वरस्त्वया ।
जानीषे हि यथा लोकांस्त्रासयत्येष दुर्मतिः ॥ ७.१०.३७ ॥
కుంభకర్ణునికి ఇప్పుడే వరం ఇవ్వకూడదు. ఈ దుర్మార్గుడు లోకాలను ఎలా భయపెడుతున్నాడో మీకు తెలుసు.
7.10.38
नन्दने ऽप्सरसः सप्त महेन्द्रानुचरा दश ।
अनेन भक्षिता ब्रह्मन्नृषयो मानुषास्तथा ॥ ७.१०.३८ ॥
నందన వనంలో ఇతడు ఏడుగురు అప్సరసలను, ఇంద్రుని పది మంది అనుచరులను భక్షించాడు. బ్రహ్మదేవా, ఋషులను, మనుషులను కూడా ఇలాగే భక్షించాడు.
7.10.39
अलब्धवरपूर्वेण यत्कृतं राक्षसेन तु ।
तदेष वरलब्धः स्याद्भक्षयेद्भुवनत्रयम् ॥ ७.१०.३९ ॥
వరం పొందకముందే ఈ రాక్షసుడు చేసినదే, వరం పొంది చేస్తే ఇతడు మూడు లోకాలనూ భక్షిస్తాడు.
7.10.40
वरव्याजेन मोहो ऽस्मै दीयताममितप्रभ ।
लोकानां स्वस्ति चैवं स्याद्भवेदस्य च सन्नतिः ॥ ७.१०.४० ॥
అమిత తేజస్వీ, వరం నెపంతో ఇతనికి మోహం కలిగించండి. ఈ విధంగా లోకాలకు శుభం కలుగుతుంది, ఇతనికి పతనమూ కలుగుతుంది.
7.10.41
एवमुक्तः सुरैर्ब्रह्मा ऽचिन्तयत् पद्मसम्भवः ।
चिन्तिता चोपतस्थे ऽस्य पार्श्वं देवी सरस्वती ॥ ७.१०.४१ ॥
దేవతలు ఇలా చెప్పగా పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మ ఆలోచించాడు. ఆయన తలచగానే దేవి సరస్వతి ఆయన పక్కకు వచ్చింది.
7.10.42
प्राञ्जलिः सा तु पार्श्वस्था प्राह वाक्यं सरस्वती ।
इयमस्म्यागता देव किं कार्यं करवाण्यहम् ॥ ७.१०.४२ ॥
చేతులు జోడించి పక్కన నిలిచిన సరస్వతి ఇలా పలికింది: "దేవా, నేను వచ్చాను. నేనేమి చేయాలి?"
7.10.43
प्रजापतिस्तुं तां प्राप्तां प्राह वाक्यं सरस्वतीम् ।
वाणि त्वं राक्षसेन्द्रस्य भव या देवतेप्सिता ॥ ७.१०.४३ ॥
వచ్చిన ఆ సరస్వతితో ప్రజాపతి ఇలా అన్నాడు: 'వాణీ, నీవు రాక్షసేంద్రునిలో దేవతలు కోరినట్లుగా ఉండుము.'
7.10.44
तथेत्युक्त्वा प्रविष्टा सा प्रजापतिरथाब्रवीत् ।
कुम्भकर्ण महाबाहो वरं वरय यो मतः ॥ ७.१०.४४ ॥
'అలాగే' అని పలికి ఆమె ప్రవేశించింది. తరువాత ప్రజాపతి ఇలా అన్నాడు: 'మహాబాహువైన కుంభకర్ణా! నీకు ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకో.'
7.10.45
कुम्भकर्णस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वचनमब्रवीत् ।
स्वप्तुं वर्षाण्यनेकानि देवदेव ममेप्सितम् ॥ ७.१०.४५ ॥
కుంభకర్ణుడు ఆ మాటలు విని ఇలా అన్నాడు: 'దేవదేవా! నాకు ఇష్టమైనది అనేక సంవత్సరాలు నిద్రపోవడమే.'
7.10.46
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा प्रायाद्ब्रह्मा सुरैः समम् ।
देवी सरस्वती चैव राक्षसं तं जहौ पुनः ॥ ७.१०.४६ ॥
'అలాగే కానీ' అని అతనికి చెప్పి బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి వెళ్ళిపోయాడు. దేవి సరస్వతి కూడా ఆ రాక్షసుని మళ్ళీ విడిచిపెట్టింది.
7.10.47
ब्रह्मणा सह देवेषु गतेषु च नभःस्थलम् ।
विमुक्तो ऽसौ सरस्वत्या स्वां सञ्ज्ञां च ततो गतः ॥ ७.१०.४७ ॥
బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు ఆకాశానికి వెళ్ళిన తరువాత, సరస్వతి నుండి విముక్తుడై అతడు తన స్పృహను తిరిగి పొందాడు.
7.10.48
कुम्भकर्णस्तु दुष्टात्मा चिन्तयामास दुःखितः ।
ईदृशं किमिदं वाक्यं ममाद्य वदनाच्च्युतम् ॥ ७.१०.४८ ॥
దుష్టాత్ముడైన కుంభకర్ణుడు దుఃఖితుడై ఆలోచించాడు: 'ఈరోజు నా నోటి నుండి ఇలాంటి మాట ఎలా వెలువడింది?'
7.10.49
अहं व्यामोहितो देवैरिति मन्ये तदा ऽ ऽगतैः ।
एवं लब्धवराः सर्वे भ्रातरो दीप्ततेजसः ।
श्लेष्मातकवनं गत्वा तत्र ते न्यवसन्सुखम् ॥ ७.१०.४९ ॥
అప్పుడు వచ్చిన దేవతలు నన్ను మోహింపజేశారని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ విధంగా వరాలు పొందిన సోదరులందరూ, ప్రకాశించే తేజస్సుతో, శ్లేష్మాతక వనానికి వెళ్లి అక్కడ సుఖంగా నివసించారు.