বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.103.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य रामे धर्मपरे स्थिते ।
कालस्तापसरूपेण राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.१०३.१ ॥
একদা রাম ধর্মে স্থিত থাকাকালীন, কাল তপস্বীর রূপ ধরে রাজদ্বারে উপস্থিত হলেন।
7.103.2
सो ऽब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं धृतिमन्तं यशश्विनम् ।
मां निवेदय रामाय सम्प्राप्तं कार्यगौरवात् ॥ ७.१०३.२ ॥
তিনি ধৈর্যশীল ও যশস্বী লক্ষ্মণকে বললেন, "কার্যের গুরুত্বের কারণে এসেছি—আমার কথা রামকে জানাও।"
7.103.3
दूतो ऽस्म्यतिबलस्याहं महर्षेरमितौजसः ।
रामं दिदृक्षुरायातः कार्येण हि महाबल ॥ ७.१०३.३ ॥
"আমি অতিবলশালী, অমিততেজা মহর্ষির দূত। হে মহাবল, রামকে দেখার ইচ্ছায় এক কার্যে এসেছি।"
7.103.4
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिस्त्वरया ऽन्वितः ।
न्यवेदयत रामाय तापसं तं समागतम् ॥ ७.१०३.४ ॥
তাঁর কথা শুনে সুমিত্রাপুত্র লক্ষ্মণ দ্রুত রামকে সেই আগত তপস্বীর খবর দিলেন।
7.103.5
जयस्व राम धर्मेण उभौ लोकौ महाद्युते ।
दूतस्त्वां द्रष्टुमायातस्तपसा भास्करप्रभः ॥ ७.१०३.५ ॥
"হে রাম, ধর্মের দ্বারা উভয় লোকে জয়ী হও। হে মহাদ্যুতি, তপস্যায় সূর্যসম প্রভাবান এই দূত তোমাকে দেখতে এসেছে।"
7.103.6
तद्वाक्यं लक्ष्मणेनोक्तं श्रुत्वा राम उवाच ह ।
प्रवेश्यतां मुनिस्तात महौजास्तस्य वाक्यधृत् ॥ ७.१०३.६ ॥
লক্ষ্মণের সেই কথা শুনে রাম বললেন, "হে ভ্রাতা, সেই মহাতেজা মুনিকে ভিতরে নিয়ে এসো; তিনি তাঁর বাক্য রক্ষাকারী।"
7.103.7
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा प्रावेशयत तं मुनिम् ।
ज्वलन्तमेव तेजोभिः प्रदहन्तमिवांशुभिः ॥ ७.१०३.७ ॥
লক্ষ্মণ 'তাই হোক' বলে, তেজে জ্বলন্ত ও রশ্মিতে দহনকারী সেই মুনিকে ভিতরে নিয়ে গেলেন।
7.103.8
सो ऽभिगम्य रघुश्रेष्ठं दीप्यपानं स्वतेजसा ।
ऋषिर्मधुरया वाचा वर्धस्वेत्याह राघवम् ॥ ७.१०३.८ ॥
সেই ঋষি নিজ তেজে দীপ্যমান হয়ে রঘুশ্রেষ্ঠের কাছে গিয়ে মধুর বাক্যে বললেন, 'বৃদ্ধি লাভ করো।'
7.103.9
तस्मै रामो महातेजाः पूजामर्घ्यपुरोगमाम् ।
ददौ कुशलमव्यग्रं प्रष्टुमेवोपचक्रमे ॥ ७.१०३.९ ॥
মহাতেজা রাম তাঁকে অর্ঘ্য প্রভৃতি পূজা দিলেন এবং স্থিরচিত্তে কুশল জিজ্ঞাসা শুরু করলেন।
7.103.10
पृष्टश्च कुशलं तेन रामेण वदतां वरः ।
आसने काञ्चने दिव्ये निषसाद महायशाः ॥ ७.१०३.१० ॥
রাম কুশল জিজ্ঞাসা করলে, বক্তাদের শ্রেষ্ঠ সেই মহাযশা দিব্য সোনার আসনে বসলেন।
7.103.11
तमुवाच ततो रामः स्वागतं ते महामुने ।
प्रापयास्य च वाक्यानि यतो दूतस्त्वमागतः ॥ ७.१०३.११ ॥
তখন রাম তাঁকে বললেন, 'হে মহামুনি, স্বাগতম। আপনি দূত হয়ে এসেছেন, তাই তাঁর বাক্যগুলি জানান।'
7.103.12
चोदितो राजसिंहेन मुनिर्वाक्यमभाषत ।
द्वन्द्वमेतत्प्रवक्तव्यं हितं वै यद्यपेक्षसे ॥ ७.१०३.१२ ॥
রাজসিংহ রাম কর্তৃক অনুপ্রাণিত হয়ে মুনি বললেন, 'আপনি যদি চান, তবে এই দ্বন্দ্ব, যা হিতকর, অবশ্যই বলা উচিত।'
7.103.13
यः शृणोति निरीक्षेद्वा स वध्यो भविता तव ।
भवेद्वै मुनिमुख्यस्य वचनं यद्यपेक्षसे ॥ ७.१०३.१३ ॥
যে শুনবে বা দেখবে, সে তোমার দ্বারা বধযোগ্য হবে। মুনিশ্রেষ্ঠের বাক্য যদি তুমি প্রত্যাশা কর, তবে তাই হোক।
7.103.14
स तथेति प्रतिज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
द्वारि तिष्ठ महाबाहो प्रतिहारं विसर्जय ॥ ७.१०३.१४ ॥
'তাই হোক' বলে প্রতিজ্ঞা করে রাম লক্ষ্মণকে বললেন - হে মহাবাহু, দ্বারে দাঁড়াও, দ্বাররক্ষীকে বিদায় দাও।
7.103.15
स मे वध्यः खलु भवेत् कथाद्वन्द्वं समीरितम् ।
ऋषेर्मम च सौमित्रे पश्येद्वा शृणुयाच्च यः ॥ ७.१०३.१५ ॥
হে সৌমিত্রি, ঋষি ও আমার এই কথোপকথন যে দেখবে বা শুনবে, সে নিশ্চয়ই আমার দ্বারা বধযোগ্য হবে।
7.103.16
ततो निक्षिप्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं द्वारि सङ्ग्रहम् ।
तमुवाच मुने वाक्यं कथयस्वेति राघवः ॥ ७.१०३.१६ ॥
তখন কাকুৎস্থ রাঘব রাম লক্ষ্মণকে দ্বারে প্রহরায় রেখে সেই মুনিকে বললেন - 'হে মুনি, আপনার বাক্য বলুন।'
7.103.17
यत्ते मनीषितं वाक्यं येन वा ऽसि समाहितः ।
कथयस्वाविशङ्कस्त्वं ममापि हृदि वर्तते ॥ ७.१०३.१७ ॥
আপনার যা অভিপ্রেত কথা, যাতে আপনি সমাহিত, তা নিঃসংশয়ে বলুন; আমার হৃদয়েও তাই রয়েছে।