वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.103.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य रामे धर्मपरे स्थिते ।
कालस्तापसरूपेण राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.१०३.१ ॥
किसी समय, जब राम धर्म में स्थित थे, तब काल तपस्वी का रूप धारण करके राजद्वार पर आया।
7.103.2
सो ऽब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं धृतिमन्तं यशश्विनम् ।
मां निवेदय रामाय सम्प्राप्तं कार्यगौरवात् ॥ ७.१०३.२ ॥
उसने धैर्यवान् और यशस्वी लक्ष्मण से कहा, "राम को सूचित करो कि कार्य की गंभीरता के कारण मैं आया हूँ।"
7.103.3
दूतो ऽस्म्यतिबलस्याहं महर्षेरमितौजसः ।
रामं दिदृक्षुरायातः कार्येण हि महाबल ॥ ७.१०३.३ ॥
"मैं अति बलशाली, अमित तेजस्वी महर्षि का दूत हूँ। हे महाबली, राम को देखने की इच्छा से, एक कार्य हेतु आया हूँ।"
7.103.4
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिस्त्वरया ऽन्वितः ।
न्यवेदयत रामाय तापसं तं समागतम् ॥ ७.१०३.४ ॥
उसके वचन सुनकर सुमित्रापुत्र लक्ष्मण शीघ्रता से राम को उस आगत तपस्वी की सूचना देने गए।
7.103.5
जयस्व राम धर्मेण उभौ लोकौ महाद्युते ।
दूतस्त्वां द्रष्टुमायातस्तपसा भास्करप्रभः ॥ ७.१०३.५ ॥
"हे राम, धर्म से दोनों लोकों पर विजय प्राप्त करो। हे महातेजस्वी, सूर्य के समान तेजस्वी यह दूत तुम्हें देखने आया है।"
7.103.6
तद्वाक्यं लक्ष्मणेनोक्तं श्रुत्वा राम उवाच ह ।
प्रवेश्यतां मुनिस्तात महौजास्तस्य वाक्यधृत् ॥ ७.१०३.६ ॥
लक्ष्मण के ये वचन सुनकर राम ने कहा, "हे तात, उस महातेजस्वी मुनि को भीतर लाया जाए, जो अपने वचन का पालन करने वाले हैं।"
7.103.7
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा प्रावेशयत तं मुनिम् ।
ज्वलन्तमेव तेजोभिः प्रदहन्तमिवांशुभिः ॥ ७.१०३.७ ॥
लक्ष्मण ने 'ऐसा ही हो' कहकर उस मुनि को भीतर प्रवेश कराया, जो अपने तेज से दमकते थे और मानो अपनी किरणों से जला रहे हों।
7.103.8
सो ऽभिगम्य रघुश्रेष्ठं दीप्यपानं स्वतेजसा ।
ऋषिर्मधुरया वाचा वर्धस्वेत्याह राघवम् ॥ ७.१०३.८ ॥
वह ऋषि, अपने तेज से दमकते हुए, रघुश्रेष्ठ के पास पहुँचे और मधुर वाणी में बोले, 'आप समृद्ध हों।'
7.103.9
तस्मै रामो महातेजाः पूजामर्घ्यपुरोगमाम् ।
ददौ कुशलमव्यग्रं प्रष्टुमेवोपचक्रमे ॥ ७.१०३.९ ॥
महातेजस्वी राम ने उन्हें अर्घ्य से आरंभ होने वाला आदर-सत्कार दिया, और फिर शांति से उनका कुशल-क्षेम पूछने लगे।
7.103.10
पृष्टश्च कुशलं तेन रामेण वदतां वरः ।
आसने काञ्चने दिव्ये निषसाद महायशाः ॥ ७.१०३.१० ॥
राम द्वारा कुशल पूछे जाने पर वक्ताओं में श्रेष्ठ, महायशस्वी वे ऋषि दिव्य स्वर्णिम आसन पर बैठ गए।
7.103.11
तमुवाच ततो रामः स्वागतं ते महामुने ।
प्रापयास्य च वाक्यानि यतो दूतस्त्वमागतः ॥ ७.१०३.११ ॥
तब राम ने उनसे कहा, 'हे महामुनि, आपका स्वागत है। अब अपना संदेश कहिए, क्योंकि आप दूत बनकर आए हैं।'
7.103.12
चोदितो राजसिंहेन मुनिर्वाक्यमभाषत ।
द्वन्द्वमेतत्प्रवक्तव्यं हितं वै यद्यपेक्षसे ॥ ७.१०३.१२ ॥
राजसिंह राम के प्रेरित करने पर मुनि ने यह वचन कहा, 'यदि आप चाहें तो यह द्वंद्व, जो हितकारी है, अवश्य कहना चाहिए।'
7.103.13
यः शृणोति निरीक्षेद्वा स वध्यो भविता तव ।
भवेद्वै मुनिमुख्यस्य वचनं यद्यपेक्षसे ॥ ७.१०३.१३ ॥
जो सुनेगा या देखेगा, वह तुम्हारे द्वारा वध्य होगा। यदि तुम मुनिश्रेष्ठ के वचन की अपेक्षा करते हो, तो ऐसा ही हो।
7.103.14
स तथेति प्रतिज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
द्वारि तिष्ठ महाबाहो प्रतिहारं विसर्जय ॥ ७.१०३.१४ ॥
उसने 'ऐसा ही हो' कहकर प्रतिज्ञा की और राम ने लक्ष्मण से कहा - हे महाबाहु, द्वार पर खड़े रहो और द्वारपाल को विदा कर दो।
7.103.15
स मे वध्यः खलु भवेत् कथाद्वन्द्वं समीरितम् ।
ऋषेर्मम च सौमित्रे पश्येद्वा शृणुयाच्च यः ॥ ७.१०३.१५ ॥
हे सौमित्र, जो भी ऋषि और मेरे इस वार्तालाप को देखे या सुने, वह निश्चय ही मेरे द्वारा वध्य होगा।
7.103.16
ततो निक्षिप्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं द्वारि सङ्ग्रहम् ।
तमुवाच मुने वाक्यं कथयस्वेति राघवः ॥ ७.१०३.१६ ॥
तब काकुत्स्थ राघव राम ने लक्ष्मण को द्वार पर पहरे के लिए रखकर उन मुनि से कहा - 'हे मुनि, अपनी बात कहिए।'
7.103.17
यत्ते मनीषितं वाक्यं येन वा ऽसि समाहितः ।
कथयस्वाविशङ्कस्त्वं ममापि हृदि वर्तते ॥ ७.१०३.१७ ॥
जो भी आपकी इच्छित बात हो, जिससे आप समाहित हैं, उसे बिना शंका के कहिए; मेरे हृदय में भी वही विद्यमान है।