વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.105.1
तथा तयोः संवदतोर्दुर्वासा भगवानृषिः ।
रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.१०५.१ ॥
આ રીતે તેઓ બંને વાત કરતા હતા ત્યારે, ભગવાન ઋષિ દુર્વાસા રામના દર્શનની ઇચ્છાએ રાજદ્વારે આવ્યા.
7.105.2
सो ऽभिगम्य तु सौमित्रिमुवाच ऋषिसत्तमः ।
रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मे ऽर्थो ऽतिवर्तते ॥ ७.१०५.२ ॥
તે ઋષિશ્રેષ્ઠ લક્ષ્મણ પાસે જઈને બોલ્યા: "મને ઝડપથી રામનાં દર્શન કરાવો; મારું કામ વીતી રહ્યું છે."
7.105.3
मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा ।
अभिवाद्य महात्मानं वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१०५.३ ॥
મુનિનું વચન સાંભળીને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર લક્ષ્મણે મહાત્માને પ્રણામ કરીને આ વચન કહ્યું.
7.105.4
किं कार्यं ब्रूहि भगवन्को वा ऽर्थः किं करोम्यहम् ।
व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं प्रतिपाल्यताम् ॥ ७.१०५.४ ॥
"હે ભગવાન, કહો, કયું કાર્ય છે, કયો હેતુ છે? હું શું કરું? હે બ્રહ્મન્, રાઘવ હમણાં વ્યસ્ત છે; એક ક્ષણ રાહ જુઓ."
7.105.5
तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः ।
उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ७.१०५.५ ॥
તે સાંભળીને ઋષિઓમાં વાઘ સમાન તે ક્રોધથી કલુષિત થઈ, આંખોથી બાળતા હોય તેમ લક્ષ્મણને આ વચન બોલ્યા.
7.105.6
अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय ।
अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे न निवेदयसे यदि ॥ ७.१०५.६ ॥
"હે સૌમિત્ર, આ ક્ષણે જ મારી વાત રામને કહે. હે સૌમિત્ર, જો તું આ ક્ષણે મને નહીં જણાવે તો—"
7.105.7
विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा ।
भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च सन्ततिः ॥ ७.१०५.७ ॥
હે સૌમિત્રિ, તારું રાજ્ય, નગર, રાઘવ (રામ), ભરત અને તારી સંતતિને પણ હું શાપ આપીશ.
7.105.8
न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि ।
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यं तस्य महात्मनः ।
चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम् ॥ ७.१०५.८ ॥
હું મારા હૃદયમાં ફરી ક્રોધ રાખી શકીશ નહીં. તે મહાત્માના ભયંકર જેવા વચન સાંભળીને તે મનમાં તેમના નિશ્ચયનો વિચાર કરવા લાગ્યો.
7.105.10
एकस्य मरणं मे ऽस्तु मा भूत्सर्वविनाशनम् ।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च ।
निस्सृत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह ॥ ७.१०५.१० ॥
"એકનું મૃત્યુ મારું થાય, બધાનો વિનાશ ન થાય." લક્ષ્મણના વચન સાંભળી રામે કાળને વિદાય આપી, ઝડપથી બહાર નીકળી અત્રિના પુત્રને જોયો.
7.105.11
सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
किं कार्यमिति काकुत्स्थः कृताञ्जलिरभाषत ॥ ७.१०५.११ ॥
તેજથી પ્રજ્વલિત જેવા તે મહાત્માને વંદન કરીને, હાથ જોડીને કાકુત્સ્થે કહ્યું, "શું કાર્ય છે?"
7.105.12
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुम् ।
प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल ॥ ७.१०५.१२ ॥
રાઘવના તે વચન સાંભળીને મુનિશ્રેષ્ઠ દુર્વાસાએ પ્રભુ રામને ઉત્તર આપ્યો: "હે ધર્મવત્સલ, સાંભળો."
7.105.13
अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिस्तपसो मम ।
सो ऽहं भोजनमिच्छामि यथासिद्धं तवानघ ॥ ७.१०५.१३ ॥
આજે મારી હજાર વર્ષની તપસ્યા પૂર્ણ થઈ છે. તેથી હે નિષ્પાપ, તારા દ્વારા તૈયાર કરાયેલું ભોજન હું ઇચ્છું છું.
7.105.14
तच्छ्रुत्वा वचनं राजा राघवः प्रीतमानसः ।
भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धमुपाहरत् ॥ ७.१०५.१४ ॥
તે વચન સાંભળીને પ્રસન્ન મનવાળા રાજા રાઘવે મુનિશ્રેષ્ઠ માટે તૈયાર ભોજન પીરસ્યું.
7.105.15
स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् ।
साधु रामेति सम्भाष्य स्वमाश्रममुपागमत् ॥ ७.१०५.१५ ॥
અમૃત સમાન તે અન્ન જમીને મુનિશ્રેષ્ઠે 'સાધુ, રામ' કહીને તેમની સાથે વાત કરી અને પોતાના આશ્રમે પાછા ગયા.
7.105.16
तस्मिन् गते मुनिवरे स्वाश्रमं लक्ष्मणाग्रजः ।
संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखमुपागमत् ॥ ७.१०५.१६ ॥
તે શ્રેષ્ઠ મુનિ પોતાના આશ્રમે ગયા પછી, લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ રામ કાળના વચનો સ્મરીને દુઃખી થયા.
7.105.17
दुःखेन च सुसन्तप्तः स्मृत्वा तद्घोरदर्शनम् ।
अवाङ्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.१०५.१७ ॥
દુઃખથી અત્યંત વ્યથિત રામ તે ભયાનક દૃશ્યને સ્મરીને, મુખ નીચું કરીને, દીન મનથી બોલી શક્યા નહીં.
7.105.18
ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः ।
नैतदस्तीति निश्चित्य तूष्णीमासीन्महायशाः ॥ ७.१०५.१८ ॥
પછી બુદ્ધિથી કાળના વચનોનો નિશ્ચય કરીને, 'આ એવું નથી' એવો નિર્ણય કરી મહાયશસ્વી રાઘવ મૌન રહ્યા.