वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.105.1
तथा तयोः संवदतोर्दुर्वासा भगवानृषिः ।
रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.१०५.१ ॥
असे ते दोघे बोलत असताना, भगवान ऋषी दुर्वासा रामाच्या दर्शनाच्या इच्छेने राजद्वारी आले.
7.105.2
सो ऽभिगम्य तु सौमित्रिमुवाच ऋषिसत्तमः ।
रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मे ऽर्थो ऽतिवर्तते ॥ ७.१०५.२ ॥
त्या ऋषिश्रेष्ठांनी लक्ष्मणाजवळ जाऊन म्हटले, "मला लवकर रामाचे दर्शन घडव; माझे कार्य निघून चालले आहे."
7.105.3
मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा ।
अभिवाद्य महात्मानं वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१०५.३ ॥
मुनींचे बोलणे ऐकून शत्रुवीरांचा नाश करणारा लक्ष्मण महात्म्याला वंदन करून हे वचन बोलला.
7.105.4
किं कार्यं ब्रूहि भगवन्को वा ऽर्थः किं करोम्यहम् ।
व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं प्रतिपाल्यताम् ॥ ७.१०५.४ ॥
"हे भगवन्, सांगा, कोणते कार्य आहे, कोणता हेतू आहे? मी काय करू? हे ब्रह्मन्, राघव सध्या व्यग्र आहेत; क्षणभर थांबा."
7.105.5
तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः ।
उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ७.१०५.५ ॥
ते ऐकून ऋषिशार्दूल क्रोधाने व्याकूळ झाले आणि डोळ्यांनी जाळत असल्यासारखे लक्ष्मणाला हे वचन म्हणाले.
7.105.6
अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय ।
अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे न निवेदयसे यदि ॥ ७.१०५.६ ॥
"हे सौमित्रा, याच क्षणी माझी वार्ता रामाला सांग. हे सौमित्रा, जर तू याच क्षणी मला कळवले नाहीस तर—"
7.105.7
विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा ।
भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च सन्ततिः ॥ ७.१०५.७ ॥
हे सौमित्रे, तुझे राज्य, नगर, राघव (राम), भरत आणि तुझी संतती यांनाही मी शाप देईन.
7.105.8
न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि ।
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यं तस्य महात्मनः ।
चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम् ॥ ७.१०५.८ ॥
माझ्या हृदयात पुन्हा क्रोध धरून ठेवणे मला शक्य होणार नाही. त्या महात्म्याचे भयंकर वाटणारे शब्द ऐकून तो मनात त्याच्या निश्चयाचा विचार करू लागला.
7.105.10
एकस्य मरणं मे ऽस्तु मा भूत्सर्वविनाशनम् ।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च ।
निस्सृत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह ॥ ७.१०५.१० ॥
"एकाचा मृत्यू माझा होवो, सर्वांचा नाश न होवो." लक्ष्मणाचे बोल ऐकून राम कालाला निरोप देऊन त्वरेने बाहेर आला आणि अत्रीच्या पुत्राला पाहिले.
7.105.11
सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
किं कार्यमिति काकुत्स्थः कृताञ्जलिरभाषत ॥ ७.१०५.११ ॥
तेजाने प्रज्वलित असलेल्या त्या महात्म्याला वंदन करून, हात जोडून काकुत्स्थ म्हणाला, "कोणते कार्य आहे?"
7.105.12
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुम् ।
प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल ॥ ७.१०५.१२ ॥
राघवाचे ते बोल ऐकून मुनिश्रेष्ठ दुर्वास प्रभू रामाला म्हणाला, "हे धर्मवत्सला, ऐक."
7.105.13
अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिस्तपसो मम ।
सो ऽहं भोजनमिच्छामि यथासिद्धं तवानघ ॥ ७.१०५.१३ ॥
आज माझ्या हजार वर्षांच्या तपस्येची समाप्ती झाली आहे. म्हणून हे निष्पाप, तुझ्याकडून तयार केलेले भोजन मला हवे आहे.
7.105.14
तच्छ्रुत्वा वचनं राजा राघवः प्रीतमानसः ।
भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धमुपाहरत् ॥ ७.१०५.१४ ॥
ते वचन ऐकून प्रसन्न मनाच्या राजा राघवाने मुनिश्रेष्ठांसाठी तयार असलेले भोजन अर्पण केले.
7.105.15
स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् ।
साधु रामेति सम्भाष्य स्वमाश्रममुपागमत् ॥ ७.१०५.१५ ॥
अमृतासमान त्या अन्नाचे भोजन करून मुनिश्रेष्ठ 'साधु, राम' असे म्हणून त्यांच्याशी बोलले आणि आपल्या आश्रमाकडे परत गेले.
7.105.16
तस्मिन् गते मुनिवरे स्वाश्रमं लक्ष्मणाग्रजः ।
संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखमुपागमत् ॥ ७.१०५.१६ ॥
त्या श्रेष्ठ मुनींनी आपल्या आश्रमात गेल्यावर लक्ष्मणाचे मोठे बंधू राम कालाची वचने आठवून दुःखी झाले.
7.105.17
दुःखेन च सुसन्तप्तः स्मृत्वा तद्घोरदर्शनम् ।
अवाङ्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.१०५.१७ ॥
दुःखाने अत्यंत संतप्त झालेले राम ते भयानक दृश्य आठवून, मान खाली घालून, दीन मनाने बोलू शकले नाहीत.
7.105.18
ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः ।
नैतदस्तीति निश्चित्य तूष्णीमासीन्महायशाः ॥ ७.१०५.१८ ॥
नंतर बुद्धीने कालाची वचने निश्चित करून, 'हे असे नाही' असा निश्चय करून महायशस्वी राघव मौन राहिले.