વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.106.1
अवाङ्मुखमथो दीनं दृष्ट्वा सोममिवाप्लुतम् ।
राघवं लक्ष्मणो वाक्यं हृष्टो मधुरमब्रवीत् ॥ ७.१०६.१ ॥
મુખ નીચું કરીને, રાહુથી ગ્રસ્ત ચંદ્ર જેવા દીન રાઘવને જોઈને, લક્ષ્મણે હર્ષથી મધુર વચન કહ્યાં.
7.106.2
न संतापं महाबाहो मदर्थं कर्तुमर्हसि ।
पूर्वनिर्माणबद्धा हि कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७.१०६.२ ॥
હે મહાબાહુ, મારે કારણે આપ સંતાપ ન કરો; પૂર્વકર્મથી બંધાયેલી કાળની ગતિ આવી જ હોય છે.
7.106.3
जहि मां सौम्य विस्रब्धं प्रतिज्ञां परिपालय ।
हीनप्रतिज्ञाः काकुत्स्थ प्रयान्ति नरकं नराः ॥ ७.१०६.३ ॥
હે સૌમ્ય, નિઃશંક થઈને મને ત્યજો અને તમારી પ્રતિજ્ઞા પાળો; હે કાકુત્સ્થ, પ્રતિજ્ઞા તોડનારા મનુષ્યો નરકમાં જાય છે.
7.106.4
यदि प्रीतिर्महाराज यद्यनुग्राह्यता मयि ।
जहि मां निर्विशङ्कस्त्वं धर्मं वर्धय राघव ॥ ७.१०६.४ ॥
હે મહારાજ, જો મારા પર આપનો સ્નેહ હોય અને હું આપની કૃપાને પાત્ર હોઉં તો નિઃશંક થઈને મને ત્યજો; હે રાઘવ, ધર્મને વધારો.
7.106.5
लक्ष्मणेन तथोक्तस्तु रामः प्रचलितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणः समुपानीय तथैव च पुरोधसम् ॥ ७.१०६.५ ॥
લક્ષ્મણે એમ કહ્યા પછી, વિચલિત ઇન્દ્રિયોવાળા રામે મંત્રીઓને અને પુરોહિતને બોલાવ્યા.
7.106.6
अब्रवीच्च तदा वृत्तं तेषां मध्ये स राघवः ।
दुर्वासोभिगमं चैव प्रतिज्ञां तापसस्य च ॥ ७.१०६.६ ॥
ત્યારે રાઘવે તેમની વચ્ચે બનેલી ઘટના કહી—દુર્વાસાનું આગમન અને તપસ્વીને આપેલી પ્રતિજ્ઞા.
7.106.7
तच्छ्रुत्वा मन्त्रिणः सर्वे सोपाध्यायाः समासत ।
वसिष्ठस्तु महातेजा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१०६.७ ॥
આ સાંભળીને બધા મંત્રીઓ અને ઉપાધ્યાયો બેઠા. ત્યારે મહાતેજસ્વી વસિષ્ઠે આ વચન કહ્યું.
7.106.8
दृष्टमेतन्महाबाहो क्षयं ते रोमहर्षणम् ।
लक्ष्मणेन वियोगश्च तव राम महायशः ॥ ७.१०६.८ ॥
હે મહાબાહુ, તારો વિનાશ રૂંવાડાં ઊભાં કરે એવો છે એ દેખાયું. હે રામ, મહાયશસ્વી, લક્ષ્મણથી તારો વિયોગ થશે.
7.106.9
त्यजैनं बलवान्कालो मा प्रतिज्ञां वृथा कृताः ।
विनष्टायां प्रतिज्ञायां धर्मो ऽपि च लयं व्रजेत् ॥ ७.१०६.९ ॥
આને છોડી દે; કાળ બળવાન છે. વ્યર્થ પ્રતિજ્ઞા ન કર. પ્રતિજ્ઞા નાશ પામે તો ધર્મ પણ લય પામે.
7.106.10
ततो धर्मे विनष्टे तु त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
सदेवर्षिगणं सर्वं विनश्येत्तु न संशयः ॥ ७.१०६.१० ॥
પછી ધર્મ નાશ પામે તો ચરાચર સાથે ત્રણ લોક, દેવો અને ઋષિગણ સાથે બધું નિઃસંશય નાશ પામશે.
7.106.11
स त्वं पुरुषशार्दूल त्रैलोक्यस्याभिपालनात् ।
लक्ष्मणेन विना चाद्य जगत्स्वस्थं कुरुष्व ह ॥ ७.१०६.११ ॥
તેથી હે પુરુષવ્યાઘ્ર, ત્રણે લોકના રક્ષણ માટે આજે લક્ષ્મણ વિના પણ જગતને સ્વસ્થ રાખ.
7.106.12
तेषां तत्समवेतानां वाक्यं धर्मार्थसंहितम् ।
श्रुत्वा परिषदो मध्ये रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ७.१०६.१२ ॥
ભેગા થયેલા તેઓનું ધર્મ-અર્થયુક્ત એ વચન સભાની મધ્યમાં સાંભળીને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું.
7.106.13
विसर्जये त्वां सौमित्रे मा भूद्धर्मविपर्ययः ।
त्यागो वधो वा विहितः साधूनां तूभयं समम् ॥ ७.१०६.१३ ॥
હે સૌમિત્રિ, હું તને વિદાય આપું છું; ધર્મનો વિપર્યય ન થાય. સજ્જનો માટે ત્યાગ અને વધ બંને સમાન રીતે વિહિત છે.
7.106.14
रामेण भाषिते वाक्ये बाष्पव्याकुलितेन्द्रियः ।
लक्ष्मणस्त्वरितं प्रायात्स्वगृहं न विवेश ह ॥ ७.१०६.१४ ॥
રામે કહેલા શબ્દો સાંભળીને, આંસુઓથી વ્યાકુળ ઇન્દ્રિયોવાળો લક્ષ્મણ ઉતાવળે ચાલ્યો ગયો; પોતાના ઘરમાં પ્રવેશ્યો નહીં.
7.106.15
स गत्वा सरयूतीरमुपस्पृश्य कृताञ्जलिः ।
निगृह्य सर्वस्रोतांसि निःश्वासं न मुमोच ह ॥ ७.१०६.१५ ॥
તે સરયૂના કિનારે જઈને, આચમન કરીને, હાથ જોડીને, શરીરનાં બધાં દ્વાર રોકીને એક પણ નિઃશ્વાસ છોડ્યો નહીં.
7.106.16
अनिःश्वसन्तं युक्तं तं सशक्राः साप्सरोगणाः ।
देवाः सर्षिगणाः सर्वे पुष्पैरभ्यकिरंस्तदा ॥ ७.१०६.१६ ॥
નિઃશ્વાસ ન છોડતા, સંયમી એવા તેના પર ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત, અપ્સરાઓના સમૂહ સહિત, સર્વ દેવો અને ઋષિગણોએ પુષ્પોની વર્ષા કરી.
7.106.17
अदृश्यं सर्वमनुजैः सशरीरं महाबलम् ।
प्रगृह्य लक्ष्मणं शक्रस्त्रिदिवं संविवेश ह ॥ ७.१०६.१७ ॥
સર્વ મનુષ્યો માટે અદૃશ્ય થઈને, શરીર સહિત તે મહાબલી લક્ષ્મણને ગ્રહણ કરીને ઇન્દ્ર સ્વર્ગમાં પ્રવેશ્યા.
7.106.18
ततो विष्णोश्चतुर्भागमागतं सुरसत्तमाः ।
दृष्ट्वा प्रमुदिताः सर्वे ऽपूजयन् समहर्षयः ॥ ७.१०६.१८ ॥
ત્યારે વિષ્ણુનો ચોથો ભાગ આવેલો જોઈને, આનંદિત થયેલા સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવો અને મહર્ષિઓએ તેમની પૂજા કરી.