वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.106.1
अवाङ्मुखमथो दीनं दृष्ट्वा सोममिवाप्लुतम् ।
राघवं लक्ष्मणो वाक्यं हृष्टो मधुरमब्रवीत् ॥ ७.१०६.१ ॥
मुख खाली घालून, राहूने ग्रासलेल्या चंद्राप्रमाणे दीन झालेल्या राघवाला पाहून लक्ष्मणाने हर्षाने मधुर शब्द उच्चारले.
7.106.2
न संतापं महाबाहो मदर्थं कर्तुमर्हसि ।
पूर्वनिर्माणबद्धा हि कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७.१०६.२ ॥
हे महाबाहो, माझ्यासाठी तुम्ही संताप करू नका; पूर्वकर्माने बद्ध झालेल्या कालाची गती अशीच असते.
7.106.3
जहि मां सौम्य विस्रब्धं प्रतिज्ञां परिपालय ।
हीनप्रतिज्ञाः काकुत्स्थ प्रयान्ति नरकं नराः ॥ ७.१०६.३ ॥
हे सौम्या, निःशंकपणे मला सोडा आणि आपली प्रतिज्ञा पाळा; हे काकुत्स्था, प्रतिज्ञाभंग करणारे मनुष्य नरकाला जातात.
7.106.4
यदि प्रीतिर्महाराज यद्यनुग्राह्यता मयि ।
जहि मां निर्विशङ्कस्त्वं धर्मं वर्धय राघव ॥ ७.१०६.४ ॥
हे महाराजा, माझ्यावर तुमचे प्रेम असेल आणि मी तुमच्या अनुग्रहास पात्र असेन तर निःशंकपणे मला सोडा; हे राघवा, धर्माची वृद्धी करा.
7.106.5
लक्ष्मणेन तथोक्तस्तु रामः प्रचलितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणः समुपानीय तथैव च पुरोधसम् ॥ ७.१०६.५ ॥
लक्ष्मणाने असे सांगितल्यावर, चंचल इंद्रियांच्या रामाने मंत्र्यांना आणि पुरोहिताला बोलावून घेतले.
7.106.6
अब्रवीच्च तदा वृत्तं तेषां मध्ये स राघवः ।
दुर्वासोभिगमं चैव प्रतिज्ञां तापसस्य च ॥ ७.१०६.६ ॥
तेव्हा राघवाने त्यांच्यासमोर घडलेला प्रसंग सांगितला—दुर्वासांचे आगमन आणि तपस्व्याला दिलेले वचन.
7.106.7
तच्छ्रुत्वा मन्त्रिणः सर्वे सोपाध्यायाः समासत ।
वसिष्ठस्तु महातेजा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१०६.७ ॥
हे ऐकून सर्व मंत्री आणि उपाध्याय बसले. तेव्हा महातेजस्वी वसिष्ठ हे वचन बोलले.
7.106.8
दृष्टमेतन्महाबाहो क्षयं ते रोमहर्षणम् ।
लक्ष्मणेन वियोगश्च तव राम महायशः ॥ ७.१०६.८ ॥
हे महाबाहो, तुझा नाश रोमांचकारी आहे हे दिसत आहे. हे राम, महायशस्वी, लक्ष्मणापासून तुझा वियोग होईल.
7.106.9
त्यजैनं बलवान्कालो मा प्रतिज्ञां वृथा कृताः ।
विनष्टायां प्रतिज्ञायां धर्मो ऽपि च लयं व्रजेत् ॥ ७.१०६.९ ॥
त्याला सोड; काळ बलवान आहे. व्यर्थ प्रतिज्ञा करू नकोस. प्रतिज्ञा नष्ट झाली तर धर्मही लयाला जाईल.
7.106.10
ततो धर्मे विनष्टे तु त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
सदेवर्षिगणं सर्वं विनश्येत्तु न संशयः ॥ ७.१०६.१० ॥
मग धर्म नष्ट झाला तर चर-अचरासह त्रिलोक, देव आणि ऋषिगणांसह सर्व नक्कीच नाश पावेल.
7.106.11
स त्वं पुरुषशार्दूल त्रैलोक्यस्याभिपालनात् ।
लक्ष्मणेन विना चाद्य जगत्स्वस्थं कुरुष्व ह ॥ ७.१०६.११ ॥
म्हणून हे पुरुषसिंह, त्रैलोक्याच्या रक्षणासाठी आज लक्ष्मणाविना सुद्धा जगाला स्वस्थ ठेव.
7.106.12
तेषां तत्समवेतानां वाक्यं धर्मार्थसंहितम् ।
श्रुत्वा परिषदो मध्ये रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ७.१०६.१२ ॥
एकत्र जमलेल्यांचे धर्म आणि अर्थयुक्त ते वचन सभेच्या मध्यभागी ऐकून राम लक्ष्मणाला म्हणाला.
7.106.13
विसर्जये त्वां सौमित्रे मा भूद्धर्मविपर्ययः ।
त्यागो वधो वा विहितः साधूनां तूभयं समम् ॥ ७.१०६.१३ ॥
हे सौमित्रा, मी तुला निरोप देतो; धर्माचा विपर्यय होऊ नये. सज्जनांसाठी त्याग आणि वध हे दोन्ही सारखेच विहित आहेत.
7.106.14
रामेण भाषिते वाक्ये बाष्पव्याकुलितेन्द्रियः ।
लक्ष्मणस्त्वरितं प्रायात्स्वगृहं न विवेश ह ॥ ७.१०६.१४ ॥
रामाने बोललेले शब्द ऐकून, अश्रूंनी व्याकुल झालेल्या इंद्रियांनी लक्ष्मण त्वरित निघून गेला; स्वतःच्या घरात प्रवेश केला नाही.
7.106.15
स गत्वा सरयूतीरमुपस्पृश्य कृताञ्जलिः ।
निगृह्य सर्वस्रोतांसि निःश्वासं न मुमोच ह ॥ ७.१०६.१५ ॥
तो सरयूच्या तीरी जाऊन, आचमन करून, हात जोडून, शरीरातील सर्व छिद्रे रोखून धरून एकही उसासा सोडला नाही.
7.106.16
अनिःश्वसन्तं युक्तं तं सशक्राः साप्सरोगणाः ।
देवाः सर्षिगणाः सर्वे पुष्पैरभ्यकिरंस्तदा ॥ ७.१०६.१६ ॥
उसासा न सोडता स्थिर राहिलेल्या त्याच्यावर तेव्हा इंद्रासह, अप्सरांच्या समूहांसह, सर्व देव आणि ऋषिगणांनी फुलांचा वर्षाव केला.
7.106.17
अदृश्यं सर्वमनुजैः सशरीरं महाबलम् ।
प्रगृह्य लक्ष्मणं शक्रस्त्रिदिवं संविवेश ह ॥ ७.१०६.१७ ॥
सर्व मानवांना अदृश्य राहून, शरीरासह त्या महाबली लक्ष्मणाला घेऊन इंद्र स्वर्गात प्रवेशला.
7.106.18
ततो विष्णोश्चतुर्भागमागतं सुरसत्तमाः ।
दृष्ट्वा प्रमुदिताः सर्वे ऽपूजयन् समहर्षयः ॥ ७.१०६.१८ ॥
तेव्हा विष्णूचा चौथा भाग आलेला पाहून आनंदित झालेल्या सर्व श्रेष्ठ देवांनी आणि महर्षींनी त्याची पूजा केली.