వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
सुमाली वरलब्धांस्तु ज्ञात्वा चैतान्निशाचरान् ।
उदतिष्ठद्भयं त्यक्त्वा सानुगः स रसातलात् ॥ ७.११.१ ॥
వరాలు పొందిన ఈ నిశాచరులను తెలుసుకుని, సుమాలి భయాన్ని విడిచి తన అనుచరులతో రసాతలం నుండి లేచాడు.
7.11.2
मारीचश्च प्रहस्तश्च विरूपाक्षो महोदरः ।
उदतिष्ठन्सुसंरब्धाः सचिवास्तस्य रक्षसः ॥ ७.११.२ ॥
మారీచుడు, ప్రహస్తుడు, విరూపాక్షుడు, మహోదరుడు కూడా లేచారు — ఆ రాక్షసుని అత్యంత కోపోద్రిక్త మంత్రులు.
7.11.3
सुमाली सचिवैः सार्धं वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।
अभिगम्य दशग्रीवं परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ ७.११.३ ॥
సుమాలి మంత్రులు, శ్రేష్ఠ రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి దశగ్రీవుని వద్దకు చేరి, అతన్ని కౌగలించుకుని ఇలా అన్నాడు.
7.11.4
दिष्ट्या ते वत्स सम्प्राप्तश्चिन्तितो ऽयं मनोरथः ।
यस्त्वं त्रिभुवनश्रेष्ठाल्लब्धवान्वरमुत्तमम् ॥ ७.११.४ ॥
అదృష్టవశాత్తు, ప్రియ కుమారా, ముల్లోకాలలో శ్రేష్ఠుని నుండి ఉత్తమ వరాన్ని పొందావు — నీ ఈ కోరిక నెరవేరింది.
7.11.5
यत्कृते च वयं लङ्कां त्यकत्वा याता रसातलम् ।
तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम् ॥ ७.११.५ ॥
ఎవరి కారణంగా మనం లంకను విడిచి రసాతలానికి వెళ్ళామో — ఓ మహాబాహూ, విష్ణువు వల్ల కలిగిన ఆ మహా భయం మనల్ని వీడిపోయింది.
7.11.6
असकृत्तद्भयाद्भीताः परित्यज्य स्वमालयम् ।
विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम् ॥ ७.११.६ ॥
ఆ భయంతో పదేపదే భయపడి మనం మన నివాసాన్ని విడిచి పారిపోయాము; మనమంతా కలిసి రసాతలంలో ప్రవేశించాము.
7.11.7
अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोचिता ।
निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता ॥ ७.११.७ ॥
ఈ లంక మనది, రాక్షసులకు తగిన నగరం. నీ బుద్ధిమంతుడైన సోదరుడు, ధనాధ్యక్షుడు, దీన్ని నిర్మించాడు.
7.11.8
यदि नामात्र शक्यं स्यात्साम्ना दानेन वानघ ।
तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत् ॥ ७.११.८ ॥
పాపరహితుడా, ఇక్కడ సామంతో లేదా దానంతో, లేదా మహాబాహూ, బలంతో దీన్ని తిరిగి పొందడం సాధ్యమైతే, పని పూర్తయ్యేది.
7.11.9
त्वं तु लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः ।
त्वया राक्षसवंशो ऽयं निमग्नो ऽपि समुद्धृतः ।
सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल ॥ ७.११.९ ॥
ప్రియ పుత్రా, నీవు నిస్సందేహంగా లంకకు ప్రభువవుతావు. మునిగిపోయిన ఈ రాక్షస వంశాన్ని నీ ద్వారా మళ్లీ పైకెత్తారు. మహాబలుడా, నీవు మనందరికీ ప్రభువవుతావు.
7.11.10
अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम् ।
वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हसे वक्तुमीदृशम् ॥ ७.११.१० ॥
అప్పుడు దశగ్రీవుడు సమీపంలో ఉన్న మాతామహునితో అన్నాడు: ధనాధిపతి మా గురువు; నీవు ఇలా చెప్పడం తగదు.
7.11.11
साम्नापि राक्षसेन्द्रेण प्रत्याख्यातो गरीयसा ।
किञ्चिन्नाह तदा रक्षो ज्ञात्वा तस्य चकीर्षितम् ॥ ७.११.११ ॥
రాక్షసేంద్రుడు సామంతో కూడా అతనిని తిరస్కరించాడు. అతని ఉద్దేశ్యాన్ని తెలుసుకుని ఆ రాక్షసుడు అప్పుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు.
7.11.12
कस्यचित्त्वथ कालस्य वसन्तं रावणं ततः ।
उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः ॥ ७.११.१२ ॥
కొంతకాలం తర్వాత, రావణుడు అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు, ఆ నిశాచరుడు దశగ్రీవునితో ఇలా మాటలు చెప్పాడు.
7.11.13
प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यमिदमाह स कारणम् ॥ ७.११.१३ ॥
ప్రహస్తుడు వినయంగా, కారణంతో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.11.14
दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम् ।
सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ॥ ७.११.१४ ॥
దశగ్రీవా, మహాబాహూ, నీవు ఇలా మాట్లాడడం తగదు. శూరులలో సోదరభావం ఉండదు; నా ఈ మాట విను.
7.11.15
अदितिश्च दितिश्चैव भगिन्यौ सहिते हि ते ।
भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः ॥ ७.११.१५ ॥
అదితి, దితి అనే ఇద్దరు సోదరీమణులు ప్రజాపతి కశ్యపుని అత్యంత సుందరమైన భార్యలు.
7.11.16
अदितिर्जनयामास देवांस्त्रिभुवनेश्वरान् ।
दितिस्त्वजनयत्पुत्रान्कश्यपस्यात्मसम्भवान् ॥ ७.११.१६ ॥
అదితి త్రిలోకాధిపతులైన దేవతలను కన్నది; దితి కశ్యపుని నుండి పుట్టిన తన అంశమైన కుమారులను కన్నది.
7.11.17
दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरीयं सवनार्णवा ।
सपर्वता मही वीर ते ऽभवन्प्रभविष्णवः ॥ ७.११.१७ ॥
ధర్మజ్ఞా, వీరా, ఈ పట్టణం, సముద్రాలు, పర్వతాలతో కూడిన ఈ భూమి దైత్యులదే; అవి నీ వశమయ్యాయి.
7.11.18
निहत्य तांस्तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना ।
देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ॥ ७.११.१८ ॥
యుద్ధంలో వారిని సంహరించి, ప్రభావశాలి విష్ణువు ఈ అవినాశమైన త్రిలోకాన్ని దేవతల వశంలోకి తెచ్చాడు.
7.11.19
नैतदेको भवानेव करिष्यति विपर्ययम् ।
सुरासुरैराचरितं तत्कुरुष्व वचो मम ॥ ७.११.१९ ॥
ఈ తిరుగుబాటును నువ్వు ఒక్కడివే చేయవు. సురులు, అసురులు చేసినట్లే అది చెయ్యి, నా మాట విను.
7.11.20
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सो ऽब्रवीत् ॥ ७.११.२० ॥
ఇలా చెప్పబడిన దశగ్రీవుడు సంతోషించిన మనసుతో కొంతసేపు ఆలోచించి, 'సరే' అని అన్నాడు.
7.11.21
स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि वीर्यवान् ।
वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः ॥ ७.११.२१ ॥
ఆ సంతోషంతోనే, ఆ రోజున పరాక్రమవంతుడైన దశగ్రీవుడు ఆ రాక్షసులతో కలిసి అడవికి వెళ్ళాడు.
7.11.22
त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः ।
प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम् ॥ ७.११.२२ ॥
త్రికూటంపై ఉన్న ఆ రాక్షసుడు దశగ్రీవుడు అప్పుడు దౌత్యం కోసం వాక్కుశలుడైన ప్రహస్తుడిని పంపాడు.
7.11.23
प्रहस्त शीघ्रं गच्छ त्वं ब्रूहि नैर्ऋतपुङ्गवम् ।
वचसा मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः ॥ ७.११.२३ ॥
ప్రహస్తా, నువ్వు త్వరగా వెళ్ళు, నైరృతులలో శ్రేష్ఠుడైన వైశ్రవణుడికి నా మాటల్లో సామపూర్వకంగా ఈ మాట చెప్పు.
7.11.24
इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां महात्मनाम् ।
त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ ॥ ७.११.२४ ॥
రాజా, ఈ లంకా నగరం మహాత్ములైన రాక్షసులది; నువ్వు దీన్ని స్థాపించావు. సౌమ్యుడా, నిర్దోషుడా, ఇది నీకు తగినది కాదు.
7.11.25
तद्भवान्यदि नो ह्यद्य दद्यादतुलविक्रम ।
कृता भवेन्मम प्रीतिर्धुर्मश्चैवानुपालितः ॥ ७.११.२५ ॥
కాబట్టి, అతుల పరాక్రమశాలీ, నీవు ఈ రోజు మాకు అది ఇస్తే, నాకు సంతోషం కలుగుతుంది; ధర్మమూ పాటించబడుతుంది.
7.11.26
स तु गत्वा पुरीं लङ्कां धनदेन सुरक्षिताम् ।
अब्रवीत्परमोदारं वित्तपालमिदं वचः ॥ ७.११.२६ ॥
అతడు కుబేరునిచే బాగా రక్షించబడిన లంకా నగరానికి వెళ్లి, అత్యంత ఉదారుడైన ధనరక్షకునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.11.27
प्रेषितो ऽहं तव भ्रात्रा दशग्रीवेण सुव्रत ।
त्वत्समीपं महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वर ॥ ७.११.२७ ॥
ఓ సువ్రతా, నీ సోదరుడు దశగ్రీవుడు (రావణుడు) నన్ను నీ దగ్గరకు పంపాడు. ఓ మహాబాహూ, సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడా!
7.11.28
तच्छ्रूयतां महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
वचनं मम वित्तेश यद्ब्रवीति दशाननः ॥ ७.११.२८ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, సర్వశాస్త్ర విశారదా, ధనాధిపతీ, దశాననుడు చెప్పే నా మాటలను వినండి.
7.11.29
इयं किल पुरी रम्या सुमालिप्रमुखैः पुरा ।
भुक्तपूर्वा विशालाक्ष राक्षसैर्भीमविक्रमैः ॥ ७.११.२९ ॥
విశాలాక్షా, ఈ రమ్యమైన నగరాన్ని పూర్వం సుమాలి ప్రముఖులైన భయంకర పరాక్రమ రాక్షసులు అనుభవించారు.
7.11.30
तेन विज्ञाप्यते सो ऽयं साम्प्रतं विश्रवात्मज ।
तदेषा दीयतां तात याचतस्तस्य सामतः ॥ ७.११.३० ॥
అతని ద్వారా ఇప్పుడు ఇది విజ్ఞాపన చేయబడుతోంది: విశ్రవుని కుమారా, ప్రియుడా, ఇది అతనికి సామరీతిగా ఇవ్వబడాలి; అతడు యాచిస్తున్నాడు.
7.11.31
प्रहस्तादभिसंश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः ।
प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ७.११.३१ ॥
ప్రహస్తుని మాటలు విని, వాక్కులో నేర్పరియైన దేవుడు వైశ్రవణుడు ఆ ప్రహస్తునికి ఇలా జవాబిచ్చాడు.
7.11.32
दत्ता ममेयं पित्रा तु लङ्का शून्या निशाचरैः ।
निवासिते च मे यक्षैर्दानमानादिभिर्गुणैः ॥ ७.११.३२ ॥
ఈ లంకను మా తండ్రి నాకు ఇచ్చాడు; రాక్షసులచే ఖాళీ అయిన దీనిలో, దానం, మానం మొదలైన గుణాలతో నేను యక్షులను నివసింపజేశాను.
7.11.33
ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरं राज्यं च यन्मम ।
तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ ७.११.३३ ॥
వెళ్లి దశగ్రీవునితో చెప్పు: నా నగరమూ రాజ్యమూ ఏవో, ఓ మహాబాహూ, ఈ నిష్కంటక రాజ్యాన్ని నీవే అనుభవించు.
7.11.34
एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुरन्तिकम् ॥ ७.११.३४ ॥
ఇలా చెప్పి, ధనాధ్యక్షుడు కుబేరుడు తన తండ్రి సమీపానికి వెళ్లాడు.
7.11.35
अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम् ।
एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम ॥ ७.११.३५ ॥
గురువైన తండ్రికి నమస్కరించి, రావణుని కోరికను చెప్పాడు: "తండ్రీ, ఈ దశగ్రీవుడు నా వద్దకు దూతను పంపాడు."
7.11.36
दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता ।
मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥ ७.११.३६ ॥
పూర్వం రాక్షససమూహాలు నివసించిన ఈ లంకా నగరాన్ని ఇవ్వాలి. ఓ సువ్రతా, ఇక్కడ నేను ఏమి చేయాలో నాకు చెప్పు.
7.11.37
ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तो ऽसौ विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
प्राञ्जलिं धनदं प्राह शृणु पुत्र वचो मम ॥ ७.११.३७ ॥
బ్రహ్మర్షి అయిన ఆ ముని శ్రేష్ఠుడు విశ్రవుడు ఇలా అనగా, చేతులు జోడించి ధనదుడితో (కుబేరునితో) ఇలా అన్నాడు: 'కుమారా, నా మాట విను.'
7.11.38
दशग्रीवो महाबाहुरुक्तवान्मम सन्निधौ ।
मया निर्भर्त्सितश्चासीद्बहुशोक्तः सुदुर्मतिः ॥ ७.११.३८ ॥
దశగ్రీవుడు, మహాబాహువు, నా సమక్షంలో (కఠినంగా) మాట్లాడాడు. ఆ దుర్మతిని నేను అనేకసార్లు మందలించాను.
7.11.39
स क्रोधेन मया चोक्तो ध्वंसते च पुनः पुनः ।
श्रेयो ऽभियुक्तं धर्म्यं च शृणु पुत्र वचो मम ॥ ७.११.३९ ॥
కోపంతో నేను అతనికి చెప్పాను; అయినా అతను మళ్లీ మళ్లీ అలక్ష్యం చేశాడు. ఇప్పుడు శ్రేయస్కరమైనదీ ధర్మయుక్తమైనదీ అయిన మాట, కుమారా, నా మాట విను.
7.11.40
वरप्रदानसम्मूढो मान्या ऽमान्यान् स दुर्मतिः ।
न वेत्ति मम शापाच्च प्रकृतिं दारुणां गतः ॥ ७.११.४० ॥
వరప్రదానంతో మోహితుడైన ఆ దుర్మతి గౌరవనీయులను, అగౌరవనీయులను గుర్తించడు. నా శాపం వల్ల అతను భయంకర స్వభావాన్ని పొందాడు.
7.11.41
तस्माद्गच्छ महाबाहो कैलासं धरणीधरम् ।
निवेशय निवासार्थं त्यक्त्वा लङ्कां सहानुगः ॥ ७.११.४१ ॥
కాబట్టి, మహాబాహూ, లంకను విడిచి నీ అనుచరులతో కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి, అక్కడ నివాసం ఏర్పరచుకో.
7.11.42
तत्र मन्दाकिनी रम्या नदीनामुत्तमा नदी ।
काञ्चनैः सूर्यसङ्काशैः पङ्कजैः संवृतोदका ॥ ७.११.४२ ॥
అక్కడ మందాకినీ నది ఉంది; అది రమణీయమైనది, నదులలో ఉత్తమమైనది; దాని జలం సూర్యునితో సమానమైన బంగారు పద్మాలతో కప్పబడి ఉంటుంది.
7.11.43
कुमुदैरुत्पलैश्चैव तथा ऽन्यैश्च सुगन्धिभिः ॥ ७.११.४३ ॥
కుముదాలతో, ఉత్పలాలతో, అలాగే ఇతర సుగంధ పుష్పాలతో (ఆ నది నిండి ఉండెను).
7.11.44
तत्र देवाः सगन्धर्वाः साप्सरोरगकिंनराः ।
विहारशीलाः सततं रमन्ते सर्वदा ऽ ऽश्रिताः ॥ ७.११.४४ ॥
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, కిన్నరులు విహారప్రియులై ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రయించి రమిస్తారు.
7.11.45
न हि क्षमं तवानेन वैरं धनद रक्षसा ।
जानीषे हि यथा ऽनेन लब्धः परमको वरः ॥ ७.११.४५ ॥
ధనదా, ఈ రాక్షసునితో నీకు వైరం తగదు; ఇతడు పొందిన పరమవరాన్ని నీవు ఎరుగుదువు.
7.11.46
एवमुक्तो गृहीत्वा ऽ ऽशु तद्वचः पितृगौरवात् ।
सदारपुत्रः सामान्यः सवाहनधनो गतः ॥ ७.११.४६ ॥
ఇలా చెప్పబడినవాడు తండ్రి పట్ల గౌరవంతో ఆ మాటను వెంటనే స్వీకరించి, భార్యాపుత్రులు, వాహనాలు, ధనంతో సామాన్యరూపంలో వెళ్లిపోయెను.
7.11.47
प्रहस्तो ऽथ दशग्रीवं गत्वा वचनमब्रवीत् ।
प्रहृष्टात्मा महात्मानं सहामात्यं सहानुजम् ॥ ७.११.४७ ॥
అప్పుడు ప్రహస్తుడు దశగ్రీవుని వద్దకు వెళ్లి, ఆనందమనస్కుడై, మంత్రులతో, తమ్ముడితో కూడిన ఆ మహాత్ముడితో ఈ మాట చెప్పెను.
7.11.48
शून्या सा नगरी लङ्का त्यक्त्त्वैनां धनदो गतः ।
प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं प्रतिपालय ॥ ७.११.४८ ॥
ఆ లంకా నగరం ఇప్పుడు శూన్యమైంది; ధనదుడు దానిని విడిచి వెళ్లిపోయాడు. కాబట్టి మాతో కలిసి అందులో ప్రవేశించి నీ ధర్మాన్ని పాటించు.
7.11.49
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन महाबलः ।
विवेश नगरीं लङ्कां भ्रातृभिः सबलानुगैः ॥ ७.११.४९ ॥
ప్రహస్తుడు ఇలా చెప్పగా, మహాబలుడైన దశగ్రీవుడు తన సోదరులు, సేన, అనుచరులతో కలిసి లంకా నగరంలో ప్రవేశించాడు.
7.11.50
धनदेन परित्यक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।
आरुरोह स देवारिः स्वर्गं देवाधिपो यथा ॥ ७.११.५० ॥
కుబేరుడు విడిచిపెట్టిన, చక్కగా విభజించబడిన మహావీధులు కల ఆ లంకను దేవశత్రువు ఆక్రమించాడు, దేవాధిపతి స్వర్గాన్ని అధిష్ఠించినట్లు.
7.11.51
स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस्तदा निवेशयामास पुरीं दशाननः ।
निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः ॥ ७.११.५१ ॥
అప్పుడు రాక్షసులచే అభిషేకించబడిన దశాననుడు నగరాన్ని నివాసయోగ్యం చేశాడు; నల్లని మేఘాలవంటి రాక్షసులతో ఆ నగరం నిండిపోయింది.
7.11.52
धनेश्वरस्त्वथ पितृवाक्यगौरवान्न्यवेशयच्छशिविमले गिरौ पुरीम् ।
स्वलङ्कृतैर्भवनवरैर्विभूषितां पुरन्दरस्वेव तदा ऽमरावतीम् ॥ ७.११.५२ ॥
తండ్రి మాట గౌరవంతో ధనేశ్వరుడైన కుబేరుడు చంద్రునివలె తెల్లని పర్వతంపై తన నగరాన్ని నిర్మించాడు; అది చక్కగా అలంకరించిన శ్రేష్ఠ భవనాలతో, పురందరుని అమరావతిలా అలంకృతమైంది.