ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.13.1
अथ लोकेश्वरोत्सृष्टा तत्र कालेन केनचित् ।
निद्रा समभवत्तीव्रा कुम्भकर्णस्य रूपिणी ॥ ७.१३.१ ॥
ତା'ପରେ ଲୋକେଶ୍ବରଙ୍କ ପ୍ରେରିତ, ରୂପଧାରୀ ତୀବ୍ର ନିଦ୍ରା କିଛି ସମୟ ପରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
7.13.2
ततो भ्रातरमासीनं कुम्भकर्णो ऽब्रवीद्वचः ।
निद्रा मां बाधते राजन्कारयस्व ममालयम् ॥ ७.१३.२ ॥
ତା'ପରେ ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜନ୍, ନିଦ୍ରା ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି; ମୋ ପାଇଁ ଏକ ବାସସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରାନ୍ତୁ।'
7.13.3
विनियुक्तास्ततो राज्ञा शिल्पिनो विश्वकर्मवत् ।
विस्तीर्णं योजनं शुभ्रं ततो द्विगुणमायतम् ॥ ७.१३.३ ॥
ତା'ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପରି ଏକ ଯୋଜନ ଓସାର ଓ ତାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଲମ୍ବ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କଲେ।
7.13.4
दर्शनीयं निराबाधं कुम्भकर्णस्य चक्रिरे ।
स्फाटिकैः काञ्चनैश्चित्रैः स्तम्भैः सर्वत्र शोभितम् ॥ ७.१३.४ ॥
ସେମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦର୍ଶନୀୟ, ବାଧାହୀନ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ତାହା ସ୍ଫଟିକ, ସୁନା ଓ ବିଚିତ୍ର ସ୍ତମ୍ଭରେ ସର୍ବତ୍ର ଶୋଭିତ ଥିଲା।
7.13.5
वैडूर्यकृतसोपानं किङ्किणीजालकं तथा ।
दान्ततोरणविन्यस्तं वज्रस्फटिकवेदिकम् ॥ ७.१३.५ ॥
ସେଥିରେ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟର ସୋପାନ, ଘୁଙ୍ଗୁରର ଜାଲି, ହାତୀଦାନ୍ତର ତୋରଣ ଓ ବଜ୍ର-ସ୍ଫଟିକର ବେଦୀ ଥିଲା।
7.13.6
मनोहरं सर्वसुखं कारयामास राक्षसः ।
सर्वत्र सुखदं नित्यं मेरोः पुण्यां गुहामिव ॥ ७.१३.६ ॥
ରାକ୍ଷସ ମନୋହର, ସର୍ବସୁଖମୟ ଏକ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ; ତାହା ମେରୁର ପବିତ୍ର ଗୁହା ପରି ସର୍ବତ୍ର ସଦା ସୁଖଦାୟୀ ଥିଲା।
7.13.7
तत्र निद्रां समाविष्टः कुम्भकर्णो महाबलः ।
बहून्यब्दसहस्राणि शयानो न प्रबुद्ध्यते ॥ ७.१३.७ ॥
ସେଠାରେ ମହାବଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ମଗ୍ନ ହେଲା; ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଶୋଇଲା, ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ନାହିଁ।
7.13.8
निद्राभिभूते तु तदा कुम्भकर्णे दशाननः ।
देवर्षियक्षगन्धर्वान्सञ्जघ्ने हि निरङ्कुशः ॥ ७.१३.८ ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନିଦ୍ରାମଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ ଦଶାନନ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଦେବର୍ଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
7.13.9
उद्यानानि च चित्राणि नन्दनादीनि यानि च ।
तानि गत्वा सुसङक्रुद्धो भिनत्ति स्म दशाननः ॥ ७.१३.९ ॥
ନନ୍ଦନ ଆଦି ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାଇ, ଅତିଶୟ କ୍ରୋଧିତ ଦଶାନନ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲା।
7.13.10
नदीं गज इव क्रीडन्वृक्षान्वायुरिव क्षिपन् ।
नगान्व्रज्र इवोत्सृष्टो विध्वंसयति राक्षसः ॥ ७.१३.१० ॥
ହାତୀ ନଦୀରେ ଖେଳିବା ପରି, ପବନ ଗଛ ଉପାଡ଼ିବା ପରି, ବଜ୍ର ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିବା ପରି ସେ ରାକ୍ଷସ ବିନାଶ କଲା।
7.13.11
तथावृत्तं तु विज्ञाय दशग्रीवं धनेश्वरः ।
कुलानुरूपं धर्मज्ञो वृत्तं संस्मृत्य चात्मनः ॥ ७.१३.११ ॥
ଦଶଗ୍ରୀବର ସେ ଆଚରଣ ଜାଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧନେଶ୍ୱର କୁବେର ନିଜ କୁଳୋଚିତ ଆଚରଣ ସ୍ମରଣ କଲେ।
7.13.12
सौभ्रात्रदर्शनार्थं तु दूतं वैश्रवणस्तदा ।
लङ्कां सम्प्रेषयामास दशग्रीवस्य वै हितम् ॥ ७.१३.१२ ॥
ସେତେବେଳେ ବୈଶ୍ରବଣ କୁବେର ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଓ ଦଶଗ୍ରୀବର ହିତ ପାଇଁ ଲଙ୍କାକୁ ଜଣେ ଦୂତ ପଠାଇଲେ।
7.13.13
स गत्वा नगरीं लङ्कामाससाद विभीषणम् ।
मानितस्तेन धर्मेण पृष्टश्चागमनं प्रति ॥ ७.१३.१३ ॥
ସେ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପହଞ୍ଚି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଭେଟିଲା। ଧର୍ମରୀତି ଅନୁସାରେ ତାର ସମ୍ମାନ ହେଲା ଏବଂ ତାର ଆସିବାର କାରଣ ପଚରାଗଲା।
7.13.14
पृष्ट्वा च कुशलं राज्ञो ज्ञातीनां च बिभीषणः ।
सभायां दर्शयामास तमासीनं दशाननम् ॥ ७.१३.१४ ॥
ରାଜା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରି ବିଭୀଷଣ ସଭାରେ ବସିଥିବା ଦଶାନନଙ୍କୁ ତାକୁ ଦେଖାଇଲେ।
7.13.15
स दृष्ट्वा तत्र राजानं दीप्यमानं स्वतेजसा ।
जयेति वाचा सम्पूज्य तूष्णीं समभिवर्तत ॥ ७.१३.१५ ॥
ସେଠାରେ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ଜୟ ହେଉ!' କହି ସମ୍ମାନ କରି ସେ ନୀରବରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
7.13.16
तं तत्रोत्तमपर्यङ्के वरास्तरणशोभिते ।
उपविष्टं दशग्रीवं दूतो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.१३.१६ ॥
ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ପଲଙ୍କରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସ୍ତରଣରେ ଶୋଭିତ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୂତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
7.13.17
राजन्वदामि ते सर्वं भ्राता तव यदब्रवीत् ।
उभयोः सदृशं वीर वृत्तस्य च कुलस्य च ॥ ७.१३.१७ ॥
ହେ ରାଜା, ତୁମ ଭାଇ ଯାହା କହିଥିଲେ ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ହେ ବୀର, ତାହା ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଆଚରଣ ଓ କୁଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
7.13.18
साधु पर्याप्तमेतावत्कृतश्चारित्रसङ्ग्रहः ।
साधु धर्मे व्यवस्थानं क्रियतां यदि शक्यते ॥ ७.१३.१८ ॥
ଏତିକି ଯଥେଷ୍ଟ; ଆଚରଣର ସାରାଂଶ ଏତିକିରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ତାହା କରାଯାଉ।
7.13.19
दृष्टं मे नन्दनं भग्नमृषयो निहताः श्रुताः ।
देवतानां समुद्योगस्त्वत्तो राजन्मम श्रुतः ॥ ७.१३.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ଭଗ୍ନ ହେବାର ଦେଖିଲି; ଋଷିମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲି; ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଲି।
7.13.20
निराकृतश्च बहुशस्त्वया ऽहं राक्षसाधिप ।
अपराद्धा हि बाल्याच्च रमणीयाः स्वबान्धवाः ॥ ७.१३.२० ॥
ହେ ରାକ୍ଷସାଧିପ, ଆପଣ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବାଲ୍ୟବୟସ ହେତୁ ଅପରାଧ କରନ୍ତି।
7.13.21
अहं तु हिमवत्पृष्ठं गतो धर्ममुपासितुम् ।
रौद्रं व्रत्तं समास्थाय नियतो नियतेन्द्रियः ॥ ७.१३.२१ ॥
ମୁଁ ହିମାଳୟ ପୃଷ୍ଠରେ ଧର୍ମୋପାସନା କରିବାକୁ ଗଲି; କଠୋର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ସଂଯତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି।
7.13.22
तत्र देवो मया दृष्टः सह देव्या मया प्रभुः ।
सव्यं चक्षुर्मया दैवात्तत्र देव्यां निपातितम् ॥ ७.१३.२२ ॥
ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ଦୈବବଶରେ ମୋର ବାମ ଆଖି ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
7.13.23
का न्वियं स्यादिति शुभा न खल्वन्येन हेतुना ।
रूपं ह्यनुपमं कृत्वा रुद्राणी तत्र तिष्ठति ॥ ७.१३.२३ ॥
"ଏହି ଶୁଭା କିଏ ହେବ?" ଏହା ଭାବିଲି, ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ନୁହେଁ; ଅନୁପମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରୁଦ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.13.24
देव्या दिव्यप्रभावेण दग्धं सव्यं ममेक्षणम् ।
रेणुध्वस्तमिव ज्योतिः पिङ्गुलत्वमुपागतम् ॥ ७.१३.२४ ॥
ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ମୋର ବାମ ଆଖି ଦଗ୍ଧ ହେଲା; ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଜ୍ୟୋତି ପରି ତାହା ପିଙ୍ଗଳ ହୋଇଗଲା।
7.13.25
ततो ऽहमन्यद्विस्तीर्णं गत्वा तस्य गिरेस्तटम् ।
तूष्णीं वर्षशतान्यष्टौ समाधारं महाव्रतम् ॥ ७.१३.२५ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ସେ ପର୍ବତର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଢାଲରେ ଯାଇ, ମୌନ ରହି ଆଠ ଶହ ବର୍ଷ ଏକାଗ୍ରତାରେ ମହାବ୍ରତ ପାଳନ କଲି।
7.13.26
समाप्ते नियमे तस्मिंस्तत्र देवो महेश्वरः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा प्राह वाक्यमिदं प्रभुः ॥ ७.१३.२६ ॥
ସେ ନିୟମ ସମାପ୍ତ ହେବାରୁ ସେଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ବର ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.13.27
पैङ्गल्यं यदवाप्तं हि देव्या रूपनिरीक्षणात् ।
प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ तपसा नेन सुव्रत ॥ ७.१३.२७ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିବାରୁ ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପିଙ୍ଗଳତା ଆସିଛି, ତାହାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରୀତ ।
7.13.28
मया चैतद्व्रतं चीर्णं त्वया चैव धनाधिप ।
तृतीयः पुरुषो नास्ति यश्चरेव्रतमीदृशम् ॥ ७.१३.२८ ॥
ହେ ଧନାଧିପ, ଏ ବ୍ରତ ମୁଁ ଓ ତୁମେ ଦୁହେଁ ପାଳିଛୁ; ଏପରି ବ୍ରତ କରୁଥିବା ତୃତୀୟ ପୁରୁଷ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
7.13.29
व्रतं सुनिश्चयं ह्येतन्मया ह्युत्पादितं पुरा ।
तत्सखित्वं मया सौम्य रोचयस्व धनेश्वर ॥ ७.१३.२९ ॥
ଏହି ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ହିଁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲି; ତେଣୁ ହେ ସୌମ୍ୟ, ହେ ଧନେଶ୍ବର, ମୋର ସଖ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କର।
7.13.30
तपसा निर्जितश्चैव सखा भव ममानघ ।
देव्या दग्धं प्रभावेण यच्च सव्यं तवेक्षणम् ॥ ७.१३.३० ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତପସ୍ୟାରେ ଜିତା ହୋଇ ତୁମେ ମୋର ସଖା ହୁଅ; ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତୁମର ବାମ ଆଖି ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
7.13.31
एकाक्षिपिङ्गलेत्येव नाम स्थास्यति शाश्वतम् ।
एवं तेन सखित्वं च प्राप्यानुज्ञां च शङ्करात् ॥ ७.१३.३१ ॥
"ଏକାକ୍ଷିପିଙ୍ଗଳ" ଏହି ନାମ ତାଙ୍କର ଚିରକାଳ ରହିବ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ପାଇ।
7.13.32
आगत्य च श्रुतो ऽयं मे तव पापविनिश्चयः ॥ ७.१३.३२ ॥
ଆସି ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ତୁମର ଏହି ପାପ ସଂକଳ୍ପ।
7.13.33
तदधर्मिष्ठसंयोगान्निवर्त कुलदूषणात् ।
चिन्त्यते हि वधोपायः सर्षिसङ्घैः सुरैस्तव ॥ ७.१३.३३ ॥
ତେଣୁ ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ସଂସର୍ଗରୁ ଫେରିଯାଅ, ହେ କୁଳଦୂଷଣ। ଋଷିସଂଘ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ତୁମ ବଧର ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।
7.13.34
एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्धसंरक्तलोचनः ।
हस्तौ दन्तांश्च सम्पीड्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१३.३४ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ଦଶଗ୍ରୀବ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ, ହାତ ଓ ଦାନ୍ତ ଚିପି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
7.13.35
विज्ञातं ते मया दूत वाक्यं यस्य प्रभाषसे ।
नैतत्त्वमसि नैवासौ भ्रात्रा येनासि चोदितः ॥ ७.१३.३५ ॥
ହେ ଦୂତ, ତୁମେ କାହାର ବାକ୍ୟ କହୁଛ ତାହା ମୁଁ ଜାଣିଛି। ତୁମେ ଏହା ନୁହଁ, ଏବଂ ଯେ ତୁମକୁ ପଠାଇଛି ସେ ମୋ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ଏ ନୁହଁ।
7.13.36
हितं नैष ममैतद्धि ब्रवीति धनरक्षकः ।
महेश्वरसखित्वं तु मूढ श्रावयते किल ॥ ७.१३.३६ ॥
ଏହା ମୋ ହିତ ନୁହେଁ; ଧନରକ୍ଷକ (କୁବେର) ଏହା କହୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ହେ ମୂଢ଼, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତାର କଥା ଶୁଣାଉଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
7.13.37
न चेदं क्षमणीयं मे यदेतद्भाषितं त्वया ।
यदेतावन्मया कालं दूत तस्य तु मर्षितम् ॥ ७.१३.३७ ॥
ଦୂତ, ତୁମେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ମୋ ପାଇଁ କ୍ଷମାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତଥାପି ତା'ପାଇଁ ମୁଁ ଏତେ ସମୟ ଏହା ସହିଛି।
7.13.38
न हन्तव्यो गुरुर्ज्येष्ठो मया ऽयमिति मन्यते ।
तस्य त्विदानीं श्रुत्वा मे वाक्यमेषा कृता मतिः ॥ ७.१३.३८ ॥
'ଏ ମୋ ବଡ ଭାଇ, ଏହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ' ଏହିପରି ସେ ଭାବେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ତା' ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣି ମୋ ସଂକଳ୍ପ ଏହା ହୋଇଛି।
7.13.39
त्रीँल्लोकानपि जेष्यामि बाहुवीर्यमुपाश्रितः ॥ ७.१३.३९ ॥
ମୋ ବାହୁବଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିବି।
7.13.40
एतन्मुहूर्तमेवाहं तस्यैकस्य तु वै कृते ।
चतुरो लोकपालांस्तान्नयिष्यामि यमक्षयम् ॥ ७.१३.४० ॥
ସେହି ଏକ ପାଇଁ ଏହି କ୍ଷଣରେ ସେହି ଚାରି ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇବି।
7.13.41
एवमुक्त्वा तु लङ्केशो दूतं खड्गेन जघ्निवान् ।
ददौ भक्षयितुं ह्येनं राक्षसानां दुरात्मनाम् ॥ ७.१३.४१ ॥
ଏପରି କହି ଲଙ୍କେଶ୍ବର ଖଡ୍ଗରେ ସେହି ଦୂତକୁ ପ୍ରହାର କରି ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ତାକୁ ଦେଲା।
7.13.42
एवं कृतस्वस्त्ययनो रथमारुह्य रावणः ।
त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी ययौ यत्र धनेश्वरः ॥ ७.१३.४२ ॥
ଏହିପରି ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ କର୍ମ କରି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ବିଜୟର ଆକାଂକ୍ଷୀ ରାବଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯେଉଁଠି ଧନେଶ୍ବର ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।