వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.13.1
अथ लोकेश्वरोत्सृष्टा तत्र कालेन केनचित् ।
निद्रा समभवत्तीव्रा कुम्भकर्णस्य रूपिणी ॥ ७.१३.१ ॥
అప్పుడు లోకేశ్వరుడు పంపిన తీవ్రమైన, రూపం ధరించిన నిద్ర కొంతకాలానికి కుంభకర్ణుని మీద ఆవరించింది.
7.13.2
ततो भ्रातरमासीनं कुम्भकर्णो ऽब्रवीद्वचः ।
निद्रा मां बाधते राजन्कारयस्व ममालयम् ॥ ७.१३.२ ॥
అప్పుడు కూర్చుని ఉన్న సోదరునితో కుంభకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, నిద్ర నన్ను బాధిస్తోంది; నాకు ఒక నివాసం కట్టించు.'
7.13.3
विनियुक्तास्ततो राज्ञा शिल्पिनो विश्वकर्मवत् ।
विस्तीर्णं योजनं शुभ्रं ततो द्विगुणमायतम् ॥ ७.१३.३ ॥
అప్పుడు రాజు నియమించిన శిల్పులు విశ్వకర్మలా ఒక యోజనం వెడల్పు, దానికి రెట్టింపు పొడవు గల తెల్లని భవనాన్ని నిర్మించారు.
7.13.4
दर्शनीयं निराबाधं कुम्भकर्णस्य चक्रिरे ।
स्फाटिकैः काञ्चनैश्चित्रैः स्तम्भैः सर्वत्र शोभितम् ॥ ७.१३.४ ॥
వారు కుంభకర్ణునికి చూడముచ్చటైన, అడ్డంకులు లేని భవనాన్ని నిర్మించారు; అది స్ఫటికం, బంగారం, రంగురంగుల స్తంభాలతో అన్నివైపులా అలంకరించబడింది.
7.13.5
वैडूर्यकृतसोपानं किङ्किणीजालकं तथा ।
दान्ततोरणविन्यस्तं वज्रस्फटिकवेदिकम् ॥ ७.१३.५ ॥
అందులో వైడూర్యంతో చేసిన మెట్లు, గంటలతో కూడిన వలలు, దంత తోరణాలు, వజ్రం స్ఫటికంతో చేసిన వేదికలు ఉన్నాయి.
7.13.6
मनोहरं सर्वसुखं कारयामास राक्षसः ।
सर्वत्र सुखदं नित्यं मेरोः पुण्यां गुहामिव ॥ ७.१३.६ ॥
రాక్షసుడు మనోహరమైన, సర్వసుఖములతో కూడిన భవనాన్ని నిర్మింపజేశాడు; అది మేరువు యొక్క పవిత్ర గుహలా ఎల్లప్పుడూ అన్నివైపులా సుఖమిచ్చింది.
7.13.7
तत्र निद्रां समाविष्टः कुम्भकर्णो महाबलः ।
बहून्यब्दसहस्राणि शयानो न प्रबुद्ध्यते ॥ ७.१३.७ ॥
అక్కడ మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడు గాఢ నిద్రలో మునిగిపోయాడు; అనేక వేల సంవత్సరాలు నిద్రిస్తూనే ఉన్నాడు, మేల్కొనలేదు.
7.13.8
निद्राभिभूते तु तदा कुम्भकर्णे दशाननः ।
देवर्षियक्षगन्धर्वान्सञ्जघ्ने हि निरङ्कुशः ॥ ७.१३.८ ॥
కుంభకర్ణుడు నిద్రలో మునిగి ఉన్నప్పుడు, దశాననుడు అదుపు లేకుండా దేవర్షులను, యక్షులను, గంధర్వులను హింసించాడు.
7.13.9
उद्यानानि च चित्राणि नन्दनादीनि यानि च ।
तानि गत्वा सुसङक्रुद्धो भिनत्ति स्म दशाननः ॥ ७.१३.९ ॥
నందనం మొదలైన అద్భుత ఉద్యానవనాలకు వెళ్లి, అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన దశాననుడు వాటిని ధ్వంసం చేశాడు.
7.13.10
नदीं गज इव क्रीडन्वृक्षान्वायुरिव क्षिपन् ।
नगान्व्रज्र इवोत्सृष्टो विध्वंसयति राक्षसः ॥ ७.१३.१० ॥
ఏనుగు నదిలో ఆడినట్లు, గాలి చెట్లను కూల్చినట్లు, వజ్రం పర్వతాలను పగలగొట్టినట్లు, ఆ రాక్షసుడు విధ్వంసం చేశాడు.
7.13.11
तथावृत्तं तु विज्ञाय दशग्रीवं धनेश्वरः ।
कुलानुरूपं धर्मज्ञो वृत्तं संस्मृत्य चात्मनः ॥ ७.१३.११ ॥
దశగ్రీవుని ఆ ప్రవర్తనను తెలుసుకున్న ధర్మజ్ఞుడైన ధనేశ్వరుడు కుబేరుడు, తన కులానికి తగిన ప్రవర్తనను స్మరించుకున్నాడు.
7.13.12
सौभ्रात्रदर्शनार्थं तु दूतं वैश्रवणस्तदा ।
लङ्कां सम्प्रेषयामास दशग्रीवस्य वै हितम् ॥ ७.१३.१२ ॥
అప్పుడు వైశ్రవణుడు కుబేరుడు, సోదర ప్రేమను చూపడానికి, దశగ్రీవుని మేలు కోసం, లంకకు ఒక దూతను పంపాడు.
7.13.13
स गत्वा नगरीं लङ्कामाससाद विभीषणम् ।
मानितस्तेन धर्मेण पृष्टश्चागमनं प्रति ॥ ७.१३.१३ ॥
అతడు లంకా నగరానికి చేరి విభీషణుడిని కలిశాడు. ధర్మ విధానం ప్రకారం అతడు గౌరవింపబడి, అతని రాక కారణం గురించి ప్రశ్నింపబడ్డాడు.
7.13.14
पृष्ट्वा च कुशलं राज्ञो ज्ञातीनां च बिभीषणः ।
सभायां दर्शयामास तमासीनं दशाननम् ॥ ७.१३.१४ ॥
రాజు, బంధువుల క్షేమాన్ని అడిగి, విభీషణుడు సభలో కూర్చున్న దశాననుణ్ణి అతనికి చూపించాడు.
7.13.15
स दृष्ट्वा तत्र राजानं दीप्यमानं स्वतेजसा ।
जयेति वाचा सम्पूज्य तूष्णीं समभिवर्तत ॥ ७.१३.१५ ॥
అక్కడ తన తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న రాజును చూసి, 'జయము!' అని పలికి గౌరవించి, మౌనంగా ముందుకు సాగాడు.
7.13.16
तं तत्रोत्तमपर्यङ्के वरास्तरणशोभिते ।
उपविष्टं दशग्रीवं दूतो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.१३.१६ ॥
అక్కడ శ్రేష్ఠమైన పర్యంకంపై, మంచి పరుపులతో అలంకరించబడిన దానిపై కూర్చున్న దశగ్రీవునితో దూత ఈ మాటలు పలికాడు.
7.13.17
राजन्वदामि ते सर्वं भ्राता तव यदब्रवीत् ।
उभयोः सदृशं वीर वृत्तस्य च कुलस्य च ॥ ७.१३.१७ ॥
రాజా, నీ సోదరుడు చెప్పినదంతా నీకు చెబుతాను. వీరా, అది మీ ఇద్దరి ప్రవర్తనకూ, కులానికీ తగినది.
7.13.18
साधु पर्याप्तमेतावत्कृतश्चारित्रसङ्ग्रहः ।
साधु धर्मे व्यवस्थानं क्रियतां यदि शक्यते ॥ ७.१३.१८ ॥
ఇది చాలు; ఆచారాల సారాంశం ఇంతే చాలు. సాధ్యమైతే ధర్మంలో స్థిరపడి మంచిది చేయాలి.
7.13.19
दृष्टं मे नन्दनं भग्नमृषयो निहताः श्रुताः ।
देवतानां समुद्योगस्त्वत्तो राजन्मम श्रुतः ॥ ७.१३.१९ ॥
రాజా, నందన వనం ధ్వంసమవడాన్ని నేను చూశాను; ఋషులు హతులయ్యారని విన్నాను; దేవతల ప్రయత్నాన్ని నీ నుండి నేను విన్నాను.
7.13.20
निराकृतश्च बहुशस्त्वया ऽहं राक्षसाधिप ।
अपराद्धा हि बाल्याच्च रमणीयाः स्वबान्धवाः ॥ ७.१३.२० ॥
రాక్షసాధిపా, నీవు నన్ను అనేకసార్లు తిరస్కరించావు; నిజంగా ప్రియమైన బంధువులు బాల్యం వల్ల తప్పు చేస్తారు.
7.13.21
अहं तु हिमवत्पृष्ठं गतो धर्ममुपासितुम् ।
रौद्रं व्रत्तं समास्थाय नियतो नियतेन्द्रियः ॥ ७.१३.२१ ॥
నేను హిమాలయ పీఠభూమికి ధర్మాన్ని ఉపాసించడానికి వెళ్ళాను; ఘోరమైన వ్రతాన్ని స్వీకరించి, నియమంతో, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి.
7.13.22
तत्र देवो मया दृष्टः सह देव्या मया प्रभुः ।
सव्यं चक्षुर्मया दैवात्तत्र देव्यां निपातितम् ॥ ७.१३.२२ ॥
అక్కడ దేవి సహితుడైన ప్రభువైన దేవుని నేను చూశాను; దైవవశాత్తు నా ఎడమ కన్ను అక్కడ దేవిపై పడింది.
7.13.23
का न्वियं स्यादिति शुभा न खल्वन्येन हेतुना ।
रूपं ह्यनुपमं कृत्वा रुद्राणी तत्र तिष्ठति ॥ ७.१३.२३ ॥
"ఈమె ఎవరో కావచ్చు?" అని అనుకున్నాను; వేరే కారణం వల్ల కాదు; సాటిలేని రూపాన్ని ధరించి రుద్రాణి అక్కడ నిలబడి ఉంది.
7.13.24
देव्या दिव्यप्रभावेण दग्धं सव्यं ममेक्षणम् ।
रेणुध्वस्तमिव ज्योतिः पिङ्गुलत्वमुपागतम् ॥ ७.१३.२४ ॥
దేవి దివ్యప్రభావం వల్ల నా ఎడమ కన్ను కాలిపోయింది; ధూళితో కప్పబడిన వెలుగులా అది మసకబారింది.
7.13.25
ततो ऽहमन्यद्विस्तीर्णं गत्वा तस्य गिरेस्तटम् ।
तूष्णीं वर्षशतान्यष्टौ समाधारं महाव्रतम् ॥ ७.१३.२५ ॥
అప్పుడు నేను ఆ పర్వతంలోని మరొక విశాలమైన ప్రాంతానికి వెళ్లి, మౌనంగా ఎనిమిది వందల సంవత్సరాలు ఏకాగ్రతతో మహావ్రతాన్ని ఆచరించాను.
7.13.26
समाप्ते नियमे तस्मिंस्तत्र देवो महेश्वरः ।
प्रीतः प्रीतेन मनसा प्राह वाक्यमिदं प्रभुः ॥ ७.१३.२६ ॥
ఆ నియమం పూర్తయినప్పుడు అక్కడ దేవుడు మహేశ్వరుడు సంతోషించిన మనసుతో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.13.27
पैङ्गल्यं यदवाप्तं हि देव्या रूपनिरीक्षणात् ।
प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ तपसा नेन सुव्रत ॥ ७.१३.२७ ॥
ధర్మజ్ఞా, దేవి రూపాన్ని చూడటం వలన నీకు కలిగిన పింగళత్వంతో కూడా నేను సంతోషించాను; సువ్రతా, ఈ నీ తపస్సుతో నేను ప్రీతి చెందాను.
7.13.28
मया चैतद्व्रतं चीर्णं त्वया चैव धनाधिप ।
तृतीयः पुरुषो नास्ति यश्चरेव्रतमीदृशम् ॥ ७.१३.२८ ॥
ధనాధిపా, ఈ వ్రతాన్ని నేనూ నువ్వూ ఆచరించాము; ఇలాంటి వ్రతాన్ని ఆచరించే మూడవ పురుషుడు ఎవ్వరూ లేరు.
7.13.29
व्रतं सुनिश्चयं ह्येतन्मया ह्युत्पादितं पुरा ।
तत्सखित्वं मया सौम्य रोचयस्व धनेश्वर ॥ ७.१३.२९ ॥
ఈ దృఢనిశ్చయమైన వ్రతాన్ని పూర్వం నేనే స్థాపించాను; కాబట్టి సౌమ్యా, ధనేశ్వరా, నా స్నేహాన్ని అంగీకరించు.
7.13.30
तपसा निर्जितश्चैव सखा भव ममानघ ।
देव्या दग्धं प्रभावेण यच्च सव्यं तवेक्षणम् ॥ ७.१३.३० ॥
నిష్పాపుడా, తపస్సుతో జయించబడినవాడవై నా మిత్రుడవు కమ్ము; దేవి ప్రభావం వలన నీ ఎడమ కన్ను కాలిపోయింది.
7.13.31
एकाक्षिपिङ्गलेत्येव नाम स्थास्यति शाश्वतम् ।
एवं तेन सखित्वं च प्राप्यानुज्ञां च शङ्करात् ॥ ७.१३.३१ ॥
"ఏకాక్షిపింగల" అనే ఈ పేరే అతనికి శాశ్వతంగా నిలిచిపోతుంది. ఈ విధంగా అతనితో స్నేహాన్ని, శంకరుని నుండి అనుమతిని పొంది.
7.13.32
आगत्य च श्रुतो ऽयं मे तव पापविनिश्चयः ॥ ७.१३.३२ ॥
వచ్చి, నీ పాపపు నిశ్చయం ఇదని నేను విన్నాను.
7.13.33
तदधर्मिष्ठसंयोगान्निवर्त कुलदूषणात् ।
चिन्त्यते हि वधोपायः सर्षिसङ्घैः सुरैस्तव ॥ ७.१३.३३ ॥
కాబట్టి, అధర్ముల సాంగత్యం నుండి వెనుకకు మరలు, కులాన్ని దూషించేవాడా. ఋషిసంఘాలతో కలిసి దేవతలు నిన్ను సంహరించే ఉపాయాన్ని ఆలోచిస్తున్నారు.
7.13.34
एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्धसंरक्तलोचनः ।
हस्तौ दन्तांश्च सम्पीड्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.१३.३४ ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడిన దశగ్రీవుడు, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, చేతులు దంతాలు బిగించి ఈ మాట పలికాడు.
7.13.35
विज्ञातं ते मया दूत वाक्यं यस्य प्रभाषसे ।
नैतत्त्वमसि नैवासौ भ्रात्रा येनासि चोदितः ॥ ७.१३.३५ ॥
దూతా, నువ్వు ఎవరి మాటలు పలుకుతున్నావో నేను తెలుసుకున్నాను. నువ్వు ఇతడు కావు, నిన్ను పంపిన నా సోదరుడూ అతడు కాడు.
7.13.36
हितं नैष ममैतद्धि ब्रवीति धनरक्षकः ।
महेश्वरसखित्वं तु मूढ श्रावयते किल ॥ ७.१३.३६ ॥
ఇది నాకు హితమైనది కాదు; ధనరక్షకుడు (కుబేరుడు) ఇలా చెబుతున్నాడు. కానీ, మూఢుడా, అతడు మహేశ్వరుని (శివుని) స్నేహం గురించి వినిపిస్తున్నాడని చెబుతారు.
7.13.37
न चेदं क्षमणीयं मे यदेतद्भाषितं त्वया ।
यदेतावन्मया कालं दूत तस्य तु मर्षितम् ॥ ७.१३.३७ ॥
దూతా, నువ్వు పలికిన ఈ మాట నాకు క్షమించదగినది కాదు. అయినా అతని కారణంగా ఇంతకాలం నేను దీనిని సహించాను.
7.13.38
न हन्तव्यो गुरुर्ज्येष्ठो मया ऽयमिति मन्यते ।
तस्य त्विदानीं श्रुत्वा मे वाक्यमेषा कृता मतिः ॥ ७.१३.३८ ॥
'ఇతడు నా పెద్ద అన్న, ఇతనిని చంపకూడదు' అని అతడు భావిస్తాడు. కానీ ఇప్పుడు అతని గురించి నా మాటను విన్న తర్వాత నా నిర్ణయం ఇదే అయింది.
7.13.39
त्रीँल्लोकानपि जेष्यामि बाहुवीर्यमुपाश्रितः ॥ ७.१३.३९ ॥
నా బాహువీర్యాన్ని నమ్ముకొని మూడు లోకాలను కూడా జయిస్తాను.
7.13.40
एतन्मुहूर्तमेवाहं तस्यैकस्य तु वै कृते ।
चतुरो लोकपालांस्तान्नयिष्यामि यमक्षयम् ॥ ७.१३.४० ॥
ఆ ఒక్కని కోసం ఈ క్షణంలోనే ఆ నలుగురు లోకపాలకులను యముని లోకానికి పంపుతాను.
7.13.41
एवमुक्त्वा तु लङ्केशो दूतं खड्गेन जघ्निवान् ।
ददौ भक्षयितुं ह्येनं राक्षसानां दुरात्मनाम् ॥ ७.१३.४१ ॥
ఇలా పలికి లంకేశుడు ఖడ్గంతో ఆ దూతను చంపి, దుష్టులైన రాక్షసులు భక్షించడానికి అతనిని ఇచ్చాడు.
7.13.42
एवं कृतस्वस्त्ययनो रथमारुह्य रावणः ।
त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी ययौ यत्र धनेश्वरः ॥ ७.१३.४२ ॥
ఈ విధంగా స్వస్త్యయన కర్మలు నెరవేర్చి, త్రైలోక్య విజయాన్ని కోరిన రావణుడు రథమెక్కి, ధనేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు.