Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.16.1
स जित्वा धनदं राम भ्रातरं राक्षसाधिपः ।
महासेनप्रसूतिं तद्ययौ शरवणं महत् ॥ ७.१६.१ ॥
Habiendo vencido a su hermano Dhanada, el señor de los rākṣasas partió hacia el gran bosque de cañas, cuna de Mahāsena.
7.16.2
अथापश्यदृशग्रीवो रौक्मं शरवणं महत् ।
गभस्तिजालसंवीतं द्वितीयमिव भास्करम् ॥ ७.१६.२ ॥
Entonces Daśagrīva vio el gran bosque de cañas dorado, envuelto en una red de resplandor, como un segundo sol.
7.16.3
स पर्वतं समारुह्य कञ्चिद्रम्यवनान्तरम् ।
अपश्यत् पुष्पकं तत्र रामविष्टम्भितं तदा ॥ ७.१६.३ ॥
Tras subir a la montaña, vio dentro de un bosque encantador el carro Puṣpaka, detenido entonces por Rāma.
7.16.4
विष्टब्धं पुष्पकं दृष्ट्वा ह्यगमं कामागं कृतम् ।
अचिन्तयद्राक्षसेन्द्रः सचिवैस्तैः समावृतः ॥ ७.१६.४ ॥
Al ver detenido el Puṣpaka, hecho para ir a voluntad, el señor de los rākṣasas, rodeado de sus ministros, comenzó a reflexionar.
7.16.5
किन्निमित्तं चेच्छया मे नेदं गच्छति पुष्पकम् ।
पर्वतस्योपरिष्ठस्य कर्मेदं कस्यचिद्भवेत् ॥ ७.१६.५ ॥
¿Por qué causa este Puṣpaka, que va a mi voluntad, no avanza? Esto debe ser obra de alguien en la cima de la montaña.
7.16.6
ततो ऽब्रवीत्तदा राम मारीचो बुद्धिकोविदः ।
नेदं निष्कारणं राजन्पुष्पकं यन्न गच्छति ॥ ७.१६.६ ॥
Entonces Mārīca, experto en juicio, habló: Oh rey, no sin causa este Puṣpaka no avanza.
7.16.7
अथवा पुष्पकमिदं धनदान्नान्यवाहनम् ।
अतो निष्पन्दमभवद्धनाध्यक्षविनाकृतम् ॥ ७.१६.७ ॥
O bien, este Puṣpaka no es vehículo de nadie más que de Kubera, el dador de riquezas; por eso, privado del señor de la riqueza, quedó inmóvil.
7.16.8
वामनो विकटो मुण्डी नन्दी प्रह्वभुजो बली ॥ ७.१६.८ ॥
Vāmana, el monstruoso Vikaṭa, el de cabeza rapada Muṇḍī, Nandī de brazos inclinados, el fuerte.
7.16.9
ततः पार्श्वमुपागम्य भवस्यानुचरो ऽब्रवीत् ।
नन्दीश्वरो वचश्चेदं राक्षसेन्द्रमशङ्कितः ॥ ७.१६.९ ॥
Entonces Nandīśvara, sirviente de Bhava, se acercó al señor de los rākṣasas y con valor pronunció estas palabras.
7.16.10
निवर्तस्व दशग्रीव शैले क्रीडति शङ्करः ।
सुपर्णनागयक्षाणां देवगन्धर्वरक्षसाम् ॥ ७.१६.१० ॥
¡Vuelve atrás, oh de diez cuellos! Śaṅkara juega en esta montaña, y es inaccesible para garudas, nāgas, yakṣas, dioses, gandharvas y rākṣasas por igual.
7.16.12
सर्वेषामेव भूतानामगम्यः पर्वतः कृतः ।
रोषात्तु ताम्रनयनः पुष्पकादवरुह्य सः ।
को ऽयं शङ्कर इत्युक्त्वा शैलमूलमुपागतः ॥ ७.१६.१२ ॥
Esta montaña fue hecha inaccesible para todos los seres. Con los ojos enrojecidos de cólera, descendió del Puṣpaka diciendo: '¿Quién es este Śaṅkara?', y llegó al pie de la montaña.
7.16.13
सो ऽपश्यन्नन्दिनं तत्र देवस्यादूरतः स्थितम् ।
दीप्तं शूलमवष्टभ्य द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ ७.१६.१३ ॥
Allí vio a Nandī de pie cerca del dios, sosteniendo un tridente ardiente, como si fuera un segundo Śaṅkara.
7.16.14
तं दृष्ट्वा वानरमुखमवज्ञाय स राक्षसः ।
प्रहासं मुमुचे तत्र सतोय इव तोयदः ॥ ७.१६.१४ ॥
Al ver su rostro de mono, aquel rākṣasa lo despreció y estalló en carcajadas allí, como una nube cargada de agua.
7.16.15
तं क्रुद्धो भगवान्नन्दी शङ्करस्यापरा तनुः ।
अब्रवीत्तत्र तद्रक्षो दशाननमुपस्थितम् ॥ ७.१६.१५ ॥
El bienaventurado Nandin, otra forma de Śaṅkara, airado, habló a aquel rākṣasa de diez rostros que estaba allí.
7.16.16
यस्माद्वानररूपं मामवज्ञाय दशानन ।
अशनीपातसङ्काशमपहासं प्रमुक्तवान् ॥ ७.१६.१६ ॥
¡Oh tú de diez rostros! Porque me despreciaste en mi forma de mono y lanzaste una risa burlona como caída de rayo,
7.16.17
तस्मान्मद्रूपसम्पन्ना मद्वीर्यसमतेजसः ।
उत्पत्स्यन्ति वधार्थं हि कुलस्य तव वानराः ॥ ७.१६.१७ ॥
Por tanto, monos dotados de mi forma e iguales a mí en valor y esplendor nacerán ciertamente para la destrucción de tu linaje.
7.16.18
नखदंष्ट्रायुधाः क्रूरा मनःसम्पातरंहसः ।
युद्धोन्मत्ता बलोद्रिक्ताः शैला इव विसर्पिणः ॥ ७.१६.१८ ॥
Sus armas son garras y colmillos; son feroces, veloces como el pensamiento, enloquecidos por la batalla, hinchados de orgullo por su fuerza, y se mueven como montañas.
7.16.19
ते तव प्रबलं दर्पमुत्सेधं च पृथग्विधम् ।
व्यपनेष्यन्ति सम्भूय सहामात्यसुतस्य च ॥ ७.१६.१९ ॥
Juntos disiparán tu poderoso orgullo y tu soberbia de mil formas, junto con la del hijo del ministro.
7.16.20
किं त्विदानीं मया शक्यं हन्तुं त्वां हे निशाचर ।
न हन्तव्यो हतस्त्वं हि पूर्वमेव स्वकर्मभिः ॥ ७.१६.२० ॥
¡Oh, vagabundo nocturno! ¿Cómo podría matarte ahora? No eres digno de ser muerto; ya fuiste destruido antes, por tus propias acciones.
7.16.21
इत्युदीरितवाक्ये तु देवे तस्मिन्महात्मनि ।
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ॥ ७.१६.२१ ॥
Cuando aquel dios de gran alma pronunció estas palabras, resonaron los tambores celestiales y cayó del cielo una lluvia de flores.
7.16.22
अचिन्तयित्वा स तदा नन्दिवाक्यं महाबलः ।
पर्वतं तु समासाद्य वाक्यमाह दशाननः ॥ ७.१६.२२ ॥
Entonces el poderoso Daśānana, sin prestar atención a las palabras de Nandin, se acercó a la montaña y dijo estas palabras.
7.16.23
पुष्पकस्य गतिश्छिन्ना यत्कृते मम गच्छतः ।
तमिमं शैलमुन्मूलं करोमि तव गोपते ॥ ७.१६.२३ ॥
Por causa de esta montaña el curso de mi carro Puṣpaka fue interrumpido al pasar; esta montaña la arrancaré de raíz, oh señor de los rebaños.
7.16.24
केन प्रभावेण भवो नित्यं क्रीडति राजवत् ।
विज्ञातव्यं न जानीते भयस्थानमुपस्थितम् ॥ ७.१६.२४ ॥
¿Por qué poder juega siempre Bhava (Śiva) como un rey? No sabe que el lugar del peligro se ha presentado ante él.
7.16.25
एवमुक्त्वा ततो राम भुजान्विक्षिप्य पर्वते ।
तोलयामास तं शीघ्रं स शैलं समकम्पत ॥ ७.१६.२५ ॥
Habiendo dicho esto, oh Rāma, extendió sus brazos sobre la montaña y la sacudió con rapidez; la montaña tembló por completo.
7.16.26
चालनात्पर्वतस्यैव गणा देवस्य कम्पिताः ।
चचाल पार्वती चापि तदा ऽ ऽश्लिष्टा महेश्वरम् ॥ ७.१६.२६ ॥
Por el mismo temblor de la montaña se estremecieron los gaṇas del dios; entonces también Pārvatī, abrazada a Maheśvara, se tambaleó.
7.16.27
ततो राम महादवो देवानां प्रवरो हरः ।
पादाङ्गुष्ठेन तं शैलं पीडयामास लीलया ॥ ७.१६.२७ ॥
Entonces, oh Rāma, el gran dios Hara, el mejor de los dioses, presionó aquella montaña con el dedo gordo de su pie, jugando.
7.16.28
पीडितास्तु ततस्तस्य शैलस्याधोगता भुजाः ।
विस्मिताश्चाभवंस्तत्र सचिवास्तस्य रक्षसः ॥ ७.१६.२८ ॥
Entonces sus brazos, oprimidos bajo la montaña, cayeron hacia abajo, y allí los ministros de aquel demonio quedaron asombrados.
7.16.29
रक्षसा तेन रोषाच्च भुजानां पीडनात्तदा ।
मुक्तो विरावः सहसा त्रैलोक्यं येन कम्पितम् ॥ ७.१६.२९ ॥
Entonces aquel demonio, por la ira y por el aplastamiento de sus brazos, lanzó de pronto un rugido con el que tembló el mundo de los tres mundos.
7.16.30
मेनिरे वज्रनिष्पेषं तस्यामात्या युगक्षये ।
तदा वर्त्मस्थचलिता देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ ७.१६.३० ॥
Sus ministros lo tomaron por el estruendo de rayos al final de una edad; y entonces los dioses, encabezados por Indra, que estaban en sus caminos, quedaron sacudidos.
7.16.31
समुद्राश्चापि सङ्क्षुब्धाश्चलिताश्चापि पर्वताः ।
यक्षा विद्याधराः सिद्धाः किमेतदिति चाब्रुवन् ॥ ७.१६.३१ ॥
Los océanos se agitaron y también las montañas temblaron; los yakṣas, vidyādharas y siddhas dijeron: «¿Qué es esto?».
7.16.32
अथ ते मन्त्रिणस्तस्य विक्रोशन्तमथाब्रुवन् ।
तोषयस्व महादेवं नीलकण्ठमुमापतिम् ॥ ७.१६.३२ ॥
Entonces sus ministros, mientras él gritaba, le dijeron: Complace al gran dios, el de garganta azul, el señor de Umā.
7.16.33
तमृते शरणं नान्यं पश्यामो ऽत्र दशानन ।
स्तुतिभिः प्रणतो भूत्वा तमेव शरणं व्रज ॥ ७.१६.३३ ॥
Oh de diez rostros, aquí no vemos otro refugio sino él. Inclinado con alabanzas, ve solo a él como tu refugio.
7.16.34
कृपालुः शङ्करस्तुष्टः प्रसादं ते विधास्यति ।
एवमुक्तस्तदामात्यैस्तुष्टाव वृषभध्वजम् ॥ ७.१६.३४ ॥
El compasivo Śaṅkara, complacido, te concederá su gracia. Así instruido por sus ministros, alabó al de estandarte de toro.
7.16.35
सामभिर्विविधैः स्तोत्रैः प्रणम्य स दशाननः ।
संवत्सरसहस्रं तु रुदतो रक्षसो गतम् ॥ ७.१६.३५ ॥
Con diversos cantos del Sāma y himnos, inclinándose, aquel rākṣasa de diez rostros, llorando, pasó mil años.
7.16.36
ततः प्रीतो महादेवः शैलाग्रे विष्ठितः प्रभुः ।
मुक्त्वा चास्य भुजान्राम प्राह वाक्यं दशाननम् ॥ ७.१६.३६ ॥
Entonces el gran dios, complacido, sentado en la cima de la montaña, oh Rāma, liberando sus brazos, habló palabras al de diez rostros.
7.16.37
प्रीतो ऽस्मि तव वीर्यस्य शौण्डार्याच्च दशानन ।
शैलाक्रान्तेन यो मुक्तस्त्वया रावः सुदारुणः ॥ ७.१६.३७ ॥
Oh de diez rostros, estoy complacido con tu valor y tu audacia. Fue el rugido terrible que lanzaste cuando quedaste aplastado bajo la montaña.
7.16.38
यस्माल्लोकत्रयं चैतद्रावितं भयमागतम् ।
तस्मात्त्वं रावणो नाम नाम्ना राजन्भविष्यसि ॥ ७.१६.३८ ॥
Porque estos tres mundos han sido hechos gritar de miedo, por eso, oh rey, serás llamado Rāvaṇa por tu nombre.
7.16.39
देवता मानुषा यक्षा ये चान्ये जगतीतले ।
एवं त्वामभिधास्यन्ति रावणं लोकरावणम् ॥ ७.१६.३९ ॥
Los dioses, los humanos, los yakṣas y los demás en la tierra te llamarán así: Rāvaṇa, el que hace llorar a los mundos.
7.16.40
गच्छ पौलस्त्य विस्रब्धं पथा येन त्वमिच्छसि ।
मया चैवाभ्यनुज्ञातो राक्षसाधिप गम्यताम् ॥ ७.१६.४० ॥
Ve, hijo de Pulastya, con confianza, por el camino que desees. Ve, señor de los rākṣasas, con mi permiso.
7.16.41
एवमुक्तस्तु लङ्केशः शम्भुना स्वयमब्रवीत् ।
प्रीतो यदि महादेव वरं मे देहि याचतः ॥ ७.१६.४१ ॥
Cuando Śambhu así habló, el señor de Laṅkā mismo dijo: 'Gran dios, si estás complacido, concédeme un don, a mí que lo pido.'
7.16.42
अवध्यत्वं मया प्राप्तं देवगन्धर्वदानवैः ।
राक्षसैर्गुह्यकैर्नागैर्ये चान्ये बलवत्तराः ॥ ७.१६.४२ ॥
He obtenido la invulnerabilidad frente a dioses, gandharvas y dānavas, frente a rākṣasas, guhyakas y nāgas, y frente a otros más poderosos.
7.16.43
मानुषान्न गणे देव स्वल्पास्ते मम सम्मताः ।
दीर्घमायुश्च मे प्राप्तं ब्रह्मणस्त्रिपुरान्तक ॥ ७.१६.४३ ॥
Oh dios, no cuento a los humanos; los considero insignificantes. Y, oh destructor de las tres ciudades, de Brahmā he obtenido una vida larga.
7.16.44
वाञ्छितं चायुषः शेषं शस्त्रं त्वं च प्रयच्छ मे ।
एवमुक्तस्ततस्तेन रावणेन स शङ्करः ॥ ७.१६.४४ ॥
«Concédeme el resto de vida que deseo, y también un arma.» Así habló Rāvaṇa, y aquel Śaṅkara—
7.16.45
ददौ खड्गं महादीप्तं चन्द्रहासमिति श्रुतम् ।
आयुषश्चावशेषं च स्थित्वा भूतपतिस्तदा ॥ ७.१६.४५ ॥
Le dio una espada muy resplandeciente, conocida como Candrahāsa; y entonces el señor de los seres, puesto en pie, le concedió también el resto de la vida.
7.16.46
दत्त्वोवाच ततः शम्भुर्नावज्ञेयमिदं त्वया ।
अवज्ञातं यदि हि ते मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ ७.१६.४६ ॥
Tras entregarla, Śambhu dijo: «No debes despreciar esto. Si lo desprecias, sin duda volverá a mí.»
7.16.47
एवं महेश्वरेणैव कृतनामा स रावणः ।
अभिवाद्य महादेवमारुरोहाथ पुष्पकम् ॥ ७.१६.४७ ॥
Así nombrado por Maheśvara, Rāvaṇa saludó a Mahādeva y luego subió al carro Puṣpaka.
7.16.48
ततो महीतले राम पर्यक्रामत रावणः ।
क्षत्ऺित्रयान्सुमहावीर्यान्बाधमान इतस्ततः ॥ ७.१६.४८ ॥
Entonces, oh Rāma, Rāvaṇa recorrió la superficie de la tierra, oprimiendo aquí y allá a los kṣatriyas de gran poder.
7.16.49
केचित्तेजस्विनः शूराः क्षत्ऺित्रया युद्धदुर्मदाः ।
तच्छासनमकुर्वन्तो विनेशुः सपरिच्छदाः ॥ ७.१६.४९ ॥
Algunos kṣatriyas heroicos y resplandecientes, orgullosos en la batalla, no obedecieron su mandato y perecieron con sus séquitos.
7.16.50
अपरे दुर्जयं रक्षो जानन्तः प्राज्ञसम्मताः ।
जिताः स्म इत्यभाषन्त राक्षसं बलदर्पितम् ॥ ७.१६.५० ॥
Otros, que conocían a aquel rākṣasa invencible y eran estimados por los sabios, dijeron al rākṣasa, orgulloso de su fuerza: "Hemos sido vencidos."