વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.18.1
प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः ।
पुष्पकं तु समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ॥ ७.१८.१ ॥
વેદવતી અગ્નિમાં પ્રવેશ્યા પછી, તે રાવણ પુષ્પક વિમાનમાં બેસીને પૃથ્વી પર વિચરવા લાગ્યો.
7.18.2
ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः ।
उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु रावणः ॥ ७.१८.२ ॥
પછી ઉશીરબીજ નામના સ્થળે પહોંચીને તે રાવણે દેવતાઓ સાથે યજ્ઞ કરતા મરુત્ત રાજાને જોયા.
7.18.3
संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिः साक्षाद्भ्राता बृहस्पतेः ।
याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर्देवगणैर्वृतः ॥ ७.१८.३ ॥
બૃહસ્પતિના ભાઈ સંવર્ત નામના બ્રહ્મર્ષિ, ધર્મજ્ઞ, સર્વ દેવગણોથી ઘેરાયેલા યજ્ઞ કરાવી રહ્યા હતા.
7.18.4
दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो वरदानेन दुर्जयम् ।
तिर्यग्योनिं समाविष्टास्तस्य दर्शनभीरवः ॥ ७.१८.४ ॥
વરદાનને કારણે અજેય એવા તે રાક્ષસને જોઈને દેવતાઓ તેના દર્શનથી ડરીને તિર્યક યોનિમાં પ્રવેશ્યા.
7.18.5
इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः ।
कृकलासो धनाध्यक्षो हंसश्च वरुणो ऽभवत् ॥ ७.१८.५ ॥
ઇન્દ્ર મોર બન્યા, ધર્મરાજ કાગડો બન્યા, ધનાધ્યક્ષ ગરોળી બન્યા અને વરુણ હંસ બન્યા.
7.18.6
अन्येष्वपि गतेष्वेवं देवेष्वरिनिषूदन ।
रावणः प्राविशद्यज्ञं सारमेय इवाशुचिः ॥ ७.१८.६ ॥
હે શત્રુનિષૂદન, આ રીતે અન્ય દેવતાઓ પણ ચાલ્યા જતાં, રાવણ અશુદ્ધ કૂતરાની જેમ યજ્ઞમાં પ્રવેશ્યો.
7.18.7
तं च राजानमासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ।
प्राह युद्धं प्रयच्छेति निर्जितो ऽस्मीति वा वद ॥ ७.१८.७ ॥
તે રાજા પાસે જઈને રાક્ષસાધિપતિ રાવણે કહ્યું, "યુદ્ધ આપ, અથવા હું પરાજિત થયો છું એમ કહે."
7.18.8
ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम् ।
अपहासं ततो मुक्त्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१८.८ ॥
ત્યારે રાજા મરુત્તે તેને પૂછ્યું, "તમે કોણ છો?" પછી હાસ્ય છોડીને રાવણે આ વચન કહ્યું.
7.18.9
अकुतूहलभावेन प्रीतो ऽस्मि तव पार्थिव ।
धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ॥ ७.१८.९ ॥
"હે રાજા, કુતૂહલ વિના પણ તારા પ્રશ્નથી હું પ્રસન્ન થયો છું. ધનદ (કુબેર)નો નાનો ભાઈ જે હું રાવણ, તે તું ઓળખતો નથી?"
7.18.10
त्रिषु लोकेषु को ऽन्यो ऽस्ति यो न जानाति मे बलम् ।
भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम् ।
ततो मरुत्तः स नृपस्तं रावणमथाब्रवीत् ॥ ७.१८.१० ॥
"ત્રણ લોકમાં એવો કોણ છે જે મારું બળ જાણતો નથી? મારા ભાઈને જીતીને આ વિમાન લાવનાર હું છું." ત્યારે રાજા મરુત્તે તે રાવણને કહ્યું.
7.18.11
धन्यः खलु भवान्येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः ।
न त्वया सदृशः श्लाध्यस्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७.१८.११ ॥
"તું ખરેખર ધન્ય છે, યુદ્ધમાં તેં મોટા ભાઈને જીત્યો. ત્રણ લોકમાં તારા જેવો પ્રશંસનીય કોઈ નથી."
7.18.12
नाधर्मसहितं श्लाध्यं तल्लोकं प्रतिसंहितम् ।
कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघ्यसे भ्रातृनिर्जयात् ॥ ७.१८.१२ ॥
"અધર્મયુક્ત કર્મ, ભલે તે તે લોક સાથે જોડાયેલું હોય, પ્રશંસનીય નથી. દુષ્ટ કર્મ કરીને, ભાઈને જીતવાથી તું પ્રશંસા પામે છે."
7.18.13
क त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान्वरम् ।
श्रूतपूर्वं हि न मया भाषसे यादृशं स्वयम् ॥ ७.१८.१३ ॥
પહેલાં માત્ર ધર્મનું આચરણ કરીને વર મેળવનાર તું કોણ છે? તું પોતે જેવું બોલે છે તેવું મેં પહેલાં ક્યારેય સાંભળ્યું નથી.
7.18.14
तिष्ठेदानीं न मे जीवन्प्रतियास्यसि दुर्मते ।
अद्य त्वां निशितैर्बाणैः प्रेषयामि यमक्षयम् ॥ ७.१८.१४ ॥
ઊભો રહે! હવે તું મારી પાસેથી જીવતો પાછો નહીં જાય, દુર્બુદ્ધિ! આજે તીક્ષ્ણ બાણોથી તને યમલોકમાં મોકલીશ.
7.18.15
ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च नराधिपः ।
रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गमावृणोत् ॥ ७.१८.१५ ॥
ત્યારે રાજાએ ધનુષ્ય અને બાણ લઈને ક્રોધે યુદ્ધ માટે પ્રયાણ કર્યું; સંવર્તે માર્ગ રોકી લીધો.
7.18.16
सो ऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः ।
श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं सम्प्रहारो न ते क्षमः ॥ ७.१८.१६ ॥
તે મહાન ઋષિએ સ્નેહથી મરુત્તને કહ્યું: જો તું મારું વચન સાંભળે, તો તારા માટે યુદ્ધ યોગ્ય નથી.
7.18.17
माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत् ॥ ७.१८.१७ ॥
આ માહેશ્વર યજ્ઞ હજુ અધૂરો છે; તે આખા કુળને બાળી નાખશે.
7.18.18
दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रोधित्वं दीक्षिते कुतः ।
संशयश्च जये नित्यं राक्षसश्च सुदुर्जयः ॥ ७.१८.१८ ॥
દીક્ષિતને યુદ્ધ કેવી રીતે? દીક્ષિતમાં ક્રોધ કેવી રીતે? વિજયમાં સદા સંશય રહે છે, અને રાક્ષસ અત્યંત દુર્જય છે.
7.18.19
स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः ।
विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखो ऽभवत् ॥ ७.१८.१९ ॥
ગુરુના વચનથી પાછા ફરેલા તે પૃથ્વીપતિ મરુત્તે બાણ સહિત ધનુષ્ય છોડી દીધું અને શાંત થઈ યજ્ઞમુખે ઊભા રહ્યા.
7.18.20
ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः ।
रावणो जयतीत्युच्चैर्हर्षान्नादं विमुक्तवान् ॥ ७.१८.२० ॥
તેને પરાજિત માનીને શુકે ઘોષણા કરી; રાવણ 'રાવણ જીતે છે' એમ કહીને હર્ષથી ઊંચા સ્વરે ગર્જના કરી ઊઠ્યો.
7.18.21
तान्भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन्यज्ञमागतान् ।
वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः सम्प्रययौ महीम् ॥ ७.१८.२१ ॥
ત્યાં યજ્ઞમાં આવેલા તે મહર્ષિઓને ખાઈને, તેમના રક્તથી તૃપ્ત થઈ તે ફરી પૃથ્વી તરફ ચાલ્યો ગયો.
7.18.22
रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः ।
ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वानि चाब्रुवन् ॥ ७.१८.२२ ॥
રાવણ ગયા પછી, ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ પોતાના સ્થાને પહોંચીને તે પ્રાણીઓ સાથે બોલ્યા.
7.18.23
हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम् ।
प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ भुजङ्गाद्धि न ते भयम् ॥ ७.१८.२३ ॥
ત્યારે હર્ષથી ઇન્દ્રે નીલપીંછાંવાળા મયૂરને કહ્યું, 'હે ધર્મજ્ઞ, હું તારાથી પ્રસન્ન છું; સર્પથી તને કોઈ ભય નથી.'
7.18.24
इदं नेत्रसहस्रं तु यत्त्वद्बर्हे भविष्यति ।
वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणाम् ।
एवमिन्द्रो वरं प्रादान्मयूरस्य सुरेश्वरः ॥ ७.१८.२४ ॥
'તારા પીંછા પર આ હજાર આંખો હશે; હું વરસાદ વરસાવીશ ત્યારે તને પ્રીતિથી ભરેલો આનંદ મળશે.' એ રીતે દેવેશ્વર ઇન્દ્રે મયૂરને વર આપ્યો.
7.18.25
नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप ।
सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे ऽपि बर्हिणः ॥ ७.१८.२५ ॥
હે નરાધિપ, પૂર્વે મોરનાં પીંછાં નીલાં હતાં; દેવાધિપતિ પાસેથી વર મેળવી તે સર્વ (એવાં જ) થઈ ગયાં.
7.18.26
धर्मराजो ऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् ।
पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य वचनं शृणु ॥ ७.१८.२६ ॥
હે રામ, ધર્મરાજ (યમ) પૂર્વે વંશમાં રહેલા એક કાગડાને બોલ્યા — હે પક્ષી, હું તારા પર અત્યંત પ્રસન્ન છું; પ્રસન્ન એવું મારું વચન સાંભળ.
7.18.27
यथान्ये विविधै रोगैः पीड्यन्ते प्राणिनो मया ।
ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः ॥ ७.१८.२७ ॥
અન્ય પ્રાણીઓ મારા દ્વારા વિવિધ રોગોથી પીડાય છે, તેમ હું પ્રસન્ન હોઉં ત્યારે તે રોગો તારા પર પ્રભાવ નહીં પાડે — એમાં સંશય નથી.
7.18.28
मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहङ्गम ।
यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि ॥ ७.१८.२८ ॥
હે પક્ષી, મારા વરથી તને મૃત્યુનો ભય નથી; જ્યાં સુધી મનુષ્યો તને નહીં મારે ત્યાં સુધી તું (જીવિત) રહીશ.
7.18.29
एते मद्विषयस्था वै मानवाः क्षुद्भयार्दिताः ।
त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः ॥ ७.१८.२९ ॥
મારા રાજ્યમાં રહેતા આ મનુષ્યો ભૂખ અને ભયથી પીડિત છે; તું ભક્ષાય ત્યારે તેઓ પોતાના સગાં સહિત તૃપ્ત થશે.
7.18.30
वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविहारिणम् ।
श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्ररथेश्वर ॥ ७.१८.३० ॥
વરુણ ગંગાના જળમાં વિહરતા હંસને બોલ્યા — હે પક્ષીઓના સ્વામી, પ્રીતિથી ભરેલું મારું વચન સાંભળ.
7.18.31
वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभः ।
भविष्यति तवोदग्रः शुद्धफेनसमप्रभः ॥ ७.१८.३१ ॥
તારો વર્ણ મનોહર અને સૌમ્ય, ચંદ્રમંડળ જેવો થશે; શુદ્ધ ફીણ જેવી ઉજ્જવળ અને ઉન્નત પ્રભા તને મળશે.
7.18.32
मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि ।
प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे प्रीतिलक्षणम् ॥ ७.१८.३२ ॥
મારું શરીર મેળવીને તું સદા પ્રિય રહીશ, અતુલ્ય પ્રીતિ પામીશ; આ જ મારી પ્રીતિનું લક્ષણ છે.
7.18.33
हंसानां हि पुरा राम नीलवर्णः सपाण्डुरः ।
पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ॥ ७.१८.३३ ॥
હે રામ, પહેલાં હંસોનો વર્ણ નીલો અને સહેજ શ્વેત હતો; તેમની પાંખોના છેડા નીલા હતા અને છાતી ઘાસની અણી જેવી નિર્મળ હતી.
7.18.34
अथाब्रवीद्वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम् ।
हैरण्यं सम्प्रयच्छामि वर्णं प्रीतस्तवाप्यहम् ॥ ७.१८.३४ ॥
ત્યારે વૈશ્રવણ (કુબેર) પર્વત પર રહેલા ગરોળીને બોલ્યો, 'હું તને સુવર્ણવર્ણ આપીશ; હું પણ તારા પર પ્રસન્ન છું.'
7.18.35
सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् ।
एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ॥ ७.१८.३५ ॥
તારું માથું સદા અક્ષય ઉત્તમ સંપત્તિથી યુક્ત રહેશે; મારી પ્રીતિથી આ સુવર્ણવર્ણ તને થશે.
7.18.36
एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन्यज्ञोत्सवे सुराः ।
निवृत्ताः सह राज्ञा ते पुनः स्वभवनं गताः ॥ ७.१८.३६ ॥
આ રીતે તેમને વર આપીને, તે યજ્ઞોત્સવમાં દેવતાઓ રાજા સાથે પાછા ફર્યા અને ફરી પોતાના ભવનોમાં ગયા.