वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.18.1
प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः ।
पुष्पकं तु समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ॥ ७.१८.१ ॥
वेदवती अग्नीत प्रवेश केल्यानंतर, तो रावण पुष्पक विमानात बसून पृथ्वीवर फिरू लागला.
7.18.2
ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः ।
उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु रावणः ॥ ७.१८.२ ॥
नंतर उशीरबीज नावाच्या ठिकाणी पोहोचलेल्या त्या रावणाने देवतांसह यज्ञ करणाऱ्या मरुत्त राजाला पाहिले.
7.18.3
संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिः साक्षाद्भ्राता बृहस्पतेः ।
याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर्देवगणैर्वृतः ॥ ७.१८.३ ॥
बृहस्पतीचा बंधू संवर्त नावाचा ब्रह्मर्षी, धर्मज्ञ, सर्व देवगणांनी वेढलेला असा यज्ञ करवून घेत होता.
7.18.4
दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो वरदानेन दुर्जयम् ।
तिर्यग्योनिं समाविष्टास्तस्य दर्शनभीरवः ॥ ७.१८.४ ॥
वरदानामुळे अजिंक्य असलेल्या त्या राक्षसाला पाहून देव त्याच्या दर्शनाला भ्यालेले होऊन तिर्यक योनीत शिरले.
7.18.5
इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः ।
कृकलासो धनाध्यक्षो हंसश्च वरुणो ऽभवत् ॥ ७.१८.५ ॥
इंद्र मोर झाला, धर्मराज कावळा झाला, धनाध्यक्ष सरडा झाला आणि वरुण हंस झाला.
7.18.6
अन्येष्वपि गतेष्वेवं देवेष्वरिनिषूदन ।
रावणः प्राविशद्यज्ञं सारमेय इवाशुचिः ॥ ७.१८.६ ॥
हे शत्रुनिषूदन, अशा प्रकारे इतर देवही निघून गेल्यावर, रावण अपवित्र कुत्र्याप्रमाणे यज्ञात शिरला.
7.18.7
तं च राजानमासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ।
प्राह युद्धं प्रयच्छेति निर्जितो ऽस्मीति वा वद ॥ ७.१८.७ ॥
त्या राजाजवळ जाऊन राक्षसाधिपती रावण म्हणाला, "युद्ध दे, किंवा मी पराजित झालो असे म्हण."
7.18.8
ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम् ।
अपहासं ततो मुक्त्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१८.८ ॥
तेव्हा राजा मरुत्त त्याला म्हणाला, "तू कोण आहेस?" मग उपहास सोडून रावण हे वचन बोलला.
7.18.9
अकुतूहलभावेन प्रीतो ऽस्मि तव पार्थिव ।
धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ॥ ७.१८.९ ॥
"हे राजा, कुतूहल नसतानाही तुझ्या प्रश्नाने मी प्रसन्न झालो आहे. धनद (कुबेर) याचा धाकटा भाऊ जो मी रावण, त्याला तू ओळखत नाहीस का?"
7.18.10
त्रिषु लोकेषु को ऽन्यो ऽस्ति यो न जानाति मे बलम् ।
भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम् ।
ततो मरुत्तः स नृपस्तं रावणमथाब्रवीत् ॥ ७.१८.१० ॥
"त्रिभुवनात असा कोण आहे जो माझे बल जाणत नाही? ज्याने माझ्या भावाला जिंकून हे विमान आणले, तोच मी." तेव्हा राजा मरुत्त त्या रावणाला म्हणाला.
7.18.11
धन्यः खलु भवान्येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः ।
न त्वया सदृशः श्लाध्यस्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७.१८.११ ॥
"तू खरोखर धन्य आहेस, युद्धात तू मोठ्या भावाला जिंकलेस. त्रिभुवनात तुझ्यासारखा प्रशंसनीय कोणी नाही."
7.18.12
नाधर्मसहितं श्लाध्यं तल्लोकं प्रतिसंहितम् ।
कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघ्यसे भ्रातृनिर्जयात् ॥ ७.१८.१२ ॥
"अधर्माने युक्त कर्म, जरी ते लोकाशी जोडलेले असले, तरी प्रशंसनीय नाही. दुष्ट कर्म करून, भावाला जिंकल्यामुळे तू प्रशंसिला जातोस."
7.18.13
क त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान्वरम् ।
श्रूतपूर्वं हि न मया भाषसे यादृशं स्वयम् ॥ ७.१८.१३ ॥
पूर्वी केवळ धर्माचरण करून वर मिळवलेला तू कोण आहेस? तू स्वतः असे बोलत आहेस, असे मी यापूर्वी कधी ऐकले नाही.
7.18.14
तिष्ठेदानीं न मे जीवन्प्रतियास्यसि दुर्मते ।
अद्य त्वां निशितैर्बाणैः प्रेषयामि यमक्षयम् ॥ ७.१८.१४ ॥
थांब! आता तू माझ्यातून जिवंत परत जाणार नाहीस, दुर्बुद्धी! आज तीक्ष्ण बाणांनी तुला यमलोकात पाठवीन.
7.18.15
ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च नराधिपः ।
रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गमावृणोत् ॥ ७.१८.१५ ॥
तेव्हा नरेश धनुष्य व बाण घेऊन क्रोधाने युद्धासाठी निघाला; संवर्ताने मार्ग अडवला.
7.18.16
सो ऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः ।
श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं सम्प्रहारो न ते क्षमः ॥ ७.१८.१६ ॥
तो महान ऋषी स्नेहाने मरुत्ताला म्हणाला: जर तू माझे वचन ऐकणार असशील, तर तुला युद्ध योग्य नाही.
7.18.17
माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत् ॥ ७.१८.१७ ॥
हा माहेश्वर यज्ञ अजून अपूर्ण आहे; तो संपूर्ण कुळाला जाळून टाकेल.
7.18.18
दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रोधित्वं दीक्षिते कुतः ।
संशयश्च जये नित्यं राक्षसश्च सुदुर्जयः ॥ ७.१८.१८ ॥
दीक्षित पुरुषाला युद्ध कसे? दीक्षितामध्ये क्रोध कसा? विजयात नेहमी संशय असतो, आणि राक्षस अत्यंत दुर्जय आहे.
7.18.19
स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः ।
विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखो ऽभवत् ॥ ७.१८.१९ ॥
गुरूंच्या वचनाने माघारी फिरलेला तो पृथ्वीपती मरुत्त, बाणासह धनुष्य टाकून शांत होऊन यज्ञमुखी उभा राहिला.
7.18.20
ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः ।
रावणो जयतीत्युच्चैर्हर्षान्नादं विमुक्तवान् ॥ ७.१८.२० ॥
त्याला पराभूत मानून शुकाने घोषणा केली; रावण 'रावण जिंकतो' असे म्हणत आनंदाने मोठ्याने गर्जना करू लागला.
7.18.21
तान्भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन्यज्ञमागतान् ।
वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः सम्प्रययौ महीम् ॥ ७.१८.२१ ॥
तेथे यज्ञासाठी आलेल्या त्या महर्षींना भक्षण करून, त्यांच्या रक्ताने तृप्त होऊन तो पुन्हा पृथ्वीकडे निघून गेला.
7.18.22
रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः ।
ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वानि चाब्रुवन् ॥ ७.१८.२२ ॥
रावण गेल्यानंतर इंद्रासह देव आपल्या स्थानी पोहोचले आणि त्या प्राण्यांशी बोलले.
7.18.23
हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम् ।
प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ भुजङ्गाद्धि न ते भयम् ॥ ७.१८.२३ ॥
तेव्हा आनंदाने इंद्र नीलपिसाऱ्या मयुराला म्हणाला, 'हे धर्मज्ञा, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; सर्पापासून तुला भय नाही.'
7.18.24
इदं नेत्रसहस्रं तु यत्त्वद्बर्हे भविष्यति ।
वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणाम् ।
एवमिन्द्रो वरं प्रादान्मयूरस्य सुरेश्वरः ॥ ७.१८.२४ ॥
'तुझ्या पिसार्‍यावर हे हजार डोळे असतील; मी पाऊस पाडताना तुला प्रेमाचे लक्षण असलेला आनंद मिळेल.' अशा प्रकारे देवेश्वर इंद्राने मयूराला वर दिला.
7.18.25
नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप ।
सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे ऽपि बर्हिणः ॥ ७.१८.२५ ॥
हे नराधिपा, पूर्वी मोरांची पिसे निळी होती; देवाधिपतीकडून वर मिळवून ती सर्व (तशीच) झाली.
7.18.26
धर्मराजो ऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् ।
पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य वचनं शृणु ॥ ७.१८.२६ ॥
हे राम, धर्मराज (यम) पूर्वी वंशात असलेल्या एका कावळ्याला म्हणाला — हे पक्ष्या, मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे; प्रसन्न अशा माझे वचन ऐक.
7.18.27
यथान्ये विविधै रोगैः पीड्यन्ते प्राणिनो मया ।
ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः ॥ ७.१८.२७ ॥
इतर प्राणी माझ्यामुळे विविध रोगांनी पीडित होतात, परंतु मी प्रसन्न असताना ते रोग तुझ्यावर प्रभाव टाकू शकणार नाहीत — यात संशय नाही.
7.18.28
मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहङ्गम ।
यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि ॥ ७.१८.२८ ॥
हे पक्ष्या, माझ्या वरामुळे तुला मृत्यूचे भय नाही; जोपर्यंत मनुष्य तुला मारणार नाहीत तोपर्यंत तू (जिवंत) राहशील.
7.18.29
एते मद्विषयस्था वै मानवाः क्षुद्भयार्दिताः ।
त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः ॥ ७.१८.२९ ॥
माझ्या राज्यात राहणारे हे मानव भूक आणि भयाने पीडित आहेत; तू भक्षण केला जाशील तेव्हा ते आपल्या बांधवांसह तृप्त होतील.
7.18.30
वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविहारिणम् ।
श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्ररथेश्वर ॥ ७.१८.३० ॥
वरुण गंगेच्या पाण्यात विहार करणाऱ्या हंसाला म्हणाला — हे पक्ष्यांच्या स्वामिन्, प्रेमयुक्त माझे वचन ऐक.
7.18.31
वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभः ।
भविष्यति तवोदग्रः शुद्धफेनसमप्रभः ॥ ७.१८.३१ ॥
तुझा वर्ण मनोहर आणि सौम्य असेल, चंद्रमंडळासारखा; शुद्ध फेसासारखी उन्नत प्रभा तुला लाभेल.
7.18.32
मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि ।
प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे प्रीतिलक्षणम् ॥ ७.१८.३२ ॥
माझे शरीर मिळवून तू सदैव प्रिय राहशील, अतुल प्रीती प्राप्त करशील; हेच माझ्या प्रीतीचे लक्षण आहे.
7.18.33
हंसानां हि पुरा राम नीलवर्णः सपाण्डुरः ।
पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ॥ ७.१८.३३ ॥
हे राम, पूर्वी हंसांचा वर्ण निळसर आणि किंचित पांढुरका होता; त्यांच्या पंखांची टोके निळी होती आणि छाती गवताच्या अग्रासारखी निर्मळ होती.
7.18.34
अथाब्रवीद्वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम् ।
हैरण्यं सम्प्रयच्छामि वर्णं प्रीतस्तवाप्यहम् ॥ ७.१८.३४ ॥
तेव्हा वैश्रवण (कुबेर) पर्वतावर उभ्या असलेल्या सरड्याला म्हणाला, 'मी तुला सुवर्णवर्ण देईन; मीही तुझ्यावर प्रसन्न आहे.'
7.18.35
सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् ।
एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ॥ ७.१८.३५ ॥
तुझे डोके सदैव अक्षय उत्तम संपत्तीने युक्त राहील; माझ्या प्रीतीमुळे हा सुवर्णवर्ण तुला लाभेल.
7.18.36
एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन्यज्ञोत्सवे सुराः ।
निवृत्ताः सह राज्ञा ते पुनः स्वभवनं गताः ॥ ७.१८.३६ ॥
अशा रीतीने त्यांना वर देऊन, त्या यज्ञोत्सवात देव राजासह परतले आणि पुन्हा आपापल्या भवनांकडे गेले.