Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.21.1
एवं सञ्चिन्त्य विप्रेन्दो जगाम लघुविक्रमः ।
आख्यातुं तद्यथावृत्तं यमस्य सदनं प्रति ॥ ७.२१.१ ॥
Habiendo reflexionado así, el mejor de los sabios, de paso veloz, partió hacia la morada de Yama para contarle lo sucedido.
7.21.2
अपश्यत्स यमं तत्र देवमग्निपुरस्कृतम् ।
विधानमुपतिष्ठन्तं प्राणिनो यस्य यादृशम् ॥ ७.२१.२ ॥
Allí vio a Yama, el dios, con Agni colocado delante, presente conforme al rito, dando a cada ser vivo lo que le corresponde.
7.21.3
स तु दृष्ट्वा यमः प्राप्तं महर्षिं तत्र नारदम् ।
अब्रवीत्सुखमासीनमर्घ्यमावेद्य धर्मतः ॥ ७.२१.३ ॥
Yama, al ver llegar al gran sabio Nārada, lo sentó cómodamente, le ofreció el arghya según el dharma y le habló.
7.21.4
कच्चित्क्षेमं तु देवर्षे कच्चिद्धर्मो न नश्यति ।
किमागमनकृत्यं ते देवगन्धर्वसेवित ॥ ७.२१.४ ॥
Oh sabio divino, ¿está todo bien? ¿No ha perecido el dharma? Oh tú, servido por dioses y gandharvas, ¿cuál es el propósito de tu venida?
7.21.5
अब्रवीत्तु तदा वाक्यं नारदो भगवानृषिः ।
श्रूयतामभिधास्यामि विधानं च विधीयताम् ॥ ७.२१.५ ॥
Entonces el bendito sabio Nārada pronunció estas palabras: 'Escucha, te lo declararé, y que se cumpla el rito.'
7.21.6
एष नाम्नो दशग्रीवः पितृराज निशाचरः ।
उपयाति वशं नेतुं विक्रमैस्त्वां सुदुर्जयम् ॥ ७.२१.६ ॥
Oh rey de los padres, este errante nocturno llamado Diez-Cuellos viene a someterte con sus hazañas, a ti que eres muy difícil de vencer.
7.21.7
एतेन कारणेनाहं त्वरितो ह्यागतः प्रभो ।
दण्डप्रहरणस्याद्य तव किं नु भविष्यति ॥ ७.२१.७ ॥
Por esta razón he venido con prisa, señor. ¿Qué te sucederá hoy, portador de la vara?
7.21.8
एतस्मिन्नन्तरे दुरादंशुमन्तमिवोदितम् ।
ददृशुर्दीप्तमायान्तं विमानं तस्य रक्षसः ॥ ७.२१.८ ॥
Mientras tanto vieron a lo lejos acercarse el carro aéreo resplandeciente de aquel rākṣasa, como el sol que se ha alzado.
7.21.9
तं देशं प्रभया तस्य पुष्पकस्य महाबलः ।
कृत्वा वितिमिरं सर्वं समीपं सो ऽभ्यवर्तत ॥ ७.२१.९ ॥
Iluminando toda aquella región con el resplandor del carro Puṣpaka, el de gran fuerza se acercó.
7.21.10
सो ऽपश्यत्स महाबाहुर्दशग्रीवस्ततस्ततः ।
प्राणिनः सुकृतं कर्म भुञ्जानांश्चैव दुष्कृतम् ॥ ७.२१.१० ॥
Aquel de brazos poderosos, Daśagrīva, miró a un lado y a otro, y vio a los seres vivos disfrutando el fruto de sus buenas y malas acciones.
7.21.11
अपश्यत्सैनिकांश्चास्य यमस्यानुचरैः सह ।
यमस्य पुरुषैरुग्रैर्घोररूपैर्भयानकैः ॥ ७.२१.११ ॥
Vio a los soldados de Yama junto con los servidores de Yama, hombres feroces, de forma terrible y aspecto espantoso.
7.21.12
ददर्श वध्यमानांश्च क्लिश्यमानांश्च देहिनः ।
क्रोशतश्च महानादं तीव्रनिष्टनतत्परान् ॥ ७.२१.१२ ॥
Vio a seres encarnados siendo golpeados y atormentados, clamando con gran alarido y entregados a gemidos intensos.
7.21.13
कृमिभिर्भक्ष्यमाणांश्च सारमेयैश्च दारुणैः ॥ ७.२१.१३ ॥
Vio a quienes eran devorados por gusanos y por perros feroces.
7.21.14
क्षोत्रायासकरा वाचो वदतश्च भयावहाः ।
सन्तार्यमाणान्वैतरणीं बहुशः शोणितोदकाम् ॥ ७.२१.१४ ॥
a quienes pronunciaban palabras dolorosas para los oídos y aterradoras, y a quienes eran obligados a cruzar una y otra vez el río Vaitaraṇī, cuyas aguas son sangre.
7.21.15
वालुकासु च तप्तासु तप्यमानान्मुहूर्मुहुः ।
असिपत्रवने चैव भिद्यमानानधार्मिकान् ॥ ७.२१.१५ ॥
Vio a los impíos que eran abrasados una y otra vez sobre arenas calientes, y atravesados en el bosque de hojas de espada.
7.21.16
रौरवे क्षारनद्यां च क्षुरधारासु चैव हि ।
पानीयं याचमानांश्च तृषितान्क्षुधितानपि ॥ ७.२१.१६ ॥
En el infierno Raurava, en el río salado y en las corrientes de navaja; vio a los que pedían agua, sedientos y hambrientos.
7.21.17
शवभूतान्कृशान्दीनान्विवर्णान्मुक्तमूर्धजान् ।
मलपङ्कधरान्दीनान्रूक्षांश्च परिधावतः ॥ ७.२१.१७ ॥
Vio a los que eran como cadáveres, demacrados, miserables, pálidos, con el cabello suelto, cubiertos de inmundicia y lodo, ásperos, corriendo de un lado a otro.
7.21.18
ददर्श रावणो मार्गे शतशो ऽथ सहस्रशः ।
कांश्चिच्च गृहमुख्येषु गीतवादित्रनिःस्वनैः ।
प्रमोदमानानद्राक्षीद्रावणः सुकृतैः स्वकैः ॥ ७.२१.१८ ॥
Rāvaṇa vio cientos y miles a lo largo del camino. Vio a algunos regocijándose en las casas principales, entre el sonido del canto y los instrumentos, gozando por sus propias buenas obras.
7.21.19
गौरसं गोप्रदातारो ह्यन्नं चैवान्नदायिनः ।
गृहांश्च गृहदातारः स्वकर्मफलमश्नतः ॥ ७.२१.१९ ॥
Quienes dieron vacas y sésamo, quienes dieron alimento y quienes dieron moradas: disfrutan el fruto de sus propias acciones.
7.21.20
सुवर्णमणिमुक्ताभिः प्रमदाभिरलङ्कृतान् ॥ ७.२१.२० ॥
Adornados con oro, gemas y perlas, y con mujeres.
7.21.21
धार्मिकानपरांस्तत्र दीप्यमानान्स्वतेजसा ।
ददर्श सुमहाबाहू रावणो राक्षसाधिपः ॥ ७.२१.२१ ॥
Allí Rāvaṇa, el de grandes brazos, señor de los rākṣasas, vio a otros justos que resplandecían con su propio fulgor.
7.21.22
ततस्तान्भिद्यमानांश्च कर्मभिर्दुष्कृतैः स्वकैः ।
रावणो मोचयामास विक्रमेण बलाद्बली ॥ ७.२१.२२ ॥
Entonces el poderoso Rāvaṇa liberó, con valor y con fuerza, a los que eran desgarrados por sus propias malas acciones.
7.21.23
प्राणिनो मोचितास्तेन दशग्रीवेण रक्षसा ।
सुखमापुर्मुहूर्तं ते ह्यतर्कितमचिन्तितम् ॥ ७.२१.२३ ॥
Aquellos seres, liberados por el rākṣasa de diez cuellos, obtuvieron por un momento una felicidad inesperada e impensada.
7.21.24
प्रेतेषु मुच्यमानेषु राक्षसेन महीयसा ।
प्रेतगोपाः सुसङ्क्रुद्धा राक्षसेन्द्रमभिद्रवन् ॥ ७.२१.२४ ॥
Mientras el poderoso rākṣasa liberaba a los pretas, sus guardianes, sumamente airados, se abalanzaron sobre el señor de los rākṣasas.
7.21.25
ततो हलहलाशब्दः सर्वदिग्भ्यः समुत्थितः ।
धर्मराजस्य योधानां शूराणां सम्प्रधावताम् ॥ ७.२१.२५ ॥
Entonces, desde todas las direcciones, se alzó un clamor de los héroes guerreros de Dharmarāja que corrían al ataque.
7.21.26
ते प्रासैः परिघैः शूलैर्मुसलैः शक्तितोमरैः ।
पुष्पकं समवर्षन्त शूराः शतसहस्रशः ॥ ७.२१.२६ ॥
Aquellos héroes, por cientos de miles, llovieron sobre el Puṣpaka con lanzas, mazas de hierro, tridentes, mazas, jabalinas y picas.
7.21.27
तस्यासनानि प्रासादान्वेदिकास्तोरणानि च ।
पुष्पकस्य बभञ्जुस्ते शीघ्रं मधुकरा इव ॥ ७.२१.२७ ॥
Rompieron rápidamente los asientos, los palacios, las plataformas y los arcos del Puṣpaka, como abejas.
7.21.28
देवनिष्ठानभूतं तद्विमानं पुष्पकं मृधे ।
भज्यमानं तथैवासीदक्षयं ब्रह्मतेजसा ॥ ७.२१.२८ ॥
Aquel Puṣpaka, morada de los dioses, aunque se rompía en la batalla, permaneció imperecedero por el poder de Brahmā.
7.21.29
असङ्ख्या सुमहत्यासीत्तस्य सेना महात्मनः ।
शूराणामग्रयातऽणां सहस्राणि शतानि च ॥ ७.२१.२९ ॥
El ejército de aquel de gran alma era innumerable y muy vasto; de los héroes que marchaban al frente había miles y cientos.
7.21.30
ततो वृक्षैश्च शैलैश्च प्रासादानां शतैस्तथा ।
ततस्ते सचिवास्तस्य यथाकामं यथाबलम् ।
अयुध्यन्त महावीराः स च राजा दशाननः ॥ ७.२१.३० ॥
Entonces sus ministros lucharon, según su deseo y su fuerza, con árboles, con montañas y con cientos de palacios; aquellos grandes héroes combatieron, y también el rey Daśānana.
7.21.31
ते तु शोणितदिग्धाङ्गाः सर्वशस्त्रसमाहताः ।
अमात्या राक्षसेन्द्रस्य चक्रुरायोधनं महत् ॥ ७.२१.३१ ॥
Con sus cuerpos cubiertos de sangre y heridos por todas las armas, los ministros del señor de los rākṣasas libraron una gran batalla.
7.21.32
अन्योन्यं ते महाभागा जघ्नुः प्रहरणैर्भृशम् ।
यमस्य च महाबाहो रावणस्य च मन्त्रिणः ॥ ७.२१.३२ ॥
¡Oh tú de brazos poderosos! Aquellos afortunados ministros de Yama y de Rāvaṇa se golpearon ferozmente con sus armas.
7.21.33
अमात्यांस्तांस्तु सन्त्यज्य यमयोधा महाबलाः ।
तमेव चाभ्यधावन्त शूलवर्षैर्दशाननम् ॥ ७.२१.३३ ॥
Dejando a aquellos ministros, los poderosos guerreros de Yama se lanzaron contra Daśānana, lloviendo lanzas.
7.21.34
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः ।
फुल्लाशोक इवाभाति पुष्पके राक्षसाधिपः ॥ ७.२१.३४ ॥
Entonces el señor de los rākṣasas, con sus miembros cubiertos de sangre y maltratado por los golpes, brilló sobre el carro Puṣpaka como un árbol aśoka en plena floración.
7.21.35
स तु शूलगदापासाञ्छक्तितोमरसायकान् ।
मुसलानि शिलावृक्षान्मुमोचास्त्रबलाद्बली ॥ ७.२१.३५ ॥
Aquel poderoso, por el poder de sus armas, comenzó a arrojar lanzas, mazas, lazos, jabalinas, dardos y flechas, mazos de hierro, rocas y árboles.
7.21.36
तरूणां च शिलानां च शस्त्राणां चातिदारुणम् ।
यमसैन्येषु तद्वर्षं पपात धरणीतले ॥ ७.२१.३६ ॥
Aquella lluvia terribilísima de árboles, rocas y armas cayó sobre los ejércitos de Yama, sobre la superficie de la tierra.
7.21.37
तांस्तु सर्वान्विनिर्भिद्य तदस्त्रमपहत्य च ।
जघ्नुस्ते राक्षसं घोरमेकं शतसहस्रशः ॥ ७.२१.३७ ॥
Atravesando a todos ellos y repeliendo aquella arma, golpearon a aquel terrible rākṣasa en cientos de miles de ocasiones.
7.21.38
परिवार्य च तं सर्वे शैलं मोघोत्करा इव ।
भिन्दिपालैश्च शूलैश्च निरुच्छ्वासमपोथयन् ॥ ७.२१.३८ ॥
Rodeándolo todos juntos, como nubes vanas que cercan una montaña, lo golpearon con bhindipālas y lanzas hasta dejarlo sin aliento.
7.21.39
विमुक्तकवचः क्रुद्धः सिक्तः शोणितविस्रवैः ।
ततः स पुष्पकं त्यक्त्वा पृथिव्यामवतिष्ठत ॥ ७.२१.३९ ॥
Con la armadura desprendida, colérico y empapado en torrentes de sangre, entonces abandonó el carro Puṣpaka y se puso de pie sobre la tierra.
7.21.40
ततः स कार्मुकी वाणी समरे चाभिवर्तत ।
लब्धसञ्ज्ञो मुहूर्तेन क्रुद्धस्तस्थौ यथान्तकः ॥ ७.२१.४० ॥
Entonces, con arco y flechas, avanzó en la batalla; recobrando el sentido en un instante, colérico, se alzó como la Muerte misma.
7.21.41
ततः पाशुपतं दिव्यमस्त्रं सन्धाय कार्मुके ।
तिष्ठ तिष्ठेति तानुक्त्वा तच्चापं विचकर्ष स ॥ ७.२१.४१ ॥
Entonces colocó el divino arma Pāśupata en su arco, diciéndoles: '¡Alto, alto!', y tensó el arco.
7.21.42
आकर्णात्स विकृष्याथ चापमिन्द्रारिराहवे ।
मुमोच तं शरं क्रुद्धस्त्रिपुरे शङ्करो यथा ॥ ७.२१.४२ ॥
Entonces el enemigo de Indra tiró del arco hasta la oreja y soltó aquella flecha en la batalla, como el airado Śaṅkara la lanzó contra Tripura.
7.21.43
तस्य रूपं शरस्यासीत्विधूमज्वालमण्डलम् ।
वनं दहिष्यतो घर्मे दावाग्नेरिव मूर्च्छतः ॥ ७.२१.४३ ॥
La forma de aquella flecha era como un círculo de llamas sin humo, semejante a un incendio forestal que arde y está a punto de devorar el bosque en el calor del verano.
7.21.44
ज्वालामाली स तु शरः क्रव्यादानुगतो रणे ।
मुक्तो गुल्मान्द्रुमांश्चापि भस्म कृत्वा प्रधावति ॥ ७.२१.४४ ॥
Aquella flecha, ceñida de guirnaldas de llamas y seguida de devoradores de carne, fue lanzada en la batalla y se precipitó reduciendo a cenizas matorrales y árboles.
7.21.45
ते तस्य तेजसा दग्धाः सैन्या वैवस्वतस्य तु ।
रणे तस्मिन्निपतिता दावदग्धा नगा इव ॥ ७.२१.४५ ॥
Las tropas de Vaivasvata (Yama), abrasadas por su fulgor, cayeron en aquella batalla como árboles quemados por un incendio forestal.
7.21.46
ततस्तु सिचवैः सार्धं राक्षसो भीमविक्रमः ।
ननाद सुमहानादं कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ७.२१.४६ ॥
Entonces el rākṣasa de terrible valor, junto con sus ministros, lanzó un rugido enorme, como si sacudiera la tierra.