ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.22.1
स तस्य तु महानादं श्रुत्वा वैवस्वतः प्रभुः ।
शत्रुं विजयिनं मेने स्वबलस्य च सङ्क्षयम् ॥ ७.२२.१ ॥
ਉਸਦੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਨੇ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਸਮਝਿਆ।
7.22.2
स हि योधान्हतान्मत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः ।
अब्रवीत्त्वरितं सूतं रथो ऽयमुपनीयताम् ॥ ७.२२.२ ॥
ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਰਥ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।"
7.22.3
तस्य सूतस्तदा दिव्यमुपस्थाप्य महारथम् ।
स्थितः स च महातेजा ह्यध्यारोहत तं रथम् ।
प्राशमुद्गरहस्तश्च मृत्युस्तस्याग्रतः स्थितः ॥ ७.२२.३ ॥
ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਦਿਵ ਮਹਾਰਥ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਹ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਬਰਛਾ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।
7.22.4
येन सङ्क्षिप्यते सर्वं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ।
कालदण्डस्तु पार्श्वस्थो मूर्तिमानस्य चाभवत् ।
यमप्रहरणं दिव्यं तेजसा ज्वलदग्निमत् ॥ ७.२२.४ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸਭ ਸਮੇਟ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲਦੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਯਮ ਦਾ ਦਿਵ ਸ਼ਸਤਰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.22.5
तस्य पार्श्वेषु निच्छिद्राः कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ॥ ७.२२.५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਛਿੱਦ੍ਰ ਕਾਲਪਾਸ਼ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
7.22.6
पावकस्पर्शसङ्काशः स्थितो मूर्तश्च मुद्गरः ॥ ७.२२.६ ॥
ਅੱਗ ਦੇ ਛੋਹ ਵਰਗੀ ਗਦਾ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।
7.22.7
ततो लोकत्रयं क्षुब्धमकम्पन्त दिवौकसः ।
कालं दृष्ट्वा तथा क्रुद्धं सर्वलोकभयावहम् ॥ ७.२२.७ ॥
ਫਿਰ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ; ਦੇਵਤੇ ਕੰਬ ਉੱਠੇ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
7.22.8
ततः प्रचोदयन्सूतस्तानश्वान्रुचिरप्रभान् ।
प्रययौ भीमसन्नादो यत्र रक्षःपतिः स्थितः ॥ ७.२२.८ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰਥੀ ਉਹਨਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
7.22.9
मुहूर्तेन यमं ते तु हया हरिहयोपमाः ।
प्रापयन्मनसस्तुल्या यत्र तत्प्रस्तुतं रणम् ॥ ७.२२.९ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਘੋੜੇ, ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਬਰਾਬਰ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਗਏ।
7.22.10
दृष्ट्वा तथैव विकृतं रथं मृत्युसमन्वितम् ।
सचिवा राक्षसेन्द्रस्य सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.२२.१० ॥
ਉਸ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਮੌਤ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਚਾਨਕ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
7.22.11
लघुसत्त्वतया ते हि नष्टसञ्ज्ञा भयार्दिताः ।
नेह योद्धुं समर्थाः स्म इत्युक्त्वा प्रययुर्दिशः ॥ ७.२२.११ ॥
ਨਿਮਾਣੇ ਹੌਸਲੇ ਕਾਰਨ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, 'ਇੱਥੇ ਲੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
7.22.12
स तु तं तादृशं दृष्ट्वा रथं लोकभयावहम् ।
नाक्षुभ्यत दशग्रीवो न चापि भयमाविशत् ॥ ७.२२.१२ ॥
ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਵਿਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਆਇਆ।
7.22.13
स तु रावणमासाद्य व्यसृजच्छक्तितोमरान् ।
यमो मर्माणि सङ्क्रुद्धो रावणस्योपकृन्तत ॥ ७.२२.१३ ॥
ਯਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.22.14
रावणस्तु ततः स्वस्थः शरवर्षं मुमोच ह ।
तस्मिन्वैवस्वतरथे तोयवर्षमिवाम्बुदः ॥ ७.२२.१४ ॥
ਪਰ ਰਾਵਣ ਫਿਰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
7.22.15
ततो महाशक्तिशरैः पात्यमानैर्महोरसि ।
नाशक्नोत्प्रतिकर्तुं स राक्षसः शल्यपीडितः ॥ ७.२२.१५ ॥
ਫਿਰ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।
7.22.16
एवं नानाप्रहरणैर्यमेनामित्रकर्षिणा ।
सप्तरात्रं कृतः सङ्ख्ये विसञ्ज्ञो विमुखो रिपुः ॥ ७.२२.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯਮ ਨੇ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
7.22.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं यमराक्षसयोर्द्वयोः ।
जयमाकाङ्क्षतोर्वीर समरेष्वनिवर्तिनोः ॥ ७.२२.१७ ॥
ਫਿਰ ਯਮ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਵੀਰ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ ਸਨ।
7.22.18
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रजापतिं पुरस्कृत्य समेतास्तद्रणाजिरम् ॥ ७.२२.१८ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
7.22.19
संवर्त इव लोकानां क्रुध्यतोरभवत्तदा ।
राक्षसानां च मुख्यस्य प्रेतानामीश्वरस्य च ॥ ७.२२.१९ ॥
ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਵਾਂਗ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
7.22.20
राक्षसेन्द्रो ऽपि विस्फार्य चापमिन्द्राशनिप्रभम् ।
निरन्तरमिवाकाशं कुर्वन्बाणांस्ततो ऽसृजत् ॥ ७.२२.२० ॥
ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪਾੜ ਦੇ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
7.22.21
मृत्युं चतुर्भिर्विशिखैः सूतं सप्तभिरार्दयत् ।
यमं शतसहस्रेण शीघ्रं मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२२.२१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਯਮ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਝਟਪਟ ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
7.22.22
ततः क्रुद्धस्य वदनाद्यमस्य समजायत ।
ज्वालामाली सनिःश्वासः सधूमः कोपपावकः ॥ ७.२२.२२ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ, ਲਾਟਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਸਾਹ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
7.22.23
तदाश्चर्यमथो दृष्ट्वा देवदानवसन्निधौ ।
प्रहर्षितौ सुसंरब्धौ मृत्युकालौ बभूवतुः ॥ ७.२२.२३ ॥
ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।
7.22.24
ततो मृत्युः क्रुद्धतरो वैवस्वतमभाषत ।
मुञ्च मां समरे यावद्धन्मीमं पापराक्षसम् ।
नैषा रक्षो भवेदद्य मर्यादा हि निसर्गतः ॥ ७.२२.२४ ॥
ਤਦ ਮੌਤ ਹੋਰ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ। ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਅੱਜ ਇਸ ਰਾਖਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
7.22.25
हिरण्यकशिपुः श्रीमान्नमुचिः शम्बरस्तथा ।
विसन्धिर्धूमकेतुश्च बलिर्वैरोचनो ऽपि च ॥ ७.२२.२५ ॥
ਸ਼ਰੀਮਾਨ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਨਮੁਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸੰਧੀ, ਧੂਮਕੇਤੂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਵੀ।
7.22.26
दम्भुर्दैत्यमहाराजो वृत्रो बाणस्तथैव च ।
राजर्षयः शास्त्रविदो गन्धर्वाः समहोरगाः ॥ ७.२२.२६ ॥
ਦੰਭੂ, ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਬਾਣ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਸੱਪ ਵੀ।
7.22.27
ऋषयः पन्नगा दैत्या यक्षाश्चाप्यप्सरोगणाः ।
युगान्तपरिवर्ते च पृथिवी समहार्णवा ॥ ७.२२.२७ ॥
ਰਿਸ਼ੀ, ਪੰਨਗ, ਦੈਂਤ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ; ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵੀ।
7.22.28
क्षयं नीता महाराज सपर्वतसरिद्द्रुमा ।
एते चान्ये च बहवो बलवन्तो दुरासदाः ॥ ७.२२.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਬਤਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਨਾਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ, ਦੁਰਜੇ।
7.22.29
विनिपन्ना मया दृष्टाः किमुतायं निशाचरः ॥ ७.२२.२९ ॥
ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਹ ਰਾਤ-ਚਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖਾ।
7.22.30
मुञ्चं मां साधु धर्मज्ञ यावदेनं निहन्म्यहम् ।
नहि कश्चिन्मया दृष्टो बलवानपि जीवति ॥ ७.२२.३० ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ; ਮੇਰੇ ਵੇਖੇ ਕੋਈ ਬਲਵਾਨ ਵੀ ਜਿਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
7.22.31
बलं मम न खल्वेतन्मर्यादैषा निसर्गतः ।
स दृष्टो न मया कालं मुहुर्तमापि जीवति ॥ ७.२२.३१ ॥
ਇਹ ਮੇਰਾ ਬਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਰਯਾਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਭਰ ਵੀ ਜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
7.22.32
तस्यैवं वचनं श्रुत्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्तत्र तं मुत्युं त्वं तिष्ठैनं निहन्म्यहम् ॥ ७.२२.३२ ॥
ਉਸਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਰੁਕ, ਮੈਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।"
7.22.33
ततः संरक्तनयनः क्रुद्धो वैवस्वतः प्रभुः ।
कालदण्डममोघं तु तोलयामास पाणिना ॥ ७.२२.३३ ॥
ਫਿਰ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਅਮੋਘ ਕਾਲਦੰਡ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੋਲਿਆ।
7.22.34
यस्य पार्श्वेषु निखिला कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ।
पावकाशनिसङ्काशो मुद्गरो मूर्तिमान्स्थितः ॥ ७.२२.३४ ॥
ਜਿਸਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲਪਾਸ਼ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਗ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਮੁਦਗਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
7.22.35
दर्शनादेव यः प्राणान्प्राणिनामपकर्षति ।
किं पुनः स्पृश्यमानस्य पात्यमानस्य वा पुनः ॥ ७.२२.३५ ॥
ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੂਹੇ ਜਾਂ ਡਿੱਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ?
7.22.36
स ज्वालापरिवारस्तु निर्दहन्निव राक्षसम् ।
तेन स्पृष्टो बलवता महाप्रहरणो ऽस्फुरत् ॥ ७.२२.३६ ॥
ਉਹ ਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ, ਬਲਵਾਨ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਸ਼ਸਤਰ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ।
7.22.37
ततो विदुद्रुवुः सर्वे तस्मात्रस्ता रणाजिरे ।
सुराश्च क्षुभिताः सर्वे दृष्ट्वा दण्डोद्यतं यमम् ॥ ७.२२.३७ ॥
ਫਿਰ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ; ਦੰਡ ਚੁੱਕੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ।
7.22.38
तस्मिन्प्रहर्तुकामे तु यमे दण्डेन रावणम् ।
यमं पितामहः साक्षाद्दर्शयित्वेदमब्रवीत् ॥ ७.२२.३८ ॥
ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੰਡ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਯਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੇ।
7.22.39
वैवस्वत महाबाहो न खल्वमितविक्रम ।
न हन्तव्यस्त्वया तेन दण्डेनैव निशाचरः ॥ ७.२२.३९ ॥
ਹੇ ਵੈਵਸਵਤ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਅਮਿਤ ਵਿਕਰਮੀ! ਉਸ ਦੰਡ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
7.22.40
वरः खलु मयैतस्मै दत्तस्त्रिदशपुङ्गव ।
स त्वया नानृतः कार्यो यन्मया व्याहृतं वचः ॥ ७.२२.४० ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਚਨ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਤੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੈ।
7.22.41
यो हि मामनृतं कुर्याद्देवो वा मानुषो ऽपि वा ।
त्रैलोक्यमनृतं तेन कृतं स्यान्नात्र संशयः ॥ ७.२२.४१ ॥
ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਝੂਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
7.22.42
क्रुद्धेन विप्रमुक्तो ऽयं निर्विशेषं प्रियाप्रिये ।
प्रजाः संहरते रौद्रो लोकत्रयभयावहः ॥ ७.२२.४२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਭਿਆਨਕ (ਅਸਤਰ) ਪਿਆਰੇ-ਅਪਿਆਰੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੇਗਾ; ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਵੇਗਾ।
7.22.43
अमोघो ह्येष सर्वेषां प्राणिनाममितप्रभः ।
कालदण्डो मया सृष्टः पूर्वं मृत्युपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४३ ॥
ਇਹ ਅਮੋਘ ਹੈ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਕਾਲਦੰਡ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਸੀ।
7.22.44
तन्न खल्वेष ते सौम्य पात्यो रावणमूर्धनि ।
नह्यस्मिन्पतिते कश्चिन्मुहूर्तमपि जीवति ॥ ७.२२.४४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦਾ।
7.22.45
यदि ह्यन्मिन्निपतिते न म्रियेतैष राक्षसः ।
म्रियते वा दशग्रीवस्तदाप्युभयतो ऽनृतम् ॥ ७.२२.४५ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾ ਮਰੇ, ਜਾਂ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਝੂਠ ਹੋਵੇਗਾ।
7.22.46
तन्निवर्तय लङ्केशं द्दण्डमेतं समुद्यतम् ।
सत्यं च मां कुरुष्वाद्य लोकांस्त्वं यद्यवेक्षसे ॥ ७.२२.४६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਲੰਕੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਉਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਦੰਡ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰ।
7.22.47
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा प्रत्युवाच यमस्तदा ।
एष व्यावर्तितो दण्डः प्रभविष्णुर्हि नो भवान् ॥ ७.२२.४७ ॥
ਐਸਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਇਹ ਦੰਡ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ।
7.22.48
किं न्विदानीं मया शक्यं कर्तुं रणगतेन हि ।
न मया यद्ययं शक्यो हन्तुं वरपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४८ ॥
ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗਏ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵਰਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਇਸ ਨੂੰ ਜੇ ਮੈਂ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕਾਂ।
7.22.49
एष तस्मात्प्रणश्यामि दर्शनादस्य रक्षसः ।
इत्युक्त्वा सरथः साश्वस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.२२.४९ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, 'ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ', ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
7.22.50
दशग्रीवस्तु तं जित्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
आरुह्य पुष्पकं भूयो निष्क्रान्तो यमसादनात् ॥ ७.२२.५० ॥
ਪਰ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਯਮਲੋਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
7.22.51
स तु वैवस्वतो देवैः सह ब्रह्मपुरोगमैः ।
जगाम त्रिदिवं हृष्टो नारदश्च महामुनिः ॥ ७.२२.५१ ॥
ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਮਹਾਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਵੀ ਗਏ।