വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 7.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.22.1
स तस्य तु महानादं श्रुत्वा वैवस्वतः प्रभुः ।
शत्रुं विजयिनं मेने स्वबलस्य च सङ्क्षयम् ॥ ७.२२.१ ॥
അവന്റെ ആ മഹാനാദം കേട്ട് പ്രഭുവായ വൈവസ്വതൻ (യമൻ) ശത്രു വിജയിച്ചുവെന്നും തന്റെ സൈന്യം നശിച്ചുവെന്നും കരുതി.
7.22.2
स हि योधान्हतान्मत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः ।
अब्रवीत्त्वरितं सूतं रथो ऽयमुपनीयताम् ॥ ७.२२.२ ॥
യോദ്ധാക്കൾ വധിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി, കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ വേഗം സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: "ഈ രഥം ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ."
7.22.3
तस्य सूतस्तदा दिव्यमुपस्थाप्य महारथम् ।
स्थितः स च महातेजा ह्यध्यारोहत तं रथम् ।
प्राशमुद्गरहस्तश्च मृत्युस्तस्याग्रतः स्थितः ॥ ७.२२.३ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ സാരഥി ദിവ്യമായ മഹാരഥം അടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു നിർത്തി; മഹാതേജസ്വിയായ അവൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി. കുന്തവും ഗദയും കയ്യിലേന്തിയ മൃത്യു അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.
7.22.4
येन सङ्क्षिप्यते सर्वं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ।
कालदण्डस्तु पार्श्वस्थो मूर्तिमानस्य चाभवत् ।
यमप्रहरणं दिव्यं तेजसा ज्वलदग्निमत् ॥ ७.२२.४ ॥
ഈ നശിക്കാത്ത ത്രിലോകത്തെയെല്ലാം ഏതിനാൽ ചുരുക്കുന്നുവോ, ആ കാലദണ്ഡം അവന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിന്ന് മൂർത്തരൂപം പ്രാപിച്ചു. യമന്റെ ദിവ്യായുധം തേജസ്സോടെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
7.22.5
तस्य पार्श्वेषु निच्छिद्राः कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ॥ ७.२२.५ ॥
അവന്റെ പാർശ്വങ്ങളിൽ വിടവില്ലാത്ത കാലപാശങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
7.22.6
पावकस्पर्शसङ्काशः स्थितो मूर्तश्च मुद्गरः ॥ ७.२२.६ ॥
അഗ്നിസ്പർശം പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗദ മൂർത്തരൂപത്തിൽ നിന്നു.
7.22.7
ततो लोकत्रयं क्षुब्धमकम्पन्त दिवौकसः ।
कालं दृष्ट्वा तथा क्रुद्धं सर्वलोकभयावहम् ॥ ७.२२.७ ॥
അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഇളകി; ദേവന്മാർ വിറച്ചു; സർവലോകങ്ങൾക്കും ഭയം വരുത്തുന്ന കോപിച്ച കാലനെ കണ്ടിട്ട്.
7.22.8
ततः प्रचोदयन्सूतस्तानश्वान्रुचिरप्रभान् ।
प्रययौ भीमसन्नादो यत्र रक्षःपतिः स्थितः ॥ ७.२२.८ ॥
അപ്പോൾ സാരഥി ആ തിളങ്ങുന്ന കുതിരകളെ തെളിച്ച്, ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചുകൊണ്ട്, രാക്ഷസരാജാവ് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
7.22.9
मुहूर्तेन यमं ते तु हया हरिहयोपमाः ।
प्रापयन्मनसस्तुल्या यत्र तत्प्रस्तुतं रणम् ॥ ७.२२.९ ॥
ഒരു നിമിഷത്തിൽ ഇന്ദ്രാശ്വങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ ആ കുതിരകൾ, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിനൊത്ത്, യുദ്ധം ഒരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് എത്തിച്ചു.
7.22.10
दृष्ट्वा तथैव विकृतं रथं मृत्युसमन्वितम् ।
सचिवा राक्षसेन्द्रस्य सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.२२.१० ॥
വികൃതവും മൃത്യുവിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായ ആ രഥം കണ്ട് രാക്ഷസരാജാവിന്റെ മന്ത്രിമാർ പെട്ടെന്ന് ചിതറി ഓടി.
7.22.11
लघुसत्त्वतया ते हि नष्टसञ्ज्ञा भयार्दिताः ।
नेह योद्धुं समर्थाः स्म इत्युक्त्वा प्रययुर्दिशः ॥ ७.२२.११ ॥
ചെറിയ മനസ്ഥൈര്യം കൊണ്ട്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഭയത്താൽ പീഡിതരായി, 'ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
7.22.12
स तु तं तादृशं दृष्ट्वा रथं लोकभयावहम् ।
नाक्षुभ्यत दशग्रीवो न चापि भयमाविशत् ॥ ७.२२.१२ ॥
എന്നാൽ ലോകങ്ങൾക്ക് ഭയം വരുത്തുന്ന ആ രഥം അങ്ങനെ കണ്ടിട്ടും ദശഗ്രീവൻ ഇളകിയില്ല; അവനിൽ ഭയവും കടന്നില്ല.
7.22.13
स तु रावणमासाद्य व्यसृजच्छक्तितोमरान् ।
यमो मर्माणि सङ्क्रुद्धो रावणस्योपकृन्तत ॥ ७.२२.१३ ॥
യമൻ രാവണനെ സമീപിച്ച്, കോപത്തോടെ ശക്തികളും തോമരങ്ങളും എറിഞ്ഞ് രാവണന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ മുറിച്ചു.
7.22.14
रावणस्तु ततः स्वस्थः शरवर्षं मुमोच ह ।
तस्मिन्वैवस्वतरथे तोयवर्षमिवाम्बुदः ॥ ७.२२.१४ ॥
എന്നാൽ രാവണൻ പിന്നീട് സ്വസ്ഥനായി, വൈവസ്വത യമന്റെ രഥത്തിൽ മേഘം വെള്ളം പൊഴിക്കുന്നതുപോലെ ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.
7.22.15
ततो महाशक्तिशरैः पात्यमानैर्महोरसि ।
नाशक्नोत्प्रतिकर्तुं स राक्षसः शल्यपीडितः ॥ ७.२२.१५ ॥
അപ്പോൾ വലിയ ശക്തികളും ശരങ്ങളും വിശാലമായ മാറിൽ പതിക്കുമ്പോൾ, ആ രാക്ഷസൻ മുള്ളുകളുടെ വേദനയാൽ തിരിച്ചടിക്കാൻ കഴിയാതെയായി.
7.22.16
एवं नानाप्रहरणैर्यमेनामित्रकर्षिणा ।
सप्तरात्रं कृतः सङ्ख्ये विसञ्ज्ञो विमुखो रिपुः ॥ ७.२२.१६ ॥
ഇങ്ങനെ ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്ന യമൻ വിവിധ ആയുധങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ ഏഴു രാത്രി ആ ശത്രുവിനെ അബോധനും പിന്തിരിഞ്ഞവനുമാക്കി.
7.22.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं यमराक्षसयोर्द्वयोः ।
जयमाकाङ्क्षतोर्वीर समरेष्वनिवर्तिनोः ॥ ७.२२.१७ ॥
അപ്പോൾ യമനും രാക്ഷസനും തമ്മിൽ ഘോരയുദ്ധം നടന്നു. വീരാ, ഇരുവരും വിജയം ആഗ്രഹിച്ച്, യുദ്ധങ്ങളിൽ പിന്മാറാത്തവരായിരുന്നു.
7.22.18
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रजापतिं पुरस्कृत्य समेतास्तद्रणाजिरम् ॥ ७.२२.१८ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും പ്രജാപതിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഒത്തുകൂടി.
7.22.19
संवर्त इव लोकानां क्रुध्यतोरभवत्तदा ।
राक्षसानां च मुख्यस्य प्रेतानामीश्वरस्य च ॥ ७.२२.१९ ॥
അപ്പോൾ ലോകങ്ങൾക്ക് പ്രളയമെന്നപോലെ, രാക്ഷസപ്രധാനനും പ്രേതങ്ങളുടെ ഈശ്വരനും കോപിച്ചുനിന്നു.
7.22.20
राक्षसेन्द्रो ऽपि विस्फार्य चापमिन्द्राशनिप्रभम् ।
निरन्तरमिवाकाशं कुर्वन्बाणांस्ततो ऽसृजत् ॥ ७.२२.२० ॥
രാക്ഷസരാജാവും ഇന്ദ്രവജ്രത്തിന്റെ പ്രഭയുള്ള വില്ല് വലിച്ചുനീട്ടി, ആകാശം വിടവില്ലാതെ നിറയ്ക്കുംപോലെ അമ്പുകൾ തൊടുത്തു.
7.22.21
मृत्युं चतुर्भिर्विशिखैः सूतं सप्तभिरार्दयत् ।
यमं शतसहस्रेण शीघ्रं मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२२.२१ ॥
അവൻ മൃത്യുവെ നാല് അമ്പുകൾകൊണ്ടും അതിന്റെ സാരഥിയെ ഏഴ് അമ്പുകൾകൊണ്ടും ആക്രമിച്ചു; യമനെ ഒരു ലക്ഷം അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരിച്ചു.
7.22.22
ततः क्रुद्धस्य वदनाद्यमस्य समजायत ।
ज्वालामाली सनिःश्वासः सधूमः कोपपावकः ॥ ७.२२.२२ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച യമന്റെ മുഖത്തുനിന്ന്, ജ്വാലാമാലയണിഞ്ഞ്, നിശ്വാസത്തോടും പുകയോടും കൂടിയ കോപാഗ്നി ഉയർന്നു.
7.22.23
तदाश्चर्यमथो दृष्ट्वा देवदानवसन्निधौ ।
प्रहर्षितौ सुसंरब्धौ मृत्युकालौ बभूवतुः ॥ ७.२२.२३ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ആ അത്ഭുതം കണ്ട്, മൃത്യുവും കാലവും ആഹ്ലാദിച്ചും അതിതീവ്രമായി കോപിച്ചും നിന്നു.
7.22.24
ततो मृत्युः क्रुद्धतरो वैवस्वतमभाषत ।
मुञ्च मां समरे यावद्धन्मीमं पापराक्षसम् ।
नैषा रक्षो भवेदद्य मर्यादा हि निसर्गतः ॥ ७.२२.२४ ॥
അപ്പോൾ മൃത്യു കൂടുതൽ കോപിച്ച് വൈവസ്വതനായ യമനോട് പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ വിടുക, ഈ പാപിയായ രാക്ഷസനെ ഞാൻ അടിക്കട്ടെ. സ്വഭാവത്താൽ ഇന്ന് ഈ രാക്ഷസന് ഈ മര്യാദ ഉണ്ടാകരുത്.
7.22.25
हिरण्यकशिपुः श्रीमान्नमुचिः शम्बरस्तथा ।
विसन्धिर्धूमकेतुश्च बलिर्वैरोचनो ऽपि च ॥ ७.२२.२५ ॥
ശ്രീമാനായ ഹിരണ്യകശിപുവും നമുചിയും ശംബരനും, അതുപോലെ വിസന്ധിയും ധൂമകേതുവും വിരോചനപുത്രനായ ബലിയും.
7.22.26
दम्भुर्दैत्यमहाराजो वृत्रो बाणस्तथैव च ।
राजर्षयः शास्त्रविदो गन्धर्वाः समहोरगाः ॥ ७.२२.२६ ॥
ദംഭു, ദൈത്യമഹാരാജാവായ വൃത്രൻ, ബാണൻ, അതുപോലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരായ രാജർഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മഹാസർപ്പങ്ങളും.
7.22.27
ऋषयः पन्नगा दैत्या यक्षाश्चाप्यप्सरोगणाः ।
युगान्तपरिवर्ते च पृथिवी समहार्णवा ॥ ७.२२.२७ ॥
ഋഷിമാർ, പന്നഗന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും; യുഗാന്തപരിവർത്തനത്തിൽ ഭൂമിയും മഹാസമുദ്രങ്ങളും.
7.22.28
क्षयं नीता महाराज सपर्वतसरिद्द्रुमा ।
एते चान्ये च बहवो बलवन्तो दुरासदाः ॥ ७.२२.२८ ॥
മഹാരാജാവേ, പർവതങ്ങളും നദികളും വൃക്ഷങ്ങളുമായി ഭൂമി നാശത്തിലേക്ക് എത്തിക്കപ്പെട്ടു; ഇവരും മറ്റനേകം ബലവാന്മാരും ദുരാസദന്മാരും.
7.22.29
विनिपन्ना मया दृष्टाः किमुतायं निशाचरः ॥ ७.२२.२९ ॥
ഞാൻ നശിപ്പിച്ചവരായി അവർ കാണപ്പെട്ടു; ഈ നിശാചരൻ എത്രയോ അനായാസം.
7.22.30
मुञ्चं मां साधु धर्मज्ञ यावदेनं निहन्म्यहम् ।
नहि कश्चिन्मया दृष्टो बलवानपि जीवति ॥ ७.२२.३० ॥
ധർമജ്ഞാ, എന്നെ വിട്ടയക്കൂ; ഞാൻ ഇവനെ കൊല്ലട്ടെ; എന്നാൽ എന്റെ കണ്ണിൽപ്പെട്ട ഒരു ബലവാനും ജീവനോടെ ഇരുന്നിട്ടില്ല.
7.22.31
बलं मम न खल्वेतन्मर्यादैषा निसर्गतः ।
स दृष्टो न मया कालं मुहुर्तमापि जीवति ॥ ७.२२.३१ ॥
ഇത് എന്റെ ബലമല്ല; ഇത് സ്വഭാവത്താൽ തന്നെയുള്ള എന്റെ മര്യാദയാണ്. അവൻ ഒരു മുഹൂർത്തം പോലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
7.22.32
तस्यैवं वचनं श्रुत्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्तत्र तं मुत्युं त्वं तिष्ठैनं निहन्म्यहम् ॥ ७.२२.३२ ॥
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് പ്രതാപവാനായ ധർമ്മരാജൻ അവിടെ മൃത്യുവിനോട് പറഞ്ഞു: "നീ നിൽക്കുക; ഞാൻ തന്നെ ഇവനെ വധിക്കും."
7.22.33
ततः संरक्तनयनः क्रुद्धो वैवस्वतः प्रभुः ।
कालदण्डममोघं तु तोलयामास पाणिना ॥ ७.२२.३३ ॥
അപ്പോൾ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ കുപിതനായ പ്രഭുവായ വൈവസ്വതൻ ഒട്ടും പിഴയ്ക്കാത്ത കാലദണ്ഡം കൈകൊണ്ട് തൂക്കിനോക്കി.
7.22.34
यस्य पार्श्वेषु निखिला कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ।
पावकाशनिसङ्काशो मुद्गरो मूर्तिमान्स्थितः ॥ ७.२२.३४ ॥
ആരുടെ വശങ്ങളിൽ സകല കാലപാശങ്ങളും സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവോ, അഗ്നിയും വജ്രവും പോലെ മൂർത്തീഭവിച്ച മുദ്ഗരം നിലകൊണ്ടിരുന്നുവോ.
7.22.35
दर्शनादेव यः प्राणान्प्राणिनामपकर्षति ।
किं पुनः स्पृश्यमानस्य पात्यमानस्य वा पुनः ॥ ७.२२.३५ ॥
കാണുന്നതിനാൽ മാത്രം ജീവികളുടെ പ്രാണൻ അപഹരിക്കുന്നവൻ, തൊടപ്പെടുമ്പോഴോ വീഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോഴോ എന്താകും?
7.22.36
स ज्वालापरिवारस्तु निर्दहन्निव राक्षसम् ।
तेन स्पृष्टो बलवता महाप्रहरणो ऽस्फुरत् ॥ ७.२२.३६ ॥
ആ ജ്വാലാപരിവൃതമായ, രാക്ഷസനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ബലവാൻ തൊട്ടപ്പോൾ ആ മഹായുധം വിറച്ചു.
7.22.37
ततो विदुद्रुवुः सर्वे तस्मात्रस्ता रणाजिरे ।
सुराश्च क्षुभिताः सर्वे दृष्ट्वा दण्डोद्यतं यमम् ॥ ७.२२.३७ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാവരും അവനെ ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയി; ദണ്ഡമുയർത്തിയ യമനെ കണ്ട് ദേവന്മാരെല്ലാം വ്യാകുലരായി.
7.22.38
तस्मिन्प्रहर्तुकामे तु यमे दण्डेन रावणम् ।
यमं पितामहः साक्षाद्दर्शयित्वेदमब्रवीत् ॥ ७.२२.३८ ॥
യമൻ ദണ്ഡുകൊണ്ട് രാവണനെ പ്രഹരിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷനായി യമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
7.22.39
वैवस्वत महाबाहो न खल्वमितविक्रम ।
न हन्तव्यस्त्वया तेन दण्डेनैव निशाचरः ॥ ७.२२.३९ ॥
വൈവസ്വതാ, മഹാബാഹോ, അമിതവിക്രമാ! ആ ദണ്ഡുകൊണ്ട് ഈ രാക്ഷസനെ നീ വധിക്കരുത്.
7.22.40
वरः खलु मयैतस्मै दत्तस्त्रिदशपुङ्गव ।
स त्वया नानृतः कार्यो यन्मया व्याहृतं वचः ॥ ७.२२.४० ॥
ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ ഇദ്ദേഹത്തിന് വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് വ്യാജമാകാതെ നീ നോക്കണം.
7.22.41
यो हि मामनृतं कुर्याद्देवो वा मानुषो ऽपि वा ।
त्रैलोक्यमनृतं तेन कृतं स्यान्नात्र संशयः ॥ ७.२२.४१ ॥
ദേവനോ മനുഷ്യനോ ആയാലും, ആരാണോ എന്നെ വ്യാജമാക്കുന്നത്, അവനാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും വ്യാജമാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
7.22.42
क्रुद्धेन विप्रमुक्तो ऽयं निर्विशेषं प्रियाप्रिये ।
प्रजाः संहरते रौद्रो लोकत्रयभयावहः ॥ ७.२२.४२ ॥
കോപത്തോടെ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട ഈ ഭയങ്കരൻ, പ്രിയാപ്രിയ ഭേദമില്ലാതെ പ്രജകളെ സംഹരിക്കും; മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഭയം വരുത്തും.
7.22.43
अमोघो ह्येष सर्वेषां प्राणिनाममितप्रभः ।
कालदण्डो मया सृष्टः पूर्वं मृत्युपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४३ ॥
ഇത് അമോഘമാണ്; സകല പ്രാണികളുടെയും മേൽ അമിത തേജസ്സുള്ളത്. മുൻപ് ഞാൻ മൃത്യുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഈ കാലദണ്ഡത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു.
7.22.44
तन्न खल्वेष ते सौम्य पात्यो रावणमूर्धनि ।
नह्यस्मिन्पतिते कश्चिन्मुहूर्तमपि जीवति ॥ ७.२२.४४ ॥
അതിനാൽ, സൗമ്യാ, ഇത് രാവണന്റെ ശിരസ്സിൽ വീഴ്ത്തരുത്; ഇത് വീണാൽ ഒരു നിമിഷവും ആരും ജീവിക്കില്ല.
7.22.45
यदि ह्यन्मिन्निपतिते न म्रियेतैष राक्षसः ।
म्रियते वा दशग्रीवस्तदाप्युभयतो ऽनृतम् ॥ ७.२२.४५ ॥
അവന്റെ മേൽ വീണിട്ടും ഈ രാക്ഷസൻ മരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ദശഗ്രീവൻ മരിച്ചാൽ, ഇരുവിധത്തിലും അത് അസത്യമാകും.
7.22.46
तन्निवर्तय लङ्केशं द्दण्डमेतं समुद्यतम् ।
सत्यं च मां कुरुष्वाद्य लोकांस्त्वं यद्यवेक्षसे ॥ ७.२२.४६ ॥
അതിനാൽ ലങ്കേശനുനേരെ ഉയർത്തിയ ഈ ദണ്ഡത്തെ പിന്വലിക്കുക; നീ ലോകങ്ങളെ കാണുന്നുവെങ്കിൽ, ഇന്ന് എന്നെ സത്യമാക്കുക.
7.22.47
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा प्रत्युवाच यमस्तदा ।
एष व्यावर्तितो दण्डः प्रभविष्णुर्हि नो भवान् ॥ ७.२२.४७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ യമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ഈ ദണ്ഡം പിൻവലിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങ് തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ശക്തനായവൻ.
7.22.48
किं न्विदानीं मया शक्यं कर्तुं रणगतेन हि ।
न मया यद्ययं शक्यो हन्तुं वरपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പോയിരിക്കുന്ന ഞാൻ ഇനി എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? വരങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ഇവനെ എനിക്ക് കൊല്ലാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ.
7.22.49
एष तस्मात्प्रणश्यामि दर्शनादस्य रक्षसः ।
इत्युक्त्वा सरथः साश्वस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.२२.४९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, 'അതിനാൽ ഈ രാക്ഷസന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഞാൻ മറയുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞ്, രഥവും കുതിരകളുമായി അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
7.22.50
दशग्रीवस्तु तं जित्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
आरुह्य पुष्पकं भूयो निष्क्रान्तो यमसादनात् ॥ ७.२२.५० ॥
എന്നാൽ ദശഗ്രീവൻ അവനെ ജയിച്ച്, സ്വന്തം നാമം പ്രഖ്യാപിച്ച്, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി വീണ്ടും യമലോകത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
7.22.51
स तु वैवस्वतो देवैः सह ब्रह्मपुरोगमैः ।
जगाम त्रिदिवं हृष्टो नारदश्च महामुनिः ॥ ७.२२.५१ ॥
അപ്പോൾ വൈവസ്വതനായ യമൻ ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി; മഹാമുനി നാരദനും പോയി.