వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.22.1
स तस्य तु महानादं श्रुत्वा वैवस्वतः प्रभुः ।
शत्रुं विजयिनं मेने स्वबलस्य च सङ्क्षयम् ॥ ७.२२.१ ॥
అతని ఆ మహా గర్జనను విని ప్రభువు వైవస్వతుడు (యముడు) శత్రువు విజయం సాధించాడని, తన సైన్యం నాశనమైందని భావించాడు.
7.22.2
स हि योधान्हतान्मत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः ।
अब्रवीत्त्वरितं सूतं रथो ऽयमुपनीयताम् ॥ ७.२२.२ ॥
యోధులు చంపబడ్డారని భావించి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో అతడు త్వరగా సారథితో ఇలా అన్నాడు: "ఈ రథాన్ని ఇక్కడికి తీసుకురండి."
7.22.3
तस्य सूतस्तदा दिव्यमुपस्थाप्य महारथम् ।
स्थितः स च महातेजा ह्यध्यारोहत तं रथम् ।
प्राशमुद्गरहस्तश्च मृत्युस्तस्याग्रतः स्थितः ॥ ७.२२.३ ॥
అప్పుడు అతని సారథి దివ్యమైన మహారథాన్ని దగ్గరకు తెచ్చి నిలిపాడు; మహాతేజస్వి అయిన అతడు ఆ రథాన్ని ఎక్కాడు. ఈటె, గద చేతిలో ధరించిన మృత్యువు అతని ముందు నిలిచింది.
7.22.4
येन सङ्क्षिप्यते सर्वं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ।
कालदण्डस्तु पार्श्वस्थो मूर्तिमानस्य चाभवत् ।
यमप्रहरणं दिव्यं तेजसा ज्वलदग्निमत् ॥ ७.२२.४ ॥
ఈ అవ్యయమైన త్రైలోక్యమంతా దేనితో సంకుచితం చేయబడుతుందో, ఆ కాలదండం అతని పక్కన నిలిచి మూర్తిమంతమైంది. యముని దివ్య ఆయుధం తన తేజస్సుతో అగ్నిలా మండింది.
7.22.5
तस्य पार्श्वेषु निच्छिद्राः कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ॥ ७.२२.५ ॥
అతని పక్కలలో ఖాళీ లేని కాలపాశాలు ఉంచబడి ఉన్నాయి.
7.22.6
पावकस्पर्शसङ्काशः स्थितो मूर्तश्च मुद्गरः ॥ ७.२२.६ ॥
అగ్ని స్పర్శలా ప్రకాశించే గద మూర్తిమంతమై నిలిచింది.
7.22.7
ततो लोकत्रयं क्षुब्धमकम्पन्त दिवौकसः ।
कालं दृष्ट्वा तथा क्रुद्धं सर्वलोकभयावहम् ॥ ७.२२.७ ॥
అప్పుడు మూడు లోకాలు కలత చెందాయి; దేవతలు వణికిపోయారు; సర్వలోకాలకు భయం కలిగించే కోపించిన కాలుని చూసి.
7.22.8
ततः प्रचोदयन्सूतस्तानश्वान्रुचिरप्रभान् ।
प्रययौ भीमसन्नादो यत्र रक्षःपतिः स्थितः ॥ ७.२२.८ ॥
అప్పుడు సారథి ఆ ప్రకాశవంతమైన గుర్రాలను తోలుతూ, భయంకరంగా గర్జిస్తూ, రాక్షసరాజు నిలిచి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
7.22.9
मुहूर्तेन यमं ते तु हया हरिहयोपमाः ।
प्रापयन्मनसस्तुल्या यत्र तत्प्रस्तुतं रणम् ॥ ७.२२.९ ॥
క్షణంలో ఇంద్రుని గుర్రాలతో సమానమైన ఆ గుర్రాలు, మనసు వేగంతో సమానంగా, యుద్ధం సిద్ధంగా ఉన్న స్థలానికి చేర్చాయి.
7.22.10
दृष्ट्वा तथैव विकृतं रथं मृत्युसमन्वितम् ।
सचिवा राक्षसेन्द्रस्य सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.२२.१० ॥
అలాగే వికృతంగా, మృత్యువుతో కూడినట్లు ఉన్న ఆ రథాన్ని చూసి, రాక్షసరాజు మంత్రులు అకస్మాత్తుగా చెల్లాచెదురుగా పారిపోయారు.
7.22.11
लघुसत्त्वतया ते हि नष्टसञ्ज्ञा भयार्दिताः ।
नेह योद्धुं समर्थाः स्म इत्युक्त्वा प्रययुर्दिशः ॥ ७.२२.११ ॥
అల్ప సత్త్వం వల్ల, స్పృహ కోల్పోయి, భయంతో పీడితులై, 'ఇక్కడ యుద్ధం చేయగల సమర్థులం కాము' అని చెప్పి వారు దిక్కులకు పారిపోయారు.
7.22.12
स तु तं तादृशं दृष्ट्वा रथं लोकभयावहम् ।
नाक्षुभ्यत दशग्रीवो न चापि भयमाविशत् ॥ ७.२२.१२ ॥
కానీ లోకాలకు భయం కలిగించే ఆ రథాన్ని అలా చూసినా, దశగ్రీవుడు కలత చెందలేదు; అతనిలో భయం కూడా ప్రవేశించలేదు.
7.22.13
स तु रावणमासाद्य व्यसृजच्छक्तितोमरान् ।
यमो मर्माणि सङ्क्रुद्धो रावणस्योपकृन्तत ॥ ७.२२.१३ ॥
యముడు రావణుని సమీపించి, కోపంతో శక్తులు, తోమరములు ప్రయోగించి రావణుని మర్మస్థానాలను ఛేదించాడు.
7.22.14
रावणस्तु ततः स्वस्थः शरवर्षं मुमोच ह ।
तस्मिन्वैवस्वतरथे तोयवर्षमिवाम्बुदः ॥ ७.२२.१४ ॥
అయితే రావణుడు తరువాత స్థిమితపడి, ఆ వైవస్వత యముని రథంపై మేఘం వర్షం కురిపించినట్లు బాణవర్షం కురిపించాడు.
7.22.15
ततो महाशक्तिशरैः पात्यमानैर्महोरसि ।
नाशक्नोत्प्रतिकर्तुं स राक्षसः शल्यपीडितः ॥ ७.२२.१५ ॥
అప్పుడు పెద్ద శక్తులు, బాణాలు తన విశాలమైన వక్షస్థలంపై పడుతుండగా, ఆ రాక్షసుడు బాణ బాధతో ప్రతిదాడి చేయలేకపోయాడు.
7.22.16
एवं नानाप्रहरणैर्यमेनामित्रकर्षिणा ।
सप्तरात्रं कृतः सङ्ख्ये विसञ्ज्ञो विमुखो रिपुः ॥ ७.२२.१६ ॥
ఇలా శత్రువులను అణచే యముడు వివిధ ఆయుధాలతో యుద్ధంలో ఏడు రాత్రులు ఆ శత్రువును స్పృహ తప్పించి, వెనుతిరిగేలా చేశాడు.
7.22.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं यमराक्षसयोर्द्वयोः ।
जयमाकाङ्क्षतोर्वीर समरेष्वनिवर्तिनोः ॥ ७.२२.१७ ॥
అప్పుడు యముడు, రాక్షసునికి మధ్య భీకర యుద్ధం జరిగింది. ఓ వీరా, ఇద్దరూ విజయాన్ని కోరుతూ, యుద్ధాల్లో వెనుకంజ వేయనివారు.
7.22.18
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रजापतिं पुरस्कृत्य समेतास्तद्रणाजिरम् ॥ ७.२२.१८ ॥
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు ప్రజాపతిని ముందు ఉంచుకుని ఆ రణరంగంలో సమావేశమయ్యారు.
7.22.19
संवर्त इव लोकानां क्रुध्यतोरभवत्तदा ।
राक्षसानां च मुख्यस्य प्रेतानामीश्वरस्य च ॥ ७.२२.१९ ॥
అప్పుడు లోకాలకు ప్రళయం వచ్చినట్లు, రాక్షసుల ప్రధానుడు, ప్రేతాధిపతి ఇద్దరూ కోపంతో ఉన్నారు.
7.22.20
राक्षसेन्द्रो ऽपि विस्फार्य चापमिन्द्राशनिप्रभम् ।
निरन्तरमिवाकाशं कुर्वन्बाणांस्ततो ऽसृजत् ॥ ७.२२.२० ॥
రాక్షసరాజు కూడా ఇంద్రుని వజ్రంలా మెరిసే విల్లును సాగదీసి, ఆకాశాన్ని నిండా నింపేలా బాణాలు ప్రయోగించాడు.
7.22.21
मृत्युं चतुर्भिर्विशिखैः सूतं सप्तभिरार्दयत् ।
यमं शतसहस्रेण शीघ्रं मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२२.२१ ॥
అతడు మృత్యువును నాలుగు బాణాలతో, దాని సారథిని ఏడు బాణాలతో కొట్టాడు; యముని లక్ష బాణాలతో వేగంగా మర్మస్థానాలపై కొట్టాడు.
7.22.22
ततः क्रुद्धस्य वदनाद्यमस्य समजायत ।
ज्वालामाली सनिःश्वासः सधूमः कोपपावकः ॥ ७.२२.२२ ॥
అప్పుడు కోపించిన యముని ముఖం నుండి, జ్వాలల మాలతో, నిట్టూర్పుతో, పొగతో కూడిన కోపాగ్ని పుట్టింది.
7.22.23
तदाश्चर्यमथो दृष्ट्वा देवदानवसन्निधौ ।
प्रहर्षितौ सुसंरब्धौ मृत्युकालौ बभूवतुः ॥ ७.२२.२३ ॥
అప్పుడు దేవదానవుల సమక్షంలో ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, మృత్యువు, కాలం ఇద్దరూ ఆనందించి తీవ్ర కోపంతో ఉన్నారు.
7.22.24
ततो मृत्युः क्रुद्धतरो वैवस्वतमभाषत ।
मुञ्च मां समरे यावद्धन्मीमं पापराक्षसम् ।
नैषा रक्षो भवेदद्य मर्यादा हि निसर्गतः ॥ ७.२२.२४ ॥
అప్పుడు మృత్యువు మరింత కోపంతో వైవస్వతుడైన యముడితో ఇలా అన్నాడు: యుద్ధంలో నన్ను విడువు, ఈ పాపి రాక్షసుడిని నేను కొడతాను. సహజంగానే ఈ రాక్షసునికి ఈ మర్యాద ఇవాళ ఉండకూడదు.
7.22.25
हिरण्यकशिपुः श्रीमान्नमुचिः शम्बरस्तथा ।
विसन्धिर्धूमकेतुश्च बलिर्वैरोचनो ऽपि च ॥ ७.२२.२५ ॥
శ్రీమంతుడైన హిరణ్యకశిపుడు, నముచి, శంబరుడు, అలాగే విసంధి, ధూమకేతువు, విరోచనుని కుమారుడు బలి కూడా.
7.22.26
दम्भुर्दैत्यमहाराजो वृत्रो बाणस्तथैव च ।
राजर्षयः शास्त्रविदो गन्धर्वाः समहोरगाः ॥ ७.२२.२६ ॥
దంభుడు, దైత్యమహారాజు వృత్రుడు, బాణుడు, అలాగే శాస్త్రవేత్తలైన రాజర్షులు, గంధర్వులు, మహాసర్పాలతో కూడినవారు.
7.22.27
ऋषयः पन्नगा दैत्या यक्षाश्चाप्यप्सरोगणाः ।
युगान्तपरिवर्ते च पृथिवी समहार्णवा ॥ ७.२२.२७ ॥
ఋషులు, పన్నగులు, దైత్యులు, యక్షులు, అప్సరసల గణాలు కూడా; యుగాంత పరివర్తనంలో భూమి, మహాసముద్రాలు కూడా.
7.22.28
क्षयं नीता महाराज सपर्वतसरिद्द्रुमा ।
एते चान्ये च बहवो बलवन्तो दुरासदाः ॥ ७.२२.२८ ॥
ఓ మహారాజా, పర్వతాలు, నదులు, చెట్లతో కూడిన భూమి నాశనానికి గురైంది; వీరూ మరెందరో బలవంతులు, దుర్జేయులు.
7.22.29
विनिपन्ना मया दृष्टाः किमुतायं निशाचरः ॥ ७.२२.२९ ॥
నా చేత నశించినవారిగా వారు కనిపించారు; ఈ రాక్షసుడు మరింత సులభంగా.
7.22.30
मुञ्चं मां साधु धर्मज्ञ यावदेनं निहन्म्यहम् ।
नहि कश्चिन्मया दृष्टो बलवानपि जीवति ॥ ७.२२.३० ॥
ధర్మజ్ఞా, నన్ను విడిచిపెట్టు, నేను ఇతనిని చంపగలిగేలా; నాచేత చూడబడిన బలవంతుడెవరూ బ్రతికి ఉండలేదు.
7.22.31
बलं मम न खल्वेतन्मर्यादैषा निसर्गतः ।
स दृष्टो न मया कालं मुहुर्तमापि जीवति ॥ ७.२२.३१ ॥
ఇది నా బలం కాదు; ఇది స్వభావసిద్ధమైన నా మర్యాద. అతడు ఒక్క క్షణం కూడా జీవించి ఉండటం నేను చూడలేదు.
7.22.32
तस्यैवं वचनं श्रुत्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्तत्र तं मुत्युं त्वं तिष्ठैनं निहन्म्यहम् ॥ ७.२२.३२ ॥
అతని ఈ మాటలు విని ప్రతాపవంతుడైన ధర్మరాజు అక్కడ మృత్యువుతో ఇలా అన్నాడు: "నువ్వు ఆగు; నేనే వీడిని సంహరిస్తాను."
7.22.33
ततः संरक्तनयनः क्रुद्धो वैवस्वतः प्रभुः ।
कालदण्डममोघं तु तोलयामास पाणिना ॥ ७.२२.३३ ॥
అప్పుడు ఎర్రబడిన కన్నులతో కోపించిన ప్రభువు వైవస్వతుడు, తప్పని కాలదండాన్ని చేతితో తూచాడు.
7.22.34
यस्य पार्श्वेषु निखिला कालपाशाः प्रतिष्ठिताः ।
पावकाशनिसङ्काशो मुद्गरो मूर्तिमान्स्थितः ॥ ७.२२.३४ ॥
ఎవని పార్శ్వాలలో సమస్త కాలపాశాలు నిలిపి ఉన్నాయో, అగ్ని మరియు వజ్రంలా మూర్తీభవించిన ముద్గరం నిలిచి ఉందో.
7.22.35
दर्शनादेव यः प्राणान्प्राणिनामपकर्षति ।
किं पुनः स्पृश्यमानस्य पात्यमानस्य वा पुनः ॥ ७.२२.३५ ॥
కేవలం చూపుతోనే ప్రాణులకు ప్రాణాలను హరించేవాడు, మళ్ళీ తాకబడినప్పుడు లేదా కొట్టబడినప్పుడు ఏమవుతుంది?
7.22.36
स ज्वालापरिवारस्तु निर्दहन्निव राक्षसम् ।
तेन स्पृष्टो बलवता महाप्रहरणो ऽस्फुरत् ॥ ७.२२.३६ ॥
ఆ జ్వాలలతో చుట్టబడి, రాక్షసుని దహిస్తున్నట్లుగా, బలవంతుడు తాకగా ఆ మహాఆయుధం కంపించింది.
7.22.37
ततो विदुद्रुवुः सर्वे तस्मात्रस्ता रणाजिरे ।
सुराश्च क्षुभिताः सर्वे दृष्ट्वा दण्डोद्यतं यमम् ॥ ७.२२.३७ ॥
అప్పుడు రణభూమిలో అందరూ అతని నుండి భయపడి పారిపోయారు; దండాన్ని ఎత్తిన యముడిని చూసి దేవతలందరూ కలవరపడ్డారు.
7.22.38
तस्मिन्प्रहर्तुकामे तु यमे दण्डेन रावणम् ।
यमं पितामहः साक्षाद्दर्शयित्वेदमब्रवीत् ॥ ७.२२.३८ ॥
యముడు దండంతో రావణుడిని కొట్టదలచినప్పుడు, పితామహుడు బ్రహ్మ స్వయంగా ప్రత్యక్షమై యముడితో ఇలా అన్నాడు.
7.22.39
वैवस्वत महाबाहो न खल्वमितविक्रम ।
न हन्तव्यस्त्वया तेन दण्डेनैव निशाचरः ॥ ७.२२.३९ ॥
వైవస్వతా, మహాబాహూ, అమితవిక్రమా! ఆ దండంతో ఈ రాక్షసుడిని నీవు చంపకూడదు.
7.22.40
वरः खलु मयैतस्मै दत्तस्त्रिदशपुङ्गव ।
स त्वया नानृतः कार्यो यन्मया व्याहृतं वचः ॥ ७.२२.४० ॥
దేవతాశ్రేష్ఠుడా! నేను ఇతనికి వరం ఇచ్చాను. నేను పలికిన మాట అసత్యం కాకుండా నీవు చూడాలి.
7.22.41
यो हि मामनृतं कुर्याद्देवो वा मानुषो ऽपि वा ।
त्रैलोक्यमनृतं तेन कृतं स्यान्नात्र संशयः ॥ ७.२२.४१ ॥
దేవుడైనా, మనిషైనా, ఎవడు నన్ను అసత్యం చేస్తాడో, అతని వలన ముల్లోకాలూ అసత్యం అవుతాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.
7.22.42
क्रुद्धेन विप्रमुक्तो ऽयं निर्विशेषं प्रियाप्रिये ।
प्रजाः संहरते रौद्रो लोकत्रयभयावहः ॥ ७.२२.४२ ॥
కోపంతో ప్రయోగించబడిన ఈ భయంకరమైనది ప్రియాప్రియ భేదం లేకుండా ప్రజలను సంహరిస్తుంది; ముల్లోకాలకూ భయాన్ని కలిగిస్తుంది.
7.22.43
अमोघो ह्येष सर्वेषां प्राणिनाममितप्रभः ।
कालदण्डो मया सृष्टः पूर्वं मृत्युपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४३ ॥
ఇది అమోఘమైనది; సర్వ ప్రాణులపై అమిత తేజస్సు గలది. పూర్వం నేను మృత్యువును ముందుంచి ఈ కాలదండాన్ని సృష్టించాను.
7.22.44
तन्न खल्वेष ते सौम्य पात्यो रावणमूर्धनि ।
नह्यस्मिन्पतिते कश्चिन्मुहूर्तमपि जीवति ॥ ७.२२.४४ ॥
కాబట్టి, ఓ సౌమ్యా, ఇది రావణుని తలపై పడవేయరాదు; ఇది పడితే ఒక్క క్షణమైనా ఎవరూ జీవించరు.
7.22.45
यदि ह्यन्मिन्निपतिते न म्रियेतैष राक्षसः ।
म्रियते वा दशग्रीवस्तदाप्युभयतो ऽनृतम् ॥ ७.२२.४५ ॥
అతనిపై పడినా ఈ రాక్షసుడు చావకపోయినా, లేదా దశగ్రీవుడు చచ్చినా, రెండు విధాలుగానూ అది అసత్యమవుతుంది.
7.22.46
तन्निवर्तय लङ्केशं द्दण्डमेतं समुद्यतम् ।
सत्यं च मां कुरुष्वाद्य लोकांस्त्वं यद्यवेक्षसे ॥ ७.२२.४६ ॥
కాబట్టి లంకాధిపతి నుండి ఈ ఎత్తిన దండాన్ని వెనక్కి తిప్పు; నీవు లోకాలను కాపాడాలని చూస్తే, నేడు నన్ను సత్యవంతునిగా చేయి.
7.22.47
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा प्रत्युवाच यमस्तदा ।
एष व्यावर्तितो दण्डः प्रभविष्णुर्हि नो भवान् ॥ ७.२२.४७ ॥
ఇలా అనబడగా, ధర్మాత్ముడైన యముడు అప్పుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: ఈ దండం వెనక్కి తిప్పబడింది; మీరే మాకు సమర్థులు.
7.22.48
किं न्विदानीं मया शक्यं कर्तुं रणगतेन हि ।
न मया यद्ययं शक्यो हन्तुं वरपुरस्कृतः ॥ ७.२२.४८ ॥
యుద్ధానికి వెళ్లిన నేను ఇప్పుడు ఏమి చేయగలను? వరాలతో గౌరవింపబడిన ఇతనిని నేను చంపలేకపోతే.
7.22.49
एष तस्मात्प्रणश्यामि दर्शनादस्य रक्षसः ।
इत्युक्त्वा सरथः साश्वस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.२२.४९ ॥
ఇలా చెప్పి, 'కాబట్టి ఈ రాక్షసుడి దృష్టి నుండి నేను అదృశ్యమవుతాను' అని, రథం అశ్వాలతో సహా అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
7.22.50
दशग्रीवस्तु तं जित्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
आरुह्य पुष्पकं भूयो निष्क्रान्तो यमसादनात् ॥ ७.२२.५० ॥
అయితే దశగ్రీవుడు అతన్ని జయించి, తన పేరును ప్రకటించి, పుష్పక విమానం ఎక్కి మళ్ళీ యమసదనం నుండి బయలుదేరాడు.
7.22.51
स तु वैवस्वतो देवैः सह ब्रह्मपुरोगमैः ।
जगाम त्रिदिवं हृष्टो नारदश्च महामुनिः ॥ ७.२२.५१ ॥
అప్పుడు వైవస్వతుడు యముడు బ్రహ్మను ముందుంచుకున్న దేవతలతో కలిసి సంతోషంతో స్వర్గానికి వెళ్ళాడు; మహాముని నారదుడు కూడా వెళ్ళాడు.