Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
ततो जित्वा दशग्रीवो यमं त्रिदशपुङ्गवम् ।
रावणस्तु रणश्लाघी स्वसहायान्ददर्श ह ॥ ७.२३.१ ॥
Entonces Rāvaṇa, el de diez cuellos, habiendo vencido a Yama, el mejor de los treinta dioses, y Rāvaṇa, que se jactaba en la batalla, vio a sus propios compañeros.
7.23.2
ततो रुधिरसिक्ताङ्गं प्रहारैर्जर्जरीकृतम् ।
रावणं राक्षसा दृष्ट्वा ह्यष्टवत् समुपागमन् ॥ ७.२३.२ ॥
Entonces los rākṣasas, al ver a Rāvaṇa con el cuerpo empapado en sangre y destrozado por los golpes, se acercaron a él alarmados.
7.23.3
जयेन वर्धयित्वा च मारीचप्रमुखास्ततः ।
पुष्पकं भेजिरे सर्वे सान्त्विता रावणेन तु ॥ ७.२३.३ ॥
Habiendo celebrado la victoria, todos los rākṣasas principales encabezados por Mārīca, consolados por Rāvaṇa, subieron al carro Puṣpaka.
7.23.4
ततो रसातलं गच्छन् प्रविष्टः पयसां निधिम् ।
दैत्योरगगणाध्युष्टं वरुणेन सुरक्षितम् ॥ ७.२३.४ ॥
Luego, yendo hacia el inframundo, entró en el océano, el tesoro de las aguas, habitado por multitudes de daityas y serpientes y bien custodiado por Varuṇa.
7.23.5
स तु भोगवतीं गत्वा पुरीं वासुकिपालिताम् ।
कृत्वा नागान्वशे हृष्टो ययौ मणिमयीं पुरीम् ॥ ७.२३.५ ॥
Fue a la ciudad de Bhogavatī, protegida por Vāsuki, sometió a los nāgas y, lleno de alegría, se dirigió a la ciudad de joyas.
7.23.6
निवातकवचास्तत्र दैत्या लब्धवरा वसन् ।
राक्षसान्तान्समागम्य युद्धाय समुपाह्वयत् ॥ ७.२३.६ ॥
Allí vivían los daityas llamados Nivātakavacas, que habían obtenido dones; se acercaron al líder de los rākṣasas y lo desafiaron a la batalla.
7.23.7
ते तु सर्वे सुविक्रान्ता दैतेया बलशालिनः ।
नानाप्रहरणास्तत्र प्रहृष्टा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.२३.७ ॥
Todos aquellos valientes Daityas, poderosos en fuerza, portando diversas armas, estaban allí jubilosos, embriagados por el orgullo de la batalla.
7.23.8
शूलैस्त्रिशूलैः कुलिशैः पट्टिशासिपरश्वधैः ।
अन्योन्यं बिभिदुः क्रुद्धा राक्षसा दानवास्तथा ॥ ७.२३.८ ॥
Furiosos, los rākṣasas y dānavas se atravesaron unos a otros con lanzas, tridentes, mazas de rayo, clavas de hierro, espadas y hachas.
7.23.9
तेषां तु युध्यमानानां साग्रः संवत्सरो गतः ।
न चान्यतरयोस्तत्र विजयो वा क्षयो ऽपि वा ॥ ७.२३.९ ॥
Mientras combatían, pasó más de un año completo, y ninguno de los dos bandos logró victoria ni derrota.
7.23.10
ततः पितामहस्तत्र त्रैलोक्यगतिरव्ययः ।
आजगाम द्रुतं देवो विमानवरमास्थितः ॥ ७.२३.१० ॥
Entonces el abuelo, refugio de los tres mundos, imperecedero, llegó pronto allí, montado en un excelente carro celeste.
7.23.11
निवातकवचानां तु निवार्य रणकर्म तत् ।
वृद्धः पितामहो वाक्यमुवाच विदितार्थवत् ॥ ७.२३.११ ॥
Deteniendo aquel combate de los Nivātakavacas, el anciano abuelo pronunció palabras llenas de sentido.
7.23.12
नह्ययं रावणो युद्धे शक्यो जेतुं सुरासुरैः ।
न भवन्तः क्षयं नेतुमपि सामरदानवैः ॥ ७.२३.१२ ॥
Rāvaṇa no puede ser vencido en batalla ni siquiera por dioses y asuras, ni vosotros podréis llevarlo a la destrucción, ni siquiera junto con los inmortales y los dānavas.
7.23.13
राक्षसस्य सखित्वं च भवद्भिः सह रोचते ।
अविभक्ताश्च सर्वार्थाः सुहृदां नात्र संशयः ॥ ७.२३.१३ ॥
La amistad con el rākṣasa me agrada, junto con ustedes. Los propósitos de los amigos son indivisibles; no hay duda de ello.
7.23.14
ततो ऽग्निसाक्षिकं सख्यं कृतवांस्तत्र रावणः ।
निवातकवचैः सार्धं प्रीतिमानभवत्तदा ॥ ७.२३.१४ ॥
Entonces Rāvaṇa hizo amistad allí, con el fuego como testigo, y se alegró con los Nivātakavacas.
7.23.15
अर्थतस्तैर्यथान्यायं संवत्सरमथोषितः ।
स्वपुरान्निर्विशेषं च प्रियं प्राप्तो दशाननः ॥ ७.२३.१५ ॥
Tras residir un año con ellos, conforme a la ley y a su propósito, el de diez cabezas, aunque lejos de su ciudad, obtuvo lo que amaba sin distinción.
7.23.16
ततोपधार्य मायानां शतमेकं समाप्तवान् ।
सलिलेन्द्रपुरान्वेषी भ्रमति स्म रसातलम् ॥ ७.२३.१६ ॥
Entonces, tras considerarlo, completó una de las cien ilusiones y, buscando la ciudad del señor de las aguas, vagó por el inframundo.
7.23.17
ततो ऽश्मनगरं नाम कालकेयैरधिष्ठितम् ।
गत्वा तु कालकेयांश्च हत्वा तत्र बलोत्कटान् ॥ ७.२३.१७ ॥
Entonces, habiendo ido a la ciudad llamada Aśmanagara, ocupada por los Kālakeyas, y habiendo matado allí a los feroces Kālakeyas...
7.23.18
शूर्पणख्याश्च भर्तारमसिना प्राच्छिनत्तदा ।
श्यालं च बलवन्तं च विद्युज्जिह्वं बलोत्कटम् ।
जिह्वया संलिहन्तं च राक्षसं समरे तथा ॥ ७.२३.१८ ॥
Entonces cortó con su espada al esposo de Śūrpaṇakhā, y del mismo modo al poderoso cuñado Vidyujjihva, y al rākṣasa que lamía con la lengua en la batalla.
7.23.19
तं विजित्य मुहूर्तेन जघ्ने दैत्यांश्चतुःशतम् ॥ ७.२३.१९ ॥
Habiéndolo vencido en un instante, abatió a cuatrocientos daityas.
7.23.20
ततः पाण्डुरमेघाभं कैलासमिव भास्वरम् ।
वरुणस्यालयं दिव्यमपश्यद्राक्षसाधिपः ॥ ७.२३.२० ॥
Entonces el señor de los rākṣasas vio la morada divina de Varuṇa, pálida como una nube y resplandeciente como Kailāsa.
7.23.21
क्षरन्तीं च पयस्तत्र सुरभिं गामवस्थिताम् ।
यस्याः पयोभिनिष्यन्दात्क्षीरोदो नाम सागरः ॥ ७.२३.२१ ॥
Allí vio a la vaca Surabhi, de pie y derramando leche, de cuyo flujo nació el océano llamado Kṣīroda.
7.23.22
ददर्श रावणस्तत्र गोवृषेन्द्रवरारणिम् ।
यस्माच्चन्द्रः प्रभवति शीतरश्मिर्निशाकरः ॥ ७.२३.२२ ॥
Allí Rāvaṇa vio la excelente fuente de vacas y toros, de la que surge la luna de rayos frescos, creadora de la noche.
7.23.23
यं समाश्रित्य जीवन्ति फेनपाः परमर्षयः ।
अमृतं यत्र चोत्पन्नं स्वधा च स्वधभोजिनाम् ॥ ७.२३.२३ ॥
Apoyándose en el cual viven los grandes sabios que beben espuma; donde surgió el néctar y la svadhā de quienes comen svadhā.
7.23.24
यां ब्रुवन्ति नरा लोके सुरभिं नाम नामतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा रावणः परमाद्भुताम् ॥ ७.२३.२४ ॥
Rāvaṇa dio la vuelta ritual a aquella vaca sumamente maravillosa, a la que los hombres del mundo llaman por nombre Surabhi.
7.23.25
प्रविवेश महाघोरं गुप्तं बहुविधैर्बलैः ।
ततो धाराशताकीर्णं शारदाभ्रनिभं तदा ।
नित्यप्रहृष्टं ददृशे वरुणस्य गृहोत्तमम् ॥ ७.२३.२५ ॥
Entró en aquel lugar sumamente terrible, custodiado por fuerzas de muchas clases. Entonces vio la excelente morada de Varuṇa, llena de cientos de corrientes, semejante a una nube de otoño y siempre alegre.
7.23.26
ततो हत्वा बलाध्यक्षान्समरे तैश्च ताडितः ।
अब्रवीच्च ततो योधान्राजा शीघ्रं निवेद्यताम् ॥ ७.२३.२६ ॥
Entonces, habiendo matado a sus comandantes en la batalla y habiendo sido herido por ellos, el rey dijo a los guerreros: "Que se anuncie pronto."
7.23.27
युद्धार्थी रावणः प्राप्तस्तस्य युद्धं प्रदीयताम् ।
वद वा न भयं ते ऽस्ति निर्जितो ऽस्मीति साञ्जलिः ॥ ७.२३.२७ ॥
Ha llegado Rāvaṇa, en busca de batalla; que se le dé batalla. O bien di, con las manos juntas: "No tienes miedo; yo estoy vencido."
7.23.28
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धा वरुणस्य महात्मनः ।
पुत्राः पौत्राश्च निष्क्रामन्गौश्च पुष्कर एव च ॥ ७.२३.२८ ॥
Mientras tanto, salieron los hijos y nietos enfurecidos del magnánimo Varuṇa, y también Gaura y Puṣkara.
7.23.29
ते तु वीर्यगुणोपेता बलैः परिवृताः स्वकैः ।
युङ्क्त्वा रथान्कामगमानुद्यद्भास्वरवर्चसः ॥ ७.२३.२९ ॥
Ellos, dotados de valor y virtudes, rodeados por sus propias fuerzas, uncieron carros que se movían a voluntad, resplandecientes con el esplendor del sol naciente.
7.23.30
ततो युद्धं समभवद्दारुणं रोमहर्षणम् ।
सलिलेन्द्रस्य पुत्राणां रावणस्य च धीमतः ॥ ७.२३.३० ॥
Entonces surgió una batalla feroz, que erizaba el cabello, entre los hijos del señor de las aguas y el sabio Rāvaṇa.
7.23.31
अमात्यैश्च महावीर्यैर्दशग्रीवस्य रक्षसः ।
वारुणं तद्बलं कृत्स्नं क्षणेन विनिपातितम् ॥ ७.२३.३१ ॥
Por los ministros de gran valor del rākṣasa de diez cuellos, todo el ejército de los hijos de Varuṇa fue derribado en un instante.
7.23.32
समीक्ष्य स्वबलं सङ्ख्ये वरुणस्य सुतास्तदा ।
अर्दिताः शरजालेन निवृत्ता रणकर्मणः ॥ ७.२३.३२ ॥
Al ver destruido su propio ejército en la batalla, los hijos de Varuṇa, atormentados por la red de flechas, se retiraron de la labor de la guerra.
7.23.33
महीतलगतास्ते तु रावणं दृश्य पुष्पके ।
आकाशमाशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः ॥ ७.२३.३३ ॥
Ellos, que estaban sobre la superficie de la tierra, al ver a Rāvaṇa en el Puṣpaka, entraron rápidamente en el cielo con sus carros veloces.
7.23.34
महादासीत्ततस्तेषां तुल्यं स्थानमवाप्य तत् ।
आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोरिव ॥ ७.२३.३४ ॥
Entonces, habiendo logrado una posición igual, surgió una batalla aérea tumultuosa, como la de dioses y dānavas.
7.23.35
ततस्ते रावणं युद्धे शरैः पावकसन्निभैः ।
विमुखीकृत्य सन्तुष्टा विनेदुर्विविधान्रवान् ॥ ७.२३.३५ ॥
Entonces, habiendo hecho retroceder a Rāvaṇa en la batalla con flechas como fuego, se alegraron y rugieron con diversos gritos.
7.23.36
ततो महोदरः क्रुद्धो राजानं दृश्य धर्षितम् ।
त्यक्त्वा मृत्युभयं वीरो युद्धकाङ्क्षी व्यलोकयत् ॥ ७.२३.३६ ॥
Entonces Mahodara, airado, al ver al rey humillado, abandonó el temor a la muerte y, deseoso de batalla, el héroe miró a su alrededor.
7.23.37
तेन ते दारुणा युद्धे कामगाः पवनोपमाः ।
महोदरेण गदया हता वै प्रययुः क्षितिम् ॥ ७.२३.३७ ॥
En la batalla, con su terrible maza, derribó sus carros, veloces como el viento y que se movían a voluntad; cayeron a la tierra.
7.23.38
तेषां वरुणपुत्राणां हत्वा योधान्हयाञ्छतान् ।
मुमोचाशु महानादं विरथान्प्रेक्ष्य तान्स्थितान् ॥ ७.२३.३८ ॥
Tras matar a cientos de guerreros y caballos de los hijos de Varuṇa, al verlos de pie sin carros, lanzó de inmediato un gran rugido.
7.23.39
ते तु तेषां रथाः साश्वाः सह सारथिभिर्हतैः ।
महोदरेण निहताः पतिताः पृथिवीतले ॥ ७.२३.३९ ॥
Sus carros, junto con caballos y aurigas, fueron destruidos por Mahodara y cayeron sobre la superficie de la tierra.
7.23.40
ते तु त्यक्त्वा रथान्पुत्रा वरुणस्य महात्मनः ।
आकाशे विष्ठिताः शूराः स्वप्रभावान्न विव्यथुः ॥ ७.२३.४० ॥
Abandonando sus carros, los hijos del magnánimo Varuṇa se mantuvieron en el cielo; por su propio poder, aquellos héroes no se turbaron.
7.23.41
धनूंषि कृत्वा सज्जानि विनिर्भिद्य महोदरम् ।
रावणं समरे क्रुद्धाः सहिताः समभिद्रवन् ॥ ७.२३.४१ ॥
Preparando sus arcos y atravesando a Mahodara, enfurecidos, se lanzaron juntos contra Rāvaṇa en la batalla.
7.23.42
सायकैश्चापविभ्रष्टैर्वज्रकल्पैः सुदारुणैः ।
दारयन्ति स्म सङ्क्रुद्धा मेघा इव महागिरिम् ॥ ७.२३.४२ ॥
Con flechas lanzadas desde sus arcos, terribles como rayos, furiosos, lo desgarraban como las nubes desgarran una gran montaña.
7.23.43
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः कालाग्निरिव निर्गतः ।
शरवर्षैर्महाघोरैस्तेषां मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२३.४३ ॥
Entonces el airado Rāvaṇa, de diez cuellos, salió como el fuego del fin de los tiempos e hirió sus puntos vitales con una terrible lluvia de flechas.
7.23.44
ततस्तेनैव सहसा सीदन्ति स्म पदातयः ।
मुसलानि विचित्राणि ततो भल्लशतानि च ॥ ७.२३.४४ ॥
Al instante, por obra suya, los soldados de infantería quedaron abatidos; luego llegaron mazas de formas variadas y cientos de flechas de punta de bhalla.
7.23.45
पट्टिशांश्चैव शक्तीश्च शतघ्नीस्तोमरांस्तथा ।
पातयामास दुर्धर्षस्तेषामुपरि विष्ठितः ॥ ७.२३.४५ ॥
Mazas de hierro, lanzas, shataghnis y jabalinas igualmente; el invencible, de pie sobre ellos, las dejó caer.
7.23.46
अपविद्धास्तु ते वीरा विनिष्पेतुः पदातयः ।
महापङ्कमिवासाद्य कुञ्जराष्षष्टिहायनाः ॥ ७.२३.४६ ॥
Derribados, aquellos valientes soldados de infantería huyeron en desbandada, como elefantes de sesenta años hundidos en un gran lodazal.
7.23.47
सीदमानान्सुतान्दृष्ट्वा विह्वलान्सुमहौजसः ।
ननाद रावणो हर्षान्महानम्बुधरो यथा ॥ ७.२३.४७ ॥
Al ver a sus hijos abatidos y desconcertados, el muy poderoso Rāvaṇa rugió de júbilo como una gran nube de tormenta.
7.23.48
ततो रक्षो महानादान्मुक्त्वा हन्ति स्म वारुणान् ।
नानाप्रहरणोपेतैर्धारापातैरिवाम्बुदः ॥ ७.२३.४८ ॥
Entonces el demonio, lanzando grandes rugidos, golpeó con las armas de Varuṇa, provistas de muchas clases de armas, como una nube que derrama torrentes.
7.23.49
ततस्ते विमुखाः सर्वे पतिता धरणीतले ।
रणात्स्वपुरुषैः शीघ्रं गृहाण्येव प्रवेशिताः ॥ ७.२३.४९ ॥
Entonces todos ellos, derrotados, cayeron sobre la tierra; desde el campo de batalla, sus propios hombres los llevaron rápidamente a sus casas.
7.23.50
तानब्रवीत्ततो रक्षो वरुणाय निवेद्यताम् ॥ ७.२३.५० ॥
Entonces el demonio les dijo: «Que se informe a Varuṇa.»
7.23.51
रावणं त्वब्रवीन्मन्त्री प्रहस्तो नाम वारुणः ।
गतः खलु महाराजो ब्रह्मलोकं जलेश्वरः ॥ ७.२३.५१ ॥
Pero el ministro de Varuṇa, llamado Prahasta, dijo a Rāvaṇa: «El gran rey, señor de las aguas, ciertamente ha ido al mundo de Brahmā.»
7.23.52
गान्धर्वं वरुणः श्रोतुं यं त्वमाह्वयसे युधि ।
तत्किं तव वृथा वीर परिश्रम्य गते नृपे ।
ये तु सन्निहिता वीराः कुमारास्ते पराजिताः ॥ ७.२३.५२ ॥
Varuṇa ha ido a escuchar la música gandharva que lo retaste a obtener en batalla; héroe, tu esfuerzo es vano ahora que el rey se ha ido. En cuanto a los príncipes heroicos que estaban aquí, han sido derrotados.
7.23.53
राक्षसेन्द्रस्तु तच्छ्रुत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
हर्षान्नादं विमुञ्चन्वै निष्क्रान्तो वरुणालयात् ॥ ७.२३.५३ ॥
Al oír esto, el señor de los rākṣasas proclamó su nombre, rugió de alegría y partió de la morada de Varuṇa.
7.23.54
आगतस्तु पथा येन तेनैव विनिवृत्य सः ।
लङ्कामभिमुखो रक्षो नभस्तलगतो ययौ ॥ ७.२३.५४ ॥
Retrocediendo por el mismo camino por el que había llegado, el demonio, mirando hacia Laṅkā, siguió por el cielo.