ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
ततो जित्वा दशग्रीवो यमं त्रिदशपुङ्गवम् ।
रावणस्तु रणश्लाघी स्वसहायान्ददर्श ह ॥ ७.२३.१ ॥
ਫਿਰ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
7.23.2
ततो रुधिरसिक्ताङ्गं प्रहारैर्जर्जरीकृतम् ।
रावणं राक्षसा दृष्ट्वा ह्यष्टवत् समुपागमन् ॥ ७.२३.२ ॥
ਫਿਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਅਤੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।
7.23.3
जयेन वर्धयित्वा च मारीचप्रमुखास्ततः ।
पुष्पकं भेजिरे सर्वे सान्त्विता रावणेन तु ॥ ७.२३.३ ॥
ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਮਾਰੀਚ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸ਼ ਸਾਰੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਦਿਲਾਸਾ ਪਾ ਕੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
7.23.4
ततो रसातलं गच्छन् प्रविष्टः पयसां निधिम् ।
दैत्योरगगणाध्युष्टं वरुणेन सुरक्षितम् ॥ ७.२३.४ ॥
ਫਿਰ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਜਲਨਿਧੀ (ਸਮੁੰਦਰ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
7.23.5
स तु भोगवतीं गत्वा पुरीं वासुकिपालिताम् ।
कृत्वा नागान्वशे हृष्टो ययौ मणिमयीं पुरीम् ॥ ७.२३.५ ॥
ਉਹ ਵਾਸੁਕੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਭੋਗਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਣਿਮਈ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.23.6
निवातकवचास्तत्र दैत्या लब्धवरा वसन् ।
राक्षसान्तान्समागम्य युद्धाय समुपाह्वयत् ॥ ७.२३.६ ॥
ਉੱਥੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਨਾਮਕ ਦੈਂਤ ਵੱਸਦੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ (ਰਾਵਣ) ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ।
7.23.7
ते तु सर्वे सुविक्रान्ता दैतेया बलशालिनः ।
नानाप्रहरणास्तत्र प्रहृष्टा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.२३.७ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤ ਬਹੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ; ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ।
7.23.8
शूलैस्त्रिशूलैः कुलिशैः पट्टिशासिपरश्वधैः ।
अन्योन्यं बिभिदुः क्रुद्धा राक्षसा दानवास्तथा ॥ ७.२३.८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਵਜਰ, ਪੱਟਿਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਫਰਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.23.9
तेषां तु युध्यमानानां साग्रः संवत्सरो गतः ।
न चान्यतरयोस्तत्र विजयो वा क्षयो ऽपि वा ॥ ७.२३.९ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬੀਤ ਗਿਆ; ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਨਾ ਹੋਈ।
7.23.10
ततः पितामहस्तत्र त्रैलोक्यगतिरव्ययः ।
आजगाम द्रुतं देवो विमानवरमास्थितः ॥ ७.२३.१० ॥
ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇਵ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਝਟਪਟ ਉੱਥੇ ਆਏ।
7.23.11
निवातकवचानां तु निवार्य रणकर्म तत् ।
वृद्धः पितामहो वाक्यमुवाच विदितार्थवत् ॥ ७.२३.११ ॥
ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਦੇ ਉਸ ਯੁੱਧ-ਕਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.23.12
नह्ययं रावणो युद्धे शक्यो जेतुं सुरासुरैः ।
न भवन्तः क्षयं नेतुमपि सामरदानवैः ॥ ७.२३.१२ ॥
ਇਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
7.23.13
राक्षसस्य सखित्वं च भवद्भिः सह रोचते ।
अविभक्ताश्च सर्वार्थाः सुहृदां नात्र संशयः ॥ ७.२३.१३ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
7.23.14
ततो ऽग्निसाक्षिकं सख्यं कृतवांस्तत्र रावणः ।
निवातकवचैः सार्धं प्रीतिमानभवत्तदा ॥ ७.२३.१४ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਗਵਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ; ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਦੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
7.23.15
अर्थतस्तैर्यथान्यायं संवत्सरमथोषितः ।
स्वपुरान्निर्विशेषं च प्रियं प्राप्तो दशाननः ॥ ७.२३.१५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧੀ, ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਦਸ਼ਾਨਨ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ।
7.23.16
ततोपधार्य मायानां शतमेकं समाप्तवान् ।
सलिलेन्द्रपुरान्वेषी भ्रमति स्म रसातलम् ॥ ७.२३.१६ ॥
ਫਿਰ ਸੋਚ ਕੇ ਸੌ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ; ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਗਰ ਲੱਭਦਾ ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ।
7.23.17
ततो ऽश्मनगरं नाम कालकेयैरधिष्ठितम् ।
गत्वा तु कालकेयांश्च हत्वा तत्र बलोत्कटान् ॥ ७.२३.१७ ॥
ਫਿਰ ਕਾਲਕੇਯਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਅਸ਼ਮਨਗਰ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਬਲੋਤਕਟ ਕਾਲਕੇਯਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ...
7.23.18
शूर्पणख्याश्च भर्तारमसिना प्राच्छिनत्तदा ।
श्यालं च बलवन्तं च विद्युज्जिह्वं बलोत्कटम् ।
जिह्वया संलिहन्तं च राक्षसं समरे तथा ॥ ७.२३.१८ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਬਲਵਾਨ ਸਾਲਾ ਵਿਦਯੁਜਿਹ੍ਵ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਟਦੇ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵੱਢਿਆ।
7.23.19
तं विजित्य मुहूर्तेन जघ्ने दैत्यांश्चतुःशतम् ॥ ७.२३.१९ ॥
ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸੌ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.23.20
ततः पाण्डुरमेघाभं कैलासमिव भास्वरम् ।
वरुणस्यालयं दिव्यमपश्यद्राक्षसाधिपः ॥ ७.२३.२० ॥
ਫਿਰ ਪੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਕੈਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਵਰੁਣ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਨਿਵਾਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
7.23.21
क्षरन्तीं च पयस्तत्र सुरभिं गामवस्थिताम् ।
यस्याः पयोभिनिष्यन्दात्क्षीरोदो नाम सागरः ॥ ७.२३.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਂਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਹਾਅ ਤੋਂ ਕਸ਼ੀਰੋਦ ਨਾਮਕ ਸਾਗਰ ਬਣਿਆ।
7.23.22
ददर्श रावणस्तत्र गोवृषेन्द्रवरारणिम् ।
यस्माच्चन्द्रः प्रभवति शीतरश्मिर्निशाकरः ॥ ७.२३.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਅਰਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ੀਤਲ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
7.23.23
यं समाश्रित्य जीवन्ति फेनपाः परमर्षयः ।
अमृतं यत्र चोत्पन्नं स्वधा च स्वधभोजिनाम् ॥ ७.२३.२३ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਫੇਨਪਾ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ-ਭੋਜੀਆਂ ਦੀ ਸ੍ਵਧਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
7.23.24
यां ब्रुवन्ति नरा लोके सुरभिं नाम नामतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा रावणः परमाद्भुताम् ॥ ७.२३.२४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰਭੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਗਾਂ ਦੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ।
7.23.25
प्रविवेश महाघोरं गुप्तं बहुविधैर्बलैः ।
ततो धाराशताकीर्णं शारदाभ्रनिभं तदा ।
नित्यप्रहृष्टं ददृशे वरुणस्य गृहोत्तमम् ॥ ७.२३.२५ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਸੈਂਕੜੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਰੁਣ ਦਾ ਉੱਤਮ ਭਵਨ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
7.23.26
ततो हत्वा बलाध्यक्षान्समरे तैश्च ताडितः ।
अब्रवीच्च ततो योधान्राजा शीघ्रं निवेद्यताम् ॥ ७.२३.२६ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।"
7.23.27
युद्धार्थी रावणः प्राप्तस्तस्य युद्धं प्रदीयताम् ।
वद वा न भयं ते ऽस्ति निर्जितो ऽस्मीति साञ्जलिः ॥ ७.२३.२७ ॥
ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਆਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਾਂ "ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ" ਇਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖੋ।
7.23.28
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धा वरुणस्य महात्मनः ।
पुत्राः पौत्राश्च निष्क्रामन्गौश्च पुष्कर एव च ॥ ७.२३.२८ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਬਾਹਰ ਆਏ; ਗੌਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੀ।
7.23.29
ते तु वीर्यगुणोपेता बलैः परिवृताः स्वकैः ।
युङ्क्त्वा रथान्कामगमानुद्यद्भास्वरवर्चसः ॥ ७.२३.२९ ॥
ਉਹ ਬਲ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਦੈ ਹੋ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
7.23.30
ततो युद्धं समभवद्दारुणं रोमहर्षणम् ।
सलिलेन्द्रस्य पुत्राणां रावणस्य च धीमतः ॥ ७.२३.३० ॥
ਤਦ ਸਲਿਲੇਸ਼ਵਰ (ਵਰੁਣ) ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
7.23.31
अमात्यैश्च महावीर्यैर्दशग्रीवस्य रक्षसः ।
वारुणं तद्बलं कृत्स्नं क्षणेन विनिपातितम् ॥ ७.२३.३१ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਅਮਾਤਿਆਂ ਨੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ।
7.23.32
समीक्ष्य स्वबलं सङ्ख्ये वरुणस्य सुतास्तदा ।
अर्दिताः शरजालेन निवृत्ता रणकर्मणः ॥ ७.२३.३२ ॥
ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁੜ ਗਏ।
7.23.33
महीतलगतास्ते तु रावणं दृश्य पुष्पके ।
आकाशमाशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः ॥ ७.२३.३३ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ।
7.23.34
महादासीत्ततस्तेषां तुल्यं स्थानमवाप्य तत् ।
आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोरिव ॥ ७.२३.३४ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਥਾਂ ਮਿਲੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
7.23.35
ततस्ते रावणं युद्धे शरैः पावकसन्निभैः ।
विमुखीकृत्य सन्तुष्टा विनेदुर्विविधान्रवान् ॥ ७.२३.३५ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
7.23.36
ततो महोदरः क्रुद्धो राजानं दृश्य धर्षितम् ।
त्यक्त्वा मृत्युभयं वीरो युद्धकाङ्क्षी व्यलोकयत् ॥ ७.२३.३६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ।
7.23.37
तेन ते दारुणा युद्धे कामगाः पवनोपमाः ।
महोदरेण गदया हता वै प्रययुः क्षितिम् ॥ ७.२३.३७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਰਗੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.23.38
तेषां वरुणपुत्राणां हत्वा योधान्हयाञ्छतान् ।
मुमोचाशु महानादं विरथान्प्रेक्ष्य तान्स्थितान् ॥ ७.२३.३८ ॥
ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥਹੀਨ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
7.23.39
ते तु तेषां रथाः साश्वाः सह सारथिभिर्हतैः ।
महोदरेण निहताः पतिताः पृथिवीतले ॥ ७.२३.३९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਹੋਦਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.23.40
ते तु त्यक्त्वा रथान्पुत्रा वरुणस्य महात्मनः ।
आकाशे विष्ठिताः शूराः स्वप्रभावान्न विव्यथुः ॥ ७.२३.४० ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਵਿਆਕੁਲ ਨਾ ਹੋਏ।
7.23.41
धनूंषि कृत्वा सज्जानि विनिर्भिद्य महोदरम् ।
रावणं समरे क्रुद्धाः सहिताः समभिद्रवन् ॥ ७.२३.४१ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਝਪਟੇ।
7.23.42
सायकैश्चापविभ्रष्टैर्वज्रकल्पैः सुदारुणैः ।
दारयन्ति स्म सङ्क्रुद्धा मेघा इव महागिरिम् ॥ ७.२३.४२ ॥
ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਰਨ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹਨ।
7.23.43
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः कालाग्निरिव निर्गतः ।
शरवर्षैर्महाघोरैस्तेषां मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२३.४३ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਮ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.23.44
ततस्तेनैव सहसा सीदन्ति स्म पदातयः ।
मुसलानि विचित्राणि ततो भल्लशतानि च ॥ ७.२३.४४ ॥
ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਅਜੀਬ ਮੁਸਲ ਅਤੇ ਸੌ ਭੱਲ ਬਾਣ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ).
7.23.45
पट्टिशांश्चैव शक्तीश्च शतघ्नीस्तोमरांस्तथा ।
पातयामास दुर्धर्षस्तेषामुपरि विष्ठितः ॥ ७.२३.४५ ॥
ਪੱਟਿਸ਼, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸ਼ਤਘਨੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਅਜੇਯ ਨੇ ਡੇਗੇ।
7.23.46
अपविद्धास्तु ते वीरा विनिष्पेतुः पदातयः ।
महापङ्कमिवासाद्य कुञ्जराष्षष्टिहायनाः ॥ ७.२३.४६ ॥
ਸੱਟਾਂ ਖਾਏ ਉਹ ਵੀਰ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੱਡੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਣ।
7.23.47
सीदमानान्सुतान्दृष्ट्वा विह्वलान्सुमहौजसः ।
ननाद रावणो हर्षान्महानम्बुधरो यथा ॥ ७.२३.४७ ॥
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਵਣ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਾਮੇਘ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ।
7.23.48
ततो रक्षो महानादान्मुक्त्वा हन्ति स्म वारुणान् ।
नानाप्रहरणोपेतैर्धारापातैरिवाम्बुदः ॥ ७.२३.४८ ॥
ਤਦ ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਨਾਦ ਕਰਕੇ ਵਰੁਣਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ—ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਧਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
7.23.49
ततस्ते विमुखाः सर्वे पतिता धरणीतले ।
रणात्स्वपुरुषैः शीघ्रं गृहाण्येव प्रवेशिताः ॥ ७.२३.४९ ॥
ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
7.23.50
तानब्रवीत्ततो रक्षो वरुणाय निवेद्यताम् ॥ ७.२३.५० ॥
ਫੇਰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦਿਓ।"
7.23.51
रावणं त्वब्रवीन्मन्त्री प्रहस्तो नाम वारुणः ।
गतः खलु महाराजो ब्रह्मलोकं जलेश्वरः ॥ ७.२३.५१ ॥
ਪਰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨਾਮਕ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।"
7.23.52
गान्धर्वं वरुणः श्रोतुं यं त्वमाह्वयसे युधि ।
तत्किं तव वृथा वीर परिश्रम्य गते नृपे ।
ये तु सन्निहिता वीराः कुमारास्ते पराजिताः ॥ ७.२३.५२ ॥
ਤੂੰ ਜਿਸ ਗੰਧਰਵ-ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੰਗਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੁਣਨ ਹੀ ਵਰੁਣ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਵੀਰ, ਰਾਜਾ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਵੀਰ ਕੁਮਾਰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
7.23.53
राक्षसेन्द्रस्तु तच्छ्रुत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
हर्षान्नादं विमुञ्चन्वै निष्क्रान्तो वरुणालयात् ॥ ७.२३.५३ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
7.23.54
आगतस्तु पथा येन तेनैव विनिवृत्य सः ।
लङ्कामभिमुखो रक्षो नभस्तलगतो ययौ ॥ ७.२३.५४ ॥
ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਉਹ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਰਾਹ ਮੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।