వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.23.1
ततो जित्वा दशग्रीवो यमं त्रिदशपुङ्गवम् ।
रावणस्तु रणश्लाघी स्वसहायान्ददर्श ह ॥ ७.२३.१ ॥
అప్పుడు దశగ్రీవుడు రావణుడు దేవతలలో ఉత్తముడైన యముని జయించాడు; యుద్ధంలో తనను తాను పొగడుకునే రావణుడు తన సహాయకులను చూశాడు.
7.23.2
ततो रुधिरसिक्ताङ्गं प्रहारैर्जर्जरीकृतम् ।
रावणं राक्षसा दृष्ट्वा ह्यष्टवत् समुपागमन् ॥ ७.२३.२ ॥
అప్పుడు రక్తంతో తడిసి, దెబ్బలతో నలిగిపోయిన శరీరం గల రావణుణ్ణి చూసి రాక్షసులు భయంతో అతని దగ్గరకు వచ్చారు.
7.23.3
जयेन वर्धयित्वा च मारीचप्रमुखास्ततः ।
पुष्पकं भेजिरे सर्वे सान्त्विता रावणेन तु ॥ ७.२३.३ ॥
విజయాన్ని కీర్తించి, మారీచుడు మొదలైన ప్రధాన రాక్షసులంతా రావణునిచే ఓదార్చబడి పుష్పక విమానం ఎక్కారు.
7.23.4
ततो रसातलं गच्छन् प्रविष्टः पयसां निधिम् ।
दैत्योरगगणाध्युष्टं वरुणेन सुरक्षितम् ॥ ७.२३.४ ॥
అనంతరం రసాతలానికి వెళ్తూ అతడు జలనిధి (సముద్రం)లో ప్రవేశించాడు; అది దైత్యులు, నాగగణాలు నివసించేది, వరుణునిచే బాగా రక్షింపబడినది.
7.23.5
स तु भोगवतीं गत्वा पुरीं वासुकिपालिताम् ।
कृत्वा नागान्वशे हृष्टो ययौ मणिमयीं पुरीम् ॥ ७.२३.५ ॥
అతడు వాసుకిచే రక్షింపబడిన భోగవతీ నగరానికి వెళ్లి, నాగులను వశపరచుకొని సంతోషంతో మణిమయ నగరానికి వెళ్ళాడు.
7.23.6
निवातकवचास्तत्र दैत्या लब्धवरा वसन् ।
राक्षसान्तान्समागम्य युद्धाय समुपाह्वयत् ॥ ७.२३.६ ॥
అక్కడ వరాలు పొందిన నివాతకవచులనే దైత్యులు నివసిస్తూ ఉండేవారు; వారు రాక్షసాగ్రగణ్యుడైన రావణుని వద్దకు వచ్చి యుద్ధానికి పిలిచారు.
7.23.7
ते तु सर्वे सुविक्रान्ता दैतेया बलशालिनः ।
नानाप्रहरणास्तत्र प्रहृष्टा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.२३.७ ॥
ఆ దైత్యులందరూ అత్యంత పరాక్రమశాలురు, బలశాలురు; నానా ఆయుధాలను ధరించి, యుద్ధమదంతో అక్కడ సంతోషంగా ఉన్నారు.
7.23.8
शूलैस्त्रिशूलैः कुलिशैः पट्टिशासिपरश्वधैः ।
अन्योन्यं बिभिदुः क्रुद्धा राक्षसा दानवास्तथा ॥ ७.२३.८ ॥
కోపంతో ఉన్న రాక్షసులు, దానవులు శూలాలు, త్రిశూలాలు, వజ్రాలు, పట్టిశాలు, ఖడ్గాలు, గండ్రగొడ్డళ్లతో ఒకరినొకరు గాయపరచుకున్నారు.
7.23.9
तेषां तु युध्यमानानां साग्रः संवत्सरो गतः ।
न चान्यतरयोस्तत्र विजयो वा क्षयो ऽपि वा ॥ ७.२३.९ ॥
వారు యుద్ధం చేస్తుండగా ఒక సంవత్సరానికి పైగా గడిచిపోయింది; కానీ వారిలో ఎవరికీ విజయమూ ఓటమీ కలగలేదు.
7.23.10
ततः पितामहस्तत्र त्रैलोक्यगतिरव्ययः ।
आजगाम द्रुतं देवो विमानवरमास्थितः ॥ ७.२३.१० ॥
అప్పుడు త్రిలోకాలకు ఆశ్రయమైన, నాశనరహితుడైన పితామహుడు దేవుడు శ్రేష్ఠమైన విమానమెక్కి వేగంగా అక్కడికి వచ్చాడు.
7.23.11
निवातकवचानां तु निवार्य रणकर्म तत् ।
वृद्धः पितामहो वाक्यमुवाच विदितार्थवत् ॥ ७.२३.११ ॥
నివాతకవచుల ఆ యుద్ధ కార్యాన్ని నివారించి, వృద్ధుడైన పితామహుడు అర్థం స్పష్టమైన మాటలు పలికాడు.
7.23.12
नह्ययं रावणो युद्धे शक्यो जेतुं सुरासुरैः ।
न भवन्तः क्षयं नेतुमपि सामरदानवैः ॥ ७.२३.१२ ॥
ఈ రావణుడిని యుద్ధంలో దేవతలూ అసురులూ జయించలేరు; మీరు కూడా దేవతలు, దానవులతో కలిసి అతన్ని నాశనం చేయలేరు.
7.23.13
राक्षसस्य सखित्वं च भवद्भिः सह रोचते ।
अविभक्ताश्च सर्वार्थाः सुहृदां नात्र संशयः ॥ ७.२३.१३ ॥
రాక్షసునితో మీ స్నేహం నాకు ఇష్టమే. మిత్రుల ప్రయోజనాలన్నీ విభజింపరానివే; ఇందులో సందేహం లేదు.
7.23.14
ततो ऽग्निसाक्षिकं सख्यं कृतवांस्तत्र रावणः ।
निवातकवचैः सार्धं प्रीतिमानभवत्तदा ॥ ७.२३.१४ ॥
అప్పుడు అక్కడ రావణుడు అగ్నిని సాక్షిగా ఉంచి స్నేహం చేశాడు; నివాతకవచులతో కలిసి అతడు అప్పుడు సంతోషించాడు.
7.23.15
अर्थतस्तैर्यथान्यायं संवत्सरमथोषितः ।
स्वपुरान्निर्विशेषं च प्रियं प्राप्तो दशाननः ॥ ७.२३.१५ ॥
వారితో యథావిధిగా, ప్రయోజనానుసారం ఒక సంవత్సరం గడిపి, తన నగరానికి దూరంగా ఉన్నా దశాననుడు ప్రీతిని పొందాడు.
7.23.16
ततोपधार्य मायानां शतमेकं समाप्तवान् ।
सलिलेन्द्रपुरान्वेषी भ्रमति स्म रसातलम् ॥ ७.२३.१६ ॥
అప్పుడు ఆలోచించి వంద మాయలలో ఒకదాన్ని పూర్తి చేసి, వరుణుని నగరాన్ని వెదుకుతూ రసాతలంలో తిరిగాడు.
7.23.17
ततो ऽश्मनगरं नाम कालकेयैरधिष्ठितम् ।
गत्वा तु कालकेयांश्च हत्वा तत्र बलोत्कटान् ॥ ७.२३.१७ ॥
అప్పుడు కాలకేయులు ఆక్రమించిన అశ్మనగరం అనే నగరానికి వెళ్లి, అక్కడి బలోన్మత్తులైన కాలకేయులను చంపి...
7.23.18
शूर्पणख्याश्च भर्तारमसिना प्राच्छिनत्तदा ।
श्यालं च बलवन्तं च विद्युज्जिह्वं बलोत्कटम् ।
जिह्वया संलिहन्तं च राक्षसं समरे तथा ॥ ७.२३.१८ ॥
అప్పుడు శూర్పణఖ భర్తను కత్తితో నరికాడు; బలవంతుడైన బావమరిది విద్యుజ్జిహ్వుని, యుద్ధంలో నాలుకతో నాకుతున్న రాక్షసుని కూడా అలాగే నరికాడు.
7.23.19
तं विजित्य मुहूर्तेन जघ्ने दैत्यांश्चतुःशतम् ॥ ७.२३.१९ ॥
అతన్ని క్షణకాలంలో జయించి, నాలుగు వందల దైత్యులను సంహరించాడు.
7.23.20
ततः पाण्डुरमेघाभं कैलासमिव भास्वरम् ।
वरुणस्यालयं दिव्यमपश्यद्राक्षसाधिपः ॥ ७.२३.२० ॥
అప్పుడు పాలిపోయిన మేఘంలా, కైలాసంలా ప్రకాశించే వరుణుని దివ్య నివాసాన్ని రాక్షసాధిపతి చూశాడు.
7.23.21
क्षरन्तीं च पयस्तत्र सुरभिं गामवस्थिताम् ।
यस्याः पयोभिनिष्यन्दात्क्षीरोदो नाम सागरः ॥ ७.२३.२१ ॥
అక్కడ పాలు స్రవిస్తూ నిలిచి ఉన్న సురభి అనే ఆవును చూశాడు; ఆమె పాల ప్రవాహం వల్లనే క్షీరోదం అనే సముద్రం ఏర్పడింది.
7.23.22
ददर्श रावणस्तत्र गोवृषेन्द्रवरारणिम् ।
यस्माच्चन्द्रः प्रभवति शीतरश्मिर्निशाकरः ॥ ७.२३.२२ ॥
అక్కడ రావణుడు ఆవులలో, ఎద్దులలో శ్రేష్ఠమైన అరణిని చూశాడు; దాని నుండే చల్లని కిరణాల నిశాకరుడు చంద్రుడు ఉద్భవిస్తాడు.
7.23.23
यं समाश्रित्य जीवन्ति फेनपाः परमर्षयः ।
अमृतं यत्र चोत्पन्नं स्वधा च स्वधभोजिनाम् ॥ ७.२३.२३ ॥
దాని ఆశ్రయంలో ఫేనపులైన పరమ ఋషులు జీవిస్తారు; అక్కడే అమృతం ఉద్భవించింది, స్వధాభోజులకు స్వధా కూడా ఉద్భవించింది.
7.23.24
यां ब्रुवन्ति नरा लोके सुरभिं नाम नामतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा रावणः परमाद्भुताम् ॥ ७.२३.२४ ॥
లోకంలో మనుషులు సురభి అనే పేరుతో పిలిచే ఆ అత్యద్భుత ఆవును రావణుడు ప్రదక్షిణం చేశాడు.
7.23.25
प्रविवेश महाघोरं गुप्तं बहुविधैर्बलैः ।
ततो धाराशताकीर्णं शारदाभ्रनिभं तदा ।
नित्यप्रहृष्टं ददृशे वरुणस्य गृहोत्तमम् ॥ ७.२३.२५ ॥
అతడు అనేక విధాల సేనలచే రక్షించబడిన, అత్యంత భయంకరమైన ప్రదేశంలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు వందల ధారలతో నిండి, శరత్కాల మేఘంలా ఉన్న, ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే వరుణుని ఉత్తమ భవనాన్ని చూశాడు.
7.23.26
ततो हत्वा बलाध्यक्षान्समरे तैश्च ताडितः ।
अब्रवीच्च ततो योधान्राजा शीघ्रं निवेद्यताम् ॥ ७.२३.२६ ॥
తరువాత యుద్ధంలో వారి సేనాధిపతులను చంపి, వారిచే గాయపడి, రాజు యోధులతో అన్నాడు: "త్వరగా తెలియజేయండి."
7.23.27
युद्धार्थी रावणः प्राप्तस्तस्य युद्धं प्रदीयताम् ।
वद वा न भयं ते ऽस्ति निर्जितो ऽस्मीति साञ्जलिः ॥ ७.२३.२७ ॥
యుద్ధాన్ని కోరి రావణుడు వచ్చాడు; అతనికి యుద్ధం ఇవ్వబడాలి. లేదా "నీకు భయం లేదు, నేను ఓడించబడ్డాను" అని అంజలి ఘటించి చెప్పు.
7.23.28
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धा वरुणस्य महात्मनः ।
पुत्राः पौत्राश्च निष्क्रामन्गौश्च पुष्कर एव च ॥ ७.२३.२८ ॥
ఈ లోపు మహాత్ముడైన వరుణుని కోపించిన కుమారులు, మనుమలు బయటకు వచ్చారు; గౌరుడు, పుష్కరుడు కూడా.
7.23.29
ते तु वीर्यगुणोपेता बलैः परिवृताः स्वकैः ।
युङ्क्त्वा रथान्कामगमानुद्यद्भास्वरवर्चसः ॥ ७.२३.२९ ॥
వారు పరాక్రమము, గుణములు కలవారు; తమ సేనలచే చుట్టబడినవారు; ఇష్టం వచ్చినట్లు నడిచే రథాలను కట్టి, ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా ప్రకాశించువారు.
7.23.30
ततो युद्धं समभवद्दारुणं रोमहर्षणम् ।
सलिलेन्द्रस्य पुत्राणां रावणस्य च धीमतः ॥ ७.२३.३० ॥
అప్పుడు జలేశ్వరుని (వరుణుని) కుమారులకు, బుద్ధిమంతుడైన రావణునికి మధ్య భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
7.23.31
अमात्यैश्च महावीर्यैर्दशग्रीवस्य रक्षसः ।
वारुणं तद्बलं कृत्स्नं क्षणेन विनिपातितम् ॥ ७.२३.३१ ॥
మహావీర్యులైన మంత్రులు దశగ్రీవ రాక్షసుని సహాయంతో వరుణ పుత్రుల మొత్తం సైన్యాన్ని క్షణంలో కూల్చివేశారు.
7.23.32
समीक्ष्य स्वबलं सङ्ख्ये वरुणस्य सुतास्तदा ।
अर्दिताः शरजालेन निवृत्ता रणकर्मणः ॥ ७.२३.३२ ॥
యుద్ధంలో తమ సైన్యం నశించడం చూసి, వరుణ పుత్రులు బాణజాలంతో పీడించబడి యుద్ధకార్యం నుండి వెనుదిరిగారు.
7.23.33
महीतलगतास्ते तु रावणं दृश्य पुष्पके ।
आकाशमाशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः ॥ ७.२३.३३ ॥
భూమిపై ఉన్న వారు పుష్పకంపై ఉన్న రావణుని చూసి, వేగంగా వెళ్ళే రథాలతో వెంటనే ఆకాశంలోకి ప్రవేశించారు.
7.23.34
महादासीत्ततस्तेषां तुल्यं स्थानमवाप्य तत् ।
आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोरिव ॥ ७.२३.३४ ॥
అనంతరం వారు సమాన స్థానాన్ని పొందారు; దేవదానవుల మధ్య జరిగినట్లు ఘోరమైన ఆకాశయుద్ధం జరిగింది.
7.23.35
ततस्ते रावणं युद्धे शरैः पावकसन्निभैः ।
विमुखीकृत्य सन्तुष्टा विनेदुर्विविधान्रवान् ॥ ७.२३.३५ ॥
అనంతరం వారు యుద్ధంలో అగ్నితుల్య బాణాలతో రావణుని వెనుదిరిగేలా చేసి, సంతోషించి అనేక విధాలుగా గర్జించారు.
7.23.36
ततो महोदरः क्रुद्धो राजानं दृश्य धर्षितम् ।
त्यक्त्वा मृत्युभयं वीरो युद्धकाङ्क्षी व्यलोकयत् ॥ ७.२३.३६ ॥
అనంతరం కోపోద్రిక్తుడైన మహోదరుడు రాజు అవమానం పొందడం చూసి, మరణభయాన్ని వదిలి, యుద్ధాన్ని కోరుకొని ఆ వీరుడు చుట్టూ చూశాడు.
7.23.37
तेन ते दारुणा युद्धे कामगाः पवनोपमाः ।
महोदरेण गदया हता वै प्रययुः क्षितिम् ॥ ७.२३.३७ ॥
యుద్ధంలో అతడు తన భయంకరమైన గదతో, గాలి వేగంతో ఇష్టానుసారం కదిలే వారి రథాలను కొట్టగా, అవి భూమిపై కూలిపోయాయి.
7.23.38
तेषां वरुणपुत्राणां हत्वा योधान्हयाञ्छतान् ।
मुमोचाशु महानादं विरथान्प्रेक्ष्य तान्स्थितान् ॥ ७.२३.३८ ॥
వరుణ పుత్రుల వందలాది యోధులను, గుర్రాలను చంపి, వారు రథం లేకుండా నిలబడి ఉండటం చూసి, అతడు వెంటనే గొప్ప గర్జన చేశాడు.
7.23.39
ते तु तेषां रथाः साश्वाः सह सारथिभिर्हतैः ।
महोदरेण निहताः पतिताः पृथिवीतले ॥ ७.२३.३९ ॥
వారి ఆ రథాలు, గుర్రాలు, సారథులతో కలిసి, మహోదరునిచే హతమై భూమిపై కూలిపోయాయి.
7.23.40
ते तु त्यक्त्वा रथान्पुत्रा वरुणस्य महात्मनः ।
आकाशे विष्ठिताः शूराः स्वप्रभावान्न विव्यथुः ॥ ७.२३.४० ॥
మహాత్ముడైన వరుణుని పుత్రులు రథాలను విడిచి ఆకాశంలో నిలిచారు; తమ స్వప్రభావంతో ఆ శూరులు కలత చెందలేదు.
7.23.41
धनूंषि कृत्वा सज्जानि विनिर्भिद्य महोदरम् ।
रावणं समरे क्रुद्धाः सहिताः समभिद्रवन् ॥ ७.२३.४१ ॥
ధనుస్సులను సిద్ధం చేసి, మహోదరుని గుచ్చి, కోపోద్రిక్తులై వారు కలిసి యుద్ధంలో రావణునిపైకి దూసుకువచ్చారు.
7.23.42
सायकैश्चापविभ्रष्टैर्वज्रकल्पैः सुदारुणैः ।
दारयन्ति स्म सङ्क्रुद्धा मेघा इव महागिरिम् ॥ ७.२३.४२ ॥
ధనుస్సుల నుండి వెలువడిన వజ్రసమాన భయంకర బాణాలతో, మిక్కిలి కోపోద్రిక్తులై వారు అతనిని మేఘాలు పెద్ద పర్వతాన్ని చీల్చినట్లు చీల్చారు.
7.23.43
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः कालाग्निरिव निर्गतः ।
शरवर्षैर्महाघोरैस्तेषां मर्मस्वताडयत् ॥ ७.२३.४३ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన దశగ్రీవుడు కాలాగ్నిలా బయలుదేరి, భయంకరమైన బాణవర్షంతో వారి మర్మస్థానాలపై కొట్టాడు.
7.23.44
ततस्तेनैव सहसा सीदन्ति स्म पदातयः ।
मुसलानि विचित्राणि ततो भल्लशतानि च ॥ ७.२३.४४ ॥
అప్పుడు అతని దాడితో కాలాళ్ళ సైనికులు అకస్మాత్తుగా బాధపడ్డారు; తరువాత విచిత్రమైన గదలు, వందల భల్ల బాణాలు (వారిపై పడ్డాయి).
7.23.45
पट्टिशांश्चैव शक्तीश्च शतघ्नीस्तोमरांस्तथा ।
पातयामास दुर्धर्षस्तेषामुपरि विष्ठितः ॥ ७.२३.४५ ॥
పట్టిశాలు, శక్తులు, శతఘ్నులు, తోమరాలు కూడా అలాగే—వారిపై నిలిచి అజేయుడు వాటిని పడవేశాడు.
7.23.46
अपविद्धास्तु ते वीरा विनिष्पेतुः पदातयः ।
महापङ्कमिवासाद्य कुञ्जराष्षष्टिहायनाः ॥ ७.२३.४६ ॥
కొట్టబడ్డ ఆ వీర కాలాళ్ళ సైనికులు పారిపోయారు; అరవై ఏళ్ల ఏనుగులు గొప్ప బురదలో చిక్కినట్లు.
7.23.47
सीदमानान्सुतान्दृष्ट्वा विह्वलान्सुमहौजसः ।
ननाद रावणो हर्षान्महानम्बुधरो यथा ॥ ७.२३.४७ ॥
తన కుమారులు బాధతో, తికమకతో ఉండటం చూసి, మహాతేజస్వి అయిన రావణుడు సంతోషంతో మహామేఘంలా గర్జించాడు.
7.23.48
ततो रक्षो महानादान्मुक्त्वा हन्ति स्म वारुणान् ।
नानाप्रहरणोपेतैर्धारापातैरिवाम्बुदः ॥ ७.२३.४८ ॥
అప్పుడు రాక్షసుడు మహా గర్జనలు చేస్తూ వారుణాస్త్రాలతో కొట్టాడు—అనేక ఆయుధాలతో, మేఘం ధారలు కురిపించినట్లు.
7.23.49
ततस्ते विमुखाः सर्वे पतिता धरणीतले ।
रणात्स्वपुरुषैः शीघ्रं गृहाण्येव प्रवेशिताः ॥ ७.२३.४९ ॥
అప్పుడు వారందరూ విముఖులై నేలపై పడిపోయారు; యుద్ధరంగం నుండి వారి స్వంత సేవకులు వారిని త్వరగా ఇళ్లకు తీసుకెళ్లారు.
7.23.50
तानब्रवीत्ततो रक्षो वरुणाय निवेद्यताम् ॥ ७.२३.५० ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు వారితో అన్నాడు, "వరుణునికి తెలియజేయండి."
7.23.51
रावणं त्वब्रवीन्मन्त्री प्रहस्तो नाम वारुणः ।
गतः खलु महाराजो ब्रह्मलोकं जलेश्वरः ॥ ७.२३.५१ ॥
అయితే వరుణుని మంత్రి ప్రహస్తుడనే అతడు రావణునితో అన్నాడు, "జలాధిపతి మహారాజు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయారు."
7.23.52
गान्धर्वं वरुणः श्रोतुं यं त्वमाह्वयसे युधि ।
तत्किं तव वृथा वीर परिश्रम्य गते नृपे ।
ये तु सन्निहिता वीराः कुमारास्ते पराजिताः ॥ ७.२३.५२ ॥
నీవు యుద్ధంలో సవాలు చేస్తున్న గంధర్వ సంగీతాన్ని వినడానికే వరుణుడు వెళ్లాడు; వీరుడా, రాజు వెళ్లిపోయిన తర్వాత నీ శ్రమ వృథా. ఇక్కడ ఉన్న వీర కుమారులు పరాజితులయ్యారు.
7.23.53
राक्षसेन्द्रस्तु तच्छ्रुत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
हर्षान्नादं विमुञ्चन्वै निष्क्रान्तो वरुणालयात् ॥ ७.२३.५३ ॥
రాక్షసరాజు అది విని, తన పేరును ప్రకటించి, ఆనందంతో గర్జిస్తూ వరుణుని నివాసం నుండి బయలుదేరాడు.
7.23.54
आगतस्तु पथा येन तेनैव विनिवृत्य सः ।
लङ्कामभिमुखो रक्षो नभस्तलगतो ययौ ॥ ७.२३.५४ ॥
అతడు వచ్చిన దారినే తిరిగి, ఆ రాక్షసుడు లంక వైపు ముఖంగా ఆకాశమార్గంలో వెళ్లిపోయాడు.