વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.25.1
स तु दत्त्वा दशग्रीवो वनं घोरं स्वरस्य तत् ।
भगिनीं च समाश्वास्य हृष्टः स्वस्थतरो ऽभवत् ॥ ७.२५.१ ॥
દશગ્રીવે તે ભયંકર વન સ્વરસને આપીને અને બહેનને આશ્વાસન આપીને, હર્ષિત થઈ વધુ સ્વસ્થ થયો.
7.25.2
ततो निकुम्भिला नाम लङ्कोपवनमुत्तमम् ।
तद्राक्षसेन्द्रो बलवान्प्रविवेश सहानुगः ॥ ७.२५.२ ॥
પછી નિકુંભિલા નામના લંકાના ઉત્તમ ઉપવનમાં બળવાન રાક્ષસેન્દ્ર પોતાના અનુચરો સાથે પ્રવેશ્યો.
7.25.3
ततो यूपशताकीर्णं सौम्यचैत्योपशोभितम् ।
ददर्श विष्ठितं यज्ञं श्रिया सम्प्रज्वलन्निव ॥ ७.२५.३ ॥
પછી સેંકડો યૂપસ્તંભોથી ભરેલો, શુભ ચૈત્યોથી શોભતો, સ્થાપિત યજ્ઞ તેણે જોયો; તે જાણે પોતાની શોભાથી પ્રજ્વલિત થઈ રહ્યો હતો.
7.25.4
ततः कृष्णाजिनधरं कमण्डलुशिखाध्वजम् ।
ददर्श स्वसुतं तत्र मेघनादं भयावहम् ॥ ७.२५.४ ॥
ત્યાં કૃષ્ણમૃગચર્મ પહેરેલા, કમંડળ, શિખા અને ધ્વજ ધારણ કરેલા, ભયાવહ એવા પોતાના પુત્ર મેઘનાદને તેણે જોયો.
7.25.5
तं समासाद्य लङ्केशः परिष्वज्वाथ बाहुभिः ।
अब्रवीत्किमिदं वत्स वर्तसे ब्रूहि तत्त्वतः ॥ ७.२५.५ ॥
લંકાધિપતિ તેની પાસે જઈ બાહુઓથી આલિંગન આપીને બોલ્યો, "વત્સ, આ તું શું કરે છે? સાચું કહે."
7.25.6
उशना त्वब्रवीत्तत्र यज्ञसम्पत्समृद्धये ।
रावणं राक्षसश्रेष्ठं द्विजश्रेष्ठो महातपाः ॥ ७.२५.६ ॥
ત્યાં મહાતપસ્વી દ્વિજશ્રેષ્ઠ ઉશનસે યજ્ઞની સંપૂર્ણતા અને સમૃદ્ધિ માટે રાક્ષસશ્રેષ્ઠ રાવણને કહ્યું.
7.25.7
अहमाख्यामि ते राजञ्छ्रूयतां सर्वमेव तत् ।
यज्ञास्ते सप्त पुत्रेण प्राप्तास्सुबहुविस्तराः ॥ ७.२५.७ ॥
હે રાજન, હું તને કહું છું, એ બધું સાંભળ. તારા પુત્રે સાત યજ્ઞો મેળવ્યા, જે અતિ વિસ્તૃત અને ઘણા હતા.
7.25.8
अग्निष्टोमो ऽश्वमेधश्च यज्ञो बहुसुवर्णकः ।
राजसूयस्तथा यज्ञो गोमेधो वैष्णवस्तथा ॥ ७.२५.८ ॥
અગ્નિષ્ટોમ, અશ્વમેધ, ઘણા સુવર્ણવાળો યજ્ઞ, રાજસૂય, ગોમેધ અને વૈષ્ણવ યજ્ઞ પણ.
7.25.9
माहेश्वरे प्रवृत्ते तु यज्ञे पुम्भिः सुदुर्लभे ।
वरांस्ते लब्धवान्पुत्रः साक्षात्पशुपतेरिह ॥ ७.२५.९ ॥
માહેશ્વર યજ્ઞ શરૂ થતાં, મનુષ્યો માટે અતિ દુર્લભ એવા તે યજ્ઞમાં, તારા પુત્રે અહીં સાક્ષાત પશુપતિ પાસેથી વરદાન મેળવ્યા.
7.25.10
कामगं स्यन्दनं दिव्यमन्तरिक्षचरं ध्रुवम् ।
मायां च तामसीं नाम यया सम्पद्यते तमः ॥ ७.२५.१० ॥
ઇચ્છા મુજબ જતો, આકાશમાં વિચરતો દિવ્ય રથ ચોક્કસ; અને જેનાથી અંધકાર સર્જાય છે તે તામસી નામની માયા પણ.
7.25.11
एतया किल सङ्ग्रामे मायया राक्षसेश्वर ।
प्रयुक्तया गतिः शक्या नहि ज्ञातुं सुरासुरैः ॥ ७.२५.११ ॥
હે રાક્ષસેશ્વર, યુદ્ધમાં આ માયાનો પ્રયોગ કરતાં, તેની ગતિ દેવો અને અસુરો પણ જાણી શકતા નથી.
7.25.12
अक्षयाविषुधी बाणैश्चापं चापि सुदुर्जयम् ।
अस्त्रं च बलवद्राजञ्छत्रुविध्वंसनं रणे ॥ ७.२५.१२ ॥
બે અક્ષય તરકસો, બાણો સહિત, અને અતિ અજેય ધનુષ્ય પણ; હે રાજન, રણમાં શત્રુઓનો નાશ કરનાર બળવાન અસ્ત્ર પણ.
7.25.13
एतान्सर्वान्वरांल्लब्ध्वा पुत्रस्ते ऽयं दशानन ।
अद्य यज्ञसमाप्तौ च त्वां दिदृक्षुस्स्थितो ह्यहम् ॥ ७.२५.१३ ॥
હે દશાનન, તારા આ પુત્રે આ બધા વરદાન મેળવ્યા છે. આજે યજ્ઞની સમાપ્તિ વખતે તને જોવાની ઇચ્છાથી હું અહીં ઊભો છું.
7.25.14
ततो ऽब्रवीदृशग्रीवो न शोभनमिदं कृतम् ।
पूजिताः शत्रवो यस्माद्द्रव्यैरिन्द्रपुरोगमाः ॥ ७.२५.१४ ॥
ત્યારે દશગ્રીવે કહ્યું, "આ સારું કરાયું નથી, કારણ કે ઇન્દ્ર વગેરે શત્રુઓનું દ્રવ્યોથી પૂજન કરાયું છે."
7.25.15
एहीदानीं कृतं विद्धि सुकृतं तन्न संशयः ।
आगच्छ सौम्य गच्छामः स्वमेव भवनं प्रति ॥ ७.२५.१५ ॥
આવ, હવે જાણી લે કે જે કરાયું તે સત્કર્મ છે, એમાં શંકા નથી. આવ સૌમ્ય, આપણે પોતાના જ ભવન તરફ જઈએ.
7.25.16
ततो गत्वा दशग्रीवः सपुत्रः सविभीषणः ।
स्त्रियो ऽवतारयामास सर्वास्ता बाष्पगद्गदाः ॥ ७.२५.१६ ॥
પછી દશગ્રીવે પુત્ર અને વિભીષણ સાથે જઈને આંસુથી ગળગળા થયેલી તે બધી સ્ત્રીઓને ઉતરાવી.
7.25.17
लक्षिण्यो रत्नभूताश्च देवदानवरक्षसाम् ।
तस्य तासु मतिं ज्ञात्वा धर्मत्मा वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.२५.१७ ॥
તે દેવ, દાનવ અને રાક્ષસોની રત્ન સમાન સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ હતી. તેમના વિષેનો તેનો મનોભાવ જાણીને ધર્માત્મા વિભીષણે આ વચન કહ્યું.
7.25.18
ईदृशैस्त्वं समाचारैर्यशोर्थकुलनाशनैः ।
धर्षणं ज्ञातिनां ज्ञात्वा स्वमतेन विचेष्टसे ॥ ७.२५.१८ ॥
યશ, ધન અને કુળનો નાશ કરનારા આવા આચરણોથી, સ્વજનોનું અપમાન થઈ રહ્યું છે એ જાણવા છતાં તું પોતાની મરજીથી વર્તે છે.
7.25.19
ज्ञातींस्तान्धर्षयित्वेमास्त्वया ऽ ऽनीता वराङ्गनाः ।
त्वामतिक्रम्य मधुना राजन्कुम्भीनसी हृता ॥ ७.२५.१९ ॥
હે રાજન્, તે સ્વજનોનું અપમાન કરીને તું આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓને અહીં લાવ્યો; અને તને પણ ઓળંગીને મધુએ કુંભીનસીનું હરણ કર્યું.
7.25.20
रावणस्त्वब्रवीद्वाक्यं नावगच्छामि किं त्विदम् ।
को ऽयं यस्तु त्वया ऽ ऽख्यातो मधुरित्येव नामतः ॥ ७.२५.२० ॥
રાવણે કહ્યું: હું આ વાત સમજી શકતો નથી; તેં નામથી મધુ કહ્યો તે આ કોણ છે?
7.25.21
विभीषणस्तु सङ्क्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत् ।
श्रूयतामस्य पापस्य कर्मणः फलमागतम् ॥ ७.२५.२१ ॥
વિભીષણ ક્રોધે ભરાઈને પોતાના ભાઈને બોલ્યો: સાંભળ, આ પાપીના કર્મનું ફળ આવી પહોંચ્યું છે.
7.25.22
मातामहस्य यो भ्राता ज्येष्ठो भ्राता सुमालिनः ।
माल्यवानिति विख्यातो वृद्धः प्राज्ञो निशाचरः ॥ ७.२५.२२ ॥
જે માતામહનો જ્યેષ્ઠ ભાઈ અને સુમાલીનો મોટો ભાઈ છે, માલ્યવાન નામે પ્રસિદ્ધ, વૃદ્ધ અને બુદ્ધિમાન નિશાચર.
7.25.23
पिता ज्येष्ठो जनन्या नो ह्यस्माकं चार्यको ऽभवत् ।
तस्य कुम्भीनसी नाम दुहितुर्दुहिता ऽभवत् ॥ ७.२५.२३ ॥
અમારી માતાના જ્યેષ્ઠ પિતા, અને અમારા પણ દાદા તે જ હતા; તેમની દીકરીની દીકરીનું નામ કુંભીનસી.
7.25.24
मातृष्वसुरथास्माकं सा च कन्या ऽनलोद्भवा ।
भवत्यस्माकमेवैषा भ्रातृणां धर्मतः स्वसा ॥ ७.२५.२४ ॥
અમારી માસીની દીકરી તે કન્યા, અગ્નિથી જન્મેલી; તે ધર્મ પ્રમાણે અમારા સૌ ભાઈઓની બહેન જ છે.
7.25.25
सा हृता मधुना राजन्राक्षसेन बलीयसा ।
यज्ञप्रवृत्ते पुत्रे तु मयि चान्तर्जलोषिते ॥ ७.२५.२५ ॥
હે રાજન, યજ્ઞમાં લીન પુત્ર અને હું પાણીની અંદર રહેતા હતા ત્યારે, બળવાન રાક્ષસ મધુએ તેનું હરણ કર્યું.
7.25.26
कुम्भकर्णे महाराज निद्रामनुभवत्यथ ।
निहत्य राक्षसश्रेष्ठानमात्यानिह सम्मतान् ॥ ७.२५.२६ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે કુંભકર્ણ નિદ્રામાં હતો; અહીંના માનનીય રાક્ષસશ્રેષ્ઠો અને અમાત્યોને મારીને...
7.25.27
धर्षयित्वा हृता सा तु सुप्ताप्यन्तःपुरे तव ।
श्रुत्वा ऽपि तन्महाराज क्षान्तमेव हतो न सः ॥ ७.२५.२७ ॥
તારા અંતઃપુરમાં સૂતી હોવા છતાં તેનું અપમાન કરીને તેનું હરણ કરવામાં આવ્યું. હે મહારાજ, આ સાંભળીને પણ તેણે ક્ષમા જ કરી, તેથી તે માર્યો ગયો નહીં.
7.25.28
यस्मादवश्यं दातव्या कन्या भर्त्रे हि भ्रातृभिः ।
तदेतत्कर्मणो ह्यस्य फलं पापस्य दुर्मते ॥ ७.२५.२८ ॥
ભાઈઓએ કન્યા પતિને અવશ્ય આપવી જોઈએ, તેથી હે દુર્બુદ્ધિ, આ જ એ પાપકર્મનું ફળ છે.
7.25.29
अस्मिन्नेवाभिसम्प्राप्तं लोके विदितमस्तु ते ।
विभीषणवचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रः स रावणः ।
दौरात्म्येनात्मनोद्धूतस्तप्ताम्भ इव सागरः ॥ ७.२५.२९ ॥
આ વાત જગતમાં જાણીતી થાઓ. વિભીષણના વચન સાંભળીને રાક્ષસરાજ રાવણ પોતાની દુષ્ટતાથી ઉકળતા પાણીવાળા સાગરની જેમ ઊછળ્યો.
7.25.30
ततो ऽब्रवीदृशग्रीवः क्रुद्धः संरक्तलोचनः ।
कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं शूराः सज्जीभवन्तु नः ॥ ७.२५.३० ॥
ત્યારે ક્રોધથી લાલ આંખોવાળો દશગ્રીવ બોલ્યો, "મારો રથ ઝડપથી તૈયાર કરો; આપણા શૂરવીરો પણ તૈયાર થાઓ."
7.25.31
भ्राता मे कुम्भकर्णश्च ये च मुख्या निशाचराः ।
वाहनान्यधिरोहन्तु नानाप्रहरणायुधाः ॥ ७.२५.३१ ॥
મારો ભાઈ કુંભકર્ણ અને જે મુખ્ય નિશાચરો છે, તેઓ નાના પ્રકારનાં શસ્ત્રો લઈ પોતાનાં વાહનો પર ચડો.
7.25.32
अद्य तं समरे हत्वा मधुं रावणनिर्भयम् ।
सुरलोकं गमिष्यामि युद्धकाङ्क्षी सुहृद्वृतः ॥ ७.२५.३२ ॥
આજે યુદ્ધમાં રાવણથી પણ ન ડરનાર તે મધુને મારીને, યુદ્ધની ઇચ્છાથી, મિત્રોથી ઘેરાયેલો હું દેવલોકમાં જઈશ.
7.25.33
अक्षौहिणीसहस्राणि चत्वार्यग्र्याणि रक्षसाम् ।
नानाप्रहरणान्याशु निर्ययुर्युद्धकाङ्क्षिणाम् ॥ ७.२५.३३ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છાવાળા રાક્ષસોની ચાર હજાર મુખ્ય અક્ષૌહિણી સેનાઓ નાના પ્રકારનાં શસ્ત્રો લઈ તરત નીકળી પડી.
7.25.34
इन्द्रजित्त्वग्रतः सैन्यात्सैनिकान्परिगृह्य च ।
जगाम रावणो मध्ये कुम्भकर्णश्च पृष्ठतः ॥ ७.२५.३४ ॥
ઇન્દ્રજિત સૈન્યની આગળ સૈનિકોને લઈને ચાલ્યો; રાવણ વચ્ચે અને કુંભકર્ણ પાછળ ચાલ્યા.
7.25.35
विभीषणश्च धर्मात्मा लङ्कायां धर्मामाचरत् ।
शोषाः सर्वे महाभागा ययुर्मधुपुरं प्रति ॥ ७.२५.३५ ॥
ધર્માત્મા વિભીષણ લંકામાં ધર્મનું આચરણ કરતા રહ્યા; બાકીના સર્વ મહાભાગો મધુપુર તરફ ગયા.
7.25.36
खरैरुष्ट्रैर्हयैर्दीप्तैः शिंशुमारैर्महोरगैः ।
राक्षसाः प्रययुः सर्वे कृत्वा ऽ ऽकाशं निरन्तरम् ॥ ७.२५.३६ ॥
ગધેડાં, ઊંટ, ચમકતા ઘોડા, શિંશુમાર અને મહાસર્પો પર સવાર થઈને સર્વ રાક્ષસો આકાશને સતત ભરી દેતા ચાલ્યા.
7.25.37
दैत्याश्च शतशस्तत्र कृतवैराश्च दैवतैः ।
रावणं प्रेक्ष्य गच्छन्तमन्वगच्छन्हि पृष्ठतः ॥ ७.२५.३७ ॥
દેવતાઓ સાથે વેર ધરાવતા સેંકડો દૈત્યો પણ રાવણને જતો જોઈને તેની પાછળ ગયા.
7.25.38
स तु गत्वा मधुपुरं प्रविश्य च दशाननः ।
न ददर्श मधुं तत्र भगिनीं तत्र दृष्टवान् ॥ ७.२५.३८ ॥
તે દશાનન મધુપુરમાં જઈને પ્રવેશ્યો; પણ ત્યાં તેને મધુ જોવા ન મળ્યો; ત્યાં તેણે પોતાની બહેનને જોઈ.
7.25.39
सा च प्रह्वाञ्जलिर्भूत्वा शिरसा चरणौ गता ॥ ७.२५.३९ ॥
તે વિનયપૂર્વક હાથ જોડીને માથાથી તેના ચરણોમાં પડી.
7.25.40
तस्य राक्षसराजस्य त्रस्ता कुम्भीनसी तदा ।
तां समुत्थापयामास न भेतव्यमिति ब्रुवन् ॥ ७.२५.४० ॥
તે રાક્ષસરાજની સામે ભયભીત કુંભીનસીને તેણે ઊભી કરી અને "ડરીશ નહીં" એમ કહ્યું.
7.25.41
रावणो राक्षसश्रेष्ठः किं चापि करवाणि ते ।
साब्रवीद्यदि मे राजन्प्रसन्नस्त्वं महाभुज ।
भर्तारं न ममेहाद्य हन्तुर्महसि मानद ॥ ७.२५.४१ ॥
રાક્ષસશ્રેષ્ઠ રાવણ, તારા માટે હું શું કરું? તે બોલી: "હે રાજન, હે મહાબાહુ, જો તું મારા પર પ્રસન્ન હોય, તો હે માનદાતા, આજે અહીં મારા પતિના હત્યારાને તું ન મારીશ."
7.25.42
न हीदृशं भयं किञ्चित्कुलस्त्रीणामिहोच्यते ।
भयानामपि सर्वेषां वैधव्यं व्यसनं महत् ॥ ७.२५.४२ ॥
કુલીન સ્ત્રીઓ માટે અહીં આનાથી મોટો કોઈ ભય કહેવાતો નથી; બધા ભયોમાં વૈધવ્ય જ મોટી આપત્તિ છે.
7.25.43
सत्यवाग्भव राजेन्द्र मामवेक्षस्व याचतीम् ।
त्वयाप्युक्तं महाराज न भेतव्यमिति स्वयम् ॥ ७.२५.४३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, સત્યવાદી બનો; યાચના કરતી મને જુઓ. હે મહારાજ, 'ડરવાની જરૂર નથી' એમ તમે પોતે જ કહ્યું હતું.
7.25.44
रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टः स्वसारं तत्र संस्थिताम् ।
क्व चासौ तव भर्ता वै मम शीघ्रं निवेद्यताम् ॥ ७.२५.४४ ॥
ત્યારે ધૃષ્ટ રાવણે ત્યાં ઊભેલી પોતાની બહેનને કહ્યું: 'તારો તે પતિ ક્યાં છે? મને તરત જણાવ.'
7.25.45
सह तेन गमिष्यामि सुरलोकं जयावहे ।
तव कारुण्यसौहार्दान्निवृत्तो ऽस्मि मधोर्वधात् ॥ ७.२५.४५ ॥
'હે વિજય અપાવનાર, હું તેની સાથે દેવલોકમાં જઈશ. તમારી કરુણા અને સ્નેહથી હું મધુના વધથી પાછો ફર્યો છું.'
7.25.46
इत्युक्ता सा समुत्थाप्य प्रसुप्तं तं निशाचरम् ।
अब्रवीत्सम्प्रहृष्टेव राक्षसी सा पतिं वचः ॥ ७.२५.४६ ॥
એમ કહીને તે રાક્ષસીએ સૂતેલા તે નિશાચરને જગાડ્યો; અત્યંત હર્ષિત હોય તેમ તેણીએ પતિને આ વચન કહ્યું.
7.25.47
एष प्राप्तो दशग्रीवो मम भ्राता महाबलः ।
सुरलोकजयाकाङ्क्षी साहाय्ये त्वां वृणोति च ॥ ७.२५.४७ ॥
'જુઓ, મારો મહાબલી ભાઈ દશગ્રીવ આવ્યો છે; દેવલોક જીતવાની ઇચ્છાથી તે મદદ માટે તને પસંદ કરે છે.'
7.25.48
तदस्य त्वं सहायार्थं सबन्धुर्गच्छ राक्षस ।
स्निग्धस्य भजमानस्य युक्तमर्थाय कल्पितुम् ॥ ७.२५.४८ ॥
'તેથી હે રાક્ષસ, તું તારા સ્વજનો સાથે તેની મદદ માટે જા. સ્નેહાળ અને શરણે આવેલાનું કાર્ય કરવું યોગ્ય છે.'
7.25.49
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तथेत्याह मधुर्वचः ॥ ७.२५.४९ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને 'એમ જ થાઓ' કહીને મધુએ મધુર વચનો કહ્યાં.
7.25.50
ददर्श राक्षसश्रेष्ठं यथान्यायमुपेत्य सः ।
पूजयमास धर्मेण रावणं राक्षसाधिपम् ॥ ७.२५.५० ॥
યથાવિધિ પાસે જઈને રાક્ષસશ્રેષ્ઠને જોઈને તેણે ધર્મ પ્રમાણે રાક્ષસાધિપતિ રાવણનો સત્કાર કર્યો.
7.25.51
प्राप्य पूजां दशग्रीवो मधुवेश्मानि वीर्यवान् ।
तत्र चैकां निशामुष्य गमनायोपचक्रमे ॥ ७.२५.५१ ॥
મધુના ઘરે સત્કાર પામીને પરાક્રમી દશગ્રીવે ત્યાં એક રાત રોકાઈને પ્રયાણની તૈયારી શરૂ કરી.
7.25.52
ततः कैलासमासाद्य शैलं वैश्रवणालयम् ।
राक्षसेन्द्रो महेन्द्राभः सेनामुपनिवेशयत् ॥ ७.२५.५२ ॥
પછી વૈશ્રવણના નિવાસ કૈલાસ પર્વત પર પહોંચીને મહેન્દ્ર સમાન તેજસ્વી રાક્ષસેન્દ્રે પોતાની સેનાને ત્યાં પડાવ નાખવા આદેશ આપ્યો.