વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.27.1
कैलासं लङ्घयित्वाथ दशग्रीवः स रावणः ।
आससाद महातेजा इन्द्रलोकं निशाचरः ॥ ७.२७.१ ॥
કૈલાસને ઓળંગીને દશગ્રીવ એ રાવણ, મહાતેજસ્વી નિશાચર, ઇન્દ્રલોકે પહોંચ્યો.
7.27.2
तस्य राक्षससैन्यस्य समन्तादुपयास्यतः ।
देवलोकं ययौ शब्दो मथ्यमानार्णवोपमः ॥ ७.२७.२ ॥
એ રાક્ષસ સેના ચોતરફથી આગળ વધતી હતી ત્યારે, મંથન થતા સમુદ્ર જેવો અવાજ દેવલોક સુધી પહોંચ્યો.
7.27.3
श्रुत्वा तु रावणं प्राप्तमिन्द्रश्चलित आसनात् ।
अब्रवीत्तत्र तान् देवान् सर्वानेव समागतान् ॥ ७.२७.३ ॥
રાવણ આવ્યો છે એ સાંભળીને ઇન્દ્ર પોતાના આસન પરથી ડગી ગયો; ત્યાં ભેગા થયેલા બધા દેવોને તેણે કહ્યું.
7.27.4
आदित्यान्सवसून्रुद्रान्विश्वान्साध्यान्मरुद्गणान् ।
सज्जीभवत युद्धार्थं रावणस्य दुरात्मनः ॥ ७.२७.४ ॥
હે આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો, વિશ્વો, સાધ્યો, મરુદ્ગણો, દુરાત્મા રાવણ સાથે યુદ્ધ માટે તૈયાર થાઓ.
7.27.5
एवमुक्तास्तु शक्रेण देवाः शक्रसमा युधि ।
सन्नह्य सुमहासत्त्वा युद्धश्रद्धासमन्विताः ॥ ७.२७.५ ॥
ઇન્દ્રે આમ કહ્યું ત્યારે, યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સમાન તે મહાબળવાન દેવો કવચ ધારણ કરીને યુદ્ધોત્સાહથી ભરાઈ ગયા.
7.27.6
स तु दीनः परित्रस्तो महेन्द्रो रावणं प्रति ।
विष्णोः समीपमागत्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.२७.६ ॥
પરંતુ રાવણ વિશે ભયભીત અને દુઃખી થયેલા મહેન્દ્ર વિષ્ણુ પાસે આવીને આ શબ્દો બોલ્યા.
7.27.7
विष्णो कथं करिष्यामि महावीर्यपराक्रमः ।
असौ हि बलवद्रक्षो युद्धार्थमभिवर्तते ॥ ७.२७.७ ॥
હે વિષ્ણુ, મહાવીર્ય અને પરાક્રમવાળો હું કેવી રીતે કરું? તે બળવાન રાક્ષસ યુદ્ધ માટે આગળ વધી રહ્યો છે.
7.27.8
वरप्रदानाद्बलवान्न खल्वन्येन हेतुना ।
तत्तु सत्यवचः कार्यं यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ ७.२७.८ ॥
વરદાનને કારણે જ તે બળવાન છે, બીજા કોઈ કારણે નહીં. પરંતુ પદ્મયોનિ (બ્રહ્મા)એ કહેલું સત્યવચન પાળવું જ જોઈએ.
7.27.9
तद्यथा नमुचिर्वृत्रो बलिर्नरकशम्बरौ ।
त्वद्बलं समवष्टभ्य मया दग्धास्तथा कुरु ॥ ७.२७.९ ॥
તારા બળનો આધાર લઈને મેં નમુચિ, વૃત્ર, બલિ, નરક અને શંબરનો નાશ કર્યો હતો, તેમ હવે પણ કર.
7.27.10
नह्यन्यो देवदेवेश त्वामृते मधुसूदन ।
गतिः परायणं नास्ति त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ ७.२७.१० ॥
હે દેવદેવેશ, હે મધુસૂદન, તારા સિવાય બીજો કોઈ નથી. ચરાચર સહિત ત્રણેય લોકમાં તારા સિવાય બીજો આશ્રય કે પરમ આધાર નથી.
7.27.11
त्वं हि नारायणः श्रीमान्पद्मनाभः सनातनः ।
त्वयेमे स्थापिता लोकाः शक्रश्चाहं सुरेश्वरः ॥ ७.२७.११ ॥
તું જ શ્રીમાન નારાયણ, પદ્મનાભ, સનાતન છે. તારા દ્વારા આ લોકો સ્થાપિત થયા છે; ઇન્દ્ર એવો હું અને સુરેશ્વર પણ તારા દ્વારા જ સ્થાપિત છીએ.
7.27.12
त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
त्वामेव भगवन्सर्वे प्रविशन्ति युगक्षये ॥ ७.२७.१२ ॥
તારા દ્વારા આ સમગ્ર ત્રૈલોક્ય ચરાચર સહિત સર્જાયું છે. હે ભગવાન, યુગના અંતે સર્વ તારામાં જ પ્રવેશે છે.
7.27.13
तदाचक्ष्व यथा तत्त्वं देवदेव मम स्वयम् ।
अपि चक्रसहायस्त्वं योत्स्यसे रावणं प्रभो ॥ ७.२७.१३ ॥
તેથી હે દેવદેવ, આપ સ્વયં મને યથાર્થ કહો. હે પ્રભો, ચક્રની સહાયથી આપ રાવણ સાથે યુદ્ધ કરશો?
7.27.14
एवमुक्तः स शक्रेण देवो नारायणः प्रभुः ।
अब्रवीन्न परित्रासः कर्तव्यः श्रूयतां च मे ॥ ७.२७.१४ ॥
ઇન્દ્રે આમ કહેતાં દેવ નારાયણ પ્રભુએ કહ્યું, "ભય ન રાખવો; હવે મારી વાત સાંભળો."
7.27.15
न तावदेष दुष्टात्मा शक्यो जेतुं सुरासुरैः ।
हन्तुं चापि समासाद्य वरदानेन दुर्जयः ॥ ७.२७.१५ ॥
આ દુષ્ટાત્માને હમણાં દેવો અને અસુરો જીતી કે મારી શકે તેમ નથી; વરદાનથી તે દુર્જય બન્યો છે.
7.27.16
सर्वथा तु महत्कर्म करिष्यति बलोत्कटः ।
राक्षसः पुत्रसहितो दृष्टमेतन्निसर्गतः ॥ ७.२७.१६ ॥
પણ બળોન્મત્ત આ રાક્ષસ પુત્રો સહિત સર્વ રીતે મહાન કર્મ કરશે; આ સ્વભાવથી જ જોવામાં આવ્યું છે.
7.27.17
यत्तु मां त्वमभाषिष्ठ युद्ध्यस्वेति सुरेश्वर ।
नाहं तं प्रतियोत्स्यामि रावणं राक्षसं युधि ॥ ७.२७.१७ ॥
હે સુરેશ્વર, આપે મને 'યુદ્ધ કર' એમ કહ્યું; પણ યુદ્ધમાં તે રાક્ષસ રાવણ સામે હું લડીશ નહીં.
7.27.18
नाहत्वा समरे शत्रुं विष्णुः प्रतिनिवर्तते ।
दुर्लभश्चैव कामो ऽद्य वरगुप्ताद्धि रावणात् ॥ ७.२७.१८ ॥
વિષ્ણુ યુદ્ધમાં શત્રુને માર્યા વિના પાછા ફરતા નથી; પણ વરદાનથી રક્ષિત રાવણ પાસેથી તે ઇચ્છા હવે દુર્લભ છે.
7.27.19
प्रतिजाने च देवेन्द्र त्वत्समीपे शतक्रतो ।
भविता ऽस्मि यथा ऽस्याहं रक्षसो मृत्युकारणम् ॥ ७.२७.१९ ॥
હે દેવેન્દ્ર, હે શતક્રતુ, તમારી સમક્ષ હું પ્રતિજ્ઞા કરું છું કે આ રાક્ષસના મૃત્યુનું કારણ હું જ બનીશ.
7.27.20
अहमेव निहन्ता ऽस्मि रावणं सपुरःसरम् ।
देवता नन्दयिष्यामि ज्ञात्वा कालमुपागतम् ।
एतत्ते कथितं तत्त्वं देवराज शचीपते ॥ ७.२७.२० ॥
હું જ રાવણને તેના મુખ્ય અનુચરો સહિત હણીશ. સમય આવી ગયો છે એમ જાણીને દેવતાઓને આનંદ આપીશ. હે દેવરાજ, હે શચીપતિ, આ સત્ય મેં તમને કહ્યું છે.
7.27.21
युद्ध्यस्व विगतत्रासः सर्वैः सार्धं महाबल ॥ ७.२७.२१ ॥
હે મહાબલ, ભય વિના સૌની સાથે યુદ્ધ કર.
7.27.22
यामि ज्ञात्वा कालमुपागतम् ।
ततो रुद्राः सहादित्या वसवो मरुतो ऽश्वनौ ।
सन्नद्धा निर्ययुस्तूर्णं राक्षसानभितः पुरात् ॥ ७.२७.२२ ॥
સમય આવી ગયો છે એમ જાણીને હું જાઉં છું. ત્યારે રુદ્રો, આદિત્યો, વસુઓ, મરુતો અને બંને અશ્વિનીકુમારો સજ્જ થઈને તરત નગરમાંથી રાક્ષસો તરફ નીકળ્યા.
7.27.23
एतस्मिन्नन्तरे नादः शुश्रुवे रजनीक्षये ।
तस्य रावणसैन्यस्य प्रयुद्धस्य समन्ततः ॥ ७.२७.२३ ॥
એ જ સમયે રાતના અંતે ચારેબાજુ યુદ્ધમાં લાગેલા રાવણના સૈન્યમાંથી એક ભયંકર અવાજ સંભળાયો.
7.27.24
ते प्रयुद्धा महावीर्या ह्यन्योन्यमभिवीक्ष्य वै ।
सङ्ग्राममेवाभिमुखा ह्यभवर्तन्त हृष्टवत् ॥ ७.२७.२४ ॥
તે મહાપરાક્રમી યોદ્ધાઓ એકબીજાને જોઈને યુદ્ધ સામે ઊભા રહ્યા અને હર્ષથી આગળ વધ્યા.
7.27.25
ततो दैवतसैन्यनां सङ्क्षोभः समजायत ।
तदक्षयं महासैन्यं दृष्ट्वा समरमूर्धनि ॥ ७.२७.२५ ॥
ત્યારે દેવસેનાઓમાં ખળભળાટ મચી ગયો; યુદ્ધમોરચે તે અક્ષય મહાસેનાને જોઈને.
7.27.26
ततो युद्धं समभवेद्देवदानवरक्षसाम् ।
घोरं तुमुलनिर्ह्रादं नानाप्रहरणोद्यतम् ॥ ७.२७.२६ ॥
ત્યારે દેવ, દાનવ અને રાક્ષસો વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું; કોલાહલભરી ગર્જના સાથે, અનેક શસ્ત્રો ઉગામીને.
7.27.27
एतस्मिन्नन्तरे शूरा राक्षसा घोरदर्शनाः ।
युद्धार्थं समवर्तन्त सचिवा रावणस्य ते ॥ ७.२७.२७ ॥
આ દરમિયાન રાવણના તે શૂરવીર, ભયંકર દેખાતા સચિવ રાક્ષસો યુદ્ધ માટે આગળ આવ્યા.
7.27.28
मारीचश्च प्रहस्तश्च महापार्श्वमहोदरौ ।
अकम्पनो निकुम्भश्च शुकः सारण एव च ॥ ७.२७.२८ ॥
મારીચ અને પ્રહસ્ત, મહાપાર્શ્વ અને મહોદર, અકંપન અને નિકુંભ, તથા શુક અને સારણ પણ.
7.27.29
संह्लादो धूमकेतुश्च महादंष्ट्रो घटोदरः ।
जम्बुमाली महाह्रादो विरूपाक्षश्च राक्षसः ॥ ७.२७.२९ ॥
સંહ્લાદ અને ધૂમકેતુ, મહાદંષ્ટ્ર અને ઘટોદર, જંબુમાલી, મહાહ્રાદ, અને રાક્ષસ વિરૂપાક્ષ.
7.27.30
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च दुर्मुखो दूषणः खरः ।
त्रिशिराः करवीराक्षः सूर्यशत्रुश्च राक्षसः ॥ ७.२७.३० ॥
સુપ્તઘ્ન અને યજ્ઞકોપ, દુર્મુખ, દૂષણ અને ખર, ત્રિશિરા અને કરવીરાક્ષ, તથા રાક્ષસ સૂર્યશત્રુ.
7.27.31
महाकायो ऽतिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ ।
एतैः सर्वैः परिवृतो महावीर्यो महाबलः ॥ ७.२७.३१ ॥
મહાકાય અને અતિકાય, દેવાંતક અને નરાંતક; આ સૌથી ઘેરાયેલો, મહાપરાક્રમી અને મહાબળવાન (તે).
7.27.32
रावणस्यार्यकः सैन्यं सुमाली प्रविवेश ह ।
स दैवतगणान्सर्वान्नानाप्रहरणैः शितैः ।
व्यध्वंसयत्सुसङ्क्रुद्धो वायुर्जलधरानिव ॥ ७.२७.३२ ॥
રાવણના નાના સુમાલી સેનામાં પ્રવેશ્યો. અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને, અનેક પ્રકારના તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી તેણે સર્વ દેવગણોને વાયુ મેઘોને વિખેરે તેમ વિખેરી નાખ્યા.
7.27.33
तद्दैवतबलं राम हन्यमानं निशाचरैः ।
प्रणुन्नं सर्वतो दिग्भ्यः सिंहनुन्ना मृगा इव ॥ ७.२७.३३ ॥
હે રામ! નિશાચરો દ્વારા મારી રહેલી તે દેવસેના, સિંહે ભગાડેલા મૃગોની જેમ ચારે દિશાઓમાંથી ભગાડાઈ ગઈ.
7.27.34
एतस्मिन्नन्तरे शूरो वसूनामष्टमो वसुः ।
सावित्र इति विख्यातः प्रविवेश रणाजिरम् ॥ ७.२७.३४ ॥
આ દરમિયાન, વસુઓમાંનો આઠમો, સાવિત્ર નામે પ્રખ્યાત શૂરવીર વસુ રણાંગણમાં પ્રવેશ્યો.
7.27.35
तथा ऽ ऽदित्यौ महावीर्यौ त्वष्टा पूषा च दंशितौ ।
निंर्भयौ सह सैन्येन तदा प्राविशतां रणे ॥ ७.२७.३५ ॥
એ જ રીતે મહાપરાક્રમી બે આદિત્યો, ત્વષ્ટા અને પૂષા, કવચધારી અને નિર્ભય થઈને પોતાની સેના સહિત ત્યારે રણમાં પ્રવેશ્યા.
7.27.36
ततो युद्धं समभवत्सुराणां सह राक्षसैः ।
क्रुद्धानां रक्षसां कीर्तिं समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.२७.३६ ॥
ત્યારે દેવો અને રાક્ષસો વચ્ચે યુદ્ધ થયું. યુદ્ધોમાં પાછા ન હટનારા, ક્રોધિત રાક્ષસોની કીર્તિ (એ યુદ્ધમાં પ્રગટી).
7.27.37
ततस्ते राक्षसाः सर्वे विबुधान्समरे स्थितान् ।
नानाप्रहरणैर्घोरैर्जघ्नुः शतसहस्रशः ॥ ७.२७.३७ ॥
ત્યારે તે બધા રાક્ષસોએ યુદ્ધભૂમિમાં ઊભેલા દેવોને અનેક ભયંકર શસ્ત્રોથી લાખો વાર પ્રહાર કર્યા.
7.27.38
देवाश्च राक्षसान्घोरान्महाबलपराक्रमान् ।
समरे विमलैः शस्त्रैरुपनिन्युर्यमक्षयम् ॥ ७.२७.३८ ॥
દેવોએ પણ યુદ્ધમાં તે ભયંકર, મહાબળવાન અને પરાક્રમી રાક્ષસોને નિર્મળ શસ્ત્રોથી યમલોકે પહોંચાડ્યા.
7.27.39
एतस्मिन्नन्तरे राम सुमाली नाम राक्षसः ।
नानाप्रहरणैः क्रुद्धस्तत्सैन्यं सो ऽभ्यवर्तत ॥ ७.२७.३९ ॥
આ દરમિયાન, હે રામ, સુમાલી નામનો રાક્ષસ ક્રોધે ભરાઈને અનેક શસ્ત્રો સાથે તે સેના પર ધસી ગયો.
7.27.40
स दैवतबलं सर्वं नानाप्रहणैः शितैः ।
व्यध्वंसयत सङ्क्रुद्धो वायुर्जलधरं यथा ॥ ७.२७.४० ॥
તે અત્યંત ક્રોધિત રાક્ષસે અનેક તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી દેવોની આખી સેનાને પવન વાદળને વિખેરે તેમ વિખેરી નાખી.
7.27.41
ते महाबाणवर्षैश्च शूलप्रासैः सुदारुणैः ।
हन्यमानाः सुराः सर्वे न व्यतिष्ठन्त संहताः ॥ ७.२७.४१ ॥
મહાબાણોની વર્ષા અને અતિ ભયંકર શૂળ-પ્રાસોથી પ્રહાર પામેલા સર્વ દેવો સાથે ઊભા રહી શક્યા નહીં.
7.27.42
ततो विद्राव्यमाणेषु दैवतेषु सुमालिना ।
वसूनामष्टमः क्रुद्धः सावित्रो वै व्यवस्थितः ॥ ७.२७.४२ ॥
ત્યારે સુમાલી દ્વારા દેવો ભગાડાતા, વસુઓમાં આઠમો સાવિત્ર ક્રોધે ભરાઈને દૃઢપણે ઊભો રહ્યો.
7.27.43
संवृतः स्वैरथानीकैः प्रहरन्तं निशाचरम् ।
विक्रमेण महातेजा वारयामास संयुगे ॥ ७.२७.४३ ॥
પોતાના સૈન્યથી ઘેરાયેલા મહાતેજસ્વીએ યુદ્ધમાં પ્રહાર કરતા તે નિશાચરને પરાક્રમથી રોક્યો.
7.27.44
ततस्तयोर्महायुद्धमभवद्रोमहर्षणम् ॥ ७.२७.४४ ॥
પછી તે બંને વચ્ચે રૂંવાડાં ઊભાં કરી દે તેવું મહાયુદ્ધ થયું.
7.27.45
सुमालिनो वसोश्चैव समरेष्वनिवर्तिनोः ।
ततस्तस्य महाबाणैर्वसुना सुमहात्मना ।
निहतः पन्नगरथः क्षणेन विनिपातितः ॥ ७.२७.४५ ॥
યુદ્ધમાં પાછા ન હટનારા સુમાલી અને વસુ વચ્ચે; પછી તે મહાત્મા વસુએ પોતાના મહાબાણોથી તેના સર્પરથને ક્ષણમાં પાડી દીધો.
7.27.46
हत्वा तु संयुगे तस्य रथं बाणशतैश्चितम् ।
गदां तस्य वधार्थाय वसुर्जग्राह पाणिना ॥ ७.२७.४६ ॥
યુદ્ધમાં સેંકડો બાણોથી ભરેલો તેનો રથ નષ્ટ કરીને, તેના વધ માટે વસુએ હાથમાં ગદા ઉપાડી.
7.27.47
ततः प्रगृह्य दीप्ताग्रां कालदण्डोपमां गदाम् ।
तां मूर्ध्नि पातयामास सावित्रो वै सुमालिनः ॥ ७.२७.४७ ॥
પછી સળગતા અગ્રભાગવાળી, કાળદંડ સમાન તે ગદા ઉપાડીને સાવિત્ર વસુએ સુમાલીના માથા પર પ્રહાર કર્યો.
7.27.48
सा तस्योपरि चोल्काभा पतन्तीव बभौ गदा ।
इन्द्रप्रमुक्ता गर्जन्ती गिराविव महाशनिः ॥ ७.२७.४८ ॥
તે ગદા ઉલ્કા જેવી ઝળહળતી તેના પર પડતી હોય તેમ શોભી; ઇન્દ્રે ફેંકેલા, ગર્જતા, પર્વત પર પડતા મહાવજ્ર જેવી.
7.27.49
तस्य नैवास्थि न शिरो न मांसं ददृशे तदा ।
गदया भस्मतां नीतं निहतस्य रणाजिरे ॥ ७.२७.४९ ॥
યુદ્ધભૂમિમાં માર્યા ગયેલાના ત્યારે હાડકું, માથું કે માંસ કંઈ દેખાયું નહિ; ગદાથી બધું ભસ્મ થઈ ગયું હતું.
7.27.50
तं दृष्ट्वा निहतं सङ्ख्ये राक्षसास्ते समन्ततः ।
व्यद्रवन्सहिताः सर्वे क्रोशमानाः परस्परम् ।
विद्राव्यमाणा वसुना राक्षसा नावतस्थिरे ॥ ७.२७.५० ॥
યુદ્ધમાં તેને હણાયેલો જોઈને તે બધા રાક્ષસો ચારે બાજુથી એકબીજાને બૂમો પાડતા એકસાથે ભાગ્યા; વસુએ હાંકી કાઢેલા રાક્ષસો ટકી શક્યા નહિ.