వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.28.1
सुमालिनं हतं दृष्ट्वा वसुना भस्मसात्कृतम् ।
स्वसैन्यं विद्रुतं चापि लक्षयित्वा ऽर्दितं सुरैः ॥ ७.२८.१ ॥
సుమాలిని వసువు చంపి భస్మం చేయడం చూసి, తన సైన్యం చెదిరి పారిపోతూ దేవతలచే పీడింపబడడం గమనించి.
7.28.2
ततः स बलवान्क्रुद्धो रावणस्य सुतस्तदा ।
निवर्त्य राक्षसान्सर्वान्मेघनादो व्यवस्थितः ॥ ७.२८.२ ॥
అప్పుడు బలవంతుడు, కోపించిన రావణుని కుమారుడు మేఘనాదుడు, రాక్షసులందరినీ వెనక్కి మళ్ళించి దృఢంగా నిలబడ్డాడు.
7.28.3
सुरथेनाग्निवर्णेन कामगेन महारथः ।
अभिदुद्राव सेनां तां वनान्यग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.२८.३ ॥
అగ్ని వర్ణపు, ఇష్టం వచ్చినట్లు నడిచే రథంపై ఉన్న మహారథుడు ఆ సైన్యంపై దూకాడు, అడవిపై మండే అగ్ని వలె.
7.28.4
ततः प्रविशतस्तस्य विविधायुधधारिणः ।
विदुद्रुवुर्दिशः सर्वा दर्शनादेव देवताः ॥ ७.२८.४ ॥
అప్పుడు వివిధ ఆయుధాలు ధరించి అతడు ప్రవేశించగానే, అతన్ని చూసిన మాత్రానే దేవతలు అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
7.28.5
न बभूव तदा कश्चिद्युयुत्सोरस्य सम्मुखे ।
सर्वानाविद्ध्य वित्रस्तांस्ततः शक्रो ऽब्रवीत्सुरान् ॥ ७.२८.५ ॥
అప్పుడు అతని ఎదుట యుద్ధం కోరి నిలిచినవారు ఎవరూ లేరు. అందరూ భయభ్రాంతులై ఉండగా ఇంద్రుడు దేవతలతో ఇలా అన్నాడు.
7.28.6
न भेतव्यं न गन्तव्यं निवर्तध्वं रणे सुराः ।
एष गच्छति पुत्रो मे युद्धार्थमपराजितः ॥ ७.२८.६ ॥
దేవతలారా, భయపడకండి, పారిపోకండి, యుద్ధంలో వెనక్కి తిరగండి. ఇదిగో నా కుమారుడు, అజేయుడు, యుద్ధం కోసం వెళ్తున్నాడు.
7.28.7
ततः शक्रसुतो देवो जयन्त इति विश्रुतः ।
रथेनाद्भुतकल्पेन सङ्ग्रामे सो ऽभ्यवर्तत ॥ ७.२८.७ ॥
అప్పుడు ఇంద్రుని కుమారుడు, జయంతుడు అని ప్రసిద్ధుడైన దేవుడు, అద్భుతమైన రూపమున్న రథంపై యుద్ధంలో ముందుకు సాగాడు.
7.28.8
ततस्ते त्रिदशाः सर्वे परिवार्य शचीसुतम् ।
रावणस्य सुतं युद्धे समासाद्य प्रजघ्निरे ॥ ७.२८.८ ॥
అప్పుడు దేవతలంతా శచీపుత్రుని చుట్టుముట్టి, యుద్ధంలో రావణుని కుమారుని ఎదుర్కొని అతనిని దెబ్బతీశారు.
7.28.9
तेषां युद्धं समभवत्सदृशं देवरक्षसाम् ।
महेन्द्रस्य च पुत्रस्य राक्षसेन्द्रसुतस्य च ॥ ७.२८.९ ॥
దేవతలు, రాక్షసుల మధ్య ఆ యుద్ధం సమానంగా సాగింది; మహేంద్రుని కుమారునికి, రాక్షసేంద్రుని కుమారునికి మధ్య కూడా అదే సమానమైన పోరాటం జరిగింది.
7.28.10
ततो मातलिपुत्रे तु गोमुखे राक्षसात्मजः ।
सारथौ पातयामास शरान्कनकभूषणान् ॥ ७.२८.१० ॥
అప్పుడు రాక్షసుని కుమారుడు మాతలి కుమారుడైన గోముఖుడనే సారథిపై బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలను ప్రయోగించాడు.
7.28.11
शचीसुतश्चापि तथा जयन्तस्तस्य सारथिम् ।
तं चापि रावणिः क्रुद्धः समन्तात्प्रत्यविध्यत ॥ ७.२८.११ ॥
శచీపుత్రుడైన జయంతుడు కూడా అలాగే తన సారథిని రక్షించాడు; కానీ కోపించిన రావణి అతనిని కూడా నలువైపుల నుండి బాణాలతో గాయపరిచాడు.
7.28.12
स हि क्रोधसमाविष्टो बली विस्फारितेक्षणः ।
रावणिः शक्रतनयं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.२८.१२ ॥
కోపంతో నిండిన, బలవంతుడైన, పెద్దగా తెరచిన కన్నులున్న రావణి ఇంద్రుని కుమారుని బాణవర్షంతో కప్పివేశాడు.
7.28.13
ततो नानाप्रहरणाञ्छितधारान्सहस्रशः ।
पातयामास सङ्क्रुद्धः सुरसैन्येषु रावणिः ॥ ७.२८.१३ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన రావణి దేవసైన్యాలపై వాడియైన అంచులు గల అనేక రకాల ఆయుధాలను వేలకొద్దీ కురిపించాడు.
7.28.14
शतघ्नीमुसलप्रासगदाखड्गपरश्वधान् ।
महान्ति गिरिशृङ्गाणि पातयामास रावणिः ॥ ७.२८.१४ ॥
శతఘ్ని, ముసలం, ప్రాసం, గద, ఖడ్గం, పరశువులు, అలాగే పెద్ద పర్వత శిఖరాలను రావణి కురిపించాడు.
7.28.15
ततः प्रव्यथिता लोकाः सञ्जज्ञे च तमो ऽभवत् ।
तस्य रावणपुत्रस्य शत्रुसैन्यानि निघ्नतः ॥ ७.२८.१५ ॥
అప్పుడు లోకాలు భయంతో కంపించాయి, చీకటి కమ్ముకుంది; రావణుని ఆ కుమారుడు శత్రుసైన్యాలను సంహరిస్తుండగా.
7.28.16
ततस्तद्दैवतबलं समन्तात्तं शचीसुतम् ।
बहुप्रकारमस्वस्थमभवच्छरपीडितम् ॥ ७.२८.१६ ॥
అప్పుడు శచీపుత్రుని (ఇంద్రుని) ఆ దేవసైన్యం అన్ని వైపులా బాణాలచే పీడింపబడి అనేక విధాలుగా అస్తవ్యస్తమైంది.
7.28.17
नाभ्यजानन्त चान्योन्यं रक्षो वा देवता ऽथवा ।
तत्र तत्र विपर्यस्तं समन्तात्परिधावति ॥ ७.२८.१७ ॥
ఎవరు రాక్షసుడో, ఎవరు దేవుడో ఒకరినొకరు గుర్తించలేకపోయారు; అన్ని వైపులా గందరగోళంతో ఇటు అటు పరుగెత్తారు.
7.28.18
देवा देवान्निजघ्नुस्ते राक्षसान्राक्षसास्तथा ।
सम्मूढास्तमसाच्छन्ना व्यद्रवन्नपरे तथा ॥ ७.२८.१८ ॥
దేవతలు దేవతలను, రాక్షసులు రాక్షసులను చంపారు; చీకటితో కప్పబడి మోహితులైన ఇతరులు కూడా అలాగే పారిపోయారు.
7.28.19
एतस्मिन्नन्तरे वीरः पुलोमा नाम वीर्यवान् ।
दैत्येन्द्रस्तेन सङ्गृह्य शचीपुत्रो ऽपवाहितः ॥ ७.२८.१९ ॥
ఇంతలో వీరుడు, పరాక్రమవంతుడు అయిన పులోమా అనే దైత్యేంద్రుడు శచీ పుత్రుణ్ణి పట్టుకొని తీసుకుపోయాడు.
7.28.20
सङ्गृह्य तं तु दौहित्रं प्रविष्टः सागरं तदा ।
आर्यकः स हि तस्यासीत्पुलोमा येन सा शची ॥ ७.२८.२० ॥
ఆ మనవణ్ణి పట్టుకొని అప్పుడతడు సముద్రంలో ప్రవేశించాడు; ఎందుకంటే ఆ పులోముడు అతనికి తాతగారు, అతని కుమార్తెయే శచి.
7.28.21
ज्ञात्वा प्रणाशं तु तदा जयन्तस्याथ देवताः ।
अप्रहृष्टास्ततः सर्वा व्यथिताः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ ७.२८.२१ ॥
జయంతుని నాశనాన్ని తెలుసుకొని అప్పుడు దేవతలంతా సంతోషం కోల్పోయి, బాధపడి పారిపోయారు.
7.28.22
रावणिस्त्वथ सङ्क्रुद्धो बलैः परिवृतः स्वकैः ।
अभ्यधावत देवांस्तान्मुमोच च महास्वनम् ॥ ७.२८.२२ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన రావణి తన సేనలతో చుట్టుముట్టబడి ఆ దేవతలపైకి దూకి మహా గర్జన చేశాడు.
7.28.23
दृष्ट्वा प्रणाशं पुत्रस्य दैवतेषु च विद्रुतम् ।
मातलिं चाह देवेशो रथः समुपनीयताम् ॥ ७.२८.२३ ॥
కుమారుని నాశనాన్ని, దేవతలు పారిపోవడాన్ని చూసి దేవేశుడు మాతలితో, "రథాన్ని ఇక్కడికి తీసుకురా" అన్నాడు.
7.28.24
स तु दिव्यो महाभीमः सज्ज एव महारथः ।
उपस्थितो मातलिना वाह्यमानो महाजवः ॥ ७.२८.२४ ॥
ఆ దివ్యమైన, అత్యంత భయంకరమైన, మహారథం సిద్ధంగానే ఉండి, మాతలి నడుపుతుండగా, మహావేగంతో వచ్చి నిలిచింది.
7.28.25
ततो मेघा रथे तस्मिंस्तडित्त्वन्तो महाबलाः ।
अग्रतो वायुचपला नेदुः परमनिःस्वनाः ॥ ७.२८.२५ ॥
అప్పుడు ఆ రథంపై మెరుపులతో కూడిన మహాబలశాలురైన మేఘాలు వాయువులా వేగంగా ముందుకు సాగి అత్యంత భయంకరంగా గర్జించాయి.
7.28.26
नानावाद्यानि वाद्यन्त गन्धर्वाश्च समाहिताः ।
ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा निर्याते त्रिदशेश्वरे ॥ ७.२८.२६ ॥
దేవేంద్రుడు బయలుదేరినప్పుడు గంధర్వులు ఏకాగ్రతతో నానావిధ వాద్యాలు వాయించారు; అప్సరసల బృందాలు నాట్యం చేశాయి.
7.28.27
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्साध्यैश्च समरुद्गणैः ।
वृतो नानाप्रहरणैर्निर्ययौ त्रिदशाधिपः ॥ ७.२८.२७ ॥
రుద్రులు, వసువులు, ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలతో చుట్టుముట్టబడి, నానావిధ ఆయుధాలు ధరించి దేవాధిపతి బయలుదేరాడు.
7.28.28
निर्गच्छतस्तु शक्रस्य परुषं पवनो ववौ ।
भास्करो निष्प्रभश्चासीन्महोल्काश्च प्रपेदिरे ॥ ७.२८.२८ ॥
ఇంద్రుడు బయలుదేరగానే కఠినమైన గాలి వీచింది; సూర్యుడు కాంతి కోల్పోయాడు; పెద్ద ఉల్కలు పడ్డాయి.
7.28.29
एतस्मिन्नन्तरे शूरो दशग्रीवः प्रतापवान् ।
आरुरोह रथं दिव्यं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ७.२८.२९ ॥
ఇంతలో శూరుడు, ప్రతాపవంతుడైన దశగ్రీవుడు (రావణుడు) విశ్వకర్మ నిర్మించిన దివ్య రథం ఎక్కాడు.
7.28.30
पन्नगैः सुमहाकार्यैर्वेष्टितं रोमहर्षणैः ।
तेषां निःश्वासवातेन प्रदीप्तमिव संयुगे ॥ ७.२८.३० ॥
ఆ రథం మహాకాయులైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే సర్పాలతో చుట్టబడి ఉంది; వాటి నిట్టూర్పు గాలితో యుద్ధరంగంలో అది మండుతున్నట్లు కనిపించింది.
7.28.31
दैत्यैर्निशाचरैश्चैव स रथः परिवारितः ।
समराभिमुखो दैत्यो महेन्द्रं सो ऽभ्यवर्तत ॥ ७.२८.३१ ॥
దైత్యులు, నిశాచరులు చుట్టుముట్టిన ఆ రథంపై ఉన్న ఆ దైత్యుడు యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలిచి మహేంద్రుని వైపు సాగాడు.
7.28.32
पुत्रं तं वारयित्वा तु स्वयमेव व्यवस्थितः ।
सो ऽपि युद्धाद्विनिष्क्रम्य रावणिः समुपाविशत् ॥ ७.२८.३२ ॥
కుమారుని నివారించి అతడే స్వయంగా నిలిచాడు; రావణి కూడా యుద్ధం నుంచి వైదొలిగి కూర్చున్నాడు.
7.28.33
ततो युद्धं प्रवृत्तं तु सुराणां राक्षसैः सह ।
शस्त्राणि वर्षतां घोरं मेघानामिव संयुगे ॥ ७.२८.३३ ॥
అప్పుడు దేవతలకు, రాక్షసులకు మధ్య భీకర యుద్ధం మొదలైంది; మేఘాల వలె ఆయుధాలు కురిశాయి.
7.28.34
कुम्भकर्णस्तु दुष्टात्मा नानाप्रहरणोद्यतः ।
नाज्ञायत तदा युद्धे सह केनाप्ययुध्यत ॥ ७.२८.३४ ॥
కానీ దుష్టాత్ముడైన కుంభకర్ణుడు నానా ఆయుధాలు ఎత్తి యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యాడు; అప్పుడు అతడు ఎవరితో పోరాడుతున్నాడో తెలియలేదు.
7.28.35
दन्तैः भुजाभ्यां पद्मां च शक्तितोमरसायकैः ।
येन केनैव संरब्धस्ताडयामास वै सुरान् ॥ ७.२८.३५ ॥
పళ్లతో, భుజాలతో, కాళ్లతో, శక్తి, తోమర, బాణాలతో — చేతికి దొరికిన దేనితోనైనా కోపంతో ఆ దేవతలను కొట్టాడు.
7.28.36
ततो रुद्रैर्महाघोरैः सङ्गम्याथ निशाचरः ।
प्रयुद्धस्तैश्च सङ्ग्रामे क्षतः शस्त्रैर्निरन्तरम् ॥ ७.२८.३६ ॥
అప్పుడు అతి భయంకరులైన రుద్రులతో తలపడి ఆ నిశాచరుడు యుద్ధంలో తీవ్రంగా పోరాడాడు; వారి ఆయుధాలతో నిరంతరం గాయపడ్డాడు.
7.28.37
बभौ शस्त्राचिततनुः कुम्भकर्णः क्षरन्नसृक् ।
विद्युत्स्तनितनिर्घोषो धारवानिव तोयदः ॥ ७.२८.३७ ॥
ఆయుధాలతో గాయపడిన శరీరంతో, రక్తం కారుతూ కుంభకర్ణుడు మెరుపులు, ఉరుముల ధ్వనితో ధారాపాతంగా కురిసే మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
7.28.38
ततस्तद्राक्षसं सैन्यं प्रयुद्धं समरुद्गणैः ।
रणे विद्रावितं सर्वं नानाप्रहरणैः शितैः ॥ ७.२८.३८ ॥
అప్పుడు మరుద్గణాలతో భీకరంగా పోరాడిన ఆ రాక్షససేన, రణరంగంలో వివిధ వాడి ఆయుధాలతో పూర్తిగా పారద్రోలబడింది.
7.28.39
केचिद्विनिहताः कृत्ताश्चेष्टन्ति स्म महीतले ।
वाहनेष्ववसक्ताश्च स्थिता एवापरे रणे ॥ ७.२८.३९ ॥
కొందరు చంపబడి, నరకబడి నేలపై కొట్టుకుంటున్నారు; కొందరు తమ వాహనాలకు అతుక్కుని ఉన్నారు, మరికొందరు రణంలో నిలిచే ఉన్నారు.
7.28.40
रथान्नागान्खरानुष्ट्रान्पन्नगांस्तुरगान् रणे ।
शिंशुमारान्वराहांश्च पिशाचवदनान्तथा ॥ ७.२८.४० ॥
యుద్ధంలో రథాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, పాములు, గుర్రాలు, శింశుమారాలు (మొసళ్లు), పందులు, పిశాచ ముఖాలు కలవాటిని (వారు ఎక్కినవారు).
7.28.41
तान्समालिङ्ग्य बाहुभ्यां विष्टब्धाः केचिदुच्छ्रुताः ।
देवैस्तु शस्त्रसम्भिन्ना मम्रिरे च निशाचराः ॥ ७.२८.४१ ॥
కొందరు రాక్షసులు వాటిని చేతులతో గట్టిగా కౌగిలించుకుని పైకి లేచి ఉన్నారు; కానీ దేవతల ఆయుధాలతో గాయపడి ఆ నిశాచరులు మరణించారు.
7.28.42
चित्रकर्म इवाभाति स तेषां रणसम्प्लवः ।
निहतानां प्रमत्तानां राक्षसानां महीतले ॥ ७.२८.४२ ॥
నేలపై హతులైన, మత్తులై పడిపోయిన ఆ రాక్షసుల ఆ యుద్ధ ప్రవాహం చిత్రంలో గీసిన దృశ్యంలా కనిపించింది.
7.28.43
शोणितोदकनिष्पन्दकङ्कगृध्रसमाकुला ।
प्रवृत्ता संयुगमुखे शस्त्रग्राहवती नदी ॥ ७.२८.४३ ॥
రక్తజలం ప్రవహించి, కొంగలు, రాబందులతో నిండి, యుద్ధ ముఖంలో ప్రవహించిన, ఆయుధ మొసళ్ళతో నిండిన ఒక నది ప్రవహించింది.
7.28.44
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो दशग्रीवः प्रतापवान् ।
निरीक्ष्य तद्बलं कृत्स्नं दैवतैर्विनिपातितम् ॥ ७.२८.४४ ॥
ఇంతలో కోపోద్రిక్తుడైన, ప్రతాపవంతుడైన దశగ్రీవుడు రావణుడు, తన సైన్యమంతా దేవతలచేత కూలగొట్టబడినదని చూశాడు.
7.28.45
स तं प्रति विगाह्याशु प्रवृद्धं सैन्यसागरम् ।
त्रिदशान्समरे निघ्नञ्छक्रमेवाभ्यवर्तत ॥ ७.२८.४५ ॥
అతడు ఆ విస్తారమైన సైన్య సముద్రంలో వేగంగా దూకి, యుద్ధంలో దేవతలను చంపుతూ, నేరుగా ఇంద్రుని వైపు సాగాడు.
7.28.46
आगाच्छक्रो महच्चापं विस्फार्य सुमहास्वनम् ।
यस्य विस्फारघोषेण स्तनन्ति स्म दिशो दश ॥ ७.२८.४६ ॥
ఇంద్రుడు వచ్చాడు; తన మహాధనుస్సును ఎంతో గొప్ప ధ్వనితో టంకారం చేశాడు. ఆ టంకార ధ్వనితో పది దిక్కులూ మార్మోగాయి.
7.28.47
तद्विकृष्य महच्चापमिन्द्रो रावणमूर्धनि ।
निपातयामास शरान्पावकादित्यवर्चसः ॥ ७.२८.४७ ॥
ఆ మహాధనుస్సును లాగి ఇంద్రుడు రావణుని తలపై అగ్ని, సూర్యుల వంటి కాంతిగల బాణాలను కురిపించాడు.
7.28.48
तथैव च महाबाहुर्दशग्रीवो व्यवस्थितः ।
शक्रं कार्मुकविभ्रष्टैः शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.२८.४८ ॥
అలాగే మహాబాహువైన దశగ్రీవుడు రావణుడు స్థిరంగా నిలిచి, తన ధనుస్సు నుండి వెలువడిన బాణవర్షంతో ఇంద్రుని కప్పివేశాడు.
7.28.49
प्रयुध्यतोरथ तयोर्बाणवर्षैः समन्ततः ।
न ज्ञायते तदा किञ्चित्सर्वं हि तमसा वृतम् ॥ ७.२८.४९ ॥
అప్పుడు వారిద్దరూ యుద్ధం చేస్తుండగా బాణవర్షంతో చుట్టూ ఏదీ కనిపించలేదు; అంతా చీకటితో కప్పబడిపోయింది.