વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.3.1
अथ पुत्रः पुलस्त्यस्य विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
अचिरेणैव कालेन पितेव तपसि स्थितः ॥ ७.३.१ ॥
પછી પુલસ્ત્યનો પુત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્રવા થોડા જ સમયમાં પિતાની જેમ તપમાં સ્થિર થયો.
7.3.2
सत्यवाञ्छीलवाञ्छान्तः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
सर्वभोगेष्वसंसक्तो नित्यं धर्मपरायणः ॥ ७.३.२ ॥
તે સત્યવાદી, શીલવાન, શાંત, સ્વાધ્યાયમાં લીન અને પવિત્ર હતા; બધા ભોગોમાં અનાસક્ત રહીને સદા ધર્મપરાયણ હતા.
7.3.3
ज्ञात्वा तस्य तु तद्वृत्तं भरद्वाजो महामुनिः ।
ददौ विश्रवसे भार्यां स्वसुतां देववर्णिनीम् ॥ ७.३.३ ॥
તેમનું આચરણ જાણીને મહામુનિ ભરદ્વાજે દેવી જેવી સુંદર પોતાની પુત્રી વિશ્રવાને પત્ની તરીકે આપી.
7.3.4
प्रतिगृह्य तु धर्मेण भरद्वाजसुतां तदा ।
प्रजान्वेक्षिकया बुद्ध्या श्रेयो ह्यस्य विचिन्तयन् ॥ ७.३.४ ॥
ભરદ્વાજની પુત્રીને ધર્મપૂર્વક સ્વીકારીને, વિવેકી બુદ્ધિથી તેનું કલ્યાણ વિચારતા (વિશ્રવાએ તેને સ્વીકારી).
7.3.5
मुदा परमया युक्तो विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
स तस्यां वीर्यसम्पन्नमपत्यं परमाद्भुतम् ॥ ७.३.५ ॥
પરમ આનંદથી યુક્ત મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્રવાએ તેનાથી પરાક્રમી, અત્યંત અદ્ભુત સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું.
7.3.6
जनयामास धर्मज्ञः सर्वैर्ब्रह्मगुणैर्युतम् ।
तस्मिञ्जाते तु संहृष्टः सम्बभूव पितामहः ॥ ७.३.६ ॥
ધર્મજ્ઞ તેણે બ્રાહ્મણના બધા ગુણોથી યુક્ત (પુત્ર) ઉત્પન્ન કર્યો. તે જન્મતાં પિતામહ અત્યંત હર્ષિત થયા.
7.3.7
दृष्ट्वा श्रेयस्करीं बुद्धिं धनाध्यक्षो भविष्यति ।
नाम तस्याकरोत्प्रीतः सार्धं देवर्षिभिस्तदा ॥ ७.३.७ ॥
તેની કલ્યાણકારી બુદ્ધિ જોઈને "આ ધનાધ્યક્ષ થશે" એમ વિચારી પ્રસન્ન થઈ, ત્યારે દેવર્ષિઓ સાથે તેનું નામ રાખ્યું.
7.3.8
यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव ।
तस्माद्वैश्रवणो नाम भविष्यत्वेष विश्रुतः ॥ ७.३.८ ॥
કારણ કે તે વિશ્રવાનો પુત્ર છે અને વિશ્રવા જેવો છે, તેથી આ "વૈશ્રવણ" નામે પ્રસિદ્ધ થશે.
7.3.9
स तु वैश्रवणस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
अवर्धताहुतिहुतो महातेजा यथानलः ॥ ७.३.९ ॥
તે વૈશ્રવણ ત્યારે તપોવનમાં રહીને વધ્યો; આહુતિથી પોષાયેલા અગ્નિ જેવો મહાતેજસ્વી થઈને.
7.3.10
तस्याश्रमपदस्थस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।
चरिष्ये परमं धर्मं धर्मो हि परमा गतिः ॥ ७.३.१० ॥
આશ્રમમાં રહેલા તે મહાત્માના મનમાં આ સંકલ્પ જાગ્યો: "હું પરમ ધર્મનું આચરણ કરીશ; ધર્મ જ પરમ ગતિ છે."
7.3.11
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ।
यन्त्रितो नियमैरुग्रैश्चकार सुमहत्तपः ॥ ७.३.११ ॥
તેણે મહાવનમાં હજારો વર્ષ તપ કર્યું; કઠોર નિયમોથી નિયંત્રિત થઈને તેણે અતિ મહાન તપ આચર્યું.
7.3.12
पूर्णे वर्षसहस्रान्ते तं तं विधिमकल्पयत् ।
जलाशी मारुताहारो निराहारस्तथैव च ॥ ७.३.१२ ॥
હજાર વર્ષ પૂરાં થતાં તેણે દરેક વિધિ સ્વીકારી — ક્યારેક માત્ર પાણી પીને, ક્યારેક માત્ર પવનને આહાર બનાવીને, અને ક્યારેક નિરાહાર રહીને.
7.3.13
एवं वर्षसहस्राणि जग्मुस्तान्येकवर्षवत् ।
अथ प्रीतो महातेजाः सेन्द्रैः सुरगणैः सह ॥ ७.३.१३ ॥
આ રીતે હજારો વર્ષો એક વર્ષ જેવા વીતી ગયા. ત્યારે મહાતેજસ્વી બ્રહ્મા ઇન્દ્ર અને દેવગણો સહિત પ્રસન્ન થયા.
7.3.14
गत्वा तस्याश्रमपदं ब्रह्मेदं वाक्यमब्रवीत् ।
परितुष्टो ऽस्मि ते वत्स कर्मणानेन सुव्रत ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते वरार्हस्त्वं महामते ॥ ७.३.१४ ॥
તેના આશ્રમે જઈને બ્રહ્મા આ વચન બોલ્યા: 'વત્સ, સુવ્રત, તારા આ કર્મથી હું સંતુષ્ટ છું. વર માગ, તારું કલ્યાણ થાઓ; હે મહામતિ, તું વરને યોગ્ય છે.'
7.3.15
अथाब्रवीद्वैश्रवणः पितामहमुपस्थितम् ।
भगवँल्लोकपालत्वमिच्छेयं वित्तरक्षणम् ॥ ७.३.१५ ॥
ત્યારે નજીક આવેલા પિતામહને વૈશ્રવણે કહ્યું: 'હે ભગવન્, ધનની રક્ષા માટે હું લોકપાલનું પદ ઇચ્છું છું.'
7.3.16
अथाब्रवीद्वैश्रवणं परितुष्टेन चेतसा ।
ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं बाढमित्येव हृष्टवत् ॥ ७.३.१६ ॥
ત્યારે સંતુષ્ટ ચિત્તે બ્રહ્મા દેવગણો સહિત વૈશ્રવણને બોલ્યા: 'ઠીક છે, એમ જ થાઓ.' અને તેઓ હર્ષિત થયા.
7.3.17
अहं वै लोकपालानां चतुर्थं स्रष्टुमुद्यतः ॥ ७.३.१७ ॥
હું ખરેખર લોકપાલોમાં ચોથાને સર્જવા તૈયાર છું.
7.3.18
यमेन्द्रवरुणानां च पदं यत्तव चेप्सितम् ।
तद्गच्छ त्वं हि धर्मज्ञ निधीशत्वमवाप्नुहि ।
शक्राम्बुपयमानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि ॥ ७.३.१८ ॥
યમ, ઇન્દ્ર અને વરુણનું જે પદ તને ઇષ્ટ છે તે તને મળશે. હે ધર્મજ્ઞ, જા, નિધિઓનું અધિપતિત્વ પ્રાપ્ત કર; ઇન્દ્ર, વરુણ અને યમ પછી તું ચોથો લોકપાલ થઈશ.
7.3.19
एतच्च पुष्पकं नाम विमानं सूर्यसन्निभम् ।
प्रतिगृह्णीष्व यानार्थं त्रिदशैः समतां व्रज ॥ ७.३.१९ ॥
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી આ પુષ્પક નામનું વિમાન વાહન તરીકે સ્વીકારો; દેવો સમાન પદ પ્રાપ્ત કરો.
7.3.20
स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामः सर्व एव यथागतम् ।
कृतकृत्या वयं तात दत्त्वा तव वरद्वयम् ॥ ७.३.२० ॥
તારું કલ્યાણ થાઓ; આપણે બધા જેવી રીતે આવ્યા હતા તેવી રીતે જઈશું. હે તાત, તને બે વરદાન આપીને અમે કૃતકૃત્ય થયા છીએ.
7.3.21
इत्युक्त्वा स गतो ब्रह्मा स्वस्थानं त्रिदशैः सह ॥ ७.३.२१ ॥
આમ કહીને બ્રહ્મા દેવતાઓ સહિત પોતાના સ્થાને ચાલ્યા ગયા.
7.3.22
गतेषु ब्रह्मपूर्वेषु देवेष्वथ नभस्थलम् ।
वने स पितरं प्राह प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान् ।
निवासनं न मे देवो विदधे स प्रजापतिः ॥ ७.३.२२ ॥
બ્રહ્મા વગેરે દેવો આકાશમાં ગયા પછી, વનમાં સંયમી આત્માવાળો તે પુત્ર હાથ જોડીને પિતાને બોલ્યો: 'એ પ્રજાપતિ દેવે મારા માટે કોઈ નિવાસ સ્થાન રચ્યું નથી.'
7.3.23
भगवँल्लब्धवानस्मि वरमिष्टं पितामहात् ।
तं पश्य भगवन्कञ्चिन्निवासं साधु मे प्रभो ॥ ७.३.२३ ॥
હે પૂજ્ય, મને પિતામહ પાસેથી ઇચ્છિત વર મળ્યો છે. હે ભગવન્, હે પ્રભુ, મારા માટે યોગ્ય કોઈ નિવાસ શોધો.
7.3.24
न च पीडा भवेद्यत्र प्राणिनो यस्य कस्यचित् ।
एवमुक्तस्तु पुत्रेण विश्रवा मुनिपुङ्गवः ॥ ७.३.२४ ॥
જ્યાં કોઈ પ્રાણીને પીડા ન થાય તેવું સ્થાન જોઈએ. પુત્રે આ રીતે કહેતાં, મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્રવસ્...
7.3.25
वचनं प्राह धर्मज्ञः श्रूयतामिति सत्तमः ।
दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः ॥ ७.३.२५ ॥
ધર્મજ્ઞ, સત્પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે કહ્યું, "સાંભળ: દક્ષિણ સમુદ્રના કિનારે ત્રિકૂટ નામનો પર્વત છે."
7.3.26
तस्याग्रे तु विशाला सा महेन्द्रस्य पुरी यथा ।
लङ्का नाम पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ॥ ७.३.२६ ॥
તેના શિખર પર મહેન્દ્રની નગરી જેવી વિશાળ લંકા નામની રમણીય નગરી વિશ્વકર્માએ બનાવી છે.
7.3.27
राक्षसानां निवासार्थं यथेन्द्रस्यामरावती ।
तत्र त्वं वस भद्रं ते लङ्कायां नात्र संशयः ॥ ७.३.२७ ॥
ઇન્દ્રની અમરાવતીની જેમ, રાક્ષસોના નિવાસ માટે આ છે. ત્યાં તું વસ, તારું કલ્યાણ થાઓ; આમાં સંશય નથી.
7.3.28
हेमप्राकारपरिघा यन्त्रशस्त्रसमावृता ।
रमणीया पुरी सा हि रुक्मवैडूर्यतोरणा ॥ ७.३.२८ ॥
સોનાના કોટ અને આગળિયાવાળી, યંત્રો અને શસ્ત્રોથી ભરેલી, સોના અને વૈડૂર્યના તોરણવાળી એ નગરી ખરેખર રમણીય છે.
7.3.29
राक्षसैः सा परित्यक्ता पुरा विष्णुभयार्दितैः ।
शून्या रक्षोगणैः सर्वै रसातलतलं गतैः ॥ ७.३.२९ ॥
વિષ્ણુના ભયથી પીડાયેલા રાક્ષસોએ પૂર્વે એ નગરી છોડી દીધી હતી. સર્વ રાક્ષસગણો રસાતળમાં ગયા, અને નગરી સૂની થઈ ગઈ.
7.3.30
शून्या सम्प्रति लङ्का सा प्रभुस्तस्या न विद्यते ।
स त्वं तत्र निवासाय गच्छ पुत्र यथासुखम् ॥ ७.३.३० ॥
હવે એ લંકા સૂની છે; તેનો કોઈ સ્વામી નથી. તેથી પુત્ર, તું ત્યાં નિવાસ માટે સુખપૂર્વક જા.
7.3.31
निर्दोषस्तत्र ते वासो न बाधास्तत्र कस्यचित् ।
एतच्छुत्वा स धर्मात्मा धर्मिष्ठं वचनं पितुः ॥ ७.३.३१ ॥
ત્યાં તારો નિવાસ નિર્દોષ છે; ત્યાં કોઈને પણ કોઈ બાધા નહીં થાય. આ સાંભળીને તે ધર્માત્માએ પિતાનું અત્યંત ધર્મયુક્ત વચન (સ્વીકાર્યું).
7.3.32
निवासयामास तदा लङ्कां पर्वतमूर्धनि ।
नैर्ऋतानां सहस्रैस्तु हृष्टैः प्रमुदुतैः सह ॥ ७.३.३२ ॥
ત્યારે તેણે લંકાને પર્વતના શિખર પર વસાવી; હર્ષિત અને આનંદિત હજારો નૈર્ઋતો સાથે.
7.3.33
अचिरेणैव कालेन सम्पूर्णा तस्य शासनात् ॥ ७.३.३३ ॥
થોડા જ સમયમાં તેના આદેશથી (લંકા) ભરાઈ ગઈ.
7.3.34
स तु तत्रावसत्प्रीतो धर्मात्मा नैर्ऋतर्षभः ।
समुद्रपरिघायां तु लङ्कायां विश्रवात्मजः ॥ ७.३.३४ ॥
તે ધર્માત્મા, નૈર્ઋતોમાં શ્રેષ્ઠ, વિશ્રવાનો પુત્ર, સમુદ્રથી ઘેરાયેલી લંકામાં પ્રસન્ન થઈને રહેવા લાગ્યો.
7.3.35
काले काले तु धर्मात्मा पुष्पकेण धनेश्वरः ।
अभ्यागच्छद्विनीतात्मा पितरं मातरं च हि ॥ ७.३.३५ ॥
સમયે સમયે તે ધર્માત્મા, ધનેશ્વર, વિનમ્ર મનવાળો, પુષ્પક વિમાનમાં આવીને પિતા અને માતા પાસે આવતો.
7.3.36
स देवगन्धर्वगणैरभिष्टुतस्तथाप्सरोनृत्यविभूषितालयः ।
गभस्तिभिः सूर्य इवावभासयन्पितुः समीपं प्रययौ स वित्तपः ॥ ७.३.३६ ॥
દેવ-ગંધર્વોના સમૂહોથી સ્તુતિ પામેલો, અપ્સરાઓના નૃત્યથી શોભિત નિવાસવાળો તે ધનપતિ, સૂર્યની જેમ કિરણોથી પ્રકાશ ફેલાવતો પિતા પાસે ગયો.