વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.30.1
जिते महेन्द्रे ऽतिबले रावणस्य सुतेन वै ।
प्रजापतिं पुरस्कृत्य ययुर्लङ्कां सुरास्तदा ॥ ७.३०.१ ॥
રાવણના પુત્રે અતિબળવાન ઇન્દ્રને જીતી લીધા ત્યારે દેવો પ્રજાપતિને આગળ રાખીને લંકા તરફ ગયા.
7.30.2
तत्र रावणमासाद्य पुत्रभ्रातृभिरावृतम् ।
अब्रवीद्गगने तिष्ठन्सामपूर्वं प्रजापतिः ॥ ७.३०.२ ॥
ત્યાં પુત્રો અને ભાઈઓથી ઘેરાયેલા રાવણ પાસે જઈને, આકાશમાં ઊભા રહીને પ્રજાપતિએ સામભાવે કહ્યું.
7.30.3
वत्स रावण तुष्टो ऽस्मि पुत्रस्य तव संयुगे ।
अहो ऽस्य विक्रमौदार्यं तव तुल्यो ऽधिको ऽपि वा ॥ ७.३०.३ ॥
"વત્સ રાવણ, તારા પુત્રના યુદ્ધપરાક્રમથી હું પ્રસન્ન છું. અહો, તેનું શૌર્ય અને ઉદારતા તારા જેટલાં, કે તેથી પણ અધિક છે."
7.30.4
जितं हि भवता सर्वं त्रैलोक्यं स्वेन तेजसा ।
कृता प्रतिज्ञा सफला प्रीतो ऽस्मि स्वसुतेन वै ॥ ७.३०.४ ॥
તેં પોતાના તેજથી ત્રણે લોક જીતી લીધા છે. તારી પ્રતિજ્ઞા સફળ થઈ; તારા પુત્રથી હું ખરેખર પ્રસન્ન છું.
7.30.5
अयं च पुत्रो ऽतिबलस्तव रावण वीर्यवान् ।
जगतीन्द्रजिदित्येव परिख्यातो भविष्यति ॥ ७.३०.५ ॥
અને આ તારો પુત્ર, હે રાવણ, અતિબળવાન અને વીર્યવાન છે; 'જગતીન્દ્રજિત' (જગત જીતનાર ઇન્દ્રજિત) નામે તે પ્રખ્યાત થશે.
7.30.6
बलवान्दुर्जयश्चैव भविष्यत्येव राक्षसः ।
यं समाश्रित्य ते राजन्स्थापितास्त्रिदशा वशे ॥ ७.३०.६ ॥
આ રાક્ષસ બળવાન અને અજેય થશે, હે રાજા; તેના આધારે જ તેં દેવોને તારા વશમાં રાખ્યા છે.
7.30.7
तन्मुच्यतां महाबाहो महेन्द्रः पाकशासनः ।
किञ्चास्य मोक्षणार्थाय प्रयच्छन्तु दिवौकसः ॥ ७.३०.७ ॥
તેથી, હે મહાબાહુ, પાકશાસન મહેન્દ્ર તેને મુક્ત કરે; સ્વર્ગવાસી દેવો તેની મુક્તિ માટે કંઈક આપે.
7.30.8
अथाब्रवीन्महातेजा इन्द्रजित्समितिञ्जयः ।
अमरत्वमहं देव वृणे यद्येष मुच्यते ॥ ७.३०.८ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી, યુદ્ધવિજયી ઇન્દ્રજિતે કહ્યું, "હે દેવ, જો આને મુક્ત કરવામાં આવે, તો હું અમરત્વ માંગું છું."
7.30.9
चतुष्पदां खेचराणामन्येषां वा महौजसाम् ।
वृक्षगुल्मक्षुपलतातृणोपलमहीभृताम् ॥ ७.३०.९ ॥
ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓ, આકાશમાં ઊડતા જીવો, અથવા અન્ય મહાબળવાન—વૃક્ષો, ઝાડીઓ, ગુલ્મો, વેલાઓ, ઘાસ, પથ્થરો અને પર્વતો—તેમને પણ (અમરત્વ નથી).
7.30.10
सर्वे ऽपि जन्तवो ऽन्योन्यं भेतव्ये सति बिभ्यति ।
अतो ऽत्र लोके सर्वेषां सर्वस्माच्च भवेद्भयम् ॥ ७.३०.१० ॥
બધા જીવો એકબીજાથી ડરે છે; ડરવા જેવું હોય ત્યારે તેઓ ડરે છે. તેથી આ લોકમાં બધાને, અને બધાથી, ભય થાય.
7.30.11
ततो ऽब्रवीन्महातेजा मेघनादं प्रजापतिः ।
नास्ति सर्वामरत्वं हि कस्यचित्प्राणिनो भुवि ।
चतुष्पदः पक्षिणश्च भूतानां वा महौजसाम् ॥ ७.३०.११ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી પ્રજાપતિ (બ્રહ્મા) એ મેઘનાદ (ઇન્દ્રજિત) ને કહ્યું: પૃથ્વી પર કોઈ પણ પ્રાણીને સંપૂર્ણ અમરત્વ નથી—ચતુષ્પાદોને, પક્ષીઓને, કે કોઈ મહાબળવાન પ્રાણીને નથી.
7.30.12
श्रुत्वा पितामहेनोक्तमिन्द्रजित्प्रभुणाव्ययम् ॥ ७.३०.१२ ॥
પિતામહ (બ્રહ્મા) એ કહેલું સાંભળીને, ઇન્દ્રજિતે પ્રભુએ કહેલા અવ્યય (અમરત્વ) વિષે—(પ્રતિભાવ આપ્યો).
7.30.13
्वं हि कस्यचित्प्राणिनो भुवि ।
अथाब्रवीत्स तत्रस्थं मेघनादो महाबलः ।
श्रूयतां वा भवेत्सिद्धिः शतक्रतुविमोक्षणे ॥ ७.३०.१३ ॥
પૃથ્વી પર કોઈ પણ પ્રાણી માટે ખરેખર ... ત્યારે ત્યાં ઊભેલા મહાબલ મેઘનાદે કહ્યું: સાંભળો, શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ની મુક્તિમાં સિદ્ધિ થાઓ.
7.30.14
ममेष्टं नित्यशो हर्व्यैर्मन्त्रैः सम्पूज्य पावकम् ।
सङ्ग्राममवतर्त्तुं च शत्रुनिर्जयकाङ्क्षिणः ॥ ७.३०.१४ ॥
મારો પ્રિય (યજ્ઞ) હંમેશાં મંત્રો અને હવ્યો વડે અગ્નિની પૂજા કરીને થાય છે; શત્રુઓ પર વિજયની ઇચ્છા રાખનાર હું યુદ્ધમાં ઊતરવા માટે પણ તેમ કરું છું.
7.30.15
अश्वयुक्तो रथो मह्यमुत्तिष्ठेत्तु विभावसोः ।
तत्स्थस्यामरता स्यान्मे एष मे निश्चयो वरः ॥ ७.३०.१५ ॥
અગ્નિમાંથી મારા માટે ઘોડાથી જોડાયેલો રથ પ્રગટ થાઓ; તેના પર ઊભેલા મને અમરતા મળે—આ જ મારો દૃઢ નિશ્ચય અને વર છે.
7.30.16
तस्मिन्यद्यसमाप्ते च जप्यहोमे विभावसौ ।
युध्येयं देव सङ्ग्रामे तदा मे स्याद्विनाशनम् ॥ ७.३०.१६ ॥
તે અગ્નિમાં જપ અને હોમ પૂર્ણ થતાં પહેલાં જો હું યુદ્ધ કરું, હે દેવ, તો ત્યારે મારો વિનાશ થશે.
7.30.17
सर्वो हि तपसा देव वृणोत्यमरतां पुमान् ।
विक्रमेण मया त्वेतदमरत्वं प्रवर्तितम् ॥ ७.३०.१७ ॥
હે દેવ, દરેક માણસ તપથી અમરતા માંગે છે; પરંતુ મેં પરાક્રમથી આ અમરતા મેળવવાનો પ્રારંભ કર્યો છે.
7.30.18
एवमस्त्विति तं चाह वाक्यं देवः पितामहः ।
मुक्तश्चेन्द्रजिता शक्रो गताश्च त्रिदिवं सुराः ॥ ७.३०.१८ ॥
'એમ જ થાઓ' એમ કહીને દેવપિતામહ (બ્રહ્મા) એ તેને આ વચન કહ્યાં. ઇન્દ્રજિત દ્વારા શક્ર મુક્ત થયા, અને દેવો સ્વર્ગે ગયા.
7.30.19
एतस्मिन्नन्तरे राम दीनो भ्रष्टाम्बरद्युतिः ।
इन्द्रश्चिन्तापरीतात्मा ध्यानतत्परतां गतः ॥ ७.३०.१९ ॥
હે રામ, એ જ સમયે દીન અને વસ્ત્ર તથા તેજ ગુમાવી બેઠેલા ઇન્દ્ર ચિંતાથી વ્યાકુળ મનથી ધ્યાનમાં લીન થયા.
7.30.20
तं तु दृष्ट्वा तथाभूतं प्राह देवः प्रजापतिः ।
शतक्रतो किमु पुरा करोति स्म सुदुष्कृतम् ॥ ७.३०.२० ॥
તેને તે સ્થિતિમાં જોઈને દેવ પ્રજાપતિ બોલ્યા: હે શતક્રતુ, તેં પૂર્વે કયું મોટું દુષ્કર્મ કર્યું હતું?
7.30.21
अमरेन्द्र मया बह्व्यः प्रजाः सृष्टास्तथा प्रभो ।
एकवर्णाः समाभाषा एकरूपाश्च सर्वशः ॥ ७.३०.२१ ॥
હે અમરેન્દ્ર, હે પ્રભુ, આ રીતે મેં ઘણા જીવો સર્જ્યા; તેઓ એક જ વર્ણના, એક સરખી વાણીવાળા અને સર્વ રીતે એકરૂપ છે.
7.30.22
तासां नास्ति विशेषो हि दर्शने लक्षणे ऽपि वा ।
ततो ऽहमेकाग्रमनास्ताः प्रजाः परिचिन्तयम् ॥ ७.३०.२२ ॥
તેમનામાં રૂપ કે લક્ષણોમાં કોઈ ભેદ નહોતો; તેથી હું એકાગ્ર મનથી તે જીવો વિશે વિચારવા લાગ્યો.
7.30.23
सो ऽहं तासां विशेषार्थं स्त्रियमेकां विनिर्ममे ।
यद्यत्प्रजानां प्रत्यङ्गं विशिष्टं तत्तदुद्धृतम् ॥ ७.३०.२३ ॥
તેમનામાં ભેદ લાવવા મેં એક સ્ત્રી સર્જી; જીવોના દરેક અંગમાંથી જે જે વિશિષ્ટ હતું તે લઈને તેનામાં મૂક્યું.
7.30.24
ततो मया रूपगुणैरहल्या स्त्री विनिर्मिता ।
हलं नामेह वैरूपं हल्यं तत्प्रभवं भवेत् ॥ ७.३०.२४ ॥
પછી મેં રૂપ અને ગુણોથી યુક્ત અહલ્યા નામની સ્ત્રી સર્જી. અહીં 'હલ' શબ્દનો અર્થ કુરૂપતા છે, અને 'હલ્ય' તેમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.
7.30.25
यस्मान्न विद्यते हल्यं तेनाहल्येति विश्रुता ।
अहल्येति मया शक्र तस्या नाम प्रवर्तितम् ॥ ७.३०.२५ ॥
તેનામાં કોઈ દોષ (હલ્ય) ન હોવાથી તે 'અહલ્યા' નામે વિખ્યાત થઈ. હે શક્ર, મેં તેનું આ નામ 'અહલ્યા' રાખ્યું.
7.30.26
निर्मितायां च देवेन्द्र तस्यां नार्यां सुरर्षभ ।
भविष्यतीति कस्यैषा मम चिन्ता ततो ऽभवत् ॥ ७.३०.२६ ॥
હે દેવશ્રેષ્ઠ, દેવે તે સ્ત્રીનું સર્જન કર્યા પછી, 'આ કોની થશે?' એવી ચિંતા મને થઈ.
7.30.27
त्वं तु शक्र तदा नारीं जानीषे मनसा प्रभो ।
स्थानाधिकतया पत्नी ममैषेति पुरन्दर ॥ ७.३०.२७ ॥
પરંતુ હે શક્ર, હે પ્રભુ, ત્યારે જ તેં મનમાં તે સ્ત્રીને જાણી લીધી હતી; તેના ઉચ્ચ સ્થાનને કારણે તે મારી પત્ની છે, હે પુરંદર.
7.30.28
सा मया न्यासभूता तु गौतमस्य महात्मनः ।
न्यस्ता बहूनि वर्षाणि तेन निर्यातिता च ह ॥ ७.३०.२८ ॥
તેને મારા દ્વારા મહાત્મા ગૌતમ પાસે થાપણ તરીકે મૂકવામાં આવી; ઘણાં વર્ષો સુધી તે તેમની પાસે રહી, પછી તેમણે તેને પાછી મોકલી.
7.30.29
ततस्तस्य परिज्ञाय महास्थैर्यं महामुनेः ।
ज्ञात्वा तपसि सिद्धिं च पत्न्यर्थं स्पर्शिता तदा ॥ ७.३०.२९ ॥
ત્યારે તે મહામુનિની મહાન સ્થિરતા અને તપમાં પ્રાપ્ત સિદ્ધિ જાણીને, પત્ની માટે જ ત્યારે તેને સ્પર્શ કરવામાં આવ્યો.
7.30.30
सङ्क्रुद्धस्त्वं हि धर्मात्मन् गत्वा तस्याश्रमं मुनेः ।
दृष्टवांश्च तदा तां स्त्रीं दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ७.३०.३० ॥
હે ધર્માત્મા, તું ક્રોધિત થઈને તે મુનિના આશ્રમે ગયો; ત્યારે તે સ્ત્રીને અગ્નિજ્વાળા સમાન દીપ્ત જોઈ.
7.30.31
सा त्वया धर्षिता शक्र कामार्तेन समन्युना ।
दृष्टस्त्वं च तदा तेन ह्याश्रमे परमर्षिणा ॥ ७.३०.३१ ॥
હે શક્ર, કામથી પીડિત અને ક્રોધિત થઈને તેં તેના પર અત્યાચાર કર્યો; ત્યારે તે પરમ ઋષિએ આશ્રમમાં તને જોયો.
7.30.32
ततः क्रुद्धेन तेना ऽसि शप्तः परमतेजसा ।
गतो ऽसि येन देवेन्द्र दशाभागविपर्ययम् ॥ ७.३०.३२ ॥
ત્યારે ક્રોધિત થયેલા તે પરમતેજસ્વીએ તને શાપ આપ્યો; હે દેવેન્દ્ર, તેથી તારી દશા ઊલટાઈ ગઈ.
7.30.33
यस्मान्मे धर्षिता पत्नी त्वया वासव निर्भयम् ।
तस्मात्त्वं समरे राजञ्छत्रुहस्तं गमिष्यसि ॥ ७.३०.३३ ॥
તેં નિર્ભય થઈને મારી પત્ની પર અત્યાચાર કર્યો; તેથી હે વાસવ, હે રાજન, યુદ્ધમાં તું શત્રુના હાથમાં જઈશ.
7.30.34
अयं तु भावो दुर्बुद्धे यस्त्वयेह प्रवर्तितः ।
मानुषेष्वपि लोकेषु भविष्यति न संशयः ॥ ७.३०.३४ ॥
હે દુર્બુદ્ધિ, અહીં તેં કરેલા આ કૃત્યનું ફળ મનુષ્યલોકમાં પણ થશે; એમાં સંશય નથી.
7.30.35
तत्रार्धं तस्य यः कर्ता त्वय्यर्धं निपतिष्यति ।
न च ते स्थावरं स्थानं भविष्यति न संशयः ॥ ७.३०.३५ ॥
તે કૃત્યનું અર્ધું ફળ જે કરશે તેના પર અને અર્ધું તારા પર પડશે; તારું સ્થાન સ્થિર નહીં રહે; એમાં સંશય નથી.
7.30.36
यश्च यश्च सुरेन्द्रः स्याद्ध्रुवः स न भविष्यति ।
एष शापो मया मुक्त इत्यसौ त्वां तदा ऽब्रवीत् ॥ ७.३०.३६ ॥
જે જે ઇન્દ્ર થશે તે સ્થિર નહીં રહે. "આ શાપ મેં આપ્યો છે" એમ તેણે ત્યારે તને કહ્યું.
7.30.37
तां तु भार्यां स निर्भर्त्स्य सो ऽब्रवीत्सुमहातपाः ।
दुर्विनीते विनिध्वंस ममाश्रमसमीपतः ॥ ७.३०.३७ ॥
તે પત્નીને ઠપકો આપીને તે અતિ તપસ્વી બોલ્યા, "હે દુર્વિનીત, હે નષ્ટ થયેલી, મારા આશ્રમની સમીપમાં જ!"
7.30.38
रूपयौवनसम्पन्ना यस्मात्त्वमनवस्थिता ।
तस्माद्रूपवती लोके न त्वमेका भविष्यति ॥ ७.३०.३८ ॥
રૂપ અને યૌવનથી સંપન્ન હોવા છતાં તું અસ્થિર રહી; તેથી જગતમાં તું એકલી રૂપવતી નહીં રહે.
7.30.39
रूपं च ते प्रजाः सर्वा गमिष्यन्ति न संशयः ।
यत्तदेकं समाश्रित्य विभ्रमो ऽयमुपस्थितः ॥ ७.३०.३९ ॥
તારું રૂપ બધી પ્રજાઓ પાસે જશે, એમાં શંકા નથી; એકને આશ્રય લઈને આ ભ્રમ ઊભો થયો છે.
7.30.40
तदाप्रभृति भूयिष्ठं प्रजा रूपसमन्विताः ।
सा तं प्रसादयामास महर्षिं गौतमं तदा ॥ ७.३०.४० ॥
તે સમયથી પ્રજા મોટેભાગે રૂપવાન થઈ. ત્યારે તેણીએ તે મહર્ષિ ગૌતમને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
7.30.41
अज्ञानाद्धर्षिता विप्र त्वद्रूपेण दिवौकसा ।
न कामकाराद्विप्रर्षे प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ७.३०.४१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, અજ્ઞાનથી તમારા રૂપવાળા દેવ દ્વારા હું મોહિત થઈ; કામવશ થઈને નહીં. હે વિપ્રર્ષિ, તમે કૃપા કરવા યોગ્ય છો.
7.30.42
अहल्यया त्वेवमुक्तः प्रत्युवाच स गौतमः ।
उत्पत्स्यति महातेजा इक्ष्वाकूणां महारथः ॥ ७.३०.४२ ॥
અહલ્યાએ આમ કહેતાં ગૌતમે ઉત્તર આપ્યો: "ઇક્ષ્વાકુઓમાં મહાતેજસ્વી મહારથી જન્મ લેશે."
7.30.43
रामो नाम श्रुतो लोके वनं चाप्युपयास्यति ।
ब्राह्मणार्थे महाबाहुर्विष्णुर्मानुषविग्रहः ।
तं द्रक्ष्यसि यदा भद्रे ततः पूता भविष्यसि ॥ ७.३०.४३ ॥
રામ નામે જગતમાં પ્રસિદ્ધ, મહાબાહુ વિષ્ણુ માનવ રૂપ ધારણ કરીને બ્રાહ્મણોને માટે વનમાં પણ આવશે. હે ભદ્રે, જ્યારે તું તેમને જોઈશ, ત્યારે તું પવિત્ર થઈશ.
7.30.44
स हि पावयितुं शक्तस्त्वया यद्दुष्कृतं कृतम् ।
तस्यातिथ्यं च कृत्वा वै मत्समीपं गमिष्यसि ॥ ७.३०.४४ ॥
તેં કરેલું દુષ્કૃત્ય શુદ્ધ કરવા તે જ સમર્થ છે. તેમનું આતિથ્ય કરીને તું મારી પાસે આવીશ.
7.30.45
वत्स्यसि त्वं मया सार्धं तदा हि वरवर्णिनि ।
एवमुक्त्वा स विप्रर्षिराजगाम स्वमाश्रमम् ॥ ७.३०.४५ ॥
ત્યારે હે શ્રેષ્ઠવર્ણી, તું મારી સાથે રહીશ. એમ કહીને તે વિપ્રર્ષિ પોતાના આશ્રમે ગયા.
7.30.46
तपश्चाचार सुमहत्सा पत्नी ब्रह्मवादिनः ।
शापोत्सर्गाद्धि तस्येदं मुनेः सर्वमुपस्थितम् ॥ ७.३०.४६ ॥
તે બ્રહ્મવાદીની પત્ની ખૂબ મહાન તપસ્યા કરતી હતી. તે મુનિનો શાપ છૂટ્યો હોવાથી જ આ બધું તેની સામે આવી પડ્યું.
7.30.47
तत्स्मर त्वं महाबाहो दुष्कृतं यत्त्वया कृतम् ।
तेन त्वं ग्रहणं शत्रोर्यातो नान्येन वासव ॥ ७.३०.४७ ॥
તેથી, હે મહાબાહુ, તેં કરેલું દુષ્કર્મ યાદ કર. હે વાસવ, તે જ કારણે તું શત્રુના કબજામાં આવ્યો, બીજા કોઈ કારણે નહીં.
7.30.48
शीघ्रं वै यज यज्ञं त्वं वैष्णवं सुसमाहितः ।
पावितस्तेन यज्ञेन यास्यसे त्रिदिवं ततः ॥ ७.३०.४८ ॥
જલ્દી તું પૂર્ણ એકાગ્રતાથી વૈષ્ણવ યજ્ઞ કર. તે યજ્ઞથી પવિત્ર થઈને તું પછી સ્વર્ગલોકે જઈશ.
7.30.49
पुत्रश्च तव देवेन्द्र न विनष्टो महारणे ।
नीतः सन्निहितश्चैव आर्यकेण महोदधौ ॥ ७.३०.४९ ॥
હે દેવેન્દ્ર, તારો પુત્ર એ મહાયુદ્ધમાં નાશ પામ્યો નથી; આર્યકે તેને મહાસાગરમાં લઈ જઈ સુરક્ષિત રાખ્યો.
7.30.50
एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्तु यज्ञमिष्ट्वा च वैष्णवम् ।
पुनस्त्रिदिवमाक्रामदन्वशासच्च देवराट् ॥ ७.३०.५० ॥
આ સાંભળીને મહેન્દ્રે વૈષ્ણવ યજ્ઞ કર્યો અને ફરી સ્વર્ગમાં આરૂઢ થઈ દેવરાજ તરીકે શાસન કર્યું.
7.30.51
एतदिन्द्रजितो नाम बलं यत्कीर्तितं मया ।
निर्जितस्तेन देवेन्द्रः प्राणिनो ऽन्ये तु किं पुनः ॥ ७.३०.५१ ॥
ઇન્દ્રજિતનું આ જે બળ મેં વર્ણવ્યું, તેણે દેવેન્દ્રને પણ જીત્યા; તો અન્ય પ્રાણીઓની શી વાત?
7.30.52
आश्चर्यमिति रामश्च लक्ष्मणश्चाब्रवीत्तदा ।
अगस्त्यवचनं श्रुत्वा वानरा राक्षसास्तदा ॥ ७.३०.५२ ॥
'આશ્ચર્ય!' એમ કહીને ત્યારે રામ અને લક્ષ્મણે કહ્યું. અગસ્ત્યનાં વચન સાંભળી વાનરો અને રાક્ષસો પણ વિસ્મિત થયા.
7.30.53
विभीषणस्तु रामस्य पार्श्वस्थो वाक्यमब्रवीत् ।
आश्चर्यं स्मारितो ऽस्म्यद्य यत्तद्दृष्टं पुरातनम् ॥ ७.३०.५३ ॥
રામની પાસે ઊભેલા વિભીષણે કહ્યું: 'પ્રાચીન કાળમાં મેં જોયેલું તે આશ્ચર્ય આજે મને યાદ આવી ગયું.'
7.30.54
अगस्त्यं त्वब्रवीद्रामः सत्यमेतच्छ्रुतं च मे ॥ ७.३०.५४ ॥
રામે અગસ્ત્યને કહ્યું: 'આ સત્ય છે; મેં પણ આ સાંભળ્યું છે.'
7.30.55
एवं राम समुद्भूतो रावणो लोककण्टकः ।
सपुत्रो येन सङ्ग्रामे जितः शक्रः सुरेश्वरः ॥ ७.३०.५५ ॥
હે રામ, આ રીતે લોકોના કાંટા સમાન રાવણ ઉત્પન્ન થયો; તેણે પુત્ર સાથે યુદ્ધમાં દેવોના સ્વામી ઇન્દ્રને જીત્યા હતા.