વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.32.1
नर्मदापुलिने यत्र राक्षसेन्द्रः सुदारुणः ।
पुष्पोपहारं कुरुते तस्माद्देशाददूरतः ॥ ७.३२.१ ॥
નર્મદાના કિનારે, અતિ ભયંકર રાક્ષસરાજ જ્યાં પુષ્પોપહાર અર્પે છે, એ સ્થાનથી દૂર નહિ.
7.32.2
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो माहिष्मत्याः पतिः प्रभुः ।
क्रीडते सह नारीभिर्नर्मदातोयमाश्रितः ॥ ७.३२.२ ॥
વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન, માહિષ્મતીનો સ્વામી અને પ્રભુ, નર્મદાના જળનો આશ્રય લઈ સ્ત્રીઓ સાથે ક્રીડા કરે છે.
7.32.3
तासां मध्यगतो राजा रराज च तदार्जुनः ।
करेणूनां सहस्रस्य मध्यस्थ इव कुञ्जरः ॥ ७.३२.३ ॥
તેમની વચ્ચે રહેલો રાજા અર્જુન ત્યારે હજારો હાથણીઓની વચ્ચે ઊભેલા ગજરાજ જેવો શોભ્યો.
7.32.4
जिज्ञासुः स तु बाहूनां सहस्रस्योत्तमं बलम् ।
रुरोध नर्मदावेगं बाहुभिर्बहुभिर्वृतः ॥ ७.३२.४ ॥
પોતાની હજાર ભુજાઓનું ઉત્તમ બળ તપાસવાની ઇચ્છાથી, અનેક ભુજાઓથી ઘેરાયેલા તેમણે નર્મદાનો વેગ રોકી દીધો.
7.32.5
कार्तवीर्यभुजासक्तं तज्जलं प्राप्य निर्मलम् ।
कूलोपहारं कुर्वाणं प्रतिस्रोतः प्रधावति ॥ ७.३२.५ ॥
કાર્તવીર્યની ભુજાઓમાં અટકેલું એ નિર્મળ જળ, કિનારે ઉપહાર અર્પતું, પ્રવાહની સામે દોડે છે.
7.32.6
समीननक्रमकरः सपुष्पकुशसंस्तरः ।
स नर्मदाम्भसो वेगः प्रावृट्काल इवाबभौ ॥ ७.३२.६ ॥
માછલી, મગર અને મકરથી ભરેલો, ફૂલો અને કુશ ઘાસથી ઢંકાયેલો એ નર્મદાના જળનો વેગ વરસાદની ઋતુ જેવો શોભ્યો.
7.32.7
स वेगः कार्तवीर्येण सम्प्रेषित इवाम्भसः ।
पुष्पोपहारं सकलं रावणस्य जहार ह ॥ ७.३२.७ ॥
કાર્તવીર્યે મોકલ્યો હોય તેમ એ પાણીના વેગે રાવણની સંપૂર્ણ પુષ્પાંજલિ તાણી લીધી.
7.32.8
रावणो ऽर्धसमाप्तं तमुत्सृज्य नियमं तदा ।
नर्मदां पश्यते कान्तां प्रतिकूलां यथा प्रियाम् ॥ ७.३२.८ ॥
રાવણે ત્યારે અધૂરો નિયમ છોડીને રિસાયેલી પ્રિયા જેવી નર્મદાને જોઈ.
7.32.9
पश्चिमेन तु तं दृष्ट्वा सागरोद्गारसन्निभम् ।
वर्धन्तमम्भसो वेगं पूर्वामाशां प्रविश्य तु ॥ ७.३२.९ ॥
પશ્ચિમથી સમુદ્રના ઉછાળા જેવો વધતો એ પાણીનો વેગ જોઈને તે પૂર્વ દિશામાં પ્રવેશ્યો.
7.32.10
ततो ऽनुभ्रान्तशकुनां स्वभावोपरमे स्थिताम् ।
निर्विकाराङ्गनाभासामपश्यद्रावणो नदीम् ॥ ७.३२.१० ॥
પછી રાવણે તે નદી જોઈ, જેના પર પંખીઓ ભમતાં હતાં, જે સ્વભાવિક શાંતિમાં સ્થિર હતી, નિર્વિકાર સ્ત્રી જેવી.
7.32.11
सव्येतरकराङ्गुल्या सशब्दं च दशाननः ।
वेगप्रभावमन्वेष्टुं सो ऽदिशच्छुकसारणौ ॥ ७.३२.११ ॥
દશાનને ડાબા હાથની આંગળીથી અવાજ કરીને પાણીના વેગનો પ્રભાવ શોધવા શુક અને સારણને મોકલ્યા.
7.32.12
तौ तु रावणसन्दिष्टौ भ्रातरौ शुकसारणौ ।
व्योमान्तरगतौ वीरौ प्रस्थितौ पश्चिमामुखौ ॥ ७.३२.१२ ॥
રાવણે મોકલેલા એ વીર ભાઈઓ શુક અને સારણ આકાશમાર્ગે પશ્ચિમ તરફ મુખ રાખીને ચાલી નીકળ્યા.
7.32.13
अर्धयोजनमात्रं तु गत्वा तौ रजनीचरौ ।
पश्येतां पुरुषं तोये क्रीडन्तं सहयोषितम् ॥ ७.३२.१३ ॥
અર્ધા યોજન જઈને તે બે નિશાચરોએ પાણીમાં સ્ત્રીઓ સાથે ક્રીડા કરતા એક પુરુષને જોયો.
7.32.14
बृहत्सालप्रतीकाशं तोयव्याकुलमूर्धजम् ।
मदरक्तान्तनयनं मदव्याकुलतेजसम् ॥ ७.३२.१४ ॥
તે મોટા સાલવૃક્ષ જેવો હતો; પાણીથી તેના વાળ વિખરાયેલા હતા, મદથી આંખોના ખૂણા લાલ હતા, અને મદથી તેનું તેજ વિહ્વળ હતું.
7.32.15
नदीं बाहुसहस्रेण रुन्धन्तमरिमर्दनम् ।
गिरिं पादसहस्रेण रुन्धन्तमिव मेदिनीम् ॥ ७.३२.१५ ॥
શત્રુઓનો મર્દન કરનાર તે હજાર બાહુઓથી નદીને રોકી રહ્યો હતો; હજાર પગોથી પૃથ્વીને રોકતા પર્વત જેવો.
7.32.16
बालानां वरनारीणां सहस्रेण समावृतम् ।
समदानां करेणूनां सहस्रेणेव कुञ्जरम् ॥ ७.३२.१६ ॥
શ્રેષ્ઠ યુવતીઓના હજારો તેને ઘેરીને ઊભી હતી; મદમસ્ત હજાર હાથણીઓથી ઘેરાયેલા હાથી જેવો.
7.32.17
तमद्भुततमं दृष्ट्वा राक्षसौ शुकसारणौ ।
सन्निवृत्तावुपागम्य रावणं तमथोचतुः ॥ ७.३२.१७ ॥
તે અત્યંત અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને શુક અને સારણ બંને રાક્ષસો પાછા ફર્યા અને રાવણ પાસે આવીને તેને બોલ્યા.
7.32.18
बृहत्सालप्रतीकाशः को ऽप्यसौ राक्षसेश्वर ।
नर्मदां रोधवद्रुद्ध्वा क्रीडापयति योषितः ॥ ७.३२.१८ ॥
હે રાક્ષસેશ્વર, મોટા સાલવૃક્ષ જેવો તે કોણ છે? બંધની જેમ નર્મદાને રોકીને તે સ્ત્રીઓને ક્રીડા કરાવી રહ્યો છે.
7.32.19
तेन बाहुसहस्रेण सन्निरुद्धजला नदी ।
सागरोद्गारसङ्काशानुद्गारान्सृजते मुहुः ॥ ७.३२.१९ ॥
તે હજાર બાહુઓથી રોકાયેલા જળવાળી નદી સમુદ્રના ઉછાળા જેવા મોજાં વારંવાર ઉછાળે છે.
7.32.20
इत्येवं भाषमाणौ तौ निशाम्य शुकसारणौ ।
रावणो ऽर्जुन इत्युक्त्वा प्रययौ युद्धलालसः ॥ ७.३२.२० ॥
એ રીતે બોલતા તે શુક અને સારણને સાંભળીને, 'આ અર્જુન છે' એમ કહી યુદ્ધની લાલસાવાળો રાવણ નીકળ્યો.
7.32.21
अर्जुनाभिमुखे तस्मिन्रावणे राक्षसाधिपे ।
चण्डः प्रवाति पवनः सनादः सुरजास्तथा ॥ ७.३२.२१ ॥
અર્જુન તરફ આગળ વધતા તે રાક્ષસાધિપતિ રાવણની સામે પ્રચંડ પવન ગર્જના સાથે વહ્યો; દેવોના પુષ્પો પણ એમ જ.
7.32.22
सकृदेव कृतो रावः सरक्तः प्रेषितो घनैः ।
महोदरमहापार्श्वधूम्राक्षशुकसारणैः ॥ ७.३२.२२ ॥
મહોદર, મહાપાર્શ્વ, ધૂમ્રાક્ષ, શુક અને સારણથી ઘેરાયેલા રાવણે એક જ વાર લાલ ગર્જના કરી; જાણે મેઘોએ મોકલેલી.
7.32.23
संवृतो राक्षसेन्द्रस्तु तत्रागाद्यत्र चार्जुनः ।
अदीर्घेणैव कालेन स तदा राक्षसो बली ।
तं नर्मदाह्रदं भीममाजगामाञ्जनप्रभः ॥ ७.३२.२३ ॥
ઘેરાયેલો રાક્ષસેન્દ્ર જ્યાં અર્જુન હતો ત્યાં ગયો; થોડા જ સમયમાં તે બળવાન રાક્ષસ, કાજળ જેવી કાંતિવાળો, તે ભયાનક નર્મદા-હ્રદ પર આવી પહોંચ્યો.
7.32.24
स तत्र स्त्रीपरिवृतं वाशिताभिरिव द्विपम् ।
नरेन्द्रं पश्यते राजा राक्षसानां तदार्जुनम् ॥ ७.३२.२४ ॥
ત્યાં તેણે સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા તે નરેન્દ્રને, મદમસ્ત હાથણીઓથી ઘેરાયેલા હાથીની જેમ જોયો; રાક્ષસોના રાજાએ ત્યારે અર્જુનને જોયો.
7.32.25
स रोषाद्रक्तनयनो राक्षसेन्द्रो बलोद्धतः ॥ ७.३२.२५ ॥
ક્રોધથી લાલ આંખોવાળો, બળના ગર્વથી ઉદ્ધત એ રાક્ષસેન્દ્ર હતો.
7.32.26
इत्येवमर्जुनामात्यनाह गम्भीरया गिरा ।
अमात्याः क्षिप्रमाख्यात हैहयस्य नृपस्य वै ॥ ७.३२.२६ ॥
આ રીતે તેણે ગંભીર વાણીમાં અર્જુનના અમાત્યોને કહ્યું — "હૈહય રાજાના અમાત્યો, જલદી જઈને જણાવો."
7.32.27
युद्धार्थी समनुप्राप्तो रावणो नाम राक्षसः ।
रावणस्य वचः श्रुत्वा मन्त्रिणो ऽथार्जुनस्य ते ।
उत्तस्थुः सायुधास्त्राश्च रावणं वाक्यमब्रुवन् ॥ ७.३२.२७ ॥
"યુદ્ધની ઇચ્છાથી રાવણ નામનો રાક્ષસ આવ્યો છે." રાવણના શબ્દો સાંભળીને અર્જુનના મંત્રીઓ શસ્ત્રો સાથે ઊભા થયા અને રાવણને બોલ્યા.
7.32.28
युद्धस्य कालो विज्ञेयः साधु भोः साधु रावण ॥ ७.३२.२८ ॥
"યુદ્ધનો સમય જાણવો જોઈએ. સારું, હે રાવણ, સારું."
7.32.29
चः श्रुत्वा मन्त्रिणो ऽथार्जुनस्य ते ।
यः क्षीबं स्त्रीवृतं चैव योद्धुमुत्सहते नृपम् ।
स्त्रीसमक्षं कथं यत्तद्योद्धुमुत्सहसे ऽर्जुनम् ।
वाशितामध्यगं मत्तं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.३२.२९ ॥
"મદોન્મત્ત થઈ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા રાજા સાથે યુદ્ધ કરવાનું સાહસ કરે છે, સ્ત્રીઓની સામે અર્જુન સાથે કેવી રીતે યુદ્ધ કરીશ? હાથણીઓ વચ્ચેના મદમસ્ત હાથીને વાઘ જેમ."
7.32.30
क्षमस्वाद्य दशग्रीव चोष्यतां रजनी त्वया ।
युद्धे श्रद्धा च यद्यस्ति श्वस्तात समरे ऽर्जुनम् ॥ ७.३२.३० ॥
"હે દશગ્રીવ, આજે ક્ષમા કર, આ રાત્રિ તું અહીં વિતાવ. યુદ્ધમાં જો તને શ્રદ્ધા હોય તો કાલે રણભૂમિમાં અર્જુન સાથે લડજે."
7.32.31
यद्यद्यास्ति मतिर्योद्धुं युद्धतृष्णासमावृता ।
निहत्यास्मांस्ततो युद्धमर्जुनेनोपयास्यसि ॥ ७.३२.३१ ॥
જો તને યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છા હોય અને યુદ્ધતૃષ્ણાથી તું ઘેરાયેલો હોય, તો પહેલાં અમને મારીને પછી અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરવા જઈશ.
7.32.32
ततस्ते रावणामात्यैरमात्याः पार्थिवस्य तु ।
सूदिताश्चापि ते युद्धे भक्षिताश्च बुभुक्षितैः ॥ ७.३२.३२ ॥
ત્યારે તે રાજાના અમાત્યોને રાવણના અમાત્યોએ યુદ્ધમાં મારી નાખ્યા, અને ભૂખ્યા રાક્ષસોએ તેમને ખાઈ લીધા.
7.32.33
ततो हलहलाशब्दो नर्मदातीर आबभौ ।
अर्जुनस्यानुयातऽणां रावणस्य च मन्त्रिणाम् ॥ ७.३२.३३ ॥
ત્યારે નર્મદાના કિનારે અર્જુનના અનુચરો અને રાવણના મંત્રીઓનો કોલાહલ ઊઠ્યો.
7.32.34
इषुभिस्तोमरैः शूलैस्त्रिशूलैर्वज्रकर्षणैः ।
सरावणानर्दयन्तः समन्तात्समभिद्रुताः ॥ ७.३२.३४ ॥
બાણો, તોમર, શૂળ, ત્રિશૂળ અને વજ્ર જેવાં શસ્ત્રોથી રાવણ સહિત તેમને પીડિત કરતા ચારે બાજુથી ધસી આવ્યા.
7.32.35
हैहयाधिपयोधानां वेग आसीत्सुदारुणः ।
सनक्रमीनमकरसमुद्रस्येव निःस्वनः ॥ ७.३२.३५ ॥
હૈહયાધિપતિના યોદ્ધાઓનો વેગ અત્યંત ભયંકર હતો; મગર, માછલી અને મકરથી ભરેલા સમુદ્રના ઘોષ જેવો.
7.32.36
रावणस्य तु ते ऽमात्याः प्रहस्तशुकसारणाः ।
कार्तवीर्यबलं क्रुद्धा निर्दहन्ति स्म तेजसा ॥ ७.३२.३६ ॥
રાવણના તે મંત્રીઓ — પ્રહસ્ત, શુક અને સારણ — ક્રોધે ભરાઈને પોતાના તેજથી કાર્તવીર્યની સેનાને બાળવા લાગ્યા.
7.32.37
अर्जुनाय तु तत्कर्म रावणस्य समन्त्रिणः ।
क्रीडमानाय कथितं पुरुषैर्द्वाररक्षिभिः ॥ ७.३२.३७ ॥
રાવણના મંત્રીઓએ એ કૃત્ય રમતા અર્જુનને દ્વારરક્ષક પુરુષો દ્વારા કહ્યું.
7.32.38
श्रुत्वा न भेतव्यमिति स्त्रीजनं तं ततो ऽर्जुनः ।
उत्ततार जलात्तस्माद्गङ्गातोयादिवाञ्जनः ॥ ७.३२.३८ ॥
"ડરવું નહિ" એમ એ સ્ત્રીઓને કહીને અર્જુન ગંગાજળમાંથી અંજન (હાથી) ની જેમ બહાર આવ્યો.
7.32.39
क्रोधदूषितनेत्रस्तु स ततो ऽर्जुनपावकः ।
प्रजज्वाल महाघोरो युगान्त इव पावकः ॥ ७.३२.३९ ॥
ક્રોધથી દૂષિત નેત્રોવાળો તે અર્જુન અગ્નિની જેમ, યુગાંતના અગ્નિની જેમ અતિ ભયાનક રીતે પ્રજ્વલ્યો.
7.32.40
स तूर्णतरमादाय वरहेमाङ्गदो गदाम् ।
अभिदुद्राव रक्षांसि तमांसीव दिवाकरः ॥ ७.३२.४० ॥
શ્રેષ્ઠ સોનાના બાજુબંધ ધારણ કરેલો તે ઝડપથી ગદા ઉપાડીને, અંધકાર પર સૂર્યની જેમ રાક્ષસો પર ધસી ગયો.
7.32.41
बाहुविक्षेपकरणां समुद्यम्य महागदाम् ।
गारुडं वेगमास्थाय चापपातैव सो ऽर्जुनः ॥ ७.३२.४१ ॥
બાહુઓથી ફેરવી શકાય એવી તે મહાગદા ઊંચકીને, ગરુડનો વેગ ધારણ કરીને, ધનુષ્યમાંથી બાણ છૂટે તેમ અર્જુન ધસી ગયો.
7.32.42
तस्य मार्गं समारुद्ध्य विन्ध्यो ऽर्कस्येव पर्वतः ।
स्थितो विन्ध्य इवाकम्प्यः प्रहस्तो मुसलायुधः ॥ ७.३२.४२ ॥
તેનો માર્ગ રોકીને, સૂર્યની સામે વિંધ્ય પર્વતની જેમ, અચળ વિંધ્ય સમાન, મુસળાયુધધારી પ્રહસ્ત ઊભો રહ્યો.
7.32.43
ततो ऽस्य मुसलं घोरं लोहबद्धं महोद्धतः ।
प्रहस्तः प्रेषयन्क्रुद्धो ररास च यथाम्बुदः ॥ ७.३२.४३ ॥
ત્યારે અતિ ક્રોધિત પ્રહસ્તે લોખંડથી બાંધેલું પોતાનું ભયંકર મુસળ ફેંકીને વાદળ જેવી ગર્જના કરી.
7.32.44
तस्याग्रे मुसलस्याग्निरशोकापीडसन्निभः ।
प्रहस्तकरमुक्तस्य बभूव प्रदहन्निव ॥ ७.३२.४४ ॥
પ્રહસ્તના હાથમાંથી છૂટેલા તે મુસળના અગ્રભાગે અશોકપુષ્પના ગુચ્છ જેવી આગ પ્રગટી અને જાણે બાળતી હોય તેમ થઈ ગઈ.
7.32.45
अथायान्तं तु मुसलं कार्तवीर्यस्तदार्जुनः ।
निपुणं वञ्चयामास सगदो ऽगदविक्रमः ॥ ७.३२.४५ ॥
ત્યારે આવતા મુસળને કાર્તવીર્યાર્જુને પોતાની ગદા સાથે કુશળતાથી છેતરીને નિષ્ફળ બનાવ્યું; તે અમોઘ પરાક્રમી હતો.
7.32.46
ततस्तमभिदुद्राव प्रहस्तं हैहयाधिपः ।
भ्रामयानो गदां गुर्वीं पञ्चबाहुशतोच्छ्रयाम् ॥ ७.३२.४६ ॥
ત્યારે હૈહયાધિપતિ પ્રહસ્ત પર ધસી ગયા, પાંચસો ભુજા જેટલી ઊંચી ભારે ગદાને ફેરવતા.
7.32.47
तथा हतो ऽतिवेगेन प्रहस्तो गदया तदा ।
निपपात स्थितः शैलो वज्रिवज्रहतो यथा ॥ ७.३२.४७ ॥
અતિ વેગથી ગદાના પ્રહારે પ્રહસ્ત ઇન્દ્રના વજ્રથી આહત થયેલા પર્વતની જેમ પડી ગયો.
7.32.48
प्रहस्तं पतितं दृष्ट्वा मारीचशुकसारणाः ।
समहोदरधूम्राक्षा ह्यपसृष्टा रणाजिरात् ॥ ७.३२.४८ ॥
પ્રહસ્તને પડેલો જોઈને મારીચ, શુક, સારણ, મહોદર અને ધૂમ્રાક્ષ રણભૂમિમાંથી પાછા હટી ગયા.
7.32.49
अपक्रान्तेष्वमात्येषु प्रहस्ते वै निपातिते ।
रावणो ऽभ्यद्रवत्तूर्णमर्जुनं नृपसत्तमम् ॥ ७.३२.४९ ॥
અમાત્યો પાછા ફર્યા અને પ્રહસ્ત પડ્યો ત્યારે રાવણ ઝડપથી નૃપશ્રેષ્ઠ અર્જુન પર ધસી ગયો.
7.32.50
सहस्रबाहोस्तद्युद्धं विंशद्बाहोश्च दारुणम् ।
नृपराक्षसयोस्तत्र चारब्धं रोमहर्षणम् ॥ ७.३२.५० ॥
સહસ્રબાહુ અને વિંશતિબાહુ વચ્ચે તે ભયંકર યુદ્ધ ત્યાં શરૂ થયું; રાજા અને રાક્ષસ વચ્ચેનું તે યુદ્ધ રોમાંચક હતું.
7.32.51
सागराविव संरब्धौ चलन्मूलाविवाचलौ ।
तेजोयुक्ताविवादित्यौ प्रदहन्ताविवानलौ ॥ ७.३२.५१ ॥
તે બંને ક્રોધે ભરાયેલા બે સાગરો જેવા, મૂળ હલતા બે પર્વતો જેવા, તેજથી યુક્ત બે સૂર્યો જેવા, બાળતા બે અગ્નિઓ જેવા હતા.
7.32.52
बलोद्धतौ यथा नागौ वाशितार्थे यथा वृषौ ।
मेघाविव विनर्दन्तौ सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ७.३२.५२ ॥
બળથી ઉન્મત્ત બે હાથીઓ જેવા, ઇચ્છિત માટે લડતા બે બળદો જેવા, ગર્જતા બે મેઘો જેવા, બળવાન બે સિંહો જેવા તેઓ હતા.
7.32.53
रुद्रकालाविव क्रुद्धौ तदा तौ राक्षसार्जुनौ ।
परस्परं गदाभ्यां तौ ताडयामासतुर्भृशम् ॥ ७.३२.५३ ॥
ત્યારે રુદ્ર અને કાળ સમાન ક્રોધે ભરાયેલા તે બંને — રાક્ષસ અને અર્જુન — એકબીજા પર ગદાથી ભારે પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.32.54
वज्रप्रहारानचला यथा घोरान्विषेहिरे ।
गदाप्रहारांस्तौ तत्र सेहाते नरराक्षसौ ॥ ७.३२.५४ ॥
વજ્રના ભયંકર પ્રહારો પર્વતો સહન કરે તેમ, ત્યાં તે નર અને રાક્ષસ ગદાના પ્રહારો સહન કરતા રહ્યા.
7.32.55
यथा ऽ शनिरवेभ्यस्तु जायते ऽथ प्रतिश्रुतिः ।
तथा तयोर्गदापोथैर्दिशः सर्वाः प्रतिश्रुताः ॥ ७.३२.५५ ॥
પર્વતોમાંથી વીજળીનો ગડગડાટ ઊઠીને જેમ પડઘો પડે છે, તેમ તે બંનેના ગદાપ્રહારોથી સર્વ દિશાઓ ગૂંજી ઊઠી.
7.32.56
अर्जुनस्य गदा सा तु पात्यमाना ऽहितोरसि ।
काञ्चनाभं नभश्चक्रे विद्युत्सौदामिनी यथा ॥ ७.३२.५६ ॥
અર્જુનની એ ગદા શત્રુની છાતી પર પડતાં, વીજળી જેવી સોનેરી આભાથી આકાશ ઝળહળી ઊઠ્યું.
7.32.57
तथैव रावणेनापि पात्यमाना मुहुर्मुहुः ।
अर्जुनोरसि निर्भाति गदोल्केव महागिरौ ॥ ७.३२.५७ ॥
એવી જ રીતે રાવણે વારંવાર અર્જુનની છાતી પર મારેલી ગદા, મહાન પર્વત પર પડતી ઉલ્કા જેવી ઝળકી ઊઠી.
7.32.58
नार्जुनः खेदमायाति न राक्षसगणेश्वरः ।
इदमासीत्तयोर्युद्धं यथा पूर्वं बलीन्द्रयोः ॥ ७.३२.५८ ॥
અર્જુન થાક્યો નહીં, રાક્ષસગણોનો સ્વામી પણ થાક્યો નહીં; તે બંનેનું આ યુદ્ધ પૂર્વકાળના બે બળવાન ઇન્દ્રોના યુદ્ધ જેવું હતું.
7.32.59
शृङ्गैरिव वृषायुध्यन्दन्ताग्रैरिव कुञ्जरौ ।
परस्परं तौ निघ्नन्तौ नरराक्षससत्तमौ ॥ ७.३२.५९ ॥
બે બળદ શિંગડાંથી, બે હાથી દંતાગ્રથી લડે તેમ, એકબીજા પર પ્રહાર કરતા નર અને રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એ બંને.
7.32.60
ततो ऽर्जुनेन क्रुद्धेन सर्वप्राणेन सा गदा ।
स्तनयोरन्तरे मुक्ता रावणस्य महोरसि ॥ ७.३२.६० ॥
ત્યારે ક્રોધિત અર્જુને પોતાના સર્વ પ્રાણબળથી એ ગદા રાવણની વિશાળ છાતી પર, બે સ્તનોની વચ્ચે, છોડી.
7.32.61
वरदानकृतत्राणे सा गदा रावणोरसि ।
दुर्बलेव यथावेगं द्विधाभूत्वा ऽपतत्क्षितौ ॥ ७.३२.६१ ॥
વરદાનથી રક્ષિત રાવણની છાતી પર તે ગદા દુર્બળાની જેમ, પોતાના વેગ પ્રમાણે બે ભાગ થઈ ભૂમિ પર પડી.
7.32.62
स त्वर्जुनप्रमुक्तेन गदापातेन रावणः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रं निषसाद च निष्टनन् ॥ ७.३२.६२ ॥
અર્જુને ફેંકેલી ગદાના પ્રહારથી રાવણ એક ધનુષ્ય જેટલો પાછળ ખસી ગયો અને કણસતો બેસી પડ્યો.
7.32.63
स विह्वलं तदालक्ष्य दशग्रीवं ततो ऽर्जुनः ।
सहसोत्पत्य जग्राह गरुत्मानिव पन्नगम् ॥ ७.३२.६३ ॥
રાવણને વિહ્વળ જોઈ અર્જુને તરત કૂદીને, ગરુડ સર્પને પકડે તેમ તેને પકડી લીધો.
7.32.64
स तु बाहुसहस्रेण बलाद्गृह्य दशाननम् ।
बबन्ध बलवान्राजा बलिं नारायणो यथा ॥ ७.३२.६४ ॥
તે બળવાન રાજાએ પોતાની હજાર ભુજાઓથી બળપૂર્વક દશાનનને પકડી, નારાયણે બલિને બાંધ્યો તેમ બાંધી લીધો.
7.32.65
बध्यमाने दशग्रीवे सिद्धचारणदेवताः ।
साध्वीतिवादिनः पुष्पैः किरन्त्यर्जुनमूर्धनि ॥ ७.३२.६५ ॥
દશગ્રીવ બંધાતો હતો ત્યારે, સિદ્ધો, ચારણો અને દેવો "સાધુ, સાધુ" કહેતા અર્જુનના માથા પર ફૂલો વરસાવવા લાગ્યા.
7.32.66
व्याघ्रो मृगमिवादाय मृगराडिव दन्तिनम् ।
ननाद हैहयो राजा हर्षादम्बुदवन्मुहुः ॥ ७.३२.६६ ॥
વાઘ હરણને, સિંહ હાથીને પકડીને ગર્જે તેમ, હૈહય રાજા હર્ષથી મેઘની જેમ વારંવાર ગર્જ્યો.
7.32.67
प्रहस्तस्तु समाश्वस्तो दृष्ट्वा बद्धं दशाननम् ।
सह तै राक्षसैः क्रुद्धश्चाभिदुद्राव पार्थिवम् ॥ ७.३२.६७ ॥
પ્રહસ્ત સ્વસ્થ થયો અને બંધાયેલા દશાનનને જોઈને ક્રોધથી તે રાક્ષસો સાથે તે રાજા પર ધસી ગયો.
7.32.68
नक्तञ्चराणां वेगस्तु तेषामापततां बभौ ।
उद्भूत आतपापाये पयोदानामिवाम्बुधौ ॥ ७.३२.६८ ॥
રાત્રિચર રાક્ષસોનો તે વેગ, તડકો ઓસરતાં સમુદ્ર પર ઊઠેલા વાદળો જેવો શોભ્યો.
7.32.69
मुञ्च मुञ्चेति भाषन्तस्तिष्ठतिष्ठेति चासकृत् ।
मुसलानि सशूलानि सोत्ससर्ज तदार्जुने ॥ ७.३२.६९ ॥
'છોડ, છોડ' અને 'ઊભો રહે, ઊભો રહે' એમ વારંવાર બૂમ પાડતાં તેમણે ત્યારે અર્જુન પર મુસળો અને શૂળો ફેંક્યાં.
7.32.70
अप्राप्तान्येव तान्याशु असम्भ्रान्तस्तदार्जुनः ।
आयुधान्यमरारीणां जग्राहारिनिषूदनः ॥ ७.३२.७० ॥
તે શસ્ત્રો હજી પહોંચ્યા પણ ન હતા, ત્યાં અવિચલ અર્જુને, શત્રુસંહારક બનીને, દેવશત્રુઓનાં એ આયુધો તરત પકડી લીધાં.
7.32.71
ततस्तैरेव रक्षांसि दुर्धरैः प्रवरायुधैः ।
भित्त्वा विद्रावयामास वायुरम्बुधरानिव ॥ ७.३२.७१ ॥
પછી એ જ દુર્ધર શ્રેષ્ઠ આયુધોથી રાક્ષસોને વીંધીને ભગાડી મૂક્યા, જેમ પવન વાદળોને ભગાડે તેમ.
7.32.72
राक्षसांस्त्रासयित्वा तु कार्तवीर्यो ऽर्जुनस्तदा ।
रावणं गृह्य नगरं प्रविवेश सुहृद्वृतः ॥ ७.३२.७२ ॥
રાક્ષસોને ભયભીત કરીને ત્યારે કાર્તવીર્ય અર્જુને રાવણને પકડ્યો અને મિત્રોથી ઘેરાયેલા તે નગરમાં પ્રવેશ્યો.
7.32.73
स कीर्यमाणः कुसुमाक्षतोत्करैर्द्विजैः सपौरैः पुरुहूतसन्निभः ।
तदा ऽर्जुनः सम्प्रविवेश तां पुरीं बलिं निगृह्येव सहस्रलोचनः ॥ ७.३२.७३ ॥
ત્યારે ફૂલો અને અક્ષતના ઢગલાઓથી બ્રાહ્મણો અને નગરજનો વરસાવતા હતા, ત્યારે ઇન્દ્ર સમાન અર્જુન એ નગરીમાં પ્રવેશ્યો, જાણે સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર બલિને વશ કરીને પ્રવેશ્યા હોય.