รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 7.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.32.1
नर्मदापुलिने यत्र राक्षसेन्द्रः सुदारुणः ।
पुष्पोपहारं कुरुते तस्माद्देशाददूरतः ॥ ७.३२.१ ॥
บนฝั่งแม่น้ำนรรมทา ไม่ไกลจากที่นั้น ที่ซึ่งราชาแห่งรากษสผู้น่าสะพรึงกลัวยิ่งกำลังถวายดอกไม้เป็นเครื่องบูชา
7.32.2
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो माहिष्मत्याः पतिः प्रभुः ।
क्रीडते सह नारीभिर्नर्मदातोयमाश्रितः ॥ ७.३२.२ ॥
อรชุน ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีชัย เป็นทั้งเจ้าและผู้ปกครองแห่งมาหิษมตี กำลังเล่นสนุกกับบรรดาสตรี โดยพักอยู่ริมน้ำของแม่น้ำนรรมทา
7.32.3
तासां मध्यगतो राजा रराज च तदार्जुनः ।
करेणूनां सहस्रस्य मध्यस्थ इव कुञ्जरः ॥ ७.३२.३ ॥
พระราชาอรชุนประทับอยู่ท่ามกลางบรรดานาง ทรงรุ่งโรจน์ดั่งช้างพลายที่ยืนอยู่ท่ามกลางช้างพังนับพัน
7.32.4
जिज्ञासुः स तु बाहूनां सहस्रस्योत्तमं बलम् ।
रुरोध नर्मदावेगं बाहुभिर्बहुभिर्वृतः ॥ ७.३२.४ ॥
พระองค์ทรงปรารถนาจะทดสอบกำลังอันยิ่งใหญ่ของแขนนับพันของพระองค์ ทรงถูกล้อมด้วยแขนเป็นจำนวนมาก จึงทรงกั้นพลังน้ำอันเชี่ยวของแม่น้ำนรรมทาไว้
7.32.5
कार्तवीर्यभुजासक्तं तज्जलं प्राप्य निर्मलम् ।
कूलोपहारं कुर्वाणं प्रतिस्रोतः प्रधावति ॥ ७.३२.५ ॥
น้ำอันใสสะอาดนั้นถูกกักไว้ในแขนของการตวีรยะ และเมื่อไปถึงฝั่งก็ถวายตนเป็นเครื่องบูชาแก่ฝั่ง แล้วไหลย้อนกลับทวนกระแส
7.32.6
समीननक्रमकरः सपुष्पकुशसंस्तरः ।
स नर्मदाम्भसो वेगः प्रावृट्काल इवाबभौ ॥ ७.३२.६ ॥
กระแสน้ำอันเชี่ยวของแม่น้ำนรรมทานั้น เต็มไปด้วยปลา จระเข้ และมกร ประดับด้วยดอกไม้และหญ้ากุศะที่ปูลาด ทอแสงดั่งฤดูฝน
7.32.7
स वेगः कार्तवीर्येण सम्प्रेषित इवाम्भसः ।
पुष्पोपहारं सकलं रावणस्य जहार ह ॥ ७.३२.७ ॥
กระแสน้ำนั้นเหมือนถูกการตวีรยะส่งมา พัดพาเอาเครื่องบูชาดอกไม้ทั้งหมดของราวณะไปสิ้น
7.32.8
रावणो ऽर्धसमाप्तं तमुत्सृज्य नियमं तदा ।
नर्मदां पश्यते कान्तां प्रतिकूलां यथा प्रियाम् ॥ ७.३२.८ ॥
ครานั้นราวณะละทิ้งพิธีกรรมที่ยังทำไม่เสร็จ แล้วมองดูแม่น้ำนรรมทา ดุจภรรยาอันเป็นที่รักซึ่งกลับเป็นศัตรู
7.32.9
पश्चिमेन तु तं दृष्ट्वा सागरोद्गारसन्निभम् ।
वर्धन्तमम्भसो वेगं पूर्वामाशां प्रविश्य तु ॥ ७.३२.९ ॥
เมื่อเห็นกระแสน้ำที่พุ่งเอ่อขึ้นจากทางทิศตะวันตก คล้ายคลื่นที่ซัดขึ้นจากมหาสมุทร ราวณะจึงเข้าไปยังทิศตะวันออก
7.32.10
ततो ऽनुभ्रान्तशकुनां स्वभावोपरमे स्थिताम् ।
निर्विकाराङ्गनाभासामपश्यद्रावणो नदीम् ॥ ७.३२.१० ॥
จากนั้น ราวณะได้เห็นแม่น้ำ มีนกบินวนอยู่เหนือน้ำอย่างกระวนกระวาย แม่น้ำนิ่งสงบตามธรรมชาติ ดุจสตรีที่สงบเยือกเย็นไร้อารมณ์
7.32.11
सव्येतरकराङ्गुल्या सशब्दं च दशाननः ।
वेगप्रभावमन्वेष्टुं सो ऽदिशच्छुकसारणौ ॥ ७.३२.११ ॥
ทศานนดีดนิ้วมือซ้ายดังเปาะ แล้วสั่งให้ศุกะและสารณะไปสืบดูกำลังของกระแสน้ำที่เชี่ยวกราก
7.32.12
तौ तु रावणसन्दिष्टौ भ्रातरौ शुकसारणौ ।
व्योमान्तरगतौ वीरौ प्रस्थितौ पश्चिमामुखौ ॥ ७.३२.१२ ॥
พี่น้องผู้กล้าหาญทั้งสอง คือศุกะและสารณะ ซึ่งราวณะส่งไป ได้เดินทางข้ามท้องฟ้า มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตก
7.32.13
अर्धयोजनमात्रं तु गत्वा तौ रजनीचरौ ।
पश्येतां पुरुषं तोये क्रीडन्तं सहयोषितम् ॥ ७.३२.१३ ॥
เมื่อบินไปได้ครึ่งโยชน์ รากษสทั้งสองก็เห็นชายคนหนึ่งกำลังเล่นน้ำอยู่กับบรรดาสตรี
7.32.14
बृहत्सालप्रतीकाशं तोयव्याकुलमूर्धजम् ।
मदरक्तान्तनयनं मदव्याकुलतेजसम् ॥ ७.३२.१४ ॥
ชายผู้นั้นสูงใหญ่ดั่งต้นสาละ ผมยุ่งเหยิงเพราะน้ำ ดวงตาหางแดงด้วยความมึนเมา และรัศมีของเขาก็ปั่นป่วนเพราะความมึนเมา
7.32.15
नदीं बाहुसहस्रेण रुन्धन्तमरिमर्दनम् ।
गिरिं पादसहस्रेण रुन्धन्तमिव मेदिनीम् ॥ ७.३२.१५ ॥
ผู้ปราบศัตรูนั้นกั้นแม่น้ำด้วยแขนนับพัน ดุจภูเขาที่ขวางแผ่นดินด้วยเท้านับพัน
7.32.16
बालानां वरनारीणां सहस्रेण समावृतम् ।
समदानां करेणूनां सहस्रेणेव कुञ्जरम् ॥ ७.३२.१६ ॥
เขาถูกล้อมไว้ด้วยหญิงสาวงามนับพัน ดุจช้างพลายที่ถูกช้างพังผู้มีมดนับพันล้อมรอบ
7.32.17
तमद्भुततमं दृष्ट्वा राक्षसौ शुकसारणौ ।
सन्निवृत्तावुपागम्य रावणं तमथोचतुः ॥ ७.३२.१७ ॥
รากษสทั้งสองคือศุกะและสารณะ เมื่อเห็นภาพอัศจรรย์ยิ่งนั้นแล้ว ก็หันกลับมาเข้าเฝ้าราวณะ แล้วกราบทูลแก่พระองค์
7.32.18
बृहत्सालप्रतीकाशः को ऽप्यसौ राक्षसेश्वर ।
नर्मदां रोधवद्रुद्ध्वा क्रीडापयति योषितः ॥ ७.३२.१८ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งรากษส ผู้นั้นสูงใหญ่ดั่งต้นสาละ เป็นใครกันหนอ จึงกั้นแม่น้ำนรรมทาไว้ดุจเขื่อน แล้วให้บรรดาสตรีเล่นสนุกอยู่
7.32.19
तेन बाहुसहस्रेण सन्निरुद्धजला नदी ।
सागरोद्गारसङ्काशानुद्गारान्सृजते मुहुः ॥ ७.३२.१९ ॥
ด้วยแขนนับพันเหล่านั้น แม่น้ำที่ถูกกักน้ำไว้ได้ซัดกระแสขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดุจการเอ่อล้นของมหาสมุทร
7.32.20
इत्येवं भाषमाणौ तौ निशाम्य शुकसारणौ ।
रावणो ऽर्जुन इत्युक्त्वा प्रययौ युद्धलालसः ॥ ७.३२.२० ॥
เมื่อได้ฟังศุกะและสารณะกล่าวดังนี้ ราวณะซึ่งกระหายการรบ ตรัสว่า "นี่คืออรชุน" แล้วก็ออกเดินทางไป
7.32.21
अर्जुनाभिमुखे तस्मिन्रावणे राक्षसाधिपे ।
चण्डः प्रवाति पवनः सनादः सुरजास्तथा ॥ ७.३२.२१ ॥
ขณะที่ราวณะ ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษส เข้าไปใกล้อรชุน ลมแรงก็พัดกระหน่ำพร้อมเสียงคำราม ดอกไม้ของเทวดาก็ปลิวลงมาเช่นกัน
7.32.22
सकृदेव कृतो रावः सरक्तः प्रेषितो घनैः ।
महोदरमहापार्श्वधूम्राक्षशुकसारणैः ॥ ७.३२.२२ ॥
ราวณะถูกล้อมไว้ด้วยมโหทร มหาปารศวะ ธูมรากษะ ศุกะ และสารณะ จึงคำรามออกมาเพียงครั้งเดียวด้วยเสียงสีแดงดุจถูกเมฆส่งมา
7.32.23
संवृतो राक्षसेन्द्रस्तु तत्रागाद्यत्र चार्जुनः ।
अदीर्घेणैव कालेन स तदा राक्षसो बली ।
तं नर्मदाह्रदं भीममाजगामाञ्जनप्रभः ॥ ७.३२.२३ ॥
ราชาแห่งรากษสถูกล้อมไว้ จึงมุ่งไปยังที่อรชุนอยู่ ไม่นานนักรากษสผู้ทรงพลังนั้น มีผิวดำดุจยาหยอดตา ก็มาถึงหนองน้ำนรมทาอันน่าสะพรึงกลัว
7.32.24
स तत्र स्त्रीपरिवृतं वाशिताभिरिव द्विपम् ।
नरेन्द्रं पश्यते राजा राक्षसानां तदार्जुनम् ॥ ७.३२.२४ ॥
ที่นั่น เขาเห็นพระราชาผู้มีสตรีล้อมรอบ เหมือนช้างท่ามกลางช้างพังที่กำลังตกมัน ราชาแห่งรากษสจึงเห็นอรชุน
7.32.25
स रोषाद्रक्तनयनो राक्षसेन्द्रो बलोद्धतः ॥ ७.३२.२५ ॥
ราชาแห่งรากษส ผู้มีดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธและพองตัวด้วยกำลัง ตรัสว่า
7.32.26
इत्येवमर्जुनामात्यनाह गम्भीरया गिरा ।
अमात्याः क्षिप्रमाख्यात हैहयस्य नृपस्य वै ॥ ७.३२.२६ ॥
ราวณะกล่าวด้วยเสียงอันหนักแน่นต่อเหล่าอำมาตย์ของอรชุนดังนี้ว่า "เหล่าอำมาตย์ของพระราชาแห่งหัยหัย จงรีบไปแจ้งเรื่องนี้เถิด"
7.32.27
युद्धार्थी समनुप्राप्तो रावणो नाम राक्षसः ।
रावणस्य वचः श्रुत्वा मन्त्रिणो ऽथार्जुनस्य ते ।
उत्तस्थुः सायुधास्त्राश्च रावणं वाक्यमब्रुवन् ॥ ७.३२.२७ ॥
"ราวณะ รากษสผู้ปรารถนาการรบ มาถึงแล้ว" เมื่อได้ยินถ้อยคำของราวณะ เหล่าอำมาตย์ของอรชุนก็ลุกขึ้น พร้อมอาวุธและศาสตรา แล้วกล่าวกับราวณะว่า
7.32.28
युद्धस्य कालो विज्ञेयः साधु भोः साधु रावण ॥ ७.३२.२८ ॥
"ต้องรู้เวลาสำหรับการรบ ดีแล้ว ดีแล้ว ราวณะเอ๋ย"
7.32.29
चः श्रुत्वा मन्त्रिणो ऽथार्जुनस्य ते ।
यः क्षीबं स्त्रीवृतं चैव योद्धुमुत्सहते नृपम् ।
स्त्रीसमक्षं कथं यत्तद्योद्धुमुत्सहसे ऽर्जुनम् ।
वाशितामध्यगं मत्तं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.३२.२९ ॥
"ท่านผู้เมาสุราและถูกล้อมด้วยสตรี กล้าจะรบกับพระราชา แล้วจะกล้ารบกับอรชุนต่อหน้าเหล่าสตรีได้อย่างไร ดุจเสือโคร่งจู่โจมช้างที่คลั่งอยู่ท่ามกลางช้างพัง"
7.32.30
क्षमस्वाद्य दशग्रीव चोष्यतां रजनी त्वया ।
युद्धे श्रद्धा च यद्यस्ति श्वस्तात समरे ऽर्जुनम् ॥ ७.३२.३० ॥
"ข้าแต่ท้าวทศคีรีวะ วันนี้โปรดยกโทษให้พวกเราด้วยเถิด และพักค้างคืนนี้ที่นี่เถิด หากท่านมีศรัทธาในการรบ พรุ่งนี้จงไปสู้กับอรชุนในสนามรบเถิด"
7.32.31
यद्यद्यास्ति मतिर्योद्धुं युद्धतृष्णासमावृता ।
निहत्यास्मांस्ततो युद्धमर्जुनेनोपयास्यसि ॥ ७.३२.३१ ॥
หากท่านมีความปรารถนาจะรบ และถูกความกระหายการรบครอบงำ ท่านจะต้องฆ่าพวกเราเสียก่อน แล้วจึงจะไปเผชิญหน้ากับอรชุนในการต่อสู้ได้
7.32.32
ततस्ते रावणामात्यैरमात्याः पार्थिवस्य तु ।
सूदिताश्चापि ते युद्धे भक्षिताश्च बुभुक्षितैः ॥ ७.३२.३२ ॥
จากนั้น อำมาตย์ทั้งหลายของพระราชานั้นถูกอำมาตย์ของราวณะสังหารในสนามรบ และพวกเขายังถูกผู้หิวโหยกัดกินอีกด้วย
7.32.33
ततो हलहलाशब्दो नर्मदातीर आबभौ ।
अर्जुनस्यानुयातऽणां रावणस्य च मन्त्रिणाम् ॥ ७.३२.३३ ॥
จากนั้น เสียงโกลาหลก็ดังขึ้นที่ฝั่งแม่น้ำนรมทา จากบริวารของอรชุนและอำมาตย์ของราวณะ
7.32.34
इषुभिस्तोमरैः शूलैस्त्रिशूलैर्वज्रकर्षणैः ।
सरावणानर्दयन्तः समन्तात्समभिद्रुताः ॥ ७.३२.३४ ॥
พวกเขาทรมานทั้งราวณะและอำมาตย์ด้วยลูกศร หอก หลาว ตรีศูล และอาวุธดุจสายฟ้า แล้วพุ่งเข้าใส่จากทุกทิศทาง
7.32.35
हैहयाधिपयोधानां वेग आसीत्सुदारुणः ।
सनक्रमीनमकरसमुद्रस्येव निःस्वनः ॥ ७.३२.३५ ॥
การพุ่งเข้าของนักรบแห่งเจ้าหัยหัยนั้นน่ากลัวยิ่งนัก ดุจเสียงคลื่นคำรามของมหาสมุทรที่เต็มไปด้วยจระเข้ ปลา และมกร
7.32.36
रावणस्य तु ते ऽमात्याः प्रहस्तशुकसारणाः ।
कार्तवीर्यबलं क्रुद्धा निर्दहन्ति स्म तेजसा ॥ ७.३२.३६ ॥
อำมาตย์ทั้งหลายของราวณะ คือ ประหัสตะ ศุกะ และสารณะ ด้วยความโกรธ ได้เผากองทัพของกรรตวีรยะด้วยอำนาจของตน
7.32.37
अर्जुनाय तु तत्कर्म रावणस्य समन्त्रिणः ।
क्रीडमानाय कथितं पुरुषैर्द्वाररक्षिभिः ॥ ७.३२.३७ ॥
บรรดาอำมาตย์ของราวณะได้รายงานการกระทำนั้นแก่อรชุนผู้กำลังเล่นสนุกอยู่ โดยผ่านบุรุษผู้เฝ้าประตู
7.32.38
श्रुत्वा न भेतव्यमिति स्त्रीजनं तं ततो ऽर्जुनः ।
उत्ततार जलात्तस्माद्गङ्गातोयादिवाञ्जनः ॥ ७.३२.३८ ॥
อรชุนได้ฟังแล้วจึงปลอบโยนเหล่าสตรีว่าไม่ต้องกลัว แล้วจึงขึ้นจากน้ำแม่น้ำคงคานั้น ดุจช้างอัญชนะ
7.32.39
क्रोधदूषितनेत्रस्तु स ततो ऽर्जुनपावकः ।
प्रजज्वाल महाघोरो युगान्त इव पावकः ॥ ७.३२.३९ ॥
ลำดับนั้น อรชุนผู้เป็นดุจไฟ มีดวงตาขุ่นมัวด้วยความโกรธ ก็ลุกโชนขึ้น น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก ดุจไฟในวาระสิ้นยุค
7.32.40
स तूर्णतरमादाय वरहेमाङ्गदो गदाम् ।
अभिदुद्राव रक्षांसि तमांसीव दिवाकरः ॥ ७.३२.४० ॥
เขาหยิบกระบองขึ้นอย่างรวดเร็ว สวมกำไลทองอันงดงาม แล้วพุ่งเข้าใส่เหล่ารากษส ดุจพระอาทิตย์ที่พุ่งเข้าขับไล่ความมืด
7.32.41
बाहुविक्षेपकरणां समुद्यम्य महागदाम् ।
गारुडं वेगमास्थाय चापपातैव सो ऽर्जुनः ॥ ७.३२.४१ ॥
อรชุนยกกระบองใหญ่ที่ใช้ฟาดด้วยแขนทั้งสองขึ้น ด้วยความเร็วดุจครุฑ ก็พุ่งเข้าไปเหมือนลูกศรที่ถูกยิงจากคันธนู
7.32.42
तस्य मार्गं समारुद्ध्य विन्ध्यो ऽर्कस्येव पर्वतः ।
स्थितो विन्ध्य इवाकम्प्यः प्रहस्तो मुसलायुधः ॥ ७.३२.४२ ॥
ประหัสตาขวางทางของอรชุนไว้ เหมือนภูเขาวินธยะที่บังดวงอาทิตย์ ประหัสตาถืออาวุธคือสากตำข้าว ยืนหยัดมั่นคง ไม่หวั่นไหวดุจภูเขาวินธยะ
7.32.43
ततो ऽस्य मुसलं घोरं लोहबद्धं महोद्धतः ।
प्रहस्तः प्रेषयन्क्रुद्धो ररास च यथाम्बुदः ॥ ७.३२.४३ ॥
ครั้นแล้วประหัสตาผู้โกรธจัด ได้เหวี่ยงสากเหล็กอันน่ากลัวไปยังอรชุน แล้วคำรามดุจเมฆฝน
7.32.44
तस्याग्रे मुसलस्याग्निरशोकापीडसन्निभः ।
प्रहस्तकरमुक्तस्य बभूव प्रदहन्निव ॥ ७.३२.४४ ॥
ที่ปลายสากซึ่งหลุดจากมือของประหัสตา เกิดไฟลุกขึ้นคล้ายช่อดอกอโศก ราวกับกำลังเผาไหม้
7.32.45
अथायान्तं तु मुसलं कार्तवीर्यस्तदार्जुनः ।
निपुणं वञ्चयामास सगदो ऽगदविक्रमः ॥ ७.३२.४५ ॥
ครั้นสากนั้นพุ่งเข้ามา กรรตวีรยารชุนได้หลบหลีกอย่างชาญฉลาด ด้วยกระบองของตน ท่านมีพลังที่ไม่มีวันพลาด
7.32.46
ततस्तमभिदुद्राव प्रहस्तं हैहयाधिपः ।
भ्रामयानो गदां गुर्वीं पञ्चबाहुशतोच्छ्रयाम् ॥ ७.३२.४६ ॥
ลำดับนั้น เจ้าแห่งหัยหยะพุ่งเข้าหาประหัสตา พลางหมุนกระบองอันหนัก ซึ่งสูงห้าร้อยแขน
7.32.47
तथा हतो ऽतिवेगेन प्रहस्तो गदया तदा ।
निपपात स्थितः शैलो वज्रिवज्रहतो यथा ॥ ७.३२.४७ ॥
ประหัสตาถูกกระบองพุ่งใส่อย่างแรงกล้า ล้มลงในทันที เหมือนภูเขาที่ถูกสายฟ้าของพระอินทร์ฟาดลง
7.32.48
प्रहस्तं पतितं दृष्ट्वा मारीचशुकसारणाः ।
समहोदरधूम्राक्षा ह्यपसृष्टा रणाजिरात् ॥ ७.३२.४८ ॥
มารีจะ ศุกะ สารณะ พร้อมด้วยมโหทรและธูมรากษะ เมื่อเห็นประหัสตาล้มลง ก็ถอยหนีออกจากสนามรบ
7.32.49
अपक्रान्तेष्वमात्येषु प्रहस्ते वै निपातिते ।
रावणो ऽभ्यद्रवत्तूर्णमर्जुनं नृपसत्तमम् ॥ ७.३२.४९ ॥
เมื่อเหล่าเสนาอำมาตย์ถอยไปแล้ว และประหัสตาล้มลงแล้วจริง ราวณะก็รีบพุ่งเข้าหาอรชุน กษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุด
7.32.50
सहस्रबाहोस्तद्युद्धं विंशद्बाहोश्च दारुणम् ।
नृपराक्षसयोस्तत्र चारब्धं रोमहर्षणम् ॥ ७.३२.५० ॥
การรบอันดุเดือดระหว่างผู้มีพันแขนกับผู้มียี่สิบแขนจึงเริ่มขึ้น เป็นการต่อสู้ที่น่าสะพรึงกลัว ระหว่างกษัตริย์กับยักษ์รากษส
7.32.51
सागराविव संरब्धौ चलन्मूलाविवाचलौ ।
तेजोयुक्ताविवादित्यौ प्रदहन्ताविवानलौ ॥ ७.३२.५१ ॥
ทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยวนั้นเปรียบดั่งมหาสมุทรสองแห่ง ดั่งภูเขาสองลูกที่รากสั่นไหว ดั่งดวงอาทิตย์สองดวงที่เปล่งรัศมี ดั่งกองไฟสองกองที่กำลังลุกไหม้
7.32.52
बलोद्धतौ यथा नागौ वाशितार्थे यथा वृषौ ।
मेघाविव विनर्दन्तौ सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ७.३२.५२ ॥
ทั้งสองผู้ทะนงในกำลังนั้นเปรียบดั่งช้างสองเชือก หรือดั่งโคตัวผู้สองตัวที่แย่งชิงสิ่งที่ปรารถนา ดั่งเมฆสองก้อนที่คำรามกึกก้อง ดั่งราชสีห์สองตัวที่ดุร้ายยิ่งนัก
7.32.53
रुद्रकालाविव क्रुद्धौ तदा तौ राक्षसार्जुनौ ।
परस्परं गदाभ्यां तौ ताडयामासतुर्भृशम् ॥ ७.३२.५३ ॥
ทั้งสองคืออรชุนและยักษ์รากษสในขณะนั้น โกรธเกรี้ยวดุจรุทระและกาลมฤตยู ต่างฟาดกันอย่างรุนแรงด้วยกระบองของตน
7.32.54
वज्रप्रहारानचला यथा घोरान्विषेहिरे ।
गदाप्रहारांस्तौ तत्र सेहाते नरराक्षसौ ॥ ७.३२.५४ ॥
ดั่งภูเขาที่ทนรับการฟาดของสายฟ้าอันน่ากลัวได้ ณ ที่นั้นมนุษย์และยักษ์ก็ทนรับการฟาดของกระบองได้เช่นกัน
7.32.55
यथा ऽ शनिरवेभ्यस्तु जायते ऽथ प्रतिश्रुतिः ।
तथा तयोर्गदापोथैर्दिशः सर्वाः प्रतिश्रुताः ॥ ७.३२.५५ ॥
ดั่งเสียงสายฟ้าฟาดที่ก้องจากภูเขาแล้วสะท้อนกลับมา ทิศทั้งปวงก็สะท้อนเสียงกระบองที่ฟาดกันของทั้งสอง
7.32.56
अर्जुनस्य गदा सा तु पात्यमाना ऽहितोरसि ।
काञ्चनाभं नभश्चक्रे विद्युत्सौदामिनी यथा ॥ ७.३२.५६ ॥
กระบองของอรชุน เมื่อฟาดลงที่อกของศัตรู ก็ทำให้ท้องฟ้าเปล่งรัศมีสีทองดุจแสงสายฟ้าแลบ
7.32.57
तथैव रावणेनापि पात्यमाना मुहुर्मुहुः ।
अर्जुनोरसि निर्भाति गदोल्केव महागिरौ ॥ ७.३२.५७ ॥
ในทำนองเดียวกัน กระบองที่ราวณะฟาดลงที่อกของอรชุนซ้ำแล้วซ้ำอีก ก็เปล่งแสงดุจลูกไฟตกลงบนภูเขาใหญ่
7.32.58
नार्जुनः खेदमायाति न राक्षसगणेश्वरः ।
इदमासीत्तयोर्युद्धं यथा पूर्वं बलीन्द्रयोः ॥ ७.३२.५८ ॥
ทั้งอรชุนและเจ้าแห่งกองทัพรากษสต่างก็ไม่เหน็ดเหนื่อย การรบระหว่างทั้งสองนี้เหมือนการรบของอินทร์ผู้ทรงพลังสองพระองค์ในกาลก่อน
7.32.59
शृङ्गैरिव वृषायुध्यन्दन्ताग्रैरिव कुञ्जरौ ।
परस्परं तौ निघ्नन्तौ नरराक्षससत्तमौ ॥ ७.३२.५९ ॥
ดั่งโคตัวผู้ที่ต่อสู้กันด้วยเขา และช้างที่ต่อสู้กันด้วยปลายงา ทั้งสองผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์และรากษส ต่างฟาดฟันกันเช่นนั้น
7.32.60
ततो ऽर्जुनेन क्रुद्धेन सर्वप्राणेन सा गदा ।
स्तनयोरन्तरे मुक्ता रावणस्य महोरसि ॥ ७.३२.६० ॥
ลำดับนั้น อรชุนผู้โกรธเกรี้ยว ด้วยพลังชีวิตทั้งหมดของตน ได้เหวี่ยงกระบองนั้นไประหว่างเต้านม ไปยังอกอันใหญ่โตของราวณะ
7.32.61
वरदानकृतत्राणे सा गदा रावणोरसि ।
दुर्बलेव यथावेगं द्विधाभूत्वा ऽपतत्क्षितौ ॥ ७.३२.६१ ॥
คทานั้นแม้ได้รับการคุ้มครองด้วยพร ก็แตกเป็นสองท่อนบนอกของราวณะ เหมือนสิ่งที่อ่อนแอ เมื่อแรงพุ่งของตนหมดแล้ว จึงตกลงสู่พื้นดิน
7.32.62
स त्वर्जुनप्रमुक्तेन गदापातेन रावणः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रं निषसाद च निष्टनन् ॥ ७.३२.६२ ॥
ส่วนราวณะถูกคทาที่อรชุนขว้างใส่ กระแทกจนถอยหลังไปเท่าระยะของคันธนู แล้วทรุดนั่งลง ร้องครวญ
7.32.63
स विह्वलं तदालक्ष्य दशग्रीवं ततो ऽर्जुनः ।
सहसोत्पत्य जग्राह गरुत्मानिव पन्नगम् ॥ ७.३२.६३ ॥
อรชุนเห็นทศกรรฐ์งุนงงอยู่ จึงกระโจนขึ้นอย่างฉับพลัน และจับตัวทศคีรีไว้ ดุจพญาครุฑจับงูฉะนั้น
7.32.64
स तु बाहुसहस्रेण बलाद्गृह्य दशाननम् ।
बबन्ध बलवान्राजा बलिं नारायणो यथा ॥ ७.३२.६४ ॥
ท่านราชาผู้ทรงพลังนั้น ด้วยแขนนับพันของตน ได้คว้าทศานนะไว้ด้วยกำลัง แล้วผูกมัดไว้ ดุจพระนารายณ์ผูกพระพลี
7.32.65
बध्यमाने दशग्रीवे सिद्धचारणदेवताः ।
साध्वीतिवादिनः पुष्पैः किरन्त्यर्जुनमूर्धनि ॥ ७.३२.६५ ॥
ขณะที่ทศคีรีถูกผูกมัดอยู่ บรรดาสิทธะ จารณะ และเทวดา ต่างกล่าวว่า "สาธุ" แล้วโปรยดอกไม้ลงบนศีรษะของอรชุน
7.32.66
व्याघ्रो मृगमिवादाय मृगराडिव दन्तिनम् ।
ननाद हैहयो राजा हर्षादम्बुदवन्मुहुः ॥ ७.३२.६६ ॥
ดุจเสือได้จับกวาง หรือราชสีห์จับช้าง ท่านราชาแห่งหัยหัยะก็คำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยความยินดี ดุจเมฆคำราม
7.32.67
प्रहस्तस्तु समाश्वस्तो दृष्ट्वा बद्धं दशाननम् ।
सह तै राक्षसैः क्रुद्धश्चाभिदुद्राव पार्थिवम् ॥ ७.३२.६७ ॥
ฝ่ายประหัสตะ เมื่อฟื้นคืนสติ และเห็นทศานนะถูกผูกมัด ก็โกรธจัด พร้อมกับเหล่ากษสพุ่งเข้าใส่กษัตริย์
7.32.68
नक्तञ्चराणां वेगस्तु तेषामापततां बभौ ।
उद्भूत आतपापाये पयोदानामिवाम्बुधौ ॥ ७.३२.६८ ॥
การโถมเข้ามาของเหล่านักท่องราตรี ผู้พุ่งเข้ามานั้น ส่องแสงเหมือนเมฆที่ลอยขึ้นเหนือมหาสมุทร เมื่อความร้อนแห่งแสงแดดผ่านพ้นไปแล้ว
7.32.69
मुञ्च मुञ्चेति भाषन्तस्तिष्ठतिष्ठेति चासकृत् ।
मुसलानि सशूलानि सोत्ससर्ज तदार्जुने ॥ ७.३२.६९ ॥
กล่าวซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า "ปล่อยเขา ปล่อยเขา" และ "หยุด หยุด" แล้วพวกเขาก็ขว้างทั้งกระบองและหอกใส่อรชุนพร้อมกัน
7.32.70
अप्राप्तान्येव तान्याशु असम्भ्रान्तस्तदार्जुनः ।
आयुधान्यमरारीणां जग्राहारिनिषूदनः ॥ ७.३२.७० ॥
ก่อนที่อาวุธเหล่านั้นจะมาถึงด้วยซ้ำ อรชุนผู้ไม่หวาดหวั่น ผู้ทำลายศัตรู ก็คว้าอาวุธของศัตรูแห่งเทวดาไว้ได้อย่างรวดเร็ว
7.32.71
ततस्तैरेव रक्षांसि दुर्धरैः प्रवरायुधैः ।
भित्त्वा विद्रावयामास वायुरम्बुधरानिव ॥ ७.३२.७१ ॥
แล้วด้วยอาวุธอันประเสริฐที่ยากจะต้านทานนั้นเอง เขาก็แทงทะลุเหล่ากษส ทำให้พวกมันแตกกระจัดกระจายไป ดุจลมพัดกระจายเมฆฉะนั้น
7.32.72
राक्षसांस्त्रासयित्वा तु कार्तवीर्यो ऽर्जुनस्तदा ।
रावणं गृह्य नगरं प्रविवेश सुहृद्वृतः ॥ ७.३२.७२ ॥
กาตวีรยะอรชุนทำให้เหล่ากษสหวาดกลัวแล้ว จึงคว้าราวณะไว้ และเข้าสู่นครโดยมีมิตรสหายห้อมล้อม
7.32.73
स कीर्यमाणः कुसुमाक्षतोत्करैर्द्विजैः सपौरैः पुरुहूतसन्निभः ।
तदा ऽर्जुनः सम्प्रविवेश तां पुरीं बलिं निगृह्येव सहस्रलोचनः ॥ ७.३२.७३ ॥
ขณะนั้น อรชุนผู้คล้ายพระอินทร์ ถูกโปรยด้วยกองดอกไม้และข้าวสารที่ยังไม่แตกหักจากพราหมณ์และชาวเมือง เขาเข้าสู่นครนั้น ดุจพระอินทร์ผู้มีพันเนตรเข้าสู่นครหลังจากปราบพระพลีแล้ว