Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.34.1
अर्जुनेन विमुक्तस्तु रावणो राक्षसाधिपः ।
चचार पृथिवीं सर्वामनिर्विण्णस्तथा कृतः ॥ ७.३४.१ ॥
Liberado por Arjuna, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, sin desanimarse, así recorrió toda la tierra.
7.34.2
राक्षसं वा मनुष्यं वा शृणुते ऽयं बलाधिकम् ।
रावणस्तं समासाद्य युद्धे ह्वयति दर्पितः ॥ ७.३४.२ ॥
Si oía de un rākṣasa o un hombre más fuerte que él, el orgulloso Rāvaṇa iba a su encuentro y lo desafiaba a combate.
7.34.3
ततः कदाचित्किष्किन्धां नगरीं वालिपालिताम् ।
गत्वा ह्वयति युद्धाय वालिनं हेममालिनम् ॥ ७.३४.३ ॥
Entonces, una vez, fue a la ciudad de Kiṣkindhā, protegida por Vāli, y desafió a Vāli, que lucía una guirnalda de oro, a combate.
7.34.4
ततस्तु वानरामात्यस्तारस्तारापिता प्रभुः ।
उवाच वानरो वाक्यं युद्धप्रेप्सुमुपागतम् ॥ ७.३४.४ ॥
Entonces Tāra, ministro de los monos, padre de Tārā y señor, pronunció estas palabras al que había venido deseoso de batalla.
7.34.5
राक्षसेन्द गतो वाली यस्ते प्रतिबलो भवेत् ।
को ऽन्यः प्रमुखतः स्थातुं तव शक्तः प्लवङ्गमः ॥ ७.३४.५ ॥
Oh señor de los rākṣasas, Vāli ha salido. Aparte de Vāli, que es tu igual en fuerza, ¿qué otro mono es capaz de enfrentarse a ti?
7.34.6
चतुर्भ्यो ऽपि समुद्रेभ्यः सन्ध्यामन्वास्य रावण ।
इमं मुहूर्तमायाति वाली तिष्ठ मुहूर्तकम् ॥ ७.३४.६ ॥
Oh Rāvaṇa, tras realizar el rito del crepúsculo en los cuatro océanos, Vāli llega en este mismo instante; espera un momento.
7.34.7
एतानस्थिचयान्पश्य य एते शङ्खपाण्डुराः ।
युद्धार्थिनामिमे राजन्वानराधिपतेजसा ॥ ७.३४.७ ॥
Oh rey, mira estos montones de huesos, blancos como conchas. Pertenecen a quienes buscaron la batalla, reducidos por el esplendor del señor de los monos.
7.34.8
यद्वा ऽमृतरसः पीतस्त्वया रावण राक्षस ।
तदा वालिनमासाद्य तदन्तं तव जीवितम् ॥ ७.३४.८ ॥
O bien, oh rākṣasa Rāvaṇa, aunque hayas bebido el néctar, al llegar a Vālin tu vida llegará a su fin.
7.34.9
पश्येदानीं जगच्चित्रमिमं विश्रवसः सुत ।
इदं मुहूर्तं तिष्ठस्व दुर्लभं ते भविष्यति ॥ ७.३४.९ ॥
Oh hijo de Viśravas, mira ahora esta maravilla del mundo. Quédate este momento; te será difícil volver a verlo.
7.34.10
अथवा त्वरसे मर्तुं गच्छ दक्षिणसागरम् ।
वालिनं द्रक्ष्यसे तत्र भूमिस्थमिव पावकम् ॥ ७.३४.१० ॥
O si tienes prisa por morir, ve al océano del sur; allí verás a Vālin de pie en la tierra como un fuego.
7.34.11
स तु तारं विनिर्भर्त्स्य रावणो लोकरावणः ।
पुष्पकं तत्समारुह्य प्रययौ दक्षिणार्णवम् ॥ ७.३४.११ ॥
Entonces Rāvaṇa, terror de los mundos, tras reprender a Tāra, subió al carro Puṣpaka y partió hacia el océano del sur.
7.34.12
तत्र हेमगिरिप्रख्यं तरुणार्कनिभाननम् ।
रावणो वालिनं दृष्ट्वा सन्ध्योपासनतत्परम् ॥ ७.३४.१२ ॥
Allí Rāvaṇa vio a Vālin, semejante a una montaña dorada, con un rostro como el sol naciente, entregado a la adoración del crepúsculo.
7.34.13
पुष्पकादवरुह्याथ रावणो ऽञ्जनसन्निभः ।
ग्रहीतुं वालिनं तूर्णं निःशब्दपदमाव्रजत् ॥ ७.३४.१३ ॥
Descendiendo del carro Puṣpaka, Rāvaṇa, oscuro como el colirio, avanzó rápidamente con pasos silenciosos para apresar a Vālin.
7.34.14
यदृच्छया तदा दृष्टो वालिनापि स रावणः ।
पापाभिप्रायवान् दृष्ट्वा चकार न तु सम्भ्रमम् ॥ ७.३४.१४ ॥
En ese momento Vālin también lo vio por casualidad; aunque vio a Rāvaṇa con intención perversa, no mostró alarma.
7.34.15
शशमालक्ष्य सिंहो वा पन्नगं गरुडो यथा ।
न चिन्तयति तं वाली रावणं पापनिश्चयम् ॥ ७.३४.१५ ॥
Como el león no se preocupa al ver a una liebre, ni Garuḍa al ver una serpiente, así Vālin no se inquietó por Rāvaṇa, cuyo propósito era malvado.
7.34.16
जिघृक्षमाणमायान्तं रावणं पापचेतसम् ।
कक्षावलम्बिनं कृत्वा गमिष्ये त्रीन्महार्णवान् ॥ ७.३४.१६ ॥
Llevando bajo mi axila al de mente perversa, Rāvaṇa, que viene deseando apresarme, iré hasta los tres grandes océanos.
7.34.17
द्रक्ष्यन्त्यरिं ममाङ्कस्थं स्रंसदूरुकराम्बरम् ।
लम्बमानं दशग्रीवं गरुडस्येव पन्नगम् ॥ ७.३४.१७ ॥
Verán a ese enemigo, el de diez cuellos, yacente en mi regazo, con los muslos, las manos y las vestiduras colgando sin control, como una serpiente colgando de Garuḍa.
7.34.18
इत्येवं मतिमास्थाय वाली कर्णमुपाश्रितः ।
जपन्वै नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ पर्वतराडिव ॥ ७.३४.१८ ॥
Habiendo tomado esta resolución, Vālin se llevó la mano al oído y permaneció de pie murmurando los mantras védicos, inmóvil como el rey de las montañas.
7.34.19
तावन्योन्यं जिघृक्षन्तौ हरिराक्षसपार्थिवौ ।
प्रयत्नवन्तौ तत्कर्म ईहतुर्बलदर्पितौ ॥ ७.३४.१९ ॥
Aquellos dos, el rey de los monos y el rey de los rākṣasas, orgullosos de su fuerza, se esforzaron con ardor, deseando cada uno apresar al otro.
7.34.20
हस्तग्राहं तु तं मत्वा पादशब्देन रावणम् ।
पराङ्मुखो ऽपि जग्राह वाली सर्पमिवाण्डजः ॥ ७.३४.२० ॥
Comprendiendo aquel intento de asir su mano y reconociendo a Rāvaṇa por el ruido de sus pasos, Vālī, aunque tenía el rostro vuelto, lo apresó como un ave atrapa a una serpiente.
7.34.21
ग्रहीतुकामं तं गृह्य रक्षसामीश्वरं हरिः ।
खमुत्पपात वेगेन कृत्वा कक्षावलम्बिनम् ॥ ७.३४.२१ ॥
Asiendo al señor de los rākṣasas, que había querido apresarle, el mono lo sujetó bajo la axila y saltó con rapidez al cielo.
7.34.22
तं चापीडयमानं तु वितुदन्तं नखैर्मुहुः ।
जहार रावणं वाली पवनस्तोयदं यथा ॥ ७.३४.२२ ॥
Aunque Rāvaṇa lo atormentaba y le desgarraba una y otra vez con las uñas, Vālī se lo llevó como el viento lleva una nube.
7.34.23
अथ ते राक्षसामात्या ह्रियमाणं दशाननम् ।
मुमोक्षयिषवो वालिं रवमाणा अभिद्रुताः ॥ ७.३४.२३ ॥
Entonces los ministros rākṣasas, al ver que se llevaban al de diez cabezas, deseando liberarlo, gritaron y se lanzaron contra Vālī.
7.34.24
अन्वीयमानस्तैर्वाली भ्राजते ऽम्बरमध्यगः ।
अन्वीयमानो मेघौघैरम्बरस्थ इवांशुमान् ॥ ७.३४.२४ ॥
Perseguido por ellos, Vālī resplandecía en medio del cielo, como el sol que se alza en el firmamento seguido por masas de nubes.
7.34.25
ते ऽशक्नुवन्तः सम्प्राप्तुं वालिनं राक्षसोत्तमाः ।
तस्य बाहूरुवेगेन परिश्रान्ता व्यवस्थिताः ॥ ७.३४.२५ ॥
Incapaces de alcanzar a Vālin, aquellos mejores de los rākṣasas, agotados por la fuerza de sus brazos y muslos, se detuvieron.
7.34.26
वालिमार्गादपाक्रामन्पर्वतेन्द्रो हि गच्छतः ।
किं पुनर्जीवितप्रेप्सुर्बिभ्रद्वै मांसशोणितम् ॥ ७.३४.२६ ॥
Incluso el señor de las montañas se apartó del camino de Vālin mientras avanzaba; ¿qué más haría un ser de carne y sangre que desea conservar la vida?
7.34.27
अपक्षिगणसम्पातान्वानरेन्द्रो महाजवः ।
क्रमशः सागरान्सर्वान्सन्ध्याकालमवन्दत ॥ ७.३४.२७ ॥
El señor de los monos, de gran velocidad, pasando bandadas de aves, cruzó todos los océanos uno tras otro y llegó al crepúsculo.
7.34.28
सभाज्यमानो भूतैस्तु खैचरैः खैचरोत्तमः ।
पश्चिमं सागरं वाली ह्याजगाम सरावणः ॥ ७.३४.२८ ॥
Honrado por los seres y los errantes del cielo, Vālin, el mejor de los errantes del cielo, llegó al mar occidental junto con Rāvaṇa.
7.34.29
तस्मिन्सन्ध्यामुपासित्वा स्नात्वा जप्त्वा च वानरः ।
उत्तरं सागरं प्रायाद्वहमानो दशाननम् ॥ ७.३४.२९ ॥
Allí, tras realizar el rito del crepúsculo, bañarse y recitar, el mono partió hacia el mar del norte llevando al de diez cabezas.
7.34.30
बहुयोजनसाहस्रं वहमानो महाहरिः ।
वायुवच्च मनोवच्च जगाम सह शत्रुणा ॥ ७.३४.३० ॥
El gran mono, llevando a su enemigo, recorrió muchos miles de yojanas, veloz como el viento y como el pensamiento.
7.34.31
उत्तरे सागरे सन्ध्यामुपासित्वा दशाननम् ।
वहमानो ऽगमद्वाली पूर्वं वै स महोदधिम् ॥ ७.३४.३१ ॥
Tras realizar el rito del crepúsculo en el océano del norte, Vālī, cargando a Daśānana (Rāvaṇa), fue primero a aquel gran océano.
7.34.32
तत्रापि सन्ध्यामन्वास्य वासविः सहरीश्वरः ।
किष्किन्धामभितो गृह्य रावणं पुनरागमत् ॥ ७.३४.३२ ॥
Allí también, tras realizar el rito del crepúsculo, el hijo de Vāsava (Vālī), junto al señor de los monos, sujetando a Rāvaṇa, regresó de nuevo alrededor de Kiṣkindhā.
7.34.33
चतुर्ष्वपि समुद्रेषु सन्ध्यामन्वास्य वानरः ।
रावणोद्वहनश्रान्तः किष्किन्धोपवने ऽपतत् ॥ ७.३४.३३ ॥
Tras realizar el rito del crepúsculo en los cuatro océanos, el mono, agotado por cargar a Rāvaṇa, cayó en el jardín de Kiṣkindhā.
7.34.34
रावणं तु मुमोचाथ स्वकक्षात्कपिसत्तमः ।
कुतस्त्वमिति चोवाच प्रहसन्रावणं मुहुः ॥ ७.३४.३४ ॥
Entonces el mejor de los monos soltó a Rāvaṇa de su axila, y riendo de él una y otra vez, dijo: "¿De dónde vienes?"
7.34.35
विस्मयं तु महद्गत्वा श्रमलोलनिरीक्षणः ।
राक्षसेन्द्रो हरीन्द्रं तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.३४.३५ ॥
Pero, lleno de gran asombro, el señor de los rākṣasas, con los ojos inquietos por el cansancio, dijo estas palabras al señor de los monos.
7.34.36
वानरेन्द्र महेन्द्राभ राक्षसेन्द्रो ऽस्मि रावणः ।
युद्धेप्सुरिह सम्प्राप्तः स चाद्यासादितस्त्वया ॥ ७.३४.३६ ॥
¡Oh señor de los monos, resplandeciente como el gran Indra! Soy Rāvaṇa, señor de los rākṣasas. Deseando la batalla llegué aquí, y hoy me has encontrado.
7.34.37
अहो बलमहो वीर्यमहो गाम्भीर्यमेव च ।
येनाहं पशुवद्गृह्य भ्रामितश्चतुरो ऽर्णवान् ॥ ७.३४.३७ ॥
¡Oh, qué fuerza! ¡Oh, qué valor! ¡Oh, qué profundidad también! Tú, que me agarraste como a una bestia y me hiciste vagar por los cuatro océanos.
7.34.38
एवमश्रान्तवद्वीर शीघ्रमेव महार्णवान् ।
मां चैवोद्वहमानस्तु को ऽन्यो वीरः क्रमिष्यति ॥ ७.३४.३८ ॥
Así, oh héroe, sin cansarte, me llevaste y cruzaste rápidamente los grandes océanos. ¿Qué otro héroe los cruzaría llevándome a mí?
7.34.39
त्रयाणामेव भूतानां गतिरेषा प्लवङ्गम ।
मनोनिलसुपर्णानां तव चात्र न संशयः ॥ ७.३४.३९ ॥
Oh, el mejor de los saltarines, este es el curso de tres: la mente, el viento y Garuḍa; y tu curso también está entre ellos, no hay duda.
7.34.40
सो ऽहं दृष्टबलस्तुभ्यमिच्छामि हरिपुङ्गव ।
त्वया सह चिरं सख्यं सुस्निग्धं पावकाग्रतः ॥ ७.३४.४० ॥
Habiendo visto tu fuerza, oh mejor de los monos, deseo una amistad larga y muy afectuosa contigo, ante el fuego.
7.34.41
दाराः पुत्राः पुरं राष्ट्रं भोगाच्छादनभोजनम् ।
सर्वमेवाविभक्तं नौ भविष्यति हरीश्वर ॥ ७.३४.४१ ॥
Esposas, hijos, ciudad, reino, placeres, vestidos y comida: todo, oh señor de los monos, será indiviso entre nosotros dos.
7.34.42
ततः प्रज्वालयित्वाग्निं तावुभौ हरीराक्षसौ ।
भ्रातृत्वमुपसम्पन्नौ परिष्वज्य परस्परम् ॥ ७.३४.४२ ॥
Entonces ambos, el mono y el rākṣasa, encendieron el fuego, alcanzaron la hermandad y se abrazaron mutuamente.
7.34.43
अन्योन्यं लम्बितकरौ ततस्तौ हरिराक्षसौ ।
किष्किन्धां विशतुर्हृष्टौ सिंहौ गिरिगुहामिव ॥ ७.३४.४३ ॥
Entonces, con los brazos entrelazados el uno con el otro, los dos —el mono y el rākṣasa— entraron alegremente en Kiṣkindhā, como dos leones que entran en una cueva de montaña.
7.34.44
स तत्र मासमुषितः सुग्रीव इव रावणः ।
अमात्यैरागतैर्नीतस्त्रैलोक्योत्सादनार्थिभिः ॥ ७.३४.४४ ॥
Allí Rāvaṇa permaneció un mes, como lo había hecho Sugrīva; fue llevado allí por los ministros que habían llegado, deseosos de la destrucción de los tres mundos.
7.34.45
एवमेतत्पुरावृत्तं वालिना रावणः प्रभो ।
धर्षितश्च कृतश्चापि भ्राता पावकसन्निधौ ॥ ७.३४.४५ ॥
Señor, esto es lo que sucedió hace mucho tiempo: Rāvaṇa fue derrotado por Vālin, y en presencia del fuego sagrado fue hecho hermano.
7.34.46
बलमप्रतिमं राम वालिनो ऽभवदुत्तमम् ।
सो ऽपि त्वया विनिर्दग्धः शलभो वह्निना यथा ॥ ७.३४.४६ ॥
Rāma, la fuerza de Vālin era incomparable y suprema; sin embargo, también él fue completamente quemado por ti, como una polilla por el fuego.