వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.34.1
अर्जुनेन विमुक्तस्तु रावणो राक्षसाधिपः ।
चचार पृथिवीं सर्वामनिर्विण्णस्तथा कृतः ॥ ७.३४.१ ॥
అర్జునుని చేత విడిచిపెట్టబడిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు, నిరుత్సాహపడక ఈ విధంగా భూమి అంతటా సంచరించాడు.
7.34.2
राक्षसं वा मनुष्यं वा शृणुते ऽयं बलाधिकम् ।
रावणस्तं समासाद्य युद्धे ह्वयति दर्पितः ॥ ७.३४.२ ॥
తనకంటే బలవంతుడైన రాక్షసుడో మనిషో ఉన్నాడని విన్నప్పుడు, గర్వితుడైన రావణుడు అతని దగ్గరకు వెళ్లి యుద్ధానికి సవాలు చేసేవాడు.
7.34.3
ततः कदाचित्किष्किन्धां नगरीं वालिपालिताम् ।
गत्वा ह्वयति युद्धाय वालिनं हेममालिनम् ॥ ७.३४.३ ॥
అప్పుడు ఒకసారి వాలిచే రక్షించబడిన కిష్కింధ నగరానికి వెళ్లి, బంగారు మాలధారి వాలిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
7.34.4
ततस्तु वानरामात्यस्तारस्तारापिता प्रभुः ।
उवाच वानरो वाक्यं युद्धप्रेप्सुमुपागतम् ॥ ७.३४.४ ॥
అప్పుడు వానర మంత్రి, తార తండ్రి, ప్రభువైన తారుడు యుద్ధాభిలాషతో వచ్చిన అతనితో ఈ మాట అన్నాడు.
7.34.5
राक्षसेन्द गतो वाली यस्ते प्रतिबलो भवेत् ।
को ऽन्यः प्रमुखतः स्थातुं तव शक्तः प्लवङ्गमः ॥ ७.३४.५ ॥
రాక్షసేంద్రా, వాలి బయటకు వెళ్లాడు. నీకు సమానబలుడైన వాలి తప్ప, నీ ఎదుట నిలబడగలిగిన మరే వానరుడున్నాడు?
7.34.6
चतुर्भ्यो ऽपि समुद्रेभ्यः सन्ध्यामन्वास्य रावण ।
इमं मुहूर्तमायाति वाली तिष्ठ मुहूर्तकम् ॥ ७.३४.६ ॥
రావణా, నాలుగు సముద్రాలలో సంధ్యావందనం చేసి వాలి ఈ క్షణమే వస్తున్నాడు; ఒక్క క్షణం ఆగు.
7.34.7
एतानस्थिचयान्पश्य य एते शङ्खपाण्डुराः ।
युद्धार्थिनामिमे राजन्वानराधिपतेजसा ॥ ७.३४.७ ॥
రాజా, శంఖంలా తెల్లగా ఉన్న ఈ ఎముకల గుట్టలను చూడు. ఇవి యుద్ధాన్ని కోరినవారివి; వానరాధిపతి తేజస్సుచేత ఇలా అయ్యాయి.
7.34.8
यद्वा ऽमृतरसः पीतस्त्वया रावण राक्षस ।
तदा वालिनमासाद्य तदन्तं तव जीवितम् ॥ ७.३४.८ ॥
లేదా రాక్షస రావణా, నువ్వు అమృతరసం త్రాగినా కూడా, వాలిని చేరినప్పుడు నీ జీవితం అంతమవుతుంది.
7.34.9
पश्येदानीं जगच्चित्रमिमं विश्रवसः सुत ।
इदं मुहूर्तं तिष्ठस्व दुर्लभं ते भविष्यति ॥ ७.३४.९ ॥
విశ్రవసు కుమారా, ఇప్పుడు ఈ లోకపు అద్భుత దృశ్యాన్ని చూడు. ఒక్క క్షణం ఆగు; ఇది నీకు దుర్లభం అవుతుంది.
7.34.10
अथवा त्वरसे मर्तुं गच्छ दक्षिणसागरम् ।
वालिनं द्रक्ष्यसे तत्र भूमिस्थमिव पावकम् ॥ ७.३४.१० ॥
లేదా నువ్వు చావుకు త్వరపడుతున్నట్లయితే, దక్షిణ సముద్రానికి వెళ్ళు; అక్కడ నేలపై నిలిచిన అగ్నిలా వాలిని చూస్తావు.
7.34.11
स तु तारं विनिर्भर्त्स्य रावणो लोकरावणः ।
पुष्पकं तत्समारुह्य प्रययौ दक्षिणार्णवम् ॥ ७.३४.११ ॥
అప్పుడు లోకాలను భయపెట్టే రావణుడు తారను నిందించి, ఆ పుష్పకవిమానం ఎక్కి దక్షిణ సముద్రానికి వెళ్ళాడు.
7.34.12
तत्र हेमगिरिप्रख्यं तरुणार्कनिभाननम् ।
रावणो वालिनं दृष्ट्वा सन्ध्योपासनतत्परम् ॥ ७.३४.१२ ॥
అక్కడ రావణుడు వాలిని చూశాడు. అతడు బంగారు పర్వతంలా, ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా ముఖం కలవాడై, సంధ్యోపాసనలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు.
7.34.13
पुष्पकादवरुह्याथ रावणो ऽञ्जनसन्निभः ।
ग्रहीतुं वालिनं तूर्णं निःशब्दपदमाव्रजत् ॥ ७.३४.१३ ॥
పుష్పకం నుండి దిగి, కాటుక వలె నల్లనైన రావణుడు వాలిని పట్టుకోవడానికి వేగంగా, చప్పుడు లేని అడుగులతో ముందుకు వచ్చాడు.
7.34.14
यदृच्छया तदा दृष्टो वालिनापि स रावणः ।
पापाभिप्रायवान् दृष्ट्वा चकार न तु सम्भ्रमम् ॥ ७.३४.१४ ॥
అప్పుడు యాదృచ్ఛికంగా వాలి కూడా ఆ రావణుడిని చూశాడు; పాపపు ఉద్దేశ్యంతో ఉన్న అతడిని చూసినా అతడు కలవరపడలేదు.
7.34.15
शशमालक्ष्य सिंहो वा पन्नगं गरुडो यथा ।
न चिन्तयति तं वाली रावणं पापनिश्चयम् ॥ ७.३४.१५ ॥
సింహం కుందేలును చూసి, గరుత్మంతుడు పామును చూసి చింతించనట్లుగా, పాపనిశ్చయుడైన రావణుడి గురించి వాలి చింతించలేదు.
7.34.16
जिघृक्षमाणमायान्तं रावणं पापचेतसम् ।
कक्षावलम्बिनं कृत्वा गमिष्ये त्रीन्महार्णवान् ॥ ७.३४.१६ ॥
పట్టుకోవాలనే కోరికతో వస్తున్న పాపబుద్ధి గల రావణుడిని నా చంకలో ఉంచుకుని మూడు మహాసముద్రాల వరకు వెళ్తాను.
7.34.17
द्रक्ष्यन्त्यरिं ममाङ्कस्थं स्रंसदूरुकराम्बरम् ।
लम्बमानं दशग्रीवं गरुडस्येव पन्नगम् ॥ ७.३४.१७ ॥
నా ఒడిలో ఉన్న, తొడలు చేతులు వస్త్రం జారిపోయి వేలాడుతున్న ఆ శత్రువు దశగ్రీవుడిని వారు చూస్తారు; గరుత్మంతుడి చేతిలో వేలాడే పామువలె.
7.34.18
इत्येवं मतिमास्थाय वाली कर्णमुपाश्रितः ।
जपन्वै नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ पर्वतराडिव ॥ ७.३४.१८ ॥
ఈ విధంగా నిశ్చయించుకుని వాలి చెవి వద్దకు చేయి చేర్చి, వేద మంత్రాలను జపిస్తూ పర్వతరాజులా నిశ్చలంగా నిలిచాడు.
7.34.19
तावन्योन्यं जिघृक्षन्तौ हरिराक्षसपार्थिवौ ।
प्रयत्नवन्तौ तत्कर्म ईहतुर्बलदर्पितौ ॥ ७.३४.१९ ॥
బలదర్పంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు — వానరరాజు, రాక్షసరాజు — ఒకరినొకరు పట్టుకోవాలని ఆ కర్మకు ప్రయత్నించారు.
7.34.20
हस्तग्राहं तु तं मत्वा पादशब्देन रावणम् ।
पराङ्मुखो ऽपि जग्राह वाली सर्पमिवाण्डजः ॥ ७.३४.२० ॥
చేతితో పట్టుకునే ఆ యత్నాన్ని గ్రహించి, పాదధ్వనితో రావణుడని తెలుసుకుని, ముఖం తిప్పుకునే ఉన్నా వాలి అతడిని పక్షి పాములాగా పట్టుకున్నాడు.
7.34.21
ग्रहीतुकामं तं गृह्य रक्षसामीश्वरं हरिः ।
खमुत्पपात वेगेन कृत्वा कक्षावलम्बिनम् ॥ ७.३४.२१ ॥
అతడిని పట్టుకోవాలనుకున్న రాక్షసేశ్వరుణ్ని పట్టి, చంకలో ఇరికించి, కోతి వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరింది.
7.34.22
तं चापीडयमानं तु वितुदन्तं नखैर्मुहुः ।
जहार रावणं वाली पवनस्तोयदं यथा ॥ ७.३४.२२ ॥
అతడిని బాధిస్తూ, గోళ్లతో పదేపదే చీల్చుతున్న రావణుడిని వాలి, గాలి మేఘాన్ని తీసుకువెళ్లినట్లు తీసుకుపోయాడు.
7.34.23
अथ ते राक्षसामात्या ह्रियमाणं दशाननम् ।
मुमोक्षयिषवो वालिं रवमाणा अभिद्रुताः ॥ ७.३४.२३ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షస-మంత్రులు, దశముఖుడు తీసుకుపోబడటం చూసి, అతడిని విడిపించాలనే కోరికతో అరుస్తూ వాలిపైకి పరుగెత్తారు.
7.34.24
अन्वीयमानस्तैर्वाली भ्राजते ऽम्बरमध्यगः ।
अन्वीयमानो मेघौघैरम्बरस्थ इवांशुमान् ॥ ७.३४.२४ ॥
వారు వెంబడిస్తుండగా, ఆకాశం మధ్యలో వెళ్తున్న వాలి, మేఘ సమూహాలతో వెంబడించబడిన ఆకాశంలోని సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
7.34.25
ते ऽशक्नुवन्तः सम्प्राप्तुं वालिनं राक्षसोत्तमाः ।
तस्य बाहूरुवेगेन परिश्रान्ता व्यवस्थिताः ॥ ७.३४.२५ ॥
ఆ ఉత్తమ రాక్షసులు వాలిని చేరలేక, అతని బాహువులు మరియు తొడల వేగానికి అలసిపోయి నిలిచిపోయారు.
7.34.26
वालिमार्गादपाक्रामन्पर्वतेन्द्रो हि गच्छतः ।
किं पुनर्जीवितप्रेप्सुर्बिभ्रद्वै मांसशोणितम् ॥ ७.३४.२६ ॥
వాలి వెళ్తుండగానే పర్వతరాజు కూడా అతని మార్గం నుండి తప్పుకున్నాడు; ఇక ప్రాణం కాపాడుకోవాలనుకునే మాంసరక్తధారి ఏమి చేస్తాడు?
7.34.27
अपक्षिगणसम्पातान्वानरेन्द्रो महाजवः ।
क्रमशः सागरान्सर्वान्सन्ध्याकालमवन्दत ॥ ७.३४.२७ ॥
మహావేగుడైన వానరరాజు, పక్షి గుంపులను దాటుతూ, క్రమంగా అన్ని సముద్రాలను దాటి సంధ్యాకాలంలో చేరాడు.
7.34.28
सभाज्यमानो भूतैस्तु खैचरैः खैचरोत्तमः ।
पश्चिमं सागरं वाली ह्याजगाम सरावणः ॥ ७.३४.२८ ॥
ఆకాశచారులలో ఉత్తముడైన వాలి, ఆకాశచారులు మరియు ప్రాణుల చేత గౌరవించబడుతూ, రావణునితో కలిసి పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరాడు.
7.34.29
तस्मिन्सन्ध्यामुपासित्वा स्नात्वा जप्त्वा च वानरः ।
उत्तरं सागरं प्रायाद्वहमानो दशाननम् ॥ ७.३४.२९ ॥
అక్కడ సంధ్యోపాసన చేసి, స్నానం చేసి, జపం చేసిన తరువాత, ఆ వానరుడు దశాననుని మోస్తూ ఉత్తర సముద్రం వైపు వెళ్లాడు.
7.34.30
बहुयोजनसाहस्रं वहमानो महाहरिः ।
वायुवच्च मनोवच्च जगाम सह शत्रुणा ॥ ७.३४.३० ॥
ఆ మహావానరుడు శత్రువును మోస్తూ, గాలి వలె మరియు మనస్సు వలె వేగంగా అనేక వేల యోజనాలు ప్రయాణించాడు.
7.34.31
उत्तरे सागरे सन्ध्यामुपासित्वा दशाननम् ।
वहमानो ऽगमद्वाली पूर्वं वै स महोदधिम् ॥ ७.३४.३१ ॥
ఉత్తర సముద్రంలో సంధ్యా ఉపాసన చేసి, దశాననుడు (రావణుడు)ను మోస్తూ వాలి ముందుగా ఆ మహాసముద్రానికి వెళ్ళాడు.
7.34.32
तत्रापि सन्ध्यामन्वास्य वासविः सहरीश्वरः ।
किष्किन्धामभितो गृह्य रावणं पुनरागमत् ॥ ७.३४.३२ ॥
అక్కడ కూడా సంధ్యా ఉపాసన చేసి, వాసవ పుత్రుడు (వాలి) వానరాధిపతితో కలిసి రావణుని పట్టుకుని మళ్ళీ కిష్కింధ చుట్టూ తిరిగి వచ్చాడు.
7.34.33
चतुर्ष्वपि समुद्रेषु सन्ध्यामन्वास्य वानरः ।
रावणोद्वहनश्रान्तः किष्किन्धोपवने ऽपतत् ॥ ७.३४.३३ ॥
నాలుగు సముద్రాలలోనూ సంధ్యా ఉపాసన చేసి, రావణుని మోసి అలసిన వానరుడు కిష్కింధ ఉద్యానవనంలో పడిపోయాడు.
7.34.34
रावणं तु मुमोचाथ स्वकक्षात्कपिसत्तमः ।
कुतस्त्वमिति चोवाच प्रहसन्रावणं मुहुः ॥ ७.३४.३४ ॥
అప్పుడు కపిశ్రేష్ఠుడు రావణుని తన చంకనుండి విడిచిపెట్టి, పదే పదే నవ్వుతూ రావణునితో, "నువ్వు ఎక్కడి నుండి వచ్చావు?" అని అన్నాడు.
7.34.35
विस्मयं तु महद्गत्वा श्रमलोलनिरीक्षणः ।
राक्षसेन्द्रो हरीन्द्रं तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.३४.३५ ॥
అయితే ఎంతో ఆశ్చర్యంలో పడి, అలసటతో చంచలమైన చూపులతో ఉన్న రాక్షసేంద్రుడు ఆ వానరేంద్రునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.34.36
वानरेन्द्र महेन्द्राभ राक्षसेन्द्रो ऽस्मि रावणः ।
युद्धेप्सुरिह सम्प्राप्तः स चाद्यासादितस्त्वया ॥ ७.३४.३६ ॥
వానరేంద్రా, మహేంద్రునితో సమానుడా! నేను రాక్షసేంద్రుడు రావణుడను. యుద్ధాన్ని కోరి ఇక్కడికి వచ్చాను; నేడు నీవు నన్ను ఎదుర్కొన్నావు.
7.34.37
अहो बलमहो वीर्यमहो गाम्भीर्यमेव च ।
येनाहं पशुवद्गृह्य भ्रामितश्चतुरो ऽर्णवान् ॥ ७.३४.३७ ॥
అహో బలం, అహో వీర్యం, అహో గాంభీర్యం కూడా! నన్ను పశువును పట్టినట్లు పట్టుకుని నాలుగు సముద్రాలలో తిప్పినవాడివి నీవు.
7.34.38
एवमश्रान्तवद्वीर शीघ्रमेव महार्णवान् ।
मां चैवोद्वहमानस्तु को ऽन्यो वीरः क्रमिष्यति ॥ ७.३४.३८ ॥
ఈ విధంగా, వీరా, అలసట లేకుండా నన్ను మోస్తూ నీవు వేగంగా మహాసముద్రాలను దాటావు. నన్ను మోసి వీటిని దాటగలిగే మరో వీరుడు ఎవరు?
7.34.39
त्रयाणामेव भूतानां गतिरेषा प्लवङ्गम ।
मनोनिलसुपर्णानां तव चात्र न संशयः ॥ ७.३४.३९ ॥
వానరశ్రేష్ఠా, మనస్సు, వాయువు, గరుడుడు—ఈ ముగ్గురి గతి ఇదే; అందులో నీ గతి కూడా ఉంది, ఇందులో సందేహం లేదు.
7.34.40
सो ऽहं दृष्टबलस्तुभ्यमिच्छामि हरिपुङ्गव ।
त्वया सह चिरं सख्यं सुस्निग्धं पावकाग्रतः ॥ ७.३४.४० ॥
వానరశ్రేష్ఠా, నీ బలాన్ని చూచిన నేను నీతో అగ్ని సమక్షంలో చిరకాలం అతి స్నేహపూర్వకమైన మైత్రిని కోరుతున్నాను.
7.34.41
दाराः पुत्राः पुरं राष्ट्रं भोगाच्छादनभोजनम् ।
सर्वमेवाविभक्तं नौ भविष्यति हरीश्वर ॥ ७.३४.४१ ॥
భార్యలు, కుమారులు, పట్టణం, రాజ్యం, భోగాలు, వస్త్రాలు, భోజనం—అన్నీ, హరీశ్వరా, మనిద్దరికీ విభజింపబడనివిగా ఉంటాయి.
7.34.42
ततः प्रज्वालयित्वाग्निं तावुभौ हरीराक्षसौ ।
भ्रातृत्वमुपसम्पन्नौ परिष्वज्य परस्परम् ॥ ७.३४.४२ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు—వానరుడు, రాక్షసుడు—అగ్నిని వెలిగించి, సోదరభావాన్ని పొంది, ఒకరినొకరు కౌగిలించుకున్నారు.
7.34.43
अन्योन्यं लम्बितकरौ ततस्तौ हरिराक्षसौ ।
किष्किन्धां विशतुर्हृष्टौ सिंहौ गिरिगुहामिव ॥ ७.३४.४३ ॥
అప్పుడు ఒకరినొకరు చేతులతో ఆలింగనం చేసుకున్న ఆ వానరుడు, రాక్షసుడు సంతోషంగా కిష్కింధలో ప్రవేశించారు, పర్వత గుహలో ప్రవేశించే రెండు సింహాల వలె.
7.34.44
स तत्र मासमुषितः सुग्रीव इव रावणः ।
अमात्यैरागतैर्नीतस्त्रैलोक्योत्सादनार्थिभिः ॥ ७.३४.४४ ॥
అక్కడ సుగ్రీవుడి వలె రావణుడు ఒక నెల నివసించాడు; మూడు లోకాలను నాశనం చేయాలనుకుంటున్న వచ్చిన మంత్రులచే అతడు అక్కడకు తీసుకువెళ్లబడ్డాడు.
7.34.45
एवमेतत्पुरावृत्तं वालिना रावणः प्रभो ।
धर्षितश्च कृतश्चापि भ्राता पावकसन्निधौ ॥ ७.३४.४५ ॥
ప్రభూ, పూర్వం జరిగినది ఇదే: వాలి చేత రావణుడు ఓడించబడ్డాడు, అగ్ని సన్నిధిలో అతడు సోదరునిగా చేయబడ్డాడు.
7.34.46
बलमप्रतिमं राम वालिनो ऽभवदुत्तमम् ।
सो ऽपि त्वया विनिर्दग्धः शलभो वह्निना यथा ॥ ७.३४.४६ ॥
రామా, వాలి బలం సాటిలేనిది, అత్యుత్తమమైనది; అయినా అగ్ని చేత మిడత కాలిపోయినట్లు అతడు కూడా నీ చేత దహించబడ్డాడు.