Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.35.1
अपृच्छत तदा रामो दक्षिणाशाश्रमं मुनिम् ।
प्राञ्जलिर्विनयोपेत इदमाह वचो ऽर्थवत् ॥ ७.३५.१ ॥
Entonces Rāma, con las manos juntas y humildad, preguntó al sabio del ermitaño del sur y pronunció estas palabras llenas de sentido.
7.35.2
अतुलं बलमेतद्वै वालिनो रावणस्य च ।
न त्वेताभ्यां हनुमता समं त्विति मतिर्मम ॥ ७.३५.२ ॥
La fuerza de Vālin y de Rāvaṇa es incomparable, pero en mi opinión ninguno de estos dos iguala a Hanumān.
7.35.3
शौर्यं दाक्ष्यं बलं धैर्यं प्राज्ञता नयसाधनम् ।
विक्रमश्च प्रभावश्च हनूमति कृतालयाः ॥ ७.३५.३ ॥
El valor, la destreza, la fuerza, la firmeza, la sabiduría, el medio de la buena política, el denuedo y la majestad han hecho su morada en Hanumān.
7.35.4
दृष्ट्वैव सागरं वीक्ष्य सीदन्तीं कपिवाहिनीम् ।
समाश्वास्य महाबाहुर्योजनानां शतं प्लुतः ॥ ७.३५.४ ॥
Al ver el mar y a la hueste de monos hundida en la desesperación, el de grandes brazos los consoló y saltó cien yojanas.
7.35.5
धर्षयित्वा पुरीं लङ्कां रावणान्तःपुरं तदा ।
दृष्ट्वा सम्भाषिता चापि सीता ह्याश्वासिता तथा ॥ ७.३५.५ ॥
Tras aterrorizar la ciudad de Laṅkā y entrar en los aposentos interiores de Rāvaṇa, vio a Sītā, habló con ella y también la consoló.
7.35.6
सेनाग्रगा मन्त्रिसुताः किङ्करा रावणात्मजः ।
एते हनुमता तत्र ह्येकेन वितिपातिताः ॥ ७.३५.६ ॥
Los primeros del ejército, los hijos de los ministros, los sirvientes y el hijo de Rāvaṇa: todos fueron derribados allí por Hanumān, él solo.
7.35.7
भूयो बन्धाद्विमुक्तेन भाषयित्वा दशाननम् ।
लङ्का भस्मीकृता येन पावकेनेव मेदिनी ॥ ७.३५.७ ॥
Liberado de nuevo de sus ataduras, tras hablar con Daśānana, redujo Laṅkā a cenizas, como el fuego consume la tierra.
7.35.8
न कालस्य न शक्रस्य न विष्णोर्वित्तपस्य च ।
कर्माणि तानि श्रूयन्ते यानि युद्धे हनूमतः ॥ ७.३५.८ ॥
No se oyen de Kāla, ni de Indra, ni de Viṣṇu, ni de Kubera aquellas hazañas que Hanumān realizó en la batalla.
7.35.9
एतस्य बाहुवीर्येण लङ्का सीता च लक्ष्मणः ।
प्राप्ता मया जयश्चैव राज्यं मित्राणि बान्धवाः ॥ ७.३५.९ ॥
Por la fuerza de sus brazos me fueron devueltos Laṅkā, Sītā y Lakṣmaṇa; y también la victoria, el reino, los amigos y los parientes.
7.35.10
हनूमान्यदि मे नः स्याद्वानराधिपतेः सखा ।
प्रवृत्तिमपि को वेत्तुं जानक्याः शक्तिमान्भवेत् ॥ ७.३५.१० ॥
Si Hanumān no fuera amigo de nuestro señor de los monos, ¿quién habría sido capaz de conocer siquiera las noticias de Jānakī?
7.35.11
किमर्थं वाल्यनेनैव सुग्रीवप्रियकाम्यया ।
तदा वैरे समुत्पन्ने न दग्धो वीरुधो यथा ॥ ७.३५.११ ॥
¿Por qué entonces, cuando surgió la enemistad, Vālin, por deseo de complacer a Sugrīva, no lo quemó como el fuego quema las enredaderas?
7.35.12
नहि वेदितवान्मन्ये हनूमानात्मनो बलम् ।
यद्दृष्टवाञ्जीवितेष्टं क्लिश्यन्तं वानराधिपम् ॥ ७.३५.१२ ॥
Creo que Hanumān no conocía su propia fuerza, pues vio al señor de los monos, querido como la vida misma, sufriendo.
7.35.13
एतन्मे भगवन्सर्वं हनूमति महामतौ ।
विस्तरेण यथातत्त्वं कथयामरपूजित ॥ ७.३५.१३ ॥
Venerable, cuéntame todo esto sobre Hanumān, de gran intelecto, con detalle y tal como es en verdad, tú que eres honrado por los inmortales.
7.35.14
राघवस्य वचः श्रुत्वा हेतुयुक्तमृषिस्तदा ।
हनूमतः समक्षं तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.३५.१४ ॥
Habiendo escuchado las palabras razonadas de Rāghava, entonces el sabio le habló estas palabras en presencia de Hanumān.
7.35.15
सत्यमेतद्रघुश्रेष्ठ यद्ब्रवीषि हनूमतः ।
न बले विद्यते तुल्यो न गतौ न मतौ परः ॥ ७.३५.१५ ॥
Lo que dices de Hanumān es verdad, oh mejor de los Raghus: nadie se le iguala en fuerza, ni le supera en velocidad ni en intelecto.
7.35.16
अमोघशापैः शप्तस्तु दत्तो ऽस्य मुनिभिः पुरा ।
न वेत्ता हि बलं येन बली सन्निरिमर्दनः ॥ ७.३५.१६ ॥
Maldecido con maldiciones infalibles, que los sabios le impusieron en tiempos antiguos, no conoce su propia fuerza, aunque es poderoso y aplastador de enemigos.
7.35.17
बाल्ये ऽप्येतेन यत्कर्म कृतं राम महाबल ।
तन्न वर्णयितुं शक्यमिति बालतया ऽ ऽस्यते ॥ ७.३५.१७ ॥
Rāma, oh poderoso, ni siquiera en la infancia pueden describirse por completo las hazañas que él realizó; por su juventud se las toma como meros juegos infantiles.
7.35.18
यदि वा ऽस्ति त्वभिप्रायस्तच्छ्रोतुं तव राघव ।
समाधाय मतिं राम निशामय वदाम्यहम् ॥ ७.३५.१८ ॥
Si tienes deseo de escucharlo, Rāghava, entonces, Rāma, aquieta tu mente y escucha: yo hablaré.
7.35.19
सूर्यदत्तवरस्वर्णः सुमेरुर्नाम पर्वतः ।
यत्र राज्यं प्रशास्त्यस्य केसरी नाम वै पिता ॥ ७.३५.१९ ॥
Existe la montaña llamada Sumeru, cuyo brillo dorado le fue concedido por el Sol; allí su padre, llamado Kesarī, gobernaba el reino.
7.35.20
तस्य भार्या बभूवैषा ह्यञ्जनेति परिश्रुता ।
जनयामास तस्यां वै वायुरात्मजमुत्तमम् ॥ ७.३५.२० ॥
Su esposa, conocida con el nombre de Añjanā, dio a luz, por obra de Vāyu, el dios del viento, un hijo excelente.
7.35.21
शालिशूकनिभाभासं प्रासूतामुं तदा ऽञ्जना ।
फलान्याहर्तुकामा वै निष्क्रान्ता गहनेचरा ॥ ७.३५.२१ ॥
Tras dar a luz a aquel hijo, de resplandor semejante al brote de arroz, Añjanā salió entonces, deseosa de traer frutos, a vagar por el bosque espeso.
7.35.22
एष मातुर्वियोगाच्च क्षुधया च भृशार्दितः ।
रुरोद शिशुरत्यर्थं शिशुः शरवणे यथा ॥ ७.३५.२२ ॥
Gravemente afligido por la separación de su madre y por el hambre, el niño lloró en extremo, como aquel niño lloró una vez en el cañaveral.
7.35.23
तदोद्यन्तं विवस्वन्तं जपापुष्पोत्करोपमम् ।
ददर्श फललोभाच्च ह्युत्पपात रविं प्रति ॥ ७.३५.२३ ॥
Entonces vio el sol naciente, rojo como un montón de flores de hibisco, y por deseo del fruto se lanzó hacia el sol.
7.35.24
बालार्काभिमुखो बालो बालार्क इव मूर्तिमान् ।
ग्रहीतुकामो बालार्कं प्लवते ऽम्बरमध्यगः ॥ ७.३५.२४ ॥
Aquel niño, vuelto hacia el joven sol, como un joven sol encarnado, saltaba por el medio del cielo con el deseo de atrapar al joven sol.
7.35.25
एतस्मिन्प्लवमाने तु शिशुभावे हनूमति ।
देवदानवयक्षाणां विस्मयः सुमहानभूत् ॥ ७.३५.२५ ॥
Mientras Hanumān, en su estado infantil, saltaba así, los dioses, los dānavas y los yakṣas se llenaron de gran asombro.
7.35.26
नाप्येवं वेगवान्वायुर्गरुडो वा मनस्तथा ।
यथा ऽयं वायुपुत्रस्तु क्रमते ऽम्बरमुत्तमम् ॥ ७.३५.२६ ॥
Ni el veloz viento, ni Garuḍa, ni la mente avanzan así como este hijo del Viento, que atraviesa el alto cielo.
7.35.27
यदि तावच्छिशोरस्य त्वीदृशो गतिविक्रमः ।
यौवनं बलमासाद्य कथं वेगो भविष्यति ॥ ७.३५.२७ ॥
Si el paso y el valor de este niño son ya así, ¿qué velocidad tendrá cuando alcance la juventud y la fuerza?
7.35.28
तमनुप्लवते वायुः प्लवन्तं पुत्रमात्मनः ।
सूर्यदाहभयाद्रक्षंस्तुषारचयशीतलः ॥ ७.३५.२८ ॥
Temeroso del ardor del sol, el Viento, fresco como montones de escarcha, sigue a su hijo que salta, protegiéndolo.
7.35.29
बहुयोजनसाहस्रं क्रमत्येष गतोम्बरम् ।
पितुर्बलाच्च बाल्याच्च भास्कराभ्याशमागतः ॥ ७.३५.२९ ॥
Recorre muchos miles de yojanas de cielo y, por la fuerza de su padre y por su infantil osadía, ha llegado cerca del sol.
7.35.30
शिशुरेष त्वदोषज्ञ इति मत्वा दिवाकरः ।
कार्यं चात्र समायत्तमित्येवं न ददाह सः ॥ ७.३५.३० ॥
Pensando: 'Este niño no conoce la falta, y aquí depende de él una tarea', el sol no lo quemó.
7.35.31
यमेव दिवसं ह्येष ग्रहीतुं भास्करं प्लुतः ।
तमेव दिवसं राहुर्जिघृक्षति दिवाकरम् ॥ ७.३५.३१ ॥
El mismo día en que este saltó para atrapar al sol, Rāhu desea atrapar al Divākara.
7.35.32
अनेन स परामृष्टो राम सूर्यरथोपरि ।
अपक्रान्तस्ततस्त्रस्तो राहुश्चन्द्रार्कमर्दनः ॥ ७.३५.३२ ॥
Oh Rāma, atrapado por él sobre el carro del sol, Rāhu, el aplastador de la luna y el sol, se retiró aterrorizado.
7.35.33
स इन्द्रभवनं गत्वा सरोषः सिंहिकासुतः ।
अब्रवीद्भ्रुकुटिं कृत्वा देवं देवगणैर्वृतम् ॥ ७.३५.३३ ॥
Enfurecido, el hijo de Siṃhikā fue a la morada de Indra y, frunciendo el ceño, habló al dios rodeado por las huestes de dioses.
7.35.34
बुभुक्षापनयं दत्त्वा चन्द्रार्कौ मम वासव ।
किमिदं तत्त्वया दत्तमन्यस्य बलवृत्रहन् ॥ ७.३५.३४ ॥
Oh Vāsava, habiéndome dado la luna y el sol para saciar mi hambre, ¿por qué, oh matador del poder de Vṛtra, se lo has dado a otro?
7.35.35
अद्याहं पर्वकाले तु जिघृक्षुः सूर्यमागतः ।
अथान्यो राहुरासाद्य जग्राह सहसा रविम् ॥ ७.३५.३५ ॥
Hoy, en el momento de la conjunción, vine deseando atrapar al sol; entonces otro Rāhu se acercó y de repente atrapó al sol.
7.35.36
स राहोर्वचनं श्रुत्वा वासवः सम्भ्रमान्वितः ।
उत्पपातासनं हित्वा चोद्वहन्काञ्चनीं स्रजम् ॥ ७.३५.३६ ॥
Al oír las palabras de Rāhu, Indra, turbado, se levantó de un salto de su asiento, llevando una guirnalda de oro.
7.35.37
ततः कैलासकूटाभं चतुर्दन्तं मदस्रवम् ।
शृङ्गारधारिणं प्रांशुं स्वर्णघण्टाट्टहासिनम् ॥ ७.३५.३७ ॥
Entonces, semejante a una cumbre del Kailāsa, de cuatro colmillos, derramando mada, ataviado, alto, riendo con el tintineo de campanillas de oro: el elefante (Indra montó).
7.35.38
इन्द्रः करीन्द्रमारुह्य राहुं कृत्वा पुरःसरम् ।
प्रायाद्यत्राभवत्सूर्यः सहानेन हनूमता ॥ ७.३५.३८ ॥
Indra, habiendo montado aquel elefante señorial y puesto a Rāhu al frente, fue allí donde estaba el sol junto a este Hanumān.
7.35.39
अथातिरभसेनागाद्राहुरुत्सृज्य वासवम् ।
अनेन च स वै दृष्टः प्रधावञ्छैलकूटवत् ॥ ७.३५.३९ ॥
Entonces Rāhu vino con gran prisa, abandonando a Indra; fue visto por éste (Hanumān), avanzando precipitadamente como una cumbre de montaña.
7.35.40
ततः सूर्यं समुत्सृज्य राहुं फलमवेक्ष्य च ।
उत्पपात पुनर्व्योम ग्रहीतुं सिंहिकासुतम् ॥ ७.३५.४० ॥
Entonces, soltando al sol y viendo a Rāhu como un fruto, saltó de nuevo al cielo para atrapar al hijo de Siṃhikā.
7.35.41
उत्सृज्यार्कमिमं राम प्रधावन्तं प्लवङ्गमम् ।
अवेक्ष्यैवं परावृत्त्य मुखशेषः पराङ्मुखः ॥ ७.३५.४१ ॥
¡Oh Rāma! Soltando al sol y viendo a este mono que avanzaba precipitadamente, Rāhu se dio la vuelta así, con el rostro apartado, volviéndose de espaldas.
7.35.42
इन्द्रमाशंसमानस्तु त्रातारं सिंहिकासुतः ।
इन्द्र इन्द्रेति संत्रासान्मुहुर्महुरभाषत ॥ ७.३५.४२ ॥
Pero el hijo de Siṃhikā, esperando en Indra a su protector, gritaba una y otra vez por el terror: «¡Indra, Indra!».
7.35.43
राहोर्विक्रोशमानस्य प्रागेवालक्षितं स्वरम् ।
श्रुत्वेन्द्रोवाच मा भैषीरहमेनं निषूदये ॥ ७.३५.४३ ॥
Al oír el grito de Rāhu, que nadie había notado antes, Indra dijo: 'No temas; lo destruiré.'
7.35.44
ऐरावतं ततो दृष्ट्वा महत्तदिदमित्यपि ।
फलं मत्वा हस्तिराजमभिदुद्राव मारुतिः ॥ ७.३५.४४ ॥
Entonces, al ver a Airāvata y pensar: «Esto es una gran recompensa», Mārutí se lanzó hacia aquel rey de los elefantes.
7.35.45
तथास्य धावतो रूपमैरावतजिघृक्षया ।
मुहूर्तमभवद्घोरमिन्द्राग्न्योरिव भास्वरम् ॥ ७.३५.४५ ॥
Mientras corría con el deseo de apresar a Airāvata, su forma se volvió por un momento terrible y resplandeciente, como la de Indra y Agni.
7.35.46
एवमाधावमानं तु नातिक्रुद्धः शचीपतिः ।
हस्तान्तादतिमुक्तेन कुलिशेनाभ्यताडयत् ॥ ७.३५.४६ ॥
Aunque no estaba muy airado, Indra, señor de Śacī, lo golpeó mientras se abalanzaba, con el rayo lanzado desde su mano.
7.35.47
ततो गिरौ पपातैष इन्द्रवज्राभिताडितः ।
पतमानस्य चैतस्य वामो हनुरभज्यत ॥ ७.३५.४७ ॥
Herido por el rayo de Indra, cayó sobre la montaña, y al caer se le rompió la mandíbula izquierda.
7.35.48
तस्मिंस्तु पतिते बाले वज्रताडनविह्वले ।
चुक्रोधेन्द्राय पवनः प्रजानामहिताय सः ॥ ७.३५.४८ ॥
Cuando aquel niño cayó, abrumado por el golpe del rayo, Pavana (el Viento) se enfureció contra Indra por el daño causado a las criaturas.
7.35.49
प्रचारं स तु सङ्गृह्य प्रजास्वन्तर्गतः प्रभुः ।
गुहां प्रविष्टः स्वसुतं शिशुमादाय मारुतः ॥ ७.३५.४९ ॥
El señor Māruta, que se movía dentro de los seres, recogió su andar, tomó a su hijo pequeño y entró en una cueva.
7.35.50
विण्मूत्राशयमावृत्य प्रजानां परमार्तिकृत् ।
रुरोध सर्वभूतानि यथा वर्षाणि वासवः ॥ ७.३५.५० ॥
Aquel que causaba gran aflicción a las criaturas, cerró los cuerpos, receptáculos de excremento y orina, y detuvo a todos los seres como Vāsava detiene las lluvias.
7.35.51
वायुप्रकोपाद्भूतानि निरुच्छ्वासानि सर्वतः ।
सन्धिभिर्भिद्यमानैश्च काष्ठभूतानि जज्ञिरे ॥ ७.३५.५१ ॥
Por la furia del viento, los seres quedaron sin aliento por todas partes; sus articulaciones se quebraron y se volvieron como madera.
7.35.52
निःस्वाध्यायवषट्कारं निष्क्रियं धर्मवर्जितम् ।
वायुप्रकोपात्ऺत्रैलोक्यं निरयस्थमिवाभवत् ॥ ७.३५.५२ ॥
Por la furia del viento, los tres mundos, sin recitación védica y sin el grito de ofrenda vaṣaṭ, inactivos y privados de dharma, se volvieron como si habitaran el infierno.
7.35.53
ततः प्रजाः सगन्धर्वाः सदेवासुरमानुषाः ।
प्रजापतिं समाधावन्दुःखिताश्च सुखेच्छया ॥ ७.३५.५३ ॥
Entonces las criaturas, junto con los gandharvas, los dioses, los asuras y los hombres, afligidas y deseando la felicidad, acudieron presurosas ante Prajāpati.
7.35.54
ऊचुः प्राञ्जलयो देवा महोदरनिभोदराः ।
त्वया नु भगवन्सृष्टाः प्रजानाथ चतुर्विधाः ॥ ७.३५.५४ ॥
Con las palmas juntas, los dioses, con vientres hinchados como grandes panzas, dijeron: "¡Oh bienaventurado señor de las criaturas, por ti en verdad han sido creados los cuatro tipos de seres!"
7.35.55
त्वया दत्तो ऽयमस्माकमायुषः पवनः पतिः ।
सो ऽस्मान्प्राणेश्वरो भूत्वा कस्मादेषो ऽद्य सत्तम ॥ ७.३५.५५ ॥
Nos disteis este viento como señor de nuestra vida. ¿Por qué, oh mejor de los buenos, él, que es nuestro señor del aliento, actúa así hoy?
7.35.56
रुरोध दुःखं जनयन्नन्तःपुर इव स्त्रियः ।
तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ता वायुनोहता वयम् ॥ ७.३५.५६ ॥
Él nos obstruye, causando sufrimiento como si fuéramos mujeres de los aposentos interiores. Por eso, heridos por el viento, hemos venido a ti en busca de refugio.
7.35.57
एतत्प्रजानां श्रुत्वा तु प्रजानाथः प्रजापतिः ।
कारणादिति चोक्त्वासौ प्रजाः पुनरभाषत ॥ ७.३५.५७ ॥
Al oír esto de las criaturas, Prajāpati, señor de las criaturas, diciendo: «Esta es la causa», volvió a hablarles.
7.35.58
यस्मिंश्च कारणे वायुश्चुक्रोध च रुरोध च ।
प्रजाः शृणुध्वं तत्सर्वं श्रोतव्यं चात्मनः क्षमम् ॥ ७.३५.५८ ॥
Por la causa por la que el viento se enfureció y os obstruyó, oh criaturas, escuchad todo; es digno de ser oído por vosotros.
7.35.59
पुत्रस्तस्यामरेशेन इन्द्रेणाद्य निपातितः ।
राहोर्वचनमास्थाय ततः स कुपितो ऽनिलः ॥ ७.३५.५९ ॥
Su hijo fue derribado hoy por Indra, señor de los dioses. Entonces el viento, confiando en las palabras de Rāhu, se enfureció.
7.35.60
अशरीरः शरीरेषु वायुश्चरति पालयन् ।
शरीरं हि विना वायुं समतां याति दारुभिः ॥ ७.३५.६० ॥
El viento, sin cuerpo, se mueve entre los cuerpos sosteniéndolos. Sin el viento, un cuerpo queda inmóvil como la madera.
7.35.61
वायुः प्राणः सुखं वायुर्वायुः सर्वमिदं जगत् ।
वायुना सम्परित्यक्तं न सुखं विन्दते जगत् ॥ ७.३५.६१ ॥
El viento es el aliento, el viento es la felicidad, el viento es todo este mundo. El mundo abandonado por el Vāyu no encuentra felicidad.
7.35.62
अद्यैव च परित्यक्तं वायुना जगदायुषा ।
अद्यैव ते निरुच्छ्वासाः काष्ठकुड्योपमाः स्थिताः ॥ ७.३५.६२ ॥
Hoy el viento, vida del mundo, lo ha abandonado; hoy ellos permanecen inmóviles, sin aliento, como madera o muros.
7.35.63
तद्यामस्तत्र यत्रास्ते मारुतो रुक्प्रदो हि नः ।
मा विनाशं गमिष्याम अप्रसाद्यादितेः सुताः ॥ ७.३५.६३ ॥
Vayamos, pues, allí donde está Mārut, el que alivia el dolor. Hijos de Aditi, que no perezcamos sin haberlo aplacado.
7.35.64
ततः प्रजाभिः सहितः प्रजापतिः सदेवगन्धर्वभुजङ्गगुह्यकैः ।
जगाम तत्रास्यति यत्र मारुतः सुतं सुरेन्द्राभिहतं प्रगृह्य सः ॥ ७.३५.६४ ॥
Entonces el Señor de las criaturas, con las criaturas, junto a dioses, gandharvas, serpientes y guhyakas, fue allí donde estaba Mārut y tomó en brazos a su hijo, abatido por el señor de los dioses.
7.35.65
ततो ऽर्कवैश्वानरकाञ्चनप्रभं सुतं तदोत्सङ्गगतं सदागतेः ।
चतुर्मुखो वीक्ष्य कृपामथाकरोत्सदेवगन्धर्वर्षियक्षराक्षसैः ॥ ७.३५.६५ ॥
Entonces el de cuatro rostros vio al hijo, radiante como el sol, el fuego y el oro, reposando en el regazo de Sadāgati, y con los dioses, gandharvas, sabios, yakṣas y rākṣasas sintió compasión.