વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.37.1
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे धर्मेण विदितात्मनि ।
व्यतीता या निशा पूर्वा पौराणां हर्षवर्धिनी ॥ ७.३७.१ ॥
ધર્મપૂર્વક અભિષિક્ત થયેલા, આત્મજ્ઞાની કાકુત્સ્થ (રામ) હતા ત્યારે, નગરજનોનો હર્ષ વધારનારી પૂર્વની રાત્રિ વીતી ગઈ.
7.37.2
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां प्रातर्नृपतिबोधकाः ।
वन्दिनः समुपातिष्ठन्सौम्या नृपतिवेश्मनि ॥ ७.३७.२ ॥
તે રાત્રિ વીતી સવાર થઈ ત્યારે, રાજાને જગાડનારા સૌમ્ય વંદીજનો રાજમહેલમાં આવી ઊભા.
7.37.3
ते रक्तकण्ठिनः सर्वे किन्नरा इव शिक्षिताः ।
तुष्टुवुर्नपतिं वीरं यथावत् सम्प्रहर्षिणः ॥ ७.३७.३ ॥
તેઓ સૌ કિન્નરો સમાન, પ્રશિક્ષિત મધુર કંઠવાળા, અત્યંત હર્ષિત થઈ વીર રાજાની યથાયોગ્ય સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
7.37.4
वीर सौम्य प्रबुध्यस्व कौसल्याप्रीतिवर्धन ।
जगद्धि सर्वं स्वपिति त्वयि सुप्ते नराधिप ॥ ७.३७.४ ॥
હે વીર, હે સૌમ્ય, જાગો! હે કૌસલ્યાનો હર્ષ વધારનાર! હે નરાધિપ, તમે સૂઈ જાઓ ત્યારે આખું જગત સૂઈ જાય છે.
7.37.5
विक्रमस्ते यथा विष्णो रूपं चैवाश्विनोरिव ।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यः प्रजापतिसमो ह्यसि ॥ ७.३७.५ ॥
તારો પરાક્રમ વિષ્ણુ સમાન છે, અને તારું રૂપ અશ્વિનીકુમારો સમાન છે. બુદ્ધિમાં તું બૃહસ્પતિ સમાન છે, પ્રજાપતિ સમાન જ છે.
7.37.6
क्षमा ते पृथिवीतुल्या तेजसा भास्करोपमः ।
वेगस्ते वायुना तुल्यो गाम्भीर्यमुदधेरिव ॥ ७.३७.६ ॥
તારી ક્ષમા પૃથ્વી સમાન છે, તેજમાં તું સૂર્ય સમાન છે. તારો વેગ વાયુ સમાન છે, અને તારી ગંભીરતા સમુદ્ર જેવી છે.
7.37.7
अप्रकम्प्यो यता स्थाणुश्चन्द्रे सौम्यत्वमीदृशम् ।
नेदृशाः पार्थिवाः पूर्वं भवितारो नराधिप ॥ ७.३७.७ ॥
હે નરાધિપ, તું અચળ સ્થાણુ જેવો સ્થિર છે; ચંદ્રમાં હોય એવી સૌમ્યતા તારામાં છે. પૂર્વે આવા રાજાઓ થયા નથી અને આગળ પણ થશે નહીં.
7.37.8
यथा त्वमतिदुर्धर्षो धर्मनित्यः प्रजाहितः ।
न त्वां जहाति कीर्तिश्च लक्ष्मीश्च पुरुषर्षभ ॥ ७.३७.८ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું અત્યંત અજેય છે; સદા ધર્મમાં સ્થિર અને પ્રજાના હિતમાં રત છે. તેથી કીર્તિ અને લક્ષ્મી તને ક્યારેય છોડતાં નથી.
7.37.9
श्रीश्च धर्मश्च काकुत्स्थ त्वयि नित्यं प्रतिष्ठितौ ।
एताश्चान्याश्च मधुरा वन्दिभिः परिकीर्तिताः ॥ ७.३७.९ ॥
હે કાકુત્સ્થ, શ્રી અને ધર્મ સદા તારામાં સ્થિર છે; આ અને અન્ય મધુર ગુણો ચારણોએ ગાયા છે.
7.37.10
सूताश्च संस्तवैर्दिव्यैर्बोधयन्ति स्म राघवम् ।
स्तुतिभिः स्तूयमानाभिः प्रत्यबुध्यत राघवः ॥ ७.३७.१० ॥
સૂતોએ દિવ્ય સ્તુતિઓથી રાઘવને જગાડ્યા; ગવાતી એ સ્તુતિઓથી રાઘવ જાગી ઊઠ્યા.
7.37.11
स तद्विहाय शयनं पाण्डराच्छादनास्तृतम् ।
उत्तस्थौ नागशयनाद्धरिर्नारायणो यथा ॥ ७.३७.११ ॥
શ્વેત આવરણોથી પથરાયેલી એ શય્યા છોડીને તે ઊભા થયા; જેમ નાગશય્યા પરથી હરિ નારાયણ ઊઠે છે.
7.37.12
तमुत्थितं महात्मानं प्रह्वाः प्राञ्जलयो नराः ।
सलिलं भाजनैः शुभ्रैरुपतस्थुः सहस्रशः ॥ ७.३७.१२ ॥
ઊભા થયેલા એ મહાત્માની પાસે નમ્ર બનીને, હાથ જોડીને હજારો લોકો ઉજળા પાત્રોમાં જળ લઈને હાજર થયા.
7.37.13
कृतोदकशुचिर्भूत्वा काले हुतहुताशनः ।
देवागारं जगामाशु पुण्यमिक्ष्वाकुसेवितम् ॥ ७.३७.१३ ॥
જળશુદ્ધિથી પવિત્ર થઈને, યોગ્ય સમયે અગ્નિમાં આહુતિ આપીને, ઇક્ષ્વાકુ વંશ દ્વારા સેવિત તે પુણ્ય દેવાલય તરફ તેઓ શીઘ્ર ગયા.
7.37.14
तत्र देवान्पितऽन्विप्रानर्चयित्वा यथाविधि ।
बाह्यकक्षान्तरं रामो निर्जगाम जनैर्वृतः ॥ ७.३७.१४ ॥
ત્યાં દેવો, પિતૃઓ અને બ્રાહ્મણોની વિધિપૂર્વક પૂજા કરીને, લોકોથી ઘેરાયેલા રામ બાહ્યકક્ષના આંતરભાગમાંથી બહાર નીકળ્યા.
7.37.15
उपतस्थुर्महात्मानो मन्त्रिणः सपुरोहिताः ।
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे दीप्यमाना इवाग्नयः ॥ ७.३७.१५ ॥
વસિષ્ઠ જેમાં મુખ્ય હતા તેવા સર્વ મહાત્મા મંત્રીઓ પુરોહિતો સહિત ત્યાં ઉપસ્થિત થયા; તેઓ અગ્નિઓ જેવા દીપ્તિમાન હતા.
7.37.16
क्षत्रियाश्च महात्मानो नानाजनपदेश्वराः ।
रामस्योपाविशन्पार्श्वे शक्रस्येव यथा ऽमराः ॥ ७.३७.१६ ॥
અનેક જનપદોના સ્વામી મહાત્મા ક્ષત્રિયો રામની પાસે બેઠા, જેમ ઇન્દ્રની પાસે દેવો બેસે છે.
7.37.17
भरतो लक्ष्मणश्चात्र शत्रुघ्नश्च महायशाः ।
उपासाञ्चक्रिरे हृष्टा वेदास्त्रय इवाध्वरम् ॥ ७.३७.१७ ॥
અહીં ભરત, લક્ષ્મણ અને મહાયશસ્વી શત્રુઘ્ન હર્ષપૂર્વક સેવામાં ઉપસ્થિત થયા, જેમ ત્રણ વેદ યજ્ઞની ઉપાસના કરે છે.
7.37.18
याताः प्राञ्जलयो भूत्वा किङ्करा मुदिताननाः ।
मुदिता नाम पार्श्वस्था बहवः समुपाविशन् ॥ ७.३७.१८ ॥
હાથ જોડીને આવેલા, પ્રસન્નમુખ સેવકો અને બાજુમાં ઊભેલા અનેક આનંદિત લોકો ત્યાં બેઠા.
7.37.19
वानराश्च महावीर्या विंशतिः कामरूपिणः ।
सुग्रीवप्रमुखा राममुपासन्ते महौजसः ॥ ७.३७.१९ ॥
મહાપરાક્રમી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ ધારણ કરી શકનારા વીસ વાનરો, સુગ્રીવ જેમાં પ્રમુખ હતા, તેઓ મહાતેજસ્વી રામની સેવામાં બેઠા હતા.
7.37.20
विभीषणश्च रक्षोभिश्चतुर्भिः परिवारितः ।
उपासते महात्मानं धनेशमिव गुह्यकाः ॥ ७.३७.२० ॥
ચાર રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો વિભીષણ, જેમ ગુહ્યકો ધનેશ કુબેરની સેવા કરે, તેમ તે મહાત્માની સેવા કરતો હતો.
7.37.21
तथा निगमवृद्धाश्च कुलीना ये च मानवाः ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य राजानमुपासन्ते विचक्षणाः ॥ ७.३७.२१ ॥
એ જ રીતે નગરના વૃદ્ધો, કુલીન અને જે વિચક્ષણ માણસો હતા, તેઓ રાજાને મસ્તક નમાવી વંદન કરીને તેમની સેવા કરતા હતા.
7.37.22
तथा परिवृतो राजा श्रीमद्भिर्ऋषिभिर्वृतः ।
राजभिश्च महावीर्यैर्वानरैश्च सराक्षसैः ॥ ७.३७.२२ ॥
એ રીતે રાજા (રામ) તેજસ્વી ઋષિઓથી ઘેરાયેલા હતા, તથા મહાપરાક્રમી રાજાઓ, વાનરો અને રાક્ષસોથી પણ ઘેરાયેલા હતા.
7.37.23
यथा देवेश्वरो नित्यमृषिभिः समुपास्यते ।
अधिकस्तेन रूपेण सहस्राक्षाद्विरोचते ॥ ७.३७.२३ ॥
જેમ દેવેશ્વર (ઇન્દ્ર) નિત્ય ઋષિઓ દ્વારા સેવાય છે, તેમ તે (રામ) એ રૂપથી સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) કરતાં પણ વધુ પ્રકાશતા હતા.
7.37.24
तेषां समुपविष्टानां तास्ताः सुमधुराः कथाः ।
कथ्यन्ते धर्मसंयुक्ताः पुराणज्ञैर्महात्मभिः ॥ ७.३७.२४ ॥
તેઓ બધા બેઠા હતા ત્યારે, પુરાણજ્ઞ મહાત્માઓ દ્વારા ધર્મયુક્ત, અતિ મધુર એવી અનેક કથાઓ કહેવાતી હતી.