વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.38.1
एवमास्ते महाबाहुरहन्यहनि राघवः ।
प्रशासत्सर्वकार्याणि पौरजानपदेषु च ॥ ७.३८.१ ॥
આ રીતે મહાબાહુ રાઘવ દરરોજ નગરજનો અને જનપદજનોનાં સર્વ કાર્યો સંભાળતા રહ્યા.
7.38.2
ततः कतिपयाहःसु वैदेहं मिथिलाधिपम् ।
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.३८.२ ॥
કેટલાક દિવસ પછી રાઘવે હાથ જોડીને મિથિલાના અધિપતિ વૈદેહને આ વચન કહ્યું.
7.38.3
भवान्हि गतिरव्यग्रा भवता पालिता वयम् ।
भवतस्तेजसोग्रेण रावणो निहतो मया ॥ ७.३८.३ ॥
આપ જ અમારો અચળ આશ્રય છો; આપે અમારું રક્ષણ કર્યું; આપના પ્રચંડ તેજથી મેં રાવણનો વધ કર્યો.
7.38.4
इक्ष्वाकूणां च सर्वेषां मैथिलानां च सर्वशः ।
अतुलाः प्रीतयो राजन्सम्बन्धकपुरोगमाः ॥ ७.३८.४ ॥
હે રાજન! ઇક્ષ્વાકુઓ અને મૈથિલોને સંબંધને કારણે સર્વ રીતે અતુલ આનંદ આગળ રહે છે.
7.38.5
तद्भवान्स्वपुरं यातु रत्नान्यादाय पार्थिव ।
भरतश्च सहायार्थं पृष्ठतस्ते ऽनुयास्यति ॥ ७.३८.५ ॥
તેથી હે રાજન, આપ રત્નો લઈને આપના નગરે જાઓ; સહાય માટે ભરત આપની પાછળ આવશે.
7.38.6
स तथेति नृपः कृत्वा राघवं वाक्यमब्रवीत् ।
प्रीतो ऽस्मि भवतो राजन्दर्शनेन नयेन च ॥ ७.३८.६ ॥
રાજાએ 'ઠીક છે' કહીને રાઘવને આ વચન કહ્યું: 'હે રાજન, આપના દર્શન અને નીતિથી હું પ્રસન્ન થયો છું.'
7.38.7
यान्येतानि तु रत्नानि मदर्थं सञ्चितानि वै ।
दुहित्रे तानि वै राजन्सर्वाण्येव ददामि च ॥ ७.३८.७ ॥
મારા માટે સંચિત કરેલાં એ બધાં રત્નો, હે રાજન, હું મારી પુત્રીને જ આપું છું.
7.38.8
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं जनको हृष्टमानसः ।
प्रययौ मिथिलां श्रीमांस्तमनुज्ञाय राघवम् ॥ ७.३८.८ ॥
આ પ્રમાણે કાકુત્સ્થ રામને કહીને, હર્ષિત મનવાળા શ્રીમાન જનક રાઘવની રજા લઈ મિથિલા ગયા.
7.38.9
ततः प्रयाते जनके केकयं मातुलं प्रभुः ।
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.३८.९ ॥
પછી જનક જતા રહ્યા ત્યારે, પ્રભુ રાઘવે હાથ જોડીને કેકય મામાને આ વચન કહ્યાં.
7.38.10
इदं राज्यमहं चैव भरतश्च सलक्ष्मणः ।
आयत्तास्त्वं हि नो राजन्गतिश्च पुरुषर्षभ ॥ ७.३८.१० ॥
આ રાજ્ય, હું, ભરત અને લક્ષ્મણ — અમે બધા તમારે આધીન છીએ; હે રાજન, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તમે જ અમારો આશ્રય છો.
7.38.11
राजा हि वृद्धः सन्तापं त्वदर्थमुपयास्यति ।
तस्माद्गमनमद्यैव रोचते तव पार्थिव ॥ ७.३८.११ ॥
વૃદ્ધ રાજા તમારા કારણે ચોક્કસ સંતાપ પામશે; તેથી, હે રાજન, આજે જ તમારું પ્રસ્થાન તમને ગમે.
7.38.12
लक्ष्मणेनानुयात्रेण पृष्ठतो ऽनुगमिष्यते ।
धनमादाय विपुलं रत्नानि विविधानि च ॥ ७.३८.१२ ॥
લક્ષ્મણ પાછળ સાથે અનુસરશે; વિપુલ ધન અને વિવિધ રત્નો લઈને.
7.38.13
युधाजित्तु तथेत्याह गमनं प्रति राघवम् ।
रत्नानि च धनं चैव त्वय्येवाक्षय्यमस्त्विति ॥ ७.३८.१३ ॥
યુધાજિત્ રાઘવને તેમની વિદાય વિશે "એમ જ થાઓ" કહ્યું; "રત્નો અને ધન તારામાં જ અક્ષય રહો" એમ કહ્યું.
7.38.14
प्रदक्षिणं स राजानं कृत्वा केकयवर्धनः ।
रामेण हि कृतः पूर्वमभिवाद्य प्रदक्षिणम् ॥ ७.३८.१४ ॥
કેકયવર્ધને રાજાની પ્રદક્ષિણા કરી; પહેલાં રામે પણ અભિવાદન કરીને પ્રદક્ષિણા કરી હતી.
7.38.15
लक्ष्मणेन सहायेन प्रयातः केकयेश्वरः ।
हते ऽसुरे यथा वृत्रे विष्णुना सह वासवः ॥ ७.३८.१५ ॥
લક્ષ્મણને સહાયક બનાવીને કેકયેશ્વર પ્રયાણ કર્યું; અસુર વૃત્ર હણાયો ત્યારે વિષ્ણુ સાથે ઇન્દ્ર ગયા તેમ.
7.38.16
तं विसृज्य ततो रामो वयस्यमकुतोभयम् ।
प्रतर्दनं काशिपतिं परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ ७.३८.१६ ॥
તેમને વિદાય આપીને રામે નિર્ભય મિત્ર કાશીપતિ પ્રતર્દનને આલિંગન આપીને આ કહ્યું.
7.38.17
दर्शिता भवता प्रीतिर्दर्शितं सौहृदं परम् ।
उद्योगश्च कृतो राजन्भरतेन त्वया सह ॥ ७.३८.१७ ॥
તમે પ્રેમ દર્શાવ્યો, પરમ મૈત્રી પ્રગટ કરી, રાજન્! ભરત સાથે તમે પણ પ્રયત્ન કર્યો.
7.38.18
तद्भवानद्य काशेय पुरीं वाराणसीं व्रज ।
रमणीयां त्वया गुप्तां सुप्रकाशां सुतोरणाम् ॥ ७.३८.१८ ॥
તેથી તમે આજે જ કાશીનગરી વારાણસી જાઓ; તે રમણીય, તમારા દ્વારા સુરક્ષિત, અતિ પ્રકાશિત અને સુંદર તોરણોવાળી છે.
7.38.19
एतावदुक्त्वा चोत्थाय काकुत्स्थः परमासनात् ।
पर्यष्वजत धर्मात्मा निरन्तरमुरोगतम् ॥ ७.३८.१९ ॥
આમ કહીને ધર્માત્મા કાકુત્સ્થ રામ ઊંચા આસન પરથી ઊભા થયા અને છાતીએ વળગેલા તેમને ગાઢ આલિંગન આપ્યું.
7.38.20
विसर्जयामास तदा कौसल्यानन्दवर्धनः ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातः काशीशो ऽप्यकुतोभयः ।
वाराणसीं ययौ तूर्णं राघवेण विसर्जितः ॥ ७.३८.२० ॥
ત્યારે કૌસલ્યાનો આનંદ વધારનાર રામે કાશીનરેશને વિદાય આપી. રાઘવની અનુમતિ મેળવી નિર્ભય કાશીશ તરત જ વારાણસી ગયા, રાઘવ દ્વારા વિદાય પામેલા.
7.38.21
विसृज्य तं काशिपतिं त्रिशतं पृथिवीपतीन् ।
प्रहसन्राघवो वाक्यमुवाच मधुराक्षरम् ॥ ७.३८.२१ ॥
તે કાશીપતિ અને ત્રણસો રાજાઓને વિદાય આપીને, હસતાં રાઘવે મધુર અક્ષરોવાળા શબ્દો કહ્યા.
7.38.22
भवतां प्रीतिरव्यग्रा तेजसा परिरक्षिता ।
धर्मश्च नियतो नित्यं सत्यं च भवतां सदा ॥ ७.३८.२२ ॥
તમારો સ્નેહ અચળ રહે, તમારું તેજ તેનું રક્ષણ કરે; તમારો ધર્મ સદા સ્થિર રહે અને તમારું સત્ય પણ સદા ટકી રહે.
7.38.23
युष्माकं चानुभावेन तेजसा च महात्मनाम् ।
हतो दुरात्मा दुर्बुद्धी रावणो राक्षसाधमः ॥ ७.३८.२३ ॥
તમારા પ્રભાવ અને મહાત્માઓના તેજથી દુરાત્મા, દુર્બુદ્ધિ અને રાક્ષસોમાં અધમ રાવણ મરાયો.
7.38.24
हेतुमात्रमहं तत्र भवतां तेजसा हतः ।
रावणः सगणो युद्धे सपुत्रामात्यबान्धवः ॥ ७.३८.२४ ॥
ત્યાં હું માત્ર નિમિત્ત હતો; તમારા તેજથી જ યુદ્ધમાં રાવણ પોતાના ગણો, પુત્રો, અમાત્યો અને બાંધવો સહિત મરાયો.
7.38.25
भवन्तश्च समानीता भरतेन महात्मना ।
श्रुत्वा जनकराजस्य काननात्तनयां हृताम् ॥ ७.३८.२५ ॥
જનકરાજાની પુત્રીનું વનમાંથી હરણ થયું છે એમ સાંભળીને મહાત્મા ભરતે તમને સૌને અહીં બોલાવ્યા છે.
7.38.26
उद्युक्तानां च सर्वेषां पार्थिवानां महात्मनाम् ।
कालो व्यतीतः सुमहान्गमनं रोचयाम्यतः ॥ ७.३८.२६ ॥
તૈયાર રહેલા સર્વ મહાત્મા રાજાઓનો ઘણો સમય વીતી ગયો છે; તેથી હવે પ્રસ્થાન કરવું મને યોગ્ય લાગે છે.
7.38.27
प्रत्यूचुस्तं च राजानो हर्षेण महता वृताः ।
दिष्ट्यां त्वं विजयी राम स्वराज्ये ऽपि प्रतिष्ठितः ॥ ७.३८.२७ ॥
મહાન હર્ષથી ઘેરાયેલા રાજાઓએ તેમને ઉત્તર આપ્યો: "સદ્ભાગ્યે તમે વિજયી થયા, હે રામ; અને તમારા પોતાના રાજ્યમાં પણ સ્થાપિત થયા."
7.38.28
दिष्ट्या प्रत्याहृता सीता दिष्ट्या शत्रुः पराजितः ।
एष नः परमः काम एषा नः पीतिरुत्तमा ॥ ७.३८.२८ ॥
સદ્ભાગ્યે સીતા પાછી મળી, સદ્ભાગ્યે શત્રુ પરાજિત થયો. આ જ અમારી પરમ ઇચ્છા હતી; આ જ અમારો ઉત્તમ આનંદ છે.
7.38.29
यत्त्वां विजयिनं राम पश्यामो हतशात्रवम् ॥ ७.३८.२९ ॥
હે રામ, તમને વિજયી અને શત્રુઓનો સંહાર કરનારા જોઈને અમે હર્ષ પામીએ છીએ.
7.38.30
एतत्त्वय्युपपन्नं च यदस्मांस्त्वं प्रशंससे ।
प्रशंसार्ह न जानीमः प्रशंसां वक्तुमीदृशीम् ॥ ७.३८.३० ॥
તમે અમારી જે પ્રશંસા કરો છો તે તમને યોગ્ય જ છે. પણ અમે પ્રશંસાને લાયક નથી, અને આવી પ્રશંસા કેવી રીતે કરવી તે પણ અમે જાણતા નથી.
7.38.31
आपृच्छामो गमिष्यामो हृदिस्थो नः सदा भवान् ।
वर्तामहे महाबाहो प्रीत्यात्र महता वृताः ।
भवेच्च ते महाराज प्रीतिरस्मासु नित्यदा ॥ ७.३८.३१ ॥
અમે વિદાય માંગીને જઈએ છીએ. આપ સદા અમારા હૃદયમાં વસો છો. હે મહાબાહો, અહીં મહાન પ્રેમથી અમે ઘેરાયેલા હતા. હે મહારાજ, અમારા પ્રત્યે આપનો પ્રેમ સદા રહે.
7.38.32
बाढमित्येव राजानो हर्षेण परमान्विताः ।
उचुः प्राञ्जलयः सर्वे राघवं गमनोत्सुकाः ॥ ७.३८.३२ ॥
"ઠીક છે, એમ જ થાઓ" એમ કહીને, પરમ હર્ષથી ભરેલા સર્વ રાજાઓએ હાથ જોડીને, જવા ઉત્સુક થઈને રાઘવને કહ્યું.
7.38.33
पूजिताश्चैव रामेण जग्मुर्देशान्स्वकान्स्वकान् ॥ ७.३८.३३ ॥
રામ દ્વારા સન્માનિત થઈને, તેઓ સૌ પોતપોતાના દેશોમાં ગયા.