વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.4.1
श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः ।
कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा ॥ ७.४.१ ॥
અગસ્ત્યનાં વચન સાંભળીને રામ વિસ્મિત થયા. પહેલાં લંકામાં રાક્ષસોની ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થઈ હતી?
7.4.2
ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् ।
तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत ॥ ७.४.२ ॥
પછી ત્રેતાગ્નિ સમાન દેહવાળા તે અગસ્ત્ય તરફ વારંવાર જોઈ, માથું હલાવી, હસતાં (રામે) કહ્યું.
7.4.3
भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् ।
श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः ॥ ७.४.३ ॥
હે ભગવન્! પહેલાં પણ આ લંકા માંસભક્ષી રાક્ષસોની હતી. આપનાં આ વચન સાંભળીને મને અત્યંત વિસ્મય થયો છે.
7.4.4
पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।
इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया ॥ ७.४.४ ॥
રાક્ષસો પુલસ્ત્યના વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયા હતા એવું અમે સાંભળ્યું છે. હવે આપે બીજા સ્રોતથી પણ તેમની ઉત્પત્તિ કહી છે.
7.4.5
रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः ॥ ७.४.५ ॥
શું તેઓ રાવણ, કુંભકર્ણ, પ્રહસ્ત અને વિકટ કરતાં, તેમજ રાવણના પુત્રો કરતાં પણ વધુ બળવાન હતા?
7.4.6
क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च बलोत्कटः ।
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः कथम् ॥ ७.४.६ ॥
હે બ્રહ્મન્! તેમનામાં પ્રથમ કોણ હતો, અને અતિ બળવાન તેનું નામ શું હતું? કયા અપરાધને કારણે વિષ્ણુએ તેમને કેવી રીતે ભગાડ્યા?
7.4.7
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।
कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः ॥ ७.४.७ ॥
હે નિષ્પાપ, આ બધું મને વિસ્તારથી કહો. જેમ સૂર્ય અંધકારને દૂર કરે તેમ મારું આ કુતૂહલ દૂર કરો.
7.4.8
राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।
ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम् ॥ ७.४.८ ॥
રાઘવના સંસ્કારી અને શુભ વચન સાંભળીને, કંઈક વિસ્મિત થયેલા અગસ્ત્ય રાઘવને બોલ્યા.
7.4.9
प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।
तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसम्भवः ॥ ७.४.९ ॥
પૂર્વે જળ સર્જીને, જળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પ્રજાપતિએ તેમની રક્ષા માટે કમળમાંથી જન્મેલા જીવોનું સર્જન કર્યું.
7.4.10
ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः ॥ ७.४.१० ॥
ભૂખ, તરસ અને ભયથી પીડિત એ જીવો નમ્રતાથી જીવોના સર્જક પાસે આવીને બોલ્યા, "અમે શું કરીએ?"
7.4.11
प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः ॥ ७.४.११ ॥
માનદાતા પ્રજાપતિ હસતા હોય તેમ એ જીવોને બોલ્યા, "યત્નપૂર્વક રક્ષા કરો."
7.4.12
रक्षामेति च तत्रान्ये जक्षाम इति चापरे ।
भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत् ॥ ७.४.१२ ॥
તેમાંથી કેટલાક બોલ્યા, "અમે રક્ષા કરીશું," અને કેટલાક બોલ્યા, "અમે ખાઈશું." ભૂખ્યા અને ભૂખ વગરના એમ કહેતાં, ભૂતકર્તા તેમને બોલ્યા.
7.4.13
रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।
जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः ॥ ७.४.१३ ॥
'રક્ષા કરીશું' એમ જેમણે કહ્યું તેઓ તમારા રાક્ષસ થાઓ; 'ખાઈશું' એમ જેમણે કહ્યું તેઓ યક્ષ જ થાઓ.
7.4.14
तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।
मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ ॥ ७.४.१४ ॥
ત્યાં હેતિ અને પ્રહેતિ નામના બે ભાઈ, રાક્ષસોના અધિપતિ, મધુ-કૈટભ જેવા, શત્રુઓનું દમન કરનારા થયા.
7.4.15
प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
हेतिर्दारक्रियार्थे तु परं यत्नमथाकरोत् ॥ ७.४.१५ ॥
પ્રહેતિ ધાર્મિક હતો અને તે સમયે તપોવનમાં ગયો હતો; પણ હેતિએ લગ્ન માટે ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો.
7.4.16
स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् ।
उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः ॥ ७.४.१६ ॥
તે અમેયાત્મા, મહામતિ પોતે કાળની બહેન, ભય ઉપજાવનારી ભયા નામની કન્યા સાથે પરણ્યો.
7.4.17
स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम् ॥ ७.४.१७ ॥
તે રાક્ષસશ્રેષ્ઠ હેતિએ તેને વિષે એક પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો; પુત્રવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવો તે વિદ્યુત્કેશ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
7.4.18
विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स दीप्तार्कसमप्रभः ।
व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः ॥ ७.४.१८ ॥
હેતિનો પુત્ર વિદ્યુત્કેશ, બળતા સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળો, મહાતેજસ્વી થઈ, જળની વચ્ચે મેઘની જેમ વધ્યો.
7.4.19
स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः ।
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ॥ ७.४.१९ ॥
જ્યારે તે નિશાચર શુભ યૌવન પામ્યો, ત્યારે તેના પિતાએ તેના લગ્ન કરાવવાનો નિશ્ચય કર્યો.
7.4.20
सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां प्रभावतः ।
वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः ॥ ७.४.२० ॥
પછી રાક્ષસશ્રેષ્ઠ હેતિએ પુત્ર માટે સંધ્યા સમાન પ્રભાવવાળી સંધ્યાની પુત્રીનું વરણ કર્યું.
7.4.21
अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति सन्ध्यया ।
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव ॥ ७.४.२१ ॥
'તેને અવશ્ય બીજાને આપવી જોઈએ' એમ વિચારીને સંધ્યાએ, હે રાઘવ, તે પુત્રી વિદ્યુત્કેશને આપી.
7.4.22
सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।
रमते स्म तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव ॥ ७.४.२२ ॥
સંધ્યાની પુત્રી મેળવીને નિશાચર વિદ્યુત્કેશ તેની સાથે રમ્યો, જેમ ઇન્દ્ર પૌલોમી સાથે રમે છે.
7.4.23
केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटङ्कटा ।
विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात् ॥ ७.४.२३ ॥
હે રામ, કેટલાક સમય પછી સાલકટંકટાએ વિદ્યુત્કેશથી ગર્ભ ધારણ કર્યો, જેમ સમુદ્રમાંથી મેઘસમૂહ ઊઠે છે.
7.4.24
ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम् ॥ ७.४.२४ ॥
પછી તે રાક્ષસીએ, મેઘગર્ભ સમાન પ્રભાવાળા ગર્ભને મંદર પર્વત પર જઈને જન્મ આપ્યો, જેમ ગંગાએ અગ્નિજને જન્મ આપ્યો.
7.4.25
समुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशरतार्थिनी ।
रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम् ॥ ७.४.२५ ॥
તેણે ગર્ભને છોડી દીધો, વીજળી જેવી સુંદરતા ઇચ્છતી, પતિ સાથે રમણ કર્યું; પોતાના જ પુત્રને ભૂલી ગઈ.
7.4.26
उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो घनशब्दसमस्वनः ।
तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः ।
निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा ॥ ७.४.२६ ॥
ત્યારે મેઘગર્જના જેવા અવાજવાળો ગર્ભ તેના વડે છોડી દેવાયો. તેના વડે ત્યજાયેલો તે શિશુ શરદના સૂર્ય સમાન તેજસ્વી હતો; મુઠ્ઠી મોંમાં મૂકીને ધીમે ધીમે રડવા લાગ્યો.
7.4.27
ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः शिवः ।
वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम् ॥ ७.४.२७ ॥
પછી શિવ વૃષભ પર સવાર થઈ પાર્વતી સાથે વાયુમાર્ગે જતા રુદનનો અવાજ સાંભળ્યો.
7.4.28
अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।
कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः ॥ ७.४.२८ ॥
ઉમા સાથે રડતા રાક્ષસપુત્રને તેમણે જોયો. પાર્વતીની કરુણાથી ત્રિપુરસૂદન ભવે તેને જોયો.
7.4.29
तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।
अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः ॥ ७.४.२९ ॥
અક્ષર અને અવ્યય મહાદેવે તે રાક્ષસપુત્રને માતાની જ ઉંમરનો બનાવ્યો અને તેને અમર કર્યો.
7.4.30
पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।
उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां नृपात्मज ॥ ७.४.३० ॥
પાર્વતીને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી તેમણે આકાશમાં ફરતું નગર આપ્યું. હે રાજકુમાર, ઉમાએ પણ રાક્ષસોને વરદાન આપ્યું.
7.4.31
सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।
सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम् ॥ ७.४.३१ ॥
ગર્ભ તરત જ રહેતો અને પ્રસૂતિ પણ તરત જ થતી. જન્મતાં જ તેઓ માતા જેટલી વયને પામતા.
7.4.32
ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।
चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा ॥ ७.४.३२ ॥
ત્યારપછી વરદાનથી ગર્વિત મહામતિ સુકેશ, પ્રભુ હરની બાજુમાંથી વૈભવ પામીને સર્વત્ર વિચર્યો, જેમ આકાશમાં નગર પામીને પુરંદર (ઇન્દ્ર) વિચરે છે.