ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.4.1
श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः ।
कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा ॥ ७.४.१ ॥
ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ?
7.4.2
ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् ।
तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत ॥ ७.४.२ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਅਗਸਤਯ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ (ਰਾਮ) ਨੇ ਕਿਹਾ।
7.4.3
भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् ।
श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः ॥ ७.४.३ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ! ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਲੰਕਾ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।
7.4.4
पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।
इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया ॥ ७.४.४ ॥
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸੀ ਹੈ।
7.4.5
रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः ॥ ७.४.५ ॥
ਕੀ ਉਹ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਅਤੇ ਵਿਕਟ ਨਾਲੋਂ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ?
7.4.6
क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च बलोत्कटः ।
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः कथम् ॥ ७.४.६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੌਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ? ਕਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਜਾਇਆ?
7.4.7
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।
कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः ॥ ७.४.७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਇਸ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ।
7.4.8
राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।
ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम् ॥ ७.४.८ ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਗਸਤਯ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
7.4.9
प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।
तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसम्भवः ॥ ७.४.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਸਿਰਜ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵ ਰਚੇ।
7.4.10
ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः ॥ ७.४.१० ॥
ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਜੀਵ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?"
7.4.11
प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः ॥ ७.४.११ ॥
ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਯਤਨ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕਰੋ।"
7.4.12
रक्षामेति च तत्रान्ये जक्षाम इति चापरे ।
भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत् ॥ ७.४.१२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ, "ਅਸੀਂ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗੇ," ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲੇ, "ਅਸੀਂ ਖਾਵਾਂਗੇ।" ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
7.4.13
रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।
जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः ॥ ७.४.१३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ' ਕਿਹਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਖਾਵਾਂਗੇ' ਕਿਹਾ, ਉਹ ਯਕਸ਼ ਹੀ ਹੋਣ।
7.4.14
तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।
मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ ॥ ७.४.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਹੇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਨਾਮਕ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਮਧੂ-ਕੈਟਭ ਵਰਗੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।
7.4.15
प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
हेतिर्दारक्रियार्थे तु परं यत्नमथाकरोत् ॥ ७.४.१५ ॥
ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਹੇਤੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
7.4.16
स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् ।
उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः ॥ ७.४.१६ ॥
ਉਸ ਅਮਿਤ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਦੀ ਭੈਣ, ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਯਾ ਨਾਮਕ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
7.4.17
स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम् ॥ ७.४.१७ ॥
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੇਤੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਯੁਤਕੇਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
7.4.18
विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स दीप्तार्कसमप्रभः ।
व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः ॥ ७.४.१८ ॥
ਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਯੁਤਕੇਸ਼, ਦਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਧਿਆ।
7.4.19
स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः ।
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ॥ ७.४.१९ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਸ਼ੁਭ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
7.4.20
सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां प्रभावतः ।
वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः ॥ ७.४.२० ॥
ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੇਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੰਧਿਆ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗਿਆ।
7.4.21
अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति सन्ध्यया ।
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव ॥ ७.४.२१ ॥
'ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਧੀ ਵਿਦਿਯੁਤਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
7.4.22
सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।
रमते स्म तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव ॥ ७.४.२२ ॥
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਧੀ ਪਾ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਵਿਦਿਯੁਤਕੇਸ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸੇ ਹੀ ਰਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪੌਲੋਮੀ ਨਾਲ ਰਮਦਾ ਹੈ।
7.4.23
केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटङ्कटा ।
विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात् ॥ ७.४.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲਕਟੰਕਟਾ ਨੇ ਵਿਦਿਯੁਤਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
7.4.24
ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम् ॥ ७.४.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ੀ ਨੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੇ ਅਗਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
7.4.25
समुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशरतार्थिनी ।
रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम् ॥ ७.४.२५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈ।
7.4.26
उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो घनशब्दसमस्वनः ।
तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः ।
निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा ॥ ७.४.२६ ॥
ਉਦੋਂ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਬਾਲਕ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਮੁੱਠੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।
7.4.27
ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः शिवः ।
वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम् ॥ ७.४.२७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
7.4.28
अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।
कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः ॥ ७.४.२८ ॥
ਉਮਾ ਨਾਲ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਕਾਰਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਸੂਦਨ ਭਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
7.4.29
तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।
अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः ॥ ७.४.२९ ॥
ਅਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਅਵਿਅਯ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੀ ਹੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
7.4.30
पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।
उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां नृपात्मज ॥ ७.४.३० ॥
ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਨਗਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਮਾ ਨੇ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
7.4.31
सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।
सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम् ॥ ७.४.३१ ॥
ਗਰਭ ਤੁਰੰਤ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਣੇਪਾ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
7.4.32
ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।
चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा ॥ ७.४.३२ ॥
ਫਿਰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਾਮਤੀ ਸੁਕੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪਾ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।