વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.40.1
तथा स्म तेषां वसतामृक्षवानररक्षसाम् ।
राघवस्तु महातेजाः सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ७.४०.१ ॥
આ રીતે રીંછ, વાનરો અને રાક્ષસો તેમની સાથે રહેતા હતા, ત્યારે મહાતેજસ્વી રાઘવે સુગ્રીવને આ કહ્યું.
7.40.2
गम्यतां सौम्य किष्किन्धां दुराधर्षां सुरासुरैः ।
पालयस्व सहामात्यो राज्यं निहतकण्टकम् ॥ ७.४०.२ ॥
હે સૌમ્ય! દેવ-અસુરોથી પણ અજેય કિષ્કિંધા જાઓ. મંત્રીઓ સાથે નિષ્કંટક રાજ્યનું પાલન કરો.
7.40.3
अङ्गदं च महाबाहो प्रीत्या परमया युतः ।
पश्य त्वं हनुमन्तं च नलं च सुमहाबलम् ॥ ७.४०.३ ॥
હે મહાબાહો! પરમ પ્રીતિથી યુક્ત થઈને તું અંગદ, હનુમાન અને અતિબળવાન નળને પણ જો.
7.40.4
सुषेणं श्वशुरं वीरं तारं च बलिनां वरम् ।
कुमुदं चैव दुर्धर्षं नीलं चैव महाबलम् ॥ ७.४०.४ ॥
તારા સસરા વીર સુષેણને, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ તારને, દુર્ધર્ષ કુમુદને અને મહાબળવાન નીલને પણ જો.
7.40.5
वीरं शतवलिं चैव मैन्दं द्विविदमेव च ।
गजं गवाक्षं गवयं शरभं च महाबलम् ।
पश्य प्रीतिसमायुक्तो गन्धमादनमेव च ॥ ७.४०.५ ॥
વીર શતબલિ, મૈંદ, દ્વિવિદ, ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, મહાબળવાન શરભ અને ગંધમાદનને પણ પ્રીતિથી જો.
7.40.6
ऋषभं च सुविक्रान्तं जाम्बवन्तं महाबलम् ।
ये चेमे सुमहात्मानो मदर्थे त्यक्तजीविताः ॥ ७.४०.६ ॥
અતિ પરાક્રમી ઋષભ અને મહાબળવાન જાંબવાનને જો, અને મારા માટે પ્રાણ ત્યજનારા આ મહાત્માઓને પણ.
7.40.7
पश्य त्वं प्रीतिसंयुक्तो मा चैषां विप्रियं कृथाः ॥ ७.४०.७ ॥
જુઓ, તમે પ્રેમથી ભરપૂર રહો, અને આમનું કંઈ અપ્રિય ન કરો.
7.40.8
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवमाश्लिष्य च पुनः पुनः ।
विभीषणमुवाचाथ रामो मधुरया गिरा ॥ ७.४०.८ ॥
આમ કહીને અને સુગ્રીવને વારંવાર આલિંગન આપીને, રામે મધુર વાણીમાં વિભીષણને કહ્યું.
7.40.9
लङ्कां प्रशाधि धर्मेण धर्मज्ञस्त्वं मतो मम ।
पुरस्य राक्षसानां च स्वभ्रातुस्सम्मतो ह्यसि ॥ ७.४०.९ ॥
તું ધર્મથી લંકા પર શાસન કર; ધર્મના જ્ઞાતા તરીકે હું તને માનું છું. નગર, રાક્ષસો અને તારા પોતાના ભાઈ માટે તું જ માન્ય છે.
7.40.10
मा च बुद्धिमधर्मे त्वं कुर्या राजन्कथञ्चन ।
बुद्धिमन्तो हि राजानो ध्रुवमश्नन्ति मेदिनीम् ॥ ७.४०.१० ॥
હે રાજા, તું તારી બુદ્ધિને કોઈ પણ રીતે અધર્મ તરફ ન વાળજે. બુદ્ધિમાન રાજાઓ જ નિશ્ચિતપણે પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરે છે.
7.40.11
अहं च नित्यशो राजन्सुग्रीवसहितस्त्वया ।
स्मर्तव्यः परया प्रीत्या गच्छ त्वं विगतज्वरः ॥ ७.४०.११ ॥
હે રાજા, તું હંમેશાં સુગ્રીવ સાથે મને પણ પરમ પ્રેમથી યાદ કરતો રહેજે. હવે ચિંતા વિના જા.
7.40.12
रामस्य भाषितं श्रुत्वा ऋक्षवानरराक्षसाः ।
साधुसाध्विति काकुत्स्थं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ ७.४०.१२ ॥
રામની વાત સાંભળીને ઋક્ષો, વાનરો અને રાક્ષસોએ 'સાધુ, સાધુ' કહીને કાકુત્સ્થ રામની વારંવાર પ્રશંસા કરી.
7.40.13
तव बुद्धिर्महाबाहो वीर्यमद्भुतमेव च ।
माधुर्यं परमं राम स्वयम्भोरिव नित्यदा ॥ ७.४०.१३ ॥
હે મહાબાહો, તમારી બુદ્ધિ અને પરાક્રમ અદ્ભુત છે; હે રામ, તમારું પરમ માધુર્ય હંમેશાં સ્વયંભૂ બ્રહ્મા જેવું છે.
7.40.14
तेषामेवं ब्रुवाणानां वानराणां च राक्षसाम् ।
हनूमान्प्रवणः भूत्वा राघवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.४०.१४ ॥
તેઓ આ રીતે બોલી રહ્યા હતા ત્યારે, વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે, હનુમાન વિનયપૂર્વક રાઘવને આ વચન બોલ્યા.
7.40.15
स्नेहो मे परमो राजंस्त्वयि तिष्ठतु नित्यदा ।
भक्तिश्च नियता वीर भावो नान्यत्र गच्छतु ॥ ७.४०.१५ ॥
હે રાજન, મારો પરમ સ્નેહ સદા તમારામાં જ રહે; હે વીર, મારી ભક્તિ અચળ રહે; મારો ભાવ બીજે ક્યાંય ન જાય.
7.40.16
वायद्रामकथा वीर चरिष्यति महीतले ।
तावच्छरीरे वत्स्यन्ति प्राणा मम न संशयः ॥ ७.४०.१६ ॥
હે વીર, જ્યાં સુધી પૃથ્વી પર રામકથા ચાલશે, ત્યાં સુધી મારા પ્રાણ આ શરીરમાં વસશે; એમાં કોઈ શંકા નથી.
7.40.17
यच्चैतच्चरितं दिव्यं कथा ते रघुनन्दन ।
तन्मयाप्सरसो नाम श्रावयेयुर्नरर्षभ ॥ ७.४०.१७ ॥
હે રઘુનંદન, તમારું આ દિવ્ય ચરિત્ર અને કથા — અપ્સરા નામની તેઓ મારા દ્વારા સંભળાવે; હે નરશ્રેષ્ઠ.
7.40.18
तच्छ्रुत्वाहं ततो वीर तव चर्यामृतं प्रभो ।
उत्कण्ठां तां हरिष्यामि मेघलेखामिवानिलः ॥ ७.४०.१८ ॥
હે વીર, હે પ્રભુ, તે સાંભળીને, પછી તમારા ચરિત્રરૂપી અમૃત સાંભળીને, મેઘની રેખાને પવન જેમ દૂર કરે તેમ હું એ ઉત્કંઠા દૂર કરીશ.
7.40.19
एवं ब्रुवाणं रामस्तु हनूमन्तं वरासनात् ।
उत्थाय सस्वजे स्नेहाद्वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.४०.१९ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા હનુમાનને રામે પોતાના શ્રેષ્ઠ આસનેથી ઊભા થઈ સ્નેહથી આલિંગન આપ્યું અને આ વચનો કહ્યાં.
7.40.20
एवमेतत्कपिश्रेष्ठ भविता नात्र संशयः ।
चरिष्यति कथा यावदेषा लोके च मामिका ।
तावत्ते भविता कीर्तिः शरीरे ऽप्यसवस्तथा ॥ ७.४०.२० ॥
હે કપિશ્રેષ્ઠ, આ એમ જ થશે, એમાં સંશય નથી. જગતમાં મારી આ કથા જ્યાં સુધી પ્રચલિત રહેશે, ત્યાં સુધી તારી કીર્તિ પણ રહેશે; શરીરમાં પ્રાણ પણ તેમ જ રહેશે.
7.40.21
लोका हि यावत्स्थास्यन्ति तावत्स्थास्यति मे कथा ॥ ७.४०.२१ ॥
જ્યાં સુધી લોકો રહેશે, ત્યાં સુધી મારી કથા પણ રહેશે.
7.40.22
लोके च मामिका ।
एकैकस्योपकारस्य प्राणान्दास्यामि ते कपे ।
नरः प्रत्युपकाराणामापस्त्वायाति पात्रताम् ॥ ७.४०.२२ ॥
જગતમાં મારા વિશેની કથામાં, દરેક ઉપકારના બદલામાં, હે કપિ, હું તને પ્રાણ આપીશ. મનુષ્ય ઉપકારોનો બદલો વાળવાની યોગ્યતા ત્યારે જ મેળવે છે…
7.40.23
ततो ऽस्य हारं चन्द्राभं मुच्य कण्ठात्स राघवः ।
वैडूर्यतरलं कण्ठे बबन्ध च हनूमतः ॥ ७.४०.२३ ॥
પછી રાઘવે પોતાના કંઠેથી ચંદ્ર જેવો ઉજ્જવળ તે હાર ઉતારીને, વૈડૂર્યમણિથી ચમકતો તે હનુમાનના કંઠમાં બાંધ્યો.
7.40.24
तेनोरसि निबद्धेन हारेण महता कपिः ।
रराज हेमशैलेन्द्रश्चन्द्रेणाक्रान्तमस्तकः ॥ ७.४०.२४ ॥
તેની છાતી પર બંધાયેલા એ વિશાળ હારથી તે કપિ, ચંદ્રે મસ્તક છવાયેલા સુવર્ણપર્વતરાજ મેરુ જેવો શોભી ઊઠ્યો.
7.40.25
श्रुत्वा तु राघवस्यैतदुत्थायोत्थाय वानराः ।
प्रणम्य शिरसा पादौ निर्जग्मुस्ते महाबलाः ॥ ७.४०.२५ ॥
રાઘવના આ શબ્દો સાંભળીને, એ વાનરો વારંવાર ઊભા થઈને, મસ્તક નમાવી તેમનાં ચરણોમાં પ્રણામ કરીને, તે મહાબલી ચાલ્યા ગયા.
7.40.26
सुग्रीवः स च रामेण निरन्तरमुरोगतः ।
विभीषणश्च धर्मात्मा सर्वे ते बाष्पविक्लवाः ॥ ७.४०.२६ ॥
સુગ્રીવ રામના હૃદયે ગાઢ આલિંગનમાં રહ્યો, અને ધર્માત્મા વિભીષણ પણ; તેઓ બધા આંસુથી વિહ્વળ થયા.
7.40.27
सर्वे च ते बाष्पकलाः साश्रुनेत्रा विचेतसः ।
सम्मूढा इव दुःखेन त्यजन्तो राघवं तदा ॥ ७.४०.२७ ॥
તેઓ સર્વે આંસુ ભરેલા હૃદયે અને આંસુભીની આંખે, મન વિચલિત થઈને, દુઃખથી જાણે મૂર્છિત થયા હોય તેમ, ત્યારે રાઘવને છોડી રહ્યા હતા.
7.40.28
कृतप्रसादास्तेनैवं राघवेण महात्मना ।
जग्मुः स्वं स्वं गृहं सर्वे देही देहमिव त्यजन् ॥ ७.४०.२८ ॥
મહાત્મા રાઘવ પાસેથી આવી કૃપા પામીને તેઓ સૌ, શરીર છોડતા દેહીની જેમ, પોતપોતાના ઘરે ચાલ્યા ગયા.
7.40.29
ततस्तु ते राक्षसऋक्षवानराः प्रणम्य रामं रघुवंशवर्धनम् ।
वियोगजाश्रुप्रतिपूर्णलोचनाः प्रतिप्रयातास्तु यथा निवासिनः ॥ ७.४०.२९ ॥
પછી તે રાક્ષસો, ઋક્ષો અને વાનરો રઘુવંશને વધારનાર રામને પ્રણામ કરીને, વિયોગથી ઉત્પન્ન આંસુભરી આંખે, પોતાના નિવાસ તરફ પાછા ફરતા લોકોની જેમ પાછા ગયા.