वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.40.1
तथा स्म तेषां वसतामृक्षवानररक्षसाम् ।
राघवस्तु महातेजाः सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ७.४०.१ ॥
अशा प्रकारे ऋक्ष, वानर आणि राक्षस त्यांच्यासह राहत असताना, महातेजस्वी राघवाने सुग्रीवाला हे सांगितले.
7.40.2
गम्यतां सौम्य किष्किन्धां दुराधर्षां सुरासुरैः ।
पालयस्व सहामात्यो राज्यं निहतकण्टकम् ॥ ७.४०.२ ॥
हे सौम्या! देव-असुरांनाही अजिंक्य अशा किष्किंधेला जा. अमात्यांसह निष्कंटक राज्याचे पालन कर.
7.40.3
अङ्गदं च महाबाहो प्रीत्या परमया युतः ।
पश्य त्वं हनुमन्तं च नलं च सुमहाबलम् ॥ ७.४०.३ ॥
हे महाबाहो! परम प्रेमाने अंगद, हनुमान आणि अति बलवान नल यांच्याकडे तू लक्ष दे.
7.40.4
सुषेणं श्वशुरं वीरं तारं च बलिनां वरम् ।
कुमुदं चैव दुर्धर्षं नीलं चैव महाबलम् ॥ ७.४०.४ ॥
तुझे सासरे वीर सुषेण, बलवानांत श्रेष्ठ तार, दुर्धर्ष कुमुद आणि महाबलवान नील यांच्याकडेही लक्ष दे.
7.40.5
वीरं शतवलिं चैव मैन्दं द्विविदमेव च ।
गजं गवाक्षं गवयं शरभं च महाबलम् ।
पश्य प्रीतिसमायुक्तो गन्धमादनमेव च ॥ ७.४०.५ ॥
वीर शतबली, मैंद, द्विविद, गज, गवाक्ष, गवय, महाबलवान शरभ आणि गंधमादन यांच्याकडेही प्रेमाने लक्ष दे.
7.40.6
ऋषभं च सुविक्रान्तं जाम्बवन्तं महाबलम् ।
ये चेमे सुमहात्मानो मदर्थे त्यक्तजीविताः ॥ ७.४०.६ ॥
अति पराक्रमी ऋषभ आणि महाबलवान जांबवान यांच्याकडे लक्ष दे, आणि माझ्यासाठी प्राणत्याग केलेल्या या महात्म्यांकडेही.
7.40.7
पश्य त्वं प्रीतिसंयुक्तो मा चैषां विप्रियं कृथाः ॥ ७.४०.७ ॥
पाहा, तू प्रेमाने भरलेला रहा, आणि यांचे काहीही अप्रिय करू नकोस.
7.40.8
एवमुक्त्वा तु सुग्रीवमाश्लिष्य च पुनः पुनः ।
विभीषणमुवाचाथ रामो मधुरया गिरा ॥ ७.४०.८ ॥
असे बोलून आणि सुग्रीवाला पुन्हा पुन्हा आलिंगन देऊन, राम गोड वाणीने विभीषणाला म्हणाला.
7.40.9
लङ्कां प्रशाधि धर्मेण धर्मज्ञस्त्वं मतो मम ।
पुरस्य राक्षसानां च स्वभ्रातुस्सम्मतो ह्यसि ॥ ७.४०.९ ॥
तू धर्माने लंकेवर राज्य कर; धर्म जाणणारा म्हणून मी तुला मानतो. नगरासाठी, राक्षसांसाठी आणि तुझ्या स्वतःच्या भावासाठीही तूच मान्य आहेस.
7.40.10
मा च बुद्धिमधर्मे त्वं कुर्या राजन्कथञ्चन ।
बुद्धिमन्तो हि राजानो ध्रुवमश्नन्ति मेदिनीम् ॥ ७.४०.१० ॥
हे राजा, तू आपली बुद्धी कोणत्याही प्रकारे अधर्माकडे वळवू नकोस. बुद्धिमान राजेच निश्चितपणे पृथ्वीचा उपभोग घेतात.
7.40.11
अहं च नित्यशो राजन्सुग्रीवसहितस्त्वया ।
स्मर्तव्यः परया प्रीत्या गच्छ त्वं विगतज्वरः ॥ ७.४०.११ ॥
हे राजा, तू नेहमी सुग्रीवासह मलाही परम प्रेमाने आठवत राहा. आता चिंतामुक्त होऊन जा.
7.40.12
रामस्य भाषितं श्रुत्वा ऋक्षवानरराक्षसाः ।
साधुसाध्विति काकुत्स्थं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ ७.४०.१२ ॥
रामाचे बोलणे ऐकून ऋक्ष, वानर आणि राक्षस 'साधू, साधू' म्हणत काकुत्स्थ रामाची पुन्हा पुन्हा प्रशंसा करू लागले.
7.40.13
तव बुद्धिर्महाबाहो वीर्यमद्भुतमेव च ।
माधुर्यं परमं राम स्वयम्भोरिव नित्यदा ॥ ७.४०.१३ ॥
हे महाबाहो, तुमची बुद्धी आणि पराक्रम अद्भुत आहेत; हे राम, तुमचे परम माधुर्य नेहमी स्वयंभू ब्रह्मदेवासारखे आहे.
7.40.14
तेषामेवं ब्रुवाणानां वानराणां च राक्षसाम् ।
हनूमान्प्रवणः भूत्वा राघवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.४०.१४ ॥
ते असे बोलत असताना, वानर आणि राक्षस यांच्यासह, हनुमान नम्रपणे रघुनाथांना म्हणाले.
7.40.15
स्नेहो मे परमो राजंस्त्वयि तिष्ठतु नित्यदा ।
भक्तिश्च नियता वीर भावो नान्यत्र गच्छतु ॥ ७.४०.१५ ॥
हे राजा, माझे परम प्रेम सदैव तुमच्यावरच राहो; हे वीरा, माझी भक्ती स्थिर राहो; माझा भाव इतरत्र जाऊ नये.
7.40.16
वायद्रामकथा वीर चरिष्यति महीतले ।
तावच्छरीरे वत्स्यन्ति प्राणा मम न संशयः ॥ ७.४०.१६ ॥
हे वीरा, पृथ्वीवर रामकथा चालू राहील तोपर्यंत माझे प्राण या देहात वास करतील; यात शंका नाही.
7.40.17
यच्चैतच्चरितं दिव्यं कथा ते रघुनन्दन ।
तन्मयाप्सरसो नाम श्रावयेयुर्नरर्षभ ॥ ७.४०.१७ ॥
हे रघुनंदना, तुमचे हे दिव्य चरित्र आणि कथा — अप्सरा नावाच्या त्या माझ्याद्वारे ऐकवोत; हे नरश्रेष्ठा.
7.40.18
तच्छ्रुत्वाहं ततो वीर तव चर्यामृतं प्रभो ।
उत्कण्ठां तां हरिष्यामि मेघलेखामिवानिलः ॥ ७.४०.१८ ॥
हे वीरा, हे प्रभो, ते ऐकून, मग तुमच्या चरित्ररूपी अमृत ऐकून, ढगांच्या रेषेला वारा जसा दूर करतो तसा मी ती उत्कंठा दूर करीन.
7.40.19
एवं ब्रुवाणं रामस्तु हनूमन्तं वरासनात् ।
उत्थाय सस्वजे स्नेहाद्वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.४०.१९ ॥
असे बोलणाऱ्या हनुमानाला रामाने आपल्या श्रेष्ठ आसनावरून उठून प्रेमाने आलिंगन दिले आणि हे शब्द म्हटले.
7.40.20
एवमेतत्कपिश्रेष्ठ भविता नात्र संशयः ।
चरिष्यति कथा यावदेषा लोके च मामिका ।
तावत्ते भविता कीर्तिः शरीरे ऽप्यसवस्तथा ॥ ७.४०.२० ॥
हे कपिश्रेष्ठा, असेच होईल, यात संशय नाही. जगात माझी ही कथा जोपर्यंत प्रचलित राहील, तोपर्यंत तुझी कीर्तीही राहील आणि शरीरात प्राणही तसेच राहतील.
7.40.21
लोका हि यावत्स्थास्यन्ति तावत्स्थास्यति मे कथा ॥ ७.४०.२१ ॥
जोपर्यंत लोक राहतील, तोपर्यंत माझी कथाही राहील.
7.40.22
लोके च मामिका ।
एकैकस्योपकारस्य प्राणान्दास्यामि ते कपे ।
नरः प्रत्युपकाराणामापस्त्वायाति पात्रताम् ॥ ७.४०.२२ ॥
जगात माझ्याविषयीच्या कथेत, प्रत्येक उपकारासाठी, हे कपी, मी तुला प्राण देईन. उपकारांची परतफेड करण्याची पात्रता माणूस तेव्हाच मिळवतो…
7.40.23
ततो ऽस्य हारं चन्द्राभं मुच्य कण्ठात्स राघवः ।
वैडूर्यतरलं कण्ठे बबन्ध च हनूमतः ॥ ७.४०.२३ ॥
मग राघवाने आपल्या गळ्यातून चंद्रासारखा तेजस्वी तो हार काढून, वैडूर्य मण्यांनी चमकणारा तो हनुमानाच्या गळ्यात बांधला.
7.40.24
तेनोरसि निबद्धेन हारेण महता कपिः ।
रराज हेमशैलेन्द्रश्चन्द्रेणाक्रान्तमस्तकः ॥ ७.४०.२४ ॥
त्याच्या छातीवर बांधलेल्या त्या भव्य हाराने तो कपी, चंद्राने व्यापलेल्या सुवर्णपर्वतराज मेरूसारखा शोभला.
7.40.25
श्रुत्वा तु राघवस्यैतदुत्थायोत्थाय वानराः ।
प्रणम्य शिरसा पादौ निर्जग्मुस्ते महाबलाः ॥ ७.४०.२५ ॥
राघवाचे हे बोल ऐकून ते वानर वारंवार उठून, मस्तक लववून त्याच्या चरणांना नमस्कार करून, ते महाबलवान निघून गेले.
7.40.26
सुग्रीवः स च रामेण निरन्तरमुरोगतः ।
विभीषणश्च धर्मात्मा सर्वे ते बाष्पविक्लवाः ॥ ७.४०.२६ ॥
सुग्रीव रामाच्या उरास घट्ट बिलगला, आणि धर्मात्मा विभीषणही; ते सर्व अश्रूंनी विव्हळ झाले.
7.40.27
सर्वे च ते बाष्पकलाः साश्रुनेत्रा विचेतसः ।
सम्मूढा इव दुःखेन त्यजन्तो राघवं तदा ॥ ७.४०.२७ ॥
ते सर्व अश्रूंनी भरलेल्या हृदयाने व डोळ्यांनी, मन विचलित होऊन, दुःखाने जणू मूर्च्छित झाल्यासारखे, त्या वेळी राघवाला सोडत होते.
7.40.28
कृतप्रसादास्तेनैवं राघवेण महात्मना ।
जग्मुः स्वं स्वं गृहं सर्वे देही देहमिव त्यजन् ॥ ७.४०.२८ ॥
महात्मा राघवाकडून अशी कृपा मिळाल्यावर ते सर्व, देह सोडणाऱ्या देहीप्रमाणे, आपापल्या घरी निघून गेले.
7.40.29
ततस्तु ते राक्षसऋक्षवानराः प्रणम्य रामं रघुवंशवर्धनम् ।
वियोगजाश्रुप्रतिपूर्णलोचनाः प्रतिप्रयातास्तु यथा निवासिनः ॥ ७.४०.२९ ॥
मग ते राक्षस, ऋक्ष आणि वानर रघुवंशाची वृद्धी करणाऱ्या रामाला नमस्कार करून, वियोगाने आलेल्या अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी, आपापल्या निवासाकडे परतणाऱ्या लोकांप्रमाणे परत गेले.