বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.41.1
विसृज्य च महाबाहुर्ऋक्षवानरराक्षसान् ।
भ्रातृभिः सहितो रामः प्रमुमोद सुखं सुखी ॥ ७.४१.१ ॥
মহাবাহু রাম ঋক্ষ, বানর ও রাক্ষসদের বিদায় দিয়ে ভ্রাতাদের সঙ্গে সুখে আনন্দিত হলেন।
7.41.2
अथापराह्णसमये भ्रातृभिः सह राघवः ।
शुश्राव मधुरां वाणीमन्तरिक्षात् प्रभाषिताम् ॥ ७.४१.२ ॥
তারপর অপরাহ্ণ সময়ে ভ্রাতাদের সঙ্গে রাঘব আকাশ থেকে উচ্চারিত মধুর বাণী শুনলেন।
7.41.3
सौम्य राम निरीक्षस्व सौम्येन वदनेन माम् ।
कुबेरभवनात्प्राप्तं विद्धि मां पुष्पकं प्रभो ॥ ७.४१.३ ॥
হে সৌম্য রাম! সৌম্য মুখে আমাকে দেখো। হে প্রভু, কুবেরের ভবন থেকে আগত পুষ্পক আমাকে জানো।
7.41.4
तव शासनमाज्ञाय गतो ऽस्मि भवनं प्रति ।
उपस्थातुं नरश्रेष्ठ स च मां प्रत्यभाषत ॥ ७.४१.४ ॥
আপনার আদেশ জেনে আপনার সেবার জন্য আমি আপনার ভবনের দিকে গিয়েছিলাম। হে নরশ্রেষ্ঠ, তিনি আমাকে বললেন।
7.41.5
निर्जितस्त्वं नरेन्द्रेण राघवेण महात्मना ।
निहत्य युधि दुर्धर्षं रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ ७.४१.५ ॥
মহাত্মা নরেন্দ্র রাঘব যুদ্ধে দুর্ধর্ষ রাক্ষসেশ্বর রাবণকে বধ করে তোমাকে জয় করেছেন।
7.41.6
ममापि परमा प्रीतर्हते तस्मिन्दुरात्मनि ।
रावणे सगणे चैव सपुत्रे सहबान्धवे ॥ ७.४१.६ ॥
সেই দুরাত্মা রাবণ, তার অনুচর, পুত্র ও বান্ধবদের সঙ্গে নিহত হওয়ায় আমারও পরম আনন্দ হয়েছে।
7.41.7
स त्वं रामेण लङ्कायां निर्जितः परमात्मना ।
वह सौम्य तमेव त्वमहमाज्ञापयामि ते ॥ ७.४१.७ ॥
লঙ্কায় পরমাত্মা রামের দ্বারা পরাজিত তুমি, হে সৌম্য, তাঁকেই বহন করো; আমি তোমাকে আদেশ করছি।
7.41.8
परमो ह्येष मे कामो यत्त्वं राघवनन्दनम् ।
वहेर्लोकस्य संयानं गच्छस्व विगतज्वरः ॥ ७.४१.८ ॥
এটাই আমার পরম ইচ্ছা: রাঘবের আনন্দ রামকে লোক-পথে বহন করে নিয়ে যাও; শোকমুক্ত হয়ে যাও।
7.41.9
सो ऽहं शासनमाज्ञाय धनदस्य महात्मनः ।
त्वत्सकाशमनुप्राप्तो निर्विशङ्कः प्रतीक्ष माम् ॥ ७.४१.९ ॥
মহাত্মা ধনদের (কুবেরের) আজ্ঞা পেয়ে আমি তোমার কাছে এসেছি; নির্ভয়ে আমার জন্য অপেক্ষা করো।
7.41.10
अदृष्यः सर्वभूतानां सर्वेषां धनदाज्ञया ।
चराम्यहं प्रभावेण तवाज्ञां परिपालयन् ॥ ७.४१.१० ॥
ধনদের আজ্ঞায় সর্বভূতের কাছে অদৃশ্য থেকে আমি নিজ প্রভাবে বিচরণ করি এবং তোমার আজ্ঞা পালন করি।
7.41.11
एवमुक्तस्तदा रामः पुष्पकेण महाबलः ।
उवाच पुष्पकं दृष्ट्वा विमानं पुनरागतम् ॥ ७.४१.११ ॥
পুষ্পক এইভাবে সম্বোধিত হলে মহাবল রাম পুনরায় আসা সেই বিমানকে দেখে পুষ্পককে বললেন।
7.41.12
यद्येवं स्वागतं ते ऽस्तु विमानवर पुष्पक ।
आनुकूल्याद्धनेशस्य वृत्तदोषो न नो भवेत् ॥ ७.४१.१२ ॥
যদি তাই হয়, তবে হে বিমানশ্রেষ্ঠ পুষ্পক, তোমাকে স্বাগত; ধনেশের (কুবেরের) অনুকূলতায় আমাদের আচরণে যেন কোনো দোষ না হয়।
7.41.13
लाजैश्चैव तथा पुष्पैर्धूपैश्चैव सुगन्धिभिः ।
पूजयित्वा महाबाहू राघवः पुष्पकं तदा ॥ ७.४१.१३ ॥
লাজ, ফুল ও সুগন্ধি ধূপ দিয়ে তখন মহাবাহু রাঘব পুষ্পককে পূজা করলেন।
7.41.14
गम्यतामिति चोवाच आगच्छ त्वं स्मरे यदा ।
सिद्धानां च गतौ सौम्य मा विषादेन योजय ।
प्रतिघातश्च ते मा भूद्यथेष्टं गच्छतो दिशः ॥ ७.४१.१४ ॥
'যাও' বলে তিনি বললেন, 'যখন স্মরণ করব তখন এসো। হে সৌম্য, সিদ্ধদের পথে বিষাদের সঙ্গে যুক্ত হয়ো না; যেদিকে ইচ্ছা যেতে তোমার কোনো বাধা না হোক।'
7.41.15
एवमस्त्विति रामेण पूजयित्वा विसर्जितम् ।
अभिप्रेतां दिशं तस्मात्प्रायात्तत्पुष्पकं तदा ॥ ७.४१.१५ ॥
'তাই হোক' বলে রাম পূজা করে বিদায় দিলে, তখন সেই পুষ্পক তার অভীষ্ট দিকে চলে গেল।
7.41.16
एवमन्तर्हिते तस्मिन्पुष्पके सुकृतात्मनि ।
भरतः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच रघुनन्दनम् ॥ ७.४१.१६ ॥
সেই পুণ্যাত্মা পুষ্পক এভাবে অন্তর্হিত হলে, ভরত করজোড়ে রঘুনন্দন রামকে এই কথা বললেন।
7.41.17
विविधात्मनि दृश्यन्ते त्वयि वीर प्रशासति ।
अमानुषाणां सत्त्वानां व्याहृतानि मुहुर्मुहुः ॥ ७.४१.१७ ॥
হে বীর, তুমি শাসন করছ, অথচ নানা রূপে (অশুভ লক্ষণ) দেখা যাচ্ছে; অমানুষ প্রাণীদের রব বারবার শোনা যাচ্ছে।
7.41.18
अनामयश्च सत्वानां साग्रो मासो गतो ह्ययम् ।
जीर्णानामपि सत्त्वानां मृत्युर्नायाति राघव ॥ ७.४१.१८ ॥
হে রাঘব, প্রাণীদের মধ্যে রোগ নেই; এই যে এক মাসেরও বেশি সময় কেটে গেছে; বৃদ্ধ প্রাণীদের কাছেও মৃত্যু আসছে না।
7.41.19
अरोगप्रसवा नार्यो वपुष्मन्तो हि मानवाः ।
हर्षश्चाभ्यधिको राजञ्जनस्य पुरवासिनः ॥ ७.४१.१९ ॥
নারীরা রোগহীনভাবে সন্তান প্রসব করতেন; মানুষেরা সবল ও সুন্দর ছিলেন; হে রাজন্, নগরবাসীদের আনন্দ অধিক ছিল।
7.41.20
काले वर्षति पर्जन्यः पातयन्नमृतं पयः ।
वाताश्चापि प्रवान्त्येते स्पर्शयुक्ताः सुखाः शिवाः ॥ ७.४१.२० ॥
যথাসময়ে মেঘ বর্ষণ করে, অমৃতসম জল ঝরায়; এই বাতাসও স্পর্শে কোমল, সুখকর ও মঙ্গলময়ভাবে বয়।
7.41.21
ईदृशो ऽनश्वरो राजा भवेदिति नरेश्वरः ।
कथयन्ति पुरे राजन्पौरजानपदास्तथा ॥ ७.४१.२१ ॥
'এমন রাজা অবিনশ্বর হোক'— হে রাজন্, নগর ও জনপদের মানুষ নরেশ্বর সম্পর্কে এভাবেই বলে।
7.41.22
एता वाचः सुमधुरा भरतेन समीरिताः ।
श्रुत्वा रामो मुदा युक्तो बभूव नृपसत्तमः ॥ ७.४१.२२ ॥
ভরতের উচ্চারিত এই অতি মধুর বাক্য শুনে, নৃপশ্রেষ্ঠ রাম আনন্দে পরিপূর্ণ হলেন।