वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.44.1
विसृज्य तु सुहृद्वर्गं बुद्ध्या निश्चित्य राघवः ।
समीपे द्वाःस्थमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.४४.१ ॥
सुहृदांचा समूह निरोप देऊन, बुद्धीने निश्चय करून, जवळ बसलेल्या द्वारपालाला राघवाने हे वचन सांगितले.
7.44.2
शीघ्रमानय सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
भरतं च महाभागं शत्रुघ्नमपराजितम् ॥ ७.४४.२ ॥
शुभलक्षणी सौमित्री लक्ष्मणाला, महाभाग्यवान भरताला आणि अपराजित शत्रुघ्नाला लवकर घेऊन ये.
7.44.3
रामस्य वचनं श्रुत्वा द्वाःस्थो मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
लक्ष्मणस्य गृहं गत्वा प्रविवेशानिवारितः ॥ ७.४४.३ ॥
रामाचे वचन ऐकून द्वारपाल मस्तकावर हात जोडून लक्ष्मणाच्या घरी जाऊन कोणीही अडवले नसताना आत शिरला.
7.44.4
उवाच सुमहात्मानं वर्धयित्वा कृताञ्जलिः ।
द्रष्टुमिच्छति राजा त्वां गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥ ७.४४.४ ॥
हात जोडून त्या महात्म्याचे अभिनंदन करून तो म्हणाला — राजा तुम्हाला पाहू इच्छितात; तिथे विलंब न करता जा.
7.44.5
बाढमित्येव सौमित्रिः श्रुत्वा राघवशासनम् ।
प्राद्रवद्रथमारुह्य राघवस्य निवेशनम् ॥ ७.४४.५ ॥
'बरं' असे म्हणून राघवाची आज्ञा ऐकून सौमित्री रथावर चढून राघवाच्या निवासस्थानाकडे वेगाने निघाला.
7.44.6
प्रयान्तं लक्ष्मणं दृष्ट्वा द्वाःस्थो भरतमन्तिकात् ।
उवाच भरतं तत्र वर्धयित्वा कृताञ्जलिः ॥ ७.४४.६ ॥
लक्ष्मण निघालेला पाहून द्वारपालाने जवळून भरताला हात जोडून अभिनंदन करीत तेथे सांगितले.
7.44.7
विनयावनतो भूत्वा राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति ।
भरतस्तु वचःश्रुत्वा द्वाःस्थाद्रामसमीरितम् ॥ ७.४४.७ ॥
विनयाने नमून राजा तुम्हाला भेटू इच्छितात. रामाने पाठवलेले हे वचन द्वारपालाकडून ऐकून भरत—
7.44.8
उत्पपातासनात्तूर्णं पद्भ्यामेव ययौ बली ।
दृष्ट्वा प्रयान्तं भरतं त्वरमाणः कृताञ्जलिः ॥ ७.४४.८ ॥
बलवान भरत आसनावरून त्वरित उठून पायीच निघाला. निघालेल्या लक्ष्मणाला पाहून हात जोडून त्वरेने—
7.44.9
शत्रुघ्नभवनं गत्वा ततो वाक्यमुवाच ह ।
एह्यागच्छ रघुश्रेष्ठ राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति ॥ ७.४४.९ ॥
शत्रुघ्नाच्या भवनात जाऊन तो म्हणाला: “ये, ये, हे रघुश्रेष्ठा! राजा तुम्हाला पाहू इच्छितात.”
7.44.10
गतो हि लक्ष्मणः पूर्वं भरतश्च महायशाः ।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य शत्रुघ्नः परमासनात् ॥ ७.४४.१० ॥
लक्ष्मण आधीच निघून गेला होता आणि महायशस्वी भरतही गेला होता. त्याचे वचन ऐकून शत्रुघ्न उत्तम आसनावरून—
7.44.11
शिरसा धरणीं प्राप्य प्रययौ यत्र राघवः ।
द्वाःस्थस्त्वागम्य रामाय सर्वानेव कृताञ्जलिः ।
निवेदयामास तदा भ्रातऽन्स्वान्समुपस्थितान् ॥ ७.४४.११ ॥
मस्तक लववून भूमीला स्पर्श करून तो राघव जिथे होते तिथे गेला. तेव्हा द्वारपालाने येऊन हात जोडून रामाला कळवले की त्याचे सर्व बंधू उपस्थित आहेत.
7.44.12
कुमारानागताञ्छ्रुत्वा चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियः ।
अवाङ्मुखो दीनमना द्वाःस्थं वचनमब्रवीत् ॥ ७.४४.१२ ॥
राजपुत्र आले आहेत हे ऐकून, चिंतेने व्याकुळ इंद्रियांनी, खाली मान घालून, दुःखी मनाने त्याने द्वारपालाला हे वचन सांगितले.
7.44.13
प्रवेशय कुमारांस्त्वं मत्समीपं त्वरान्वितः ।
एतेषु जीवितं मह्यमेते प्राणाः प्रिया मम ॥ ७.४४.१३ ॥
तू त्वरेने त्या कुमारांना माझ्याजवळ घेऊन ये. यांच्यातच माझे जीवन आहे; हे माझे प्राण आहेत, मला प्रिय आहेत.
7.44.14
आज्ञप्तास्तु नरेन्द्रेण कुमाराः शक्रतेजसः ।
प्रह्वाः प्राञ्जलयो भूत्वा विविशुस्ते समाहिताः ॥ ७.४४.१४ ॥
राजाची आज्ञा मिळताच इंद्रतेजस्वी ते कुमार नम्रपणे हात जोडून, एकाग्र चित्ताने आत प्रविष्ट झाले.
7.44.15
ते तु दृष्ट्वा मुखं तस्य सग्रहं शशिनं यथा ।
सन्ध्यागतमिवादित्यं प्रभया परिवर्जितम् ॥ ७.४४.१५ ॥
त्यांनी त्याचे मुख पाहिले; ते राहूने ग्रासलेल्या चंद्रासारखे, सायंकाळच्या सूर्यासारखे तेजहीन होते.
7.44.16
बाष्पपूर्णे च नयने दृष्ट्वा रामस्य धीमतः ।
हतशोभं यथा पद्मं मुखं वीक्ष्य च तस्य ते ॥ ७.४४.१६ ॥
बुद्धिमान रामाचे डोळे अश्रूंनी भरलेले होते; त्यांचे मुख कोमेजलेल्या कमळासारखे शोभाहीन होते. ते पाहून ते विस्मित झाले.
7.44.17
ततो ऽभिवाद्य त्वरिताः पादौ रामस्य मूर्धभिः ।
तस्थुः समाहिताः सर्वे रामस्त्वश्रूण्यवर्तयत् ॥ ७.४४.१७ ॥
मग त्यांनी त्वरेने रामाच्या चरणांवर मस्तक ठेवून नमस्कार केला आणि सर्वजण एकाग्र होऊन उभे राहिले. राम मात्र आपले अश्रू पुसत होता.
7.44.18
तान्परिष्वज्य बाहुभ्यामुत्थाप्य च महाबलः ।
आसनेष्वासतेत्युक्त्वा ततो वाक्यं जगाद ह ॥ ७.४४.१८ ॥
महाबली रामाने त्यांना दोन्ही बाहूंनी आलिंगन दिले, उठवले आणि "आसनांवर बसा" असे म्हणून मग हे शब्द उच्चारले.
7.44.19
भवन्तो मम सर्वस्वं भवन्तो जीवितं मम ।
भवद्भिश्च कृतं राज्यं पालयामि नरेश्वराः ॥ ७.४४.१९ ॥
तुम्ही माझे सर्वस्व आहात, तुम्हीच माझे जीवन आहात. तुमच्याद्वारे साधलेले हे राज्य मी पाळत आहे, हे नरेश्वरहो.
7.44.20
भवन्तः कृतशास्त्रार्था बुद्ध्या च परिनिष्ठिताः ।
सम्भूय च मदर्थो ऽयमन्वेष्टव्यो नरेश्वराः ॥ ७.४४.२० ॥
तुम्ही शास्त्रांचा अर्थ जाणणारे आणि बुद्धीने स्थिर आहात. हे नरेश्वरहो, माझ्यासाठी हे तुम्ही सर्वांनी मिळून शोधावे.
7.44.21
तथा वदति काकुत्स्थे अवधानपरायणाः ।
उद्विग्नमनसः सर्वे किं नु राजाभिधास्यति ॥ ७.४४.२१ ॥
काकुत्स्थ असे बोलल्यावर सर्वजण लक्षपूर्वक ऐकण्यात तल्लीन झाले; उद्विग्न मनाने राजा आता काय सांगतील याचा विचार करू लागले.