વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.47.1
अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं राघवानुजः ।
आरुरोह समायुक्तां पूर्वमारोप्य मैथिलीम् ॥ ७.४७.१ ॥
પછી રાઘવના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ, નિષાદની તે વિશાળ, સજ્જ નાવ પર, પ્રથમ મૈથિલીને ચઢાવી પોતે ચઢ્યા.
7.47.2
सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयतामिति लक्ष्मणः ।
उवाच शोकसन्तप्तः प्रयाहीति च नाविकम् ॥ ७.४७.२ ॥
શોકથી સંતપ્ત લક્ષ્મણે કહ્યું, 'સુમંત્ર રથ સાથે અહીં જ રહે', અને નાવિકને કહ્યું, 'ચાલ.'
7.47.3
ततस्तीरमुपागम्य भागीरथ्याः स लक्ष्मणः ।
उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलिर्बाष्पसम्प्लुतः ॥ ७.४७.३ ॥
પછી ભાગીરથીના તટે પહોંચીને, આંસુમાં ડૂબેલા લક્ષ્મણે હાથ જોડીને મૈથિલીને આ વચન કહ્યાં.
7.47.4
हृद्गतं मे महच्छल्यं यस्मादार्येण धीमता ।
अस्मिन्निमित्ते वैदेहि लोकस्य वचनीकृतः ॥ ७.४७.४ ॥
હે વૈદેહી, મારા હૃદયમાં એક મોટો કાંટો છે; આ જ કારણે બુદ્ધિમાન આર્ય (રામ) એ મને લોકનિંદાનો વિષય બનાવ્યો છે.
7.47.5
श्रेयो हि मरणं मे ऽद्य मृत्युर्वा यत्परं भवेत् ।
न चास्मिन्नीदृशे कार्ये नियोज्यो लोकनिन्दिते ॥ ७.४७.५ ॥
આજે મારા માટે મૃત્યુ જ શ્રેયસ્કર છે, અથવા જે પરમ મૃત્યુ હોય; અને લોકનિંદિત એવા કાર્યમાં મને નિયુક્ત ન કરવો જોઈતો હતો.
7.47.6
प्रसीद च न मे पापं कर्तुमर्हसि शोभने ।
इत्यञ्जलिकृतो भूमौ निपपात स लक्ष्मणः ॥ ७.४७.६ ॥
હે શોભને, પ્રસન્ન થાઓ, મારી પાસે પાપ ન કરાવો—એમ કહી હાથ જોડીને લક્ષ્મણ ભૂમિ પર પડ્યા.
7.47.7
रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युमात्मनः ।
मैथिली भृशसंविग्ना लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.४७.७ ॥
રડતા, હાથ જોડીને પોતાના માટે મૃત્યુની ઇચ્છા રાખતા લક્ષ્મણને જોઈને, અત્યંત વ્યાકુળ થયેલી મૈથિલીએ લક્ષ્મણને આ વચન કહ્યું.
7.47.8
किमिदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण ।
पश्यामि त्वां न च स्वस्थमपि क्षेमं महीपतेः ॥ ७.४७.८ ॥
લક્ષ્મણ, આ શું છે તે હું સમજતી નથી. સાચે સાચું કહે. તું સ્વસ્થ દેખાતો નથી, અને રાજાનું કુશળ પણ દેખાતું નથી.
7.47.9
शापितो ऽसि नरेन्द्रेण यत्त्वं सन्तापमागतः ।
तद्ब्रूयाः सन्निधौ मह्यमहमाज्ञापयामि ते ॥ ७.४७.९ ॥
રાજાએ તને શપથ લેવડાવ્યા હોવાથી જ તું આટલો સંતાપમાં આવ્યો છે. તે મારી સામે કહે; હું તને આજ્ઞા આપું છું.
7.47.10
वैदेह्या चोद्यमानस्तु लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
अवाङ्मुखो बाष्पकलं वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.४७.१० ॥
વૈદેહીની પ્રેરણાથી, દીન ચિત્તવાળા લક્ષ્મણે મસ્તક નમાવીને, આંસુથી રૂંધાયેલા કંઠે આ વચન કહ્યા.
7.47.11
श्रुत्वा परिषदो मध्ये ह्यपवादं सुदारुणम् ।
पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे ।
रामः सन्तप्तहृदयो मा निवेद्य गृहं गतः ॥ ७.४७.११ ॥
સભામાં, તારે કારણે નગર અને જનપદમાં ફેલાયેલો અત્યંત ભયાનક અપવાદ સાંભળીને, હે જનકકુમારી, સંતાપિત હૃદયવાળો રામ મને કહ્યા વિના ઘરે ગયો.
7.47.12
न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः ।
यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्यमर्षात्पृष्ठतः कृतः ॥ ७.४७.१२ ॥
હે દેવી, રાજાએ હૃદયમાં રાખેલી અને રોષથી તારી પીઠ પાછળ કરેલી તે વાતો હું તારી સામે કહી ન શકું.
7.47.13
सा त्वं त्यक्ता नृपतिना निर्दोषा मम सन्निधौ ।
पौरापवादभीतेन ग्राह्यं देवि न ते ऽन्यथा ॥ ७.४७.१३ ॥
રાજાએ તને ત્યજી દીધી છે, તું નિર્દોષ છે; મારી હાજરીમાં આ સમજી લે, દેવી — નગરજનોની નિંદાના ભયથી રાજાએ આમ કર્યું છે, એને બીજી રીતે ન સમજીશ.
7.47.14
आश्रमान्तेषु च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि ।
राज्ञः शासनमाज्ञाय तवेदं किल दौर्हृदम् ॥ ७.४७.१४ ॥
આશ્રમોના પ્રદેશમાં મારે તને છોડવી પડશે; રાજાની આજ્ઞા જાણીને — આ જ તારી ગર્ભાવસ્થાની ઇચ્છા છે.
7.47.15
तदेतज्जाह्नवीतीरे ब्रह्मर्षीणां तपोवनम् ।
पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे ॥ ७.४७.१५ ॥
આ ગંગાના કાંઠે બ્રહ્મર્ષિઓનું તપોવન છે, પવિત્ર અને રમણીય; હે શુભે, વિષાદ ન કર.
7.47.16
राज्ञो दशरथस्येष्टः पितुर्मे मुनिपुङ्गवः ।
सखा परमको विप्रो वाल्मीकिः सुमहायशाः ॥ ७.४७.१६ ॥
રાજા દશરથને પ્રિય, મારા પિતાના પરમ મિત્ર, મુનિશ્રેષ્ઠ, મહાયશસ્વી બ્રાહ્મણ વાલ્મીકિ.
7.47.17
पादच्छायामुपागम्य सुखमस्य महात्मनः ।
उपवासपरैकाग्रा वस त्वं जनकात्मजे ॥ ७.४७.१७ ॥
તેમના ચરણની છાયામાં જઈને, તે મહાત્માના આશ્રયમાં સુખપૂર્વક, ઉપવાસમાં એકાગ્ર ચિત્તે તું રહે, જનકપુત્રી.
7.47.18
पतिव्रतात्वमास्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि ।
श्रेयस्ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति ॥ ७.४७.१८ ॥
પતિવ્રતા ધર્મ અપનાવીને, સદા રામને હૃદયમાં રાખીને, હે દેવી, એમ કરવાથી તારું પરમ કલ્યાણ થશે.