ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.47.1
अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं राघवानुजः ।
आरुरोह समायुक्तां पूर्वमारोप्य मैथिलीम् ॥ ७.४७.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸਜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
7.47.2
सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयतामिति लक्ष्मणः ।
उवाच शोकसन्तप्तः प्रयाहीति च नाविकम् ॥ ७.४७.२ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਮੰਤਰ ਰੱਥ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੇ', ਅਤੇ ਮਲਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਚੱਲ।'
7.47.3
ततस्तीरमुपागम्य भागीरथ्याः स लक्ष्मणः ।
उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलिर्बाष्पसम्प्लुतः ॥ ७.४७.३ ॥
ਫਿਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
7.47.4
हृद्गतं मे महच्छल्यं यस्मादार्येण धीमता ।
अस्मिन्निमित्ते वैदेहि लोकस्य वचनीकृतः ॥ ७.४७.४ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਡਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਰਯ (ਰਾਮ) ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
7.47.5
श्रेयो हि मरणं मे ऽद्य मृत्युर्वा यत्परं भवेत् ।
न चास्मिन्नीदृशे कार्ये नियोज्यो लोकनिन्दिते ॥ ७.४७.५ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਭਲੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਮੌਤ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਲੋਕ-ਨਿੰਦਿਤ ਐਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
7.47.6
प्रसीद च न मे पापं कर्तुमर्हसि शोभने ।
इत्यञ्जलिकृतो भूमौ निपपात स लक्ष्मणः ॥ ७.४७.६ ॥
ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰਵਾਓ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.47.7
रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युमात्मनः ।
मैथिली भृशसंविग्ना लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.४७.७ ॥
ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
7.47.8
किमिदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण ।
पश्यामि त्वां न च स्वस्थमपि क्षेमं महीपतेः ॥ ७.४७.८ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ। ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਸਵਸਥ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
7.47.9
शापितो ऽसि नरेन्द्रेण यत्त्वं सन्तापमागतः ।
तद्ब्रूयाः सन्निधौ मह्यमहमाज्ञापयामि ते ॥ ७.४७.९ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਹ ਚੁਕਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਸੰਤਾਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।
7.47.10
वैदेह्या चोद्यमानस्तु लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
अवाङ्मुखो बाष्पकलं वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.४७.१० ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
7.47.11
श्रुत्वा परिषदो मध्ये ह्यपवादं सुदारुणम् ।
पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे ।
रामः सन्तप्तहृदयो मा निवेद्य गृहं गतः ॥ ७.४७.११ ॥
ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਨਗਰ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਜਨਕ-ਪੁੱਤਰੀ, ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.47.12
न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः ।
यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्यमर्षात्पृष्ठतः कृतः ॥ ७.४७.१२ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਕੀਤੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
7.47.13
सा त्वं त्यक्ता नृपतिना निर्दोषा मम सन्निधौ ।
पौरापवादभीतेन ग्राह्यं देवि न ते ऽन्यथा ॥ ७.४७.१३ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ, ਦੇਵੀ — ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਵੇਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸਮਝੀਂ।
7.47.14
आश्रमान्तेषु च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि ।
राज्ञः शासनमाज्ञाय तवेदं किल दौर्हृदम् ॥ ७.४७.१४ ॥
ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਣ ਕੇ — ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਗਰਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
7.47.15
तदेतज्जाह्नवीतीरे ब्रह्मर्षीणां तपोवनम् ।
पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे ॥ ७.४७.१५ ॥
ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤਪੋਵਨ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ।
7.47.16
राज्ञो दशरथस्येष्टः पितुर्मे मुनिपुङ्गवः ।
सखा परमको विप्रो वाल्मीकिः सुमहायशाः ॥ ७.४७.१६ ॥
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਲਮੀਕਿ।
7.47.17
पादच्छायामुपागम्य सुखमस्य महात्मनः ।
उपवासपरैकाग्रा वस त्वं जनकात्मजे ॥ ७.४७.१७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਹਿ, ਜਨਕਧੀ।
7.47.18
पतिव्रतात्वमास्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि ।
श्रेयस्ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति ॥ ७.४७.१८ ॥
ਪਤੀਵ੍ਰਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਵੇਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।