ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 7.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.48.1
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दारुणं जनकात्मजा ।
परं विषादमागम्य वैदेही निपपात ह ॥ ७.४८.१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಆ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಜನಕನ ಮಗಳಾದ ವೈದೇಹಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಳು.
7.48.2
सा मुहूर्तमिवासञ्ज्ञा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ।
लक्ष्मणं दीनया वाचा उवाच जनकात्मजा ॥ ७.४८.२ ॥
ಅವಳು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದಂತಾದಳು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಜನಕನ ಮಗಳು ದೀನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
7.48.3
मामिकेयं तनुर्नूनं सृष्टा दुःखाय लक्ष्मण ।
धात्रा यस्यास्तथा मे ऽद्य दुःखमूर्तिः प्रदृश्यते ॥ ७.४८.३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನನ್ನ ಈ ದೇಹವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದುಃಖಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ; ಇಂದು ನನ್ನ ಈ ದೇಹ ದುಃಖದ ಮೂರ್ತಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
7.48.4
किं नु पापं कृतं पूर्वं को वा दारैर्वियोजितः ।
या ऽहं शुद्धसमाचारा त्यक्ता नृपतिना सती ॥ ७.४८.४ ॥
ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೆನೋ, ಅಥವಾ ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಪತಿಯಿಂದ ಅಗಲಿಸಿದರೋ? ಶುದ್ಧ ನಡತೆಯ ಸತಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಾಜ ತ್ಯಜಿಸಿದನಲ್ಲ.
7.48.5
पुरा ऽहमाश्रमे वासं रामपादानुवर्तिनी ।
अनुरुध्यापि सौमित्रे दुःखे च परिवर्तिनी ॥ ७.४८.५ ॥
ಹಿಂದೆ ನಾನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಈಗ ಈ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ನಾನು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
7.48.6
सा कथं ह्याश्रमे सौम्य वत्स्यामि विजनीकृता ।
आख्यास्यामि च कस्याहं दुःखं दुःखपरायणा ॥ ७.४८.६ ॥
ಸೌಮ್ಯ, ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸಲಿ? ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಾನು ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಲಿ?
7.48.7
किं नु वक्ष्यामि मुनिषु कर्म वा सत्कृतं च किम् ।
कस्मिंश्चित् कारणे त्यक्ता राघवेण महात्मना ॥ ७.४८.७ ॥
ಮುನಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ಯಾವ ಸತ್ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೆ, ಅಥವಾ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು?
7.48.8
न खल्वद्यैव सौमित्रे जीवितं जाह्नवीजले ।
त्यजेयं राजवंशस्तु भर्तुर्मे परिहास्यते ॥ ७.४८.८ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ನಾನು ಇಂದೇ ಗಂಗಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಪತಿಯ ರಾಜವಂಶ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
7.48.9
यथाज्ञं कुरु सोमित्रे त्यज मां दुःखभागिनीम् ।
निदेशे स्थीयतां राज्ञः शृणु चेदं वचो मम ॥ ७.४८.९ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮಾಡು; ದುಃಖವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆ ನೆರವೇರಲಿ; ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳು.
7.48.10
श्वश्रूणामविशेषेण प्राञ्जलिप्रग्रहेण च ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य चरणौ कुशलं ब्रूहि पार्थिवम् ॥ ७.४८.१० ॥
ಅತ್ತೆಯಂದಿರೆಲ್ಲರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಕೈಮುಗಿದು ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸು; ರಾಜನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
7.48.11
शिरसा ऽभिनतो ब्रूयाः सर्वासामेव लक्ष्मण ।
वक्तव्यश्चापि नृपतिर्धर्मेषु सुसमाहितः ॥ ७.४८.११ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ತಲೆಬಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳು; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ ರಾಜನಿಗೂ ಹೇಳಬೇಕು.
7.48.12
जानासि च यथा शुद्धा सीता तत्त्वेन राघव ।
भक्त्या च परया युक्ता हिता च तव नित्यशः ॥ ७.४८.१२ ॥
ರಾಘವ, ಸೀತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶುದ್ಧಳೆಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಅವಳು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವಳು, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವಳು.
7.48.13
अहं त्यक्ता त्वया वीर अयशोभीरुणा जने ।
यच्च ते वचनीयं स्यादपवादसमुत्थितम् ।
मया च परिहर्तव्यं त्वं हि मे परमा गतिः ॥ ७.४८.१३ ॥
ವೀರನೇ, ಅಪಕೀರ್ತಿಗೆ ಹೆದರಿ ನೀನು ಜನರ ನಡುವೆ ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ. ಅಪವಾದದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ ನಿನಗೆ ನಿಂದೆಯಾಗುವುದನ್ನು ನಾನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
7.48.14
वक्तव्यश्चेति नृपतिर्धमेण सुसमाहितः ।
यथा भ्रातृषु वर्तेथास्तथा पौरेषु नित्यदा ॥ ७.४८.१४ ॥
ಅರಸನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಡಬೇಕು: ನೀನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೀಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸದಾ ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೂ ವರ್ತಿಸು.
7.48.15
परमो ह्येष धर्मस्ते तस्मात्कीर्तिरनुत्तमा ॥ ७.४८.१५ ॥
ಇದೇ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಅನುಪಮವಾಗುವುದು.
7.48.16
यत्तु पौरजनो राजन्धर्मेण समवाप्नुयात् ।
अहं तु नानुशोचामि स्वशरीरं नरर्षभ ॥ ७.४८.१६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಗರವಾಸಿಗಳು ಧರ್ಮದಿಂದ ಏನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೋ ಅದು ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯಲಿ. ಆದರೆ ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
7.48.17
यथापवादं पौराणां तथैव रघुनन्दन ।
पतिर्हि देवता नार्याः पतिर्बन्धुः पतिर्गुरुः ॥ ७.४८.१७ ॥
ನಗರವಾಸಿಗಳ ಅಪವಾದ ಹೇಗೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಓ ರಘುನಂದನ, ಪತಿಯೇ ಸ್ತ್ರೀಯ ದೇವತೆ; ಪತಿಯೇ ಬಂಧು; ಪತಿಯೇ ಗುರು.
7.48.18
प्राणैरपि प्रियं तस्माद्भर्तुः कार्यं विशेषतः ।
निरीक्ष्य मा ऽद्य गच्छ त्वमृतुकालातिवर्तिनीम् ॥ ७.४८.१८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಋತುಕಾಲ ಮೀರಿದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಹೋಗು.
7.48.19
एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य धरणीं व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.४८.१९ ॥
ಸೀತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಲೆಬಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಅವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
7.48.20
प्रदक्षिणं च तां कृत्वा रुदन्नेव महास्वनः ।
ध्यात्वा मुहूर्तं तामाह किं मां वक्ष्यसि शोभने ॥ ७.४८.२० ॥
ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ, "ಓ ಶೋಭನೇ, ನನಗೆ ಏನು ಹೇಳುವೆ?" ಎಂದನು.
7.48.21
दृष्टपूर्वं न ते रूपं पादौ दृष्टौ तवानघे ।
कथमत्र हि पश्यामि रामेण रहितां वने ॥ ७.४८.२१ ॥
"ಓ ನಿರ್ದೋಷೆ, ನಿನ್ನ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದೆ. ರಾಮನಿಂದ ಅಗಲಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ?"
7.48.22
इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य पुनर्नावमुपारुहत् ।
आरुह्य च पुनर्नावं नाविकं चाभ्यचोदयत् ॥ ७.४८.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮತ್ತೆ ದೋಣಿ ಹತ್ತಿದನು; ಹತ್ತಿ ನಾವಿಕನಿಗೆ ದೋಣಿ ಮುಂದೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.
7.48.23
स गत्वा चोत्तरं तीरं शोकभारसमन्वितः ।
सम्मूढ इव दुःखेन रथमध्यारुहद्द्रुतम् ॥ ७.४८.२३ ॥
ಶೋಕದ ಭಾರದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಅವನು ಉತ್ತರ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಂತೆ ತಕ್ಷಣ ರಥವನ್ನೇರಿದನು.
7.48.24
मुहुर्मुहुः परावृत्य दृष्ट्वा सीतामनाथवत् ।
चेष्टन्तीं परतीरस्थां लक्ष्मणः प्रययावथ ॥ ७.४८.२४ ॥
ಪದೇ ಪದೇ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಅನಾಥೆಯಂತೆ ಆಚೆ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮುಂದೆ ಹೊರಟನು.
7.48.25
दूरस्थं रथमालोक्य लक्ष्मणं च मुहूर्मुहुः ।
निरीक्षमाणां तूद्विग्नां सीतां शोकः समाविशत् ॥ ७.४८.२५ ॥
ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ರಥವನ್ನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸೀತೆಯನ್ನು ಶೋಕವು ಆವರಿಸಿತು.
7.48.26
सा दुःखभारावनता यशस्विनी यशोधना नाथमपश्यती सती ।
रुरोद सा बर्हिणनादिते वने महास्वनं दुःखपरायणा सती ॥ ७.४८.२६ ॥
ದುಃಖಭಾರದಿಂದ ಬಾಗಿದ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ, ಯಶವೇ ಧನವಾದ ಆ ಸಾಧ್ವಿ, ತನ್ನ ನಾಥನನ್ನು ಕಾಣದೆ, ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತಳು; ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಆ ಸಾಧ್ವಿ.